Güneydoğu Asya'nın komşu iki ülkesi Kamboçya ve Tayland, Tayland Körfezi'nde çeyrek asrı aşkın süredir devam eden ve yaklaşık 300 milyar dolar değerindeki devasa enerji kaynaklarını barındıran deniz sınırı ihtilafını çözmek üzere Birleşmiş Milletler (BM) çatısı altında tarihi bir adım attı. Singapur'da düzenlenen ve her iki ülkenin dışişleri bakanlarının katıldığı açılış oturumuyla başlayan resmi süreç, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) kapsamında yürütülen zorunlu uzlaştırma mekanizmasını resmen harekete geçirdi. Tahmini 12 trilyon kübik fit doğal gaz ile zengin petrol yataklarına ev sahipliği yapan 26 bin kilometrekarelik çakışan hak iddiaları alanı, bölgesel enerji diplomasisinin geleceği açısından kritik bir test niteliği taşıyor.
Egemenlik sınırları ve ortak kaynak paylaşımı masada
BM öncülüğündeki görüşmelerde taraflar, ihtilafın çözümüne dair stratejik vizyonlarını ve yasal yaklaşımlarını ortaya koydu. Kamboçya Dışişleri Bakanı Prak Sokhonn, ülkesinin öncelikli hedefinin tüm amaçları kapsayan tek bir deniz sınırı anlaşması imzalamak olduğunu, bunun mümkün olmaması halinde ise enerji kaynaklarının eşit paylaşımı ve ortak geliştirilmesine yönelik bir anlaşmaya açık olduklarını bildirdi. Tayland Dışişleri Bakanı Sihasak Phuangketkeow ise Bangkok yönetiminin UNCLOS hükümlerine tam bağlılıkla ve iyi niyetle masaya oturduğunu belirterek, sürecin kapsamının yalnızca Tayland Körfezi'ndeki deniz sınırlarının belirlenmesiyle sınırlı olduğunu vurguladı.
Çatışmaların gölgesindeki diplomatik süreç
İki ülke arasında 2001 yılında kaynakların ortak işletilmesine yönelik bir çerçeve anlaşması imzalanmış olsa da geçtiğimiz yıl yaşanan sınır çatışmaları nedeniyle Tayland bu mutabakatı sonlandırdı. Bunun üzerine Kamboçya, haziran ayında UNCLOS bünyesindeki zorunlu uzlaştırma mekanizmasını resmen başlattı. Bağımsız uzmanlar heyetinin tarafların iddialarını inceleyerek bağlayıcı olmayan tavsiyeler sunduğu bu özel BM mekanizması, uluslararası hukuk tarihinde daha önce yalnızca Doğu Timor ile Avustralya arasındaki onlarca yıllık deniz sınırı anlaşmazlığının başarıyla çözüme kavuşturulmasında kullanılmıştı.
