ABD'nin öncülüğünde uygulanan ihracat kısıtlamalarıyla sınırlandırılmaya çalışılan Çin, yarı iletken endüstrisinde dengeleri değiştirebilecek dev bir adım attı. Ülkenin devlet destekli teknoloji firmaları, çip üretiminin en kritik aşamalarından biri olan ve bugüne kadar büyük ölçüde Hollandalı teknoloji şirketi ASML'nin tekelinde bulunan sıvı daldırmalı derin ultraviyole (DUV) litografi cihazlarını yerli imkanlarla üretmeye başladı. Washington yönetiminin Çin'in ileri teknoloji çiplere erişimini kesmek için yabancı ihracat ve bakım hizmetlerine yönelik kısıtlamaları daha da sıkılaştırmayı tartıştığı bir dönemde gelen bu atılım, Pekin'in kendi kendine yeten bir çip ekosistemi kurma hedefinde stratejik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Piyasalar Sarsıldı: ASML ve Avrupalı Devler Düşüşte
Çin'in kendi DUV cihazlarını üreterek ASML'nin pazar payını tehdit edebilecek konuma gelmesi, küresel piyasalarda adeta deprem etkisi yarattı. Haberin uluslararası basına yansımasıyla birlikte, pazarın mevcut lideri konumundaki ASML'nin hisseleri yüzde 7'den fazla değer kaybederek haziran ayından bu yana en kötü performansını sergiledi. Satış dalgası yalnızca Hollandalı şirketle sınırlı kalmadı; çip ekipmanı tedarik zincirinin diğer önemli halkaları olan BE Semiconductor Industries, Soitec ve Infineon Technologies gibi Avrupalı teknoloji şirketleri de yüzde 3 ila 8,5 arasında değişen oranlarda sert hisse kayıpları yaşadı. Konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmaktan kaçınan ASML için Çin pazarındaki alternatifsizlik döneminin kapanma ihtimali, yatırımcı cephesinde en büyük endişe kaynağına dönüşmüş durumda.
Üretim Hedefleri ve Teknolojik Zorluklar
Söz konusu yerli cihazların, yıl sonuna kadar Semiconductor Manufacturing International Corp (SMIC), Hua Hong Semiconductor ve ChangXin Memory Technologies gibi Çin'in önde gelen çip üreticilerine teslim edilmesi planlanıyor. Başlangıç aşamasında üretimin sınırlı tutulacağı; bu yıl için beş, 2027 yılına kadar ise yaklaşık 20 cihazın üretim bandından ineceği belirtiliyor. Her ne kadar bu gelişme uzun vadede ASML'ye karşı güçlü bir meydan okuma potansiyeli taşısa da, mevcut Çin üretimi sistemlerin performans ve güvenilirlik açısından halen Hollandalı rakibinin gerisinde olduğuna ve seri üretime geçilmeden önce daha fazla test gerektirdiğine işaret ediliyor. Öte yandan, kısıtlamalar nedeniyle çok daha gelişmiş olan aşırı ultraviyole (EUV) litografi sistemlerine erişimi tamamen kesilen Çin'in, bu alanda da kendi EUV makinesini geliştirmek üzere prototip aşamasında çalışmalar yürüttüğü biliniyor. Bütün bu tablo, Pekin'in donanımsal dezavantajlarına rağmen kritik ekipman tedarikinde Batı'ya olan bağımlılığını kademeli olarak sonlandırma kararlılığını ortaya koyuyor.
