Küresel enerji güvenliğinin merkez üssü konumundaki Orta Doğu'da artan jeopolitik gerilimler, diplomatik çözüm umutlarını zayıflatırken uluslararası petrol piyasalarını yeni bir krizin eşiğine getirdi. İran ile Körfez ülkeleri arasında Umman'ın arabuluculuğunda gerçekleştirilmesi planlanan ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz güvenliğini güvence altına almayı hedefleyen bölgesel zirve, tarafların ortak kararıyla ileri bir tarihe ertelendi. Diplomatik kanallardaki bu tıkanıklık, bölgenin en önemli iki petrol transit rotasında yaşanan eş zamanlı askeri tırmanışla birleşince piyasalarda şok etkisi yarattı. Gelişmelerin ardından Brent petrolün varil fiyatı temmuz ayından bu yana ilk kez 100 dolar barajını aşarken, küresel tedarik zincirindeki kırılganlık bir kez daha gün yüzüne çıktı.
Suudi Arabistan'ın boru hattı kapalı, küresel arz risk altında
Enerji piyasalarındaki paniğin temelinde, Suudi Arabistan'ın Hürmüz Boğazı'nı bypass eden stratejik Doğu-Batı petrol boru hattını, insansız hava aracı saldırılarının ardından kapalı tutma kararı yatıyor. Küresel arzın yaklaşık yüzde 4'ünü sırtlayan bu alternatif rotanın devreden çıkması, Riyad yönetiminin ihracat kapasitesini ciddi şekilde sınırlandırıyor. Sektör kaynakları, Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu limanında bulunan ham petrol rezervlerinin, kapalı kalan boru hattı nedeniyle mevcut ihracatı yalnızca beş ila yedi gün daha sürdürebileceği uyarısında bulunuyor. Enerji analistleri, Kuzey Yarımküre'deki ülkelerin kış ayları öncesi stratejik rezervlerini doldurma ihtiyacı ile ticari gemilerin güvenlik gerekçesiyle Süveyş Kanalı'na yönelerek nakliye maliyetlerini artırmasının, enerji enflasyonunu daha da körüklediğine dikkat çekiyor.
Kızıldeniz'de tırmanan çatışmalar ve Washington'un beklentisi
Enerji koridorlarındaki kilitlenmeye, sahadaki fiili çatışmaların hızla genişlemesi eşlik ediyor. Yemen'deki Husi güçlerinin Kızıldeniz'in girişindeki stratejik Perim Adası'nı ele geçirmesi ve Suudi Arabistan'ın güney eyaletlerine yönelik sınır ötesi saldırılarını sürdürmesi, bölgesel güvenlik mimarisini derinden sarsıyor. Eş zamanlı olarak Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları'nın (UKMTO) Hürmüz Boğazı'nda bir ticari geminin füzeyle vurulduğunu rapor etmesi, Babülmendep'ten Basra Körfezi'ne uzanan hattın ticari denizcilik için taşıdığı riski perçinliyor. Öte yandan, ABD'de rekor seviyelere ulaşan akaryakıt fiyatları nedeniyle iç siyasette baskı hisseden Başkan Donald Trump, mevcut krizin kasım ayındaki ara seçimlerin hemen ardından sona ereceğini ve enerji fiyatlarının hızla düşüşe geçeceğini öngörüyor.
