İspanya-Fas sınırının her iki tarafında artırılan güvenlik önlemleri, 15 Ağustos'ta İspanya'nın Kuzey Afrika'daki yerleşim bölgesi Ceuta'ya yönelik kitlesel sınır geçişinin tekrarlanmasından korkulmasına yardımcı oldu.
İspanya İçişleri Bakanlığı'na göre, Fas'tan on binlerce kişinin Ceuta'ya girmesinin üzerinden iki haftadan fazla süre geçmesine rağmen, yaklaşık 5.000 kişi hâlâ bölgede bulunuyor. Kriz, İspanya ve İtalya arasında karşılıklı sınır kontrollerine yol açarken, göç ve Schengen bölgesindeki serbest dolaşım ilkesi hakkındaki tartışmaları da yeniden alevlendirdi.
İki taraflı açılış üzerine kurulmuş sakinlik
Sosyal medyada göçmenleri 15 Ağustos'ta Ceuta'ya ulaşmak için bir kez daha toplu girişimde bulunmaya çağıran mesajlar dolaşıyordu.
Buna karşılık İspanya, anakaradan 500'den fazla ek Ulusal Polis ve Jandarma memuru göndererek Ceuta'daki kolluk kuvveti sayısını yaklaşık 1600'e çıkardı. Bölgede konuşlanmış yaklaşık 2000 askeri personel teyakkuz durumuna geçirildi ve bazılarının izinleri iptal edildi.
Sınır güvenliği Ulusal Polis ve Jandarma'nın sorumluluğunda kalırken, askeri birlikler devriye, lojistik ve kamu düzeni desteği sağladı. Jandarma memurlarının Tarajal sınır geçişi yakınlarında devriye gezdiği ve güvenliğin gözle görülür şekilde artırıldığı görüldü.
Fas tarafında ise güvenlik güçleri, İspanyolca'da Castillejos olarak bilinen Fnideq'te, çevredeki dağlarda, kıyı bölgelerinde ve Tanca ile Tetouan'dan kuzeye giden yollarda çok katmanlı kontrol noktaları kurdu. Sınıra yaklaşmaya çalışan kişileri aramak için insansız hava araçları ve helikopterler de kullanıldı.
Faslı yetkililer, 15 Ağustos'ta 294 kişinin yakalandığını, bunların 248'inin Sahra Altı Afrika ülkelerinden, 46'sının ise Fas vatandaşı olduğunu açıkladı. Ayrıca, düzensiz göçü teşvik etmek için sosyal medyayı kullandıkları şüphesiyle 61 kişi daha tutuklandı. Yakalananların çoğu daha sonra Fas'ın kuzey sınırından daha uzak şehirlere götürüldü.
Ceuta'da binlerce kişi kaldı
30-31 Temmuz tarihlerinde, yaklaşık 80.000 kişi Fas'tan Ceuta'ya giriş yaptı; bunların çoğu Tarajal sınırını belirleyen dalgakıranı yüzerek geçti çoğu sonraki günlerde Fas'a geri döndü.
Sivil toplum örgütü Caminando Fronteras, krizden kaynaklanan ölü sayısının 140'ı aştığını bildirdi. İspanya İçişleri Bakanı Fernando Grande-Marlaska ise bu hafta başında Ceuta'da yaklaşık 5.000 kişinin hala bulunduğunu söylemişti.
Yerleşim bölgesinin kabul sistemi ciddi baskı altında kaldı. Sınırlı sayıdaki resmi konaklama imkanı, öncelikle küçükler ve kadınlar için tahsis edildi. Bir gençlik yardım merkezinde, uluslararası tıp örgütü Medicos del Mundo'nun personeli hizmet verirken, kadınlar ve kız çocukları için bir konaklama yerinin dışında resmi bir ambulans bekletiliyordu.
