Orta Doğu'da tırmanan askeri çatışmalar ve Hürmüz Boğazı'ndan geçen deniz ticaretindeki güvenlik riskleri nedeniyle küresel petrol fiyatlarının varil başına 100 dolar seviyelerinde seyretmesi, uluslararası kurumları radikal adımlar atmaya sevk etti. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), üye ülkelerin acil durum rezervlerinden daha önce taahhüt edilen yaklaşık 100 milyon varillik petrolün piyasaya sürülme sürecini hızlandırma kararı aldığını açıkladı. Küresel piyasalarda özellikle dizel yakıt tedarikinde yaşanan ciddi daralmaya dikkat çeken ajans, önceliğin dizel stoklarına verileceğini duyurdu.
Tarihin en büyük koordineli rezerv müdahalesi
Küresel enerji piyasalarını dengelemek amacıyla Mart ayında alınan 400 milyon varillik rekor salınım kararının devamı niteliğindeki bu adım, IEA tarihinin en geniş kapsamlı koordineli müdahalesi olarak kayıtlara geçiyor. Müttefik ülkelerce şu ana kadar 325 milyon varilin üzerinde stok piyasaya arz edilmiş durumdayken, IEA üyesi ülkelerin elinde halen 200 milyon varili dizel olmak üzere toplam 1,1 milyar varillik kamu kontrolünde acil durum stoku bulunuyor. Ajans yönetimi, küresel arz zincirindeki tıkanıklıkları hafifletmek adına ihtiyaç duyulması halinde piyasaya daha fazla rezerv sunmaya hazır olduklarını vurguluyor.
Avrupa'da tüketici baskısı ve ulusal eylem planları
Küresel krizin Asya ve Avrupa pazarlarındaki yansımaları derinleşirken, yükselen akaryakıt maliyetlerinin tüketici üzerