Asya'nın en büyük iki ekonomisi arasında geçtiğimiz yıldan bu yana kopuk olan diplomatik ilişkiler, Pekin'de gerçekleşen kritik bir temasla yeniden ısınma sinyalleri veriyor. Çin'in en üst düzey diplomatı Wang Yi, eski Japonya Dışişleri Bakanı Takeshi Iwaya başkanlığındaki 50 kişilik Japon iş dünyası heyetini başkentte ağırladı. Diplomatik ilişkilerin kurulmasının 55'inci yıl dönümüne aylar kala gerçekleşen bu temas, iki ülke arasında yaklaşık bir yıl aradan sonra kurulan en üst düzey diyalog oldu. Görüşmede ikili ilişkilerin son derece "ciddi bir durumla" karşı karşıya olduğunu vurgulayan Wang Yi; Tokyo yönetimine barış anayasasına sadık kalması, İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan Tokyo Mahkemeleri'nin 80'inci yılında tarihi gerçeklerle yüzleşmesi ve Tayvan meselesindeki hatalı tutumunu düzeltmesi yönünde net bir uyarıda bulundu.
Tayvan krizi ve sivil diplomasi arayışı
Pekin ve Tokyo arasındaki resmi diyalogun kopma noktasına gelmesinin temelinde, Japonya Başbakanı Sanae Takaichi'nin geçtiğimiz yılın kasım ayında Tayvan konusunda yaptığı açıklamalar ile ülkenin değişen güvenlik doktrini yatıyor. Takaichi'nin, Tayvan'a yönelik olası bir müdahalenin Japonya için varoluşsal bir tehdit oluşturacağı ve meşru müdafaa hakkı doğuracağı yönündeki çıkışı, iki komşu ülke arasındaki bakanlık düzeyindeki temasların aniden kesilmesine neden olmuştu. Japonya'nın son savunma stratejisi belgelerinde Çin'i açıkça bir tehdit olarak konumlandırması ve bölgesel zirvelerde dışişleri bakanları düzeyinde yaşanan sözlü gerginlikler de bu kopuşu derinleştirdi. Devletler arası resmi kanalların tıkanması üzerine inisiyatif alan Japon Uluslararası Ticaretin Teşviki Derneği (JAPIT) ve çeşitli parlamenter gruplar, aylardır sivil diplomasi yoluyla iletişim hatlarını açık tutmaya çalışıyor. Eski bir dışişleri bakanı olan Iwaya liderliğindeki bu geniş çaplı ziyaret, ikili ilişkileri temel prensiplere geri döndürmeyi amaçlayan çabaların en somut örneği olarak öne çıkıyor.
Washington'ın gölgesinde değişen bölgesel dengeler
Pekin-Tokyo hattındaki bu yumuşama arayışı, aynı zamanda küresel süper güçlerin Asya-Pasifik'teki geniş çaplı stratejik hamleleriyle eş zamanlı olarak gelişiyor. Japon heyetinin Çin temasları, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında Washington'da gerçekleşen ve iki ülkenin İkinci Dünya Savaşı müttefikliğine atıfta bulunulan sürpriz zirvenin hemen ardına denk geldi. ABD ve Çin arasında istikrar yönünde ortaya çıkan bu işaretler, Tokyo'da kendi diplomatik stratejisine ve bölgedeki konumuna dair kaygılarla yakından izleniyor. Nitekim Trump ile Başbakan Takaichi arasında hafta sonu gerçekleştirilen telefon görüşmesi, müttefikler arasındaki koordinasyon ihtiyacının boyutunu yansıttı. Gelinen noktada Iwaya'nın Pekin'de ilişkilerin mevcut durumunu "endişe verici" olarak nitelendirmesi ve geçmişteki diplomatik mutabakatlara dönme vurgusu yapması, Asya-Pasifik'te giderek karmaşıklaşan jeopolitik fay hatlarında yeni bir istikrar arayışı olarak değerlendiriliyor.