Birçok yetişkin erkek hâlâ plajlarda, sokaklarda ve derme çatma barınaklarda uyumaya devam ediyor. Fas sınırına yakın Trampolin Plajı'nda en az 80 barınak bulunuyor ve daha fazlası da yapım aşamasında.
İspanya Sağlık Bakanı Monica Garcia Pazar günü Ceuta'yı ziyaret etti ve sağlık sisteminin önemli ölçüde baskı altında olduğunu kabul ederken, çöktüğü iddialarını reddetti. Sağlık Bakanlığı'na göre, Ulusal Sağlık Yönetimi Enstitüsü ve Kızılhaç birlikte 31 Temmuz ile 14 Ağustos tarihleri arasında 8.300'den fazla tıbbi bakım hizmeti sağladı ve günlük talep 31 Temmuz'daki zirve noktasından %72 oranında düştü.
Garcia, planlanmış hiçbir konsültasyon veya ameliyatın askıya alınmadığını söyledi. Geçici yerleşim yerlerindeki sağlıksız koşulları, temiz suya erişimin, hijyenin, sanitasyonun ve barınmanın iyileştirilmesi ihtiyacına işaret ederek, en önemli sağlık sorunu olarak belirledi. İspanya Sağlık Uyarıları ve Acil Durumlar Koordinasyon Merkezi'nden bir uzman, yerel yetkililere halk sağlığı risklerini değerlendirme ve azaltma konusunda yardımcı olmak üzere Ceuta'ya gelecek.
Ceuta İspanyol topraklarıdır ancak özel bir sınır rejimi altındadır. Bu bölgeye girmek, kişinin otomatik olarak İspanya anakarasına seyahat etmesine izin vermez.
İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares, yasadışı yollarla ülkeye giren ve yasal kalma hakkı olmayanların Fas'a iade edileceğini söyledi. Bu süreç, kimlik tespiti, iltica taleplerinin değerlendirilmesi ve küçükler ile diğer savunmasız kişiler için özel prosedürler gerektiriyor.
Kriz Schengen bölgesine sıçradı
Ceuta krizinin etkisi İspanya'nın güney sınırlarının ötesine de yayıldı.
İtalya, 1 Ağustos'ta İspanya'dan hava ve deniz yoluyla gelen yolculara geçici kontroller uygulamaya başladı. Bu kontroller öncelikle üçüncü ülke vatandaşlarına odaklanarak, bu kişilerin İspanya'dan diğer Schengen ülkelerine geçme riskini ve potansiyel güvenlik endişelerini gerekçe gösterdi. İspanya ise 8 Ağustos'ta İtalya'dan gelen yolculara karşılıklı kontroller uygulamaya başladı.
Avrupa Komisyonu'na sunulan bildirimlere göre, İtalya'daki kontrollerin 1 Eylül'e kadar yürürlükte kalması planlanırken, İspanya'daki önlemlerin 7 Eylül'de sona ermesi öngörülüyor.
İtalyan Dışişleri Bakanı Antonio Tajani Cumartesi günü yaptığı açıklamada, kontrollerin kaldırılması kararının, daha önceki uyarıların doğruluğunun kanıtlanıp kanıtlanmadığına ve durumun nasıl geliştiğine bağlı olacağını söyledi. İtalyan İçişleri Bakanı Matteo Piantedosi ise kontroller sonucunda şu ana kadar üç kişinin tutuklandığını ve aralarında altı Faslının da bulunduğu 21 üçüncü ülke vatandaşının ülkeye girişinin engellendiğini belirtti.
Avrupa Komisyonu her iki hükümetle de görüşmelerde bulunarak, üye devletler arasında karşılıklı güvenin Schengen bölgesinin işleyişi için hayati önem taşıdığını vurguladı. Ayrıca, koşulları ve İspanya'nın ihtiyaçlarını değerlendirmek üzere Ceuta'ya göç uzmanları gönderdi; bu uzmanların dikkati dış sınır yönetimi ve geri dönüşlere odaklandı.
