İran ile savaşın durdurulmasına yönelik iki haftalık ateşkes anlaşmasının, İran’ın İsrail’in Lübnan’daki saldırılarına yanıt olarak Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapatmasının ardından sarsıldığı bildirildi. Donald Trump ise ABD güçlerinin, Tahran “gerçek” ateşkes anlaşmasına tam olarak uyana kadar “yerinde kalacağını” açıkladı.
Son gelişmeler, ABD ile İran’ın hafta başında iki haftalık ateşkes anlaşmasının ardından karşılıklı zafer ilan etmesinin ardından yaşandı. Ancak Lübnan’da yeniden başlayan şiddet olaylarının anlaşmayı tehlikeye attığı değerlendiriliyor.
Trump, perşembe sabahı erken saatlerde sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ABD savaş gemileri ve askerlerinin İran çevresindeki varlığının “gerçek anlaşmaya tam uyum sağlanana kadar” süreceğini belirtti.
Trump, “Herhangi bir nedenle bu gerçekleşmezse, ki bu pek olası değil, o zaman ‘ateş başlar’ ve bu, daha önce hiç görülmemiş ölçüde büyük, güçlü ve etkili olur,” ifadelerini kullandı. Ayrıca İran’ın nükleer silah geliştiremeyeceğini savunan Trump, “Hürmüz Boğazı AÇIK ve GÜVENLİ olacak,” dedi.
Trump’ın açıklamaları, ateşkes anlaşmasına ilişkin belirsizlik sürerken İran üzerinde baskı kurma çabası olarak yorumlandı.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt de çarşamba günü yaptığı açıklamada, İran devlet medyasında yer alan Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığına dair haberleri “tamamen kabul edilemez” olarak nitelendirdi ve boğazın yeniden açılması yönündeki beklentiyi yineledi.
İran: ABD anlaşma şartlarını ihlal etti
İran medyası, çarşamba günü Hürmüz Boğazı’nın yeniden kapatıldığını duyurarak bunun İsrail’in Lübnan’da Hizbollah hedeflerine yönelik saldırılarına yanıt olduğunu bildirdi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise Lübnan’daki savaşın sona ermesinin ateşkes anlaşmasının bir parçası olduğunu savundu. Ancak bu iddia, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve ABD Başkanı Trump tarafından reddedildi.
Arakçi, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, “Dünya Lübnan’daki katliamları görüyor. Top ABD’nin sahasında ve dünya, taahhütlerine uyup uymayacağını izliyor,” ifadelerini kullandı.
Anlaşmanın açıklandığı dönemde, arabulucu rolü üstlenen Pakistan Başbakanı, ateşkesin “Lübnan dahil her yerde” geçerli olduğunu belirtmişti. Ancak tarafların anlaşma şartlarına ilişkin farklı yorumlar yapması ve İranlı yetkililerin açıklamaları, ciddi görüş ayrılıklarına işaret etti.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bagher Kalibaf ise ABD ile planlanan görüşmeleri “mantıksız” olarak nitelendirerek Washington yönetiminin Tahran’ın sunduğu 10 şarttan üçünü ihlal ettiğini ileri sürdü.
Kalibaf, İsrail’in Hizbullah’a yönelik saldırılarına, ateşkes sonrası İran hava sahasına insansız hava aracı girdiği iddiasına ve ABD’nin nihai anlaşmada İran’ın uranyum zenginleştirme kapasitesini kabul etmemesine tepki gösterdi.