Çin'in Guangdong eyaletine bağlı Shenzhen kentinde düzenlenen 33. APEC Liderler Zirvesi, dünya liderlerinin diplomasi trafiğine sahne oluyor.
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve ABD Başkanı Donald Trump, zirve kapsamında üçlü görüşme için bir araya geldi.
Görüşme öncesinde liderler arasında ikili temaslar da gerçekleştirildi. Sabah saatlerinde Xi Jinping ile Donald Trump bir araya gelirken, Trump daha sonra Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüştü.
İkili görüşmelerin ardından Xi, Putin ve Trump, Shenzhen'de üçlü zirveye başladı. Bu görüşme, Çin, Rusya ve ABD liderlerinin bir araya geldiği tarihteki ilk üçlü zirve olma niteliğini taşıyor.
Xi Jinping: Üçlü zirve çığır açıcı öneme sahip
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Rusya ve ABD liderleriyle gerçekleştirdiği üçlü zirvede, üç ülkenin devlet başkanları arasında ilk kez yüz yüze yapılan görüşmenin çığır açıcı bir öneme sahip olduğunu belirtti.
Xi Jinping, “Barışı birlikte inşa etmemiz gerekiyor. Hepimiz aynı küresel köyde yaşıyoruz.” ifadelerini kullandı.
Büyük güçler arasındaki sağlıklı etkileşimlerin “bir seçenek değil, zorunluluk” olduğunu vurgulayan Xi, tüm ülkelerin kaderlerinin birbirine bağlı olduğunu ve insanlığın ortak geleceğe sahip bir topluluk oluşturduğunu belirtti.
Bu çerçevede büyük güçlerin özel sorumluluklar taşıdığına dikkat çeken Xi, ülkeler arasındaki barış ve işbirliğinin dünyaya istikrar getirdiğini, çekişmelerin ise yalnızca kaosa yol açtığını ifade etti.
Xi ayrıca, 80 yılı aşkın süre önce İkinci Dünya Savaşı sırasında faşizme karşı mücadelenin başlıca güçleri olan Çin, Rusya ve ABD'nin omuz omuza savaşarak büyük zaferler kazandığını hatırlattı. Üç ülkenin bu ortak mücadelesinin dünya barışının ve huzurunun sağlanmasında önemli rol oynadığını belirtti.
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, perşembe günü yaptığı açıklamada, büyük ülkelerin birbirleriyle nasıl geçinmesi ve dünya barışını birlikte nasıl koruması gerektiğine ilişkin dört temel ilkeye dikkat çekti.
Xi, büyük ülkelerin karşılıklı saygı, barış içinde bir arada yaşama, kazan-kazan işbirliği ile diyalog ve istişare ilkelerini benimsemesi gerektiğini vurguladı.
Putin: Üç ülke uluslararası barış ve güvenlikten ortak sorumlu
Rusya Devlet Başkanı Putin de Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin (BMGK) daimi üyeleri Rusya, Çin ve ABD liderlerinin üçlü formattaki görüşmesinin ilk kez gerçekleştiğini belirterek, görüşmenin organize edilmesinden dolayı Çin tarafına teşekkür etti.
Putin, üç ülkenin de İkinci Dünya Savaşı'nda galip taraflar olduğuna dikkati çekerek, "Ülkelerimizi sadece bu değil, aynı zamanda uluslararası barış ve güvenliğin korunmasına yönelik ortak sorumluluğumuz birleştiriyor. BM'nin kuruluşunda öncü rol üstlendik. Bu nedenle, BM Şartı ve şartta yer alan ilkeler dahil, bu evrensel örgütün kurulmasıyla şekillenen uluslararası hukuk sisteminin korunması ve güçlendirilmesi, hepimizin sorumluluğundadır." diye konuştu.
Görüşmede, küresel ve bölgesel ekonomik ilişkileri, gıda ve enerji güvenliği gibi konuları ele alacaklarını kaydeden Putin, şöyle devam etti:
"Ülkelerimizin, Ukrayna meselesi dahil bölgesel çatışmaların çözümü konusunda birçok ortak çıkarı bulunuyor. Bu konuyu dün Çin Devlet Başkanı ile de görüştük. Bugün ise ABD Başkanı'nın inisiyatifiyle gerçekleştirdiğimiz ikili görüşmede, bu konuya geniş yer ayırdık. Uluslararası terörizm, uluslararası organize suç gibi tehdit ve zorluklarla mücadele konusunda da ortak çıkarlarımız var. Rusya, Çin ve ABD'nin, halklarımızın karşılıklı saygı, eşitlik ve çıkarlar dengesi temelinde yapıcı ve ortaklık anlayışıyla işbirliği yapmaları halinde, dünyada güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesine önemli katkı sağlayabileceğine inanıyorum."
Trump: Şu an tarih yazıyoruz
ABD Başkanı Donald Trump, üçlü zirvenin açılışında Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'e ev sahipliği için teşekkür ederek, “Bu seyahatimde, ABD, Rusya ve Çin liderleri arasındaki ilk üçlü toplantıyı gerçekleştirme fırsatı bulmaktan dolayı son derece memnunum. Şu an tarih yazıyoruz.” dedi.
Trump, “Diyalog ve ifade imkanlarını kısıtlayarak hiçbir zaman barış sağlanamamıştır. Birlikte, farklı bir yol izlemeyi tercih ediyoruz.” ifadelerini kullandı.
Nükleer silahların azaltılmasına değinen Trump, “ABD, Rusya ve Çin, dünyadaki nükleer silahların sayısının nasıl azaltılabileceğini ve bu silahların kullanılma riskinin nasıl düşürülebileceğini görüşmek için benzersiz bir konumda bulunuyor.” dedi.
İran'a ilişkin ise “İran'ın nükleer silah sahibi olmasına müsaade etmeyeceğiz.” ifadelerini kullandı.
Rusya-Ukrayna Savaşı'na da değinen Trump, “Ben de Putin de umuyoruz ki karşı taraf da bu savaşın sona erdiğini görmek istiyor.” dedi.
Trump ayrıca, “Uluslararası Ceza Mahkemesinin yetki sınırlarını çoktan aştığını düşünüyorum.” ifadelerini kullandı.
Üçlü zirvede liderlerin basına açık açıklamalarının ardından görüşmeler basına kapalı olarak devam etti. Yaklaşık 1,5 saat süren tarihi zirve sona erdi.




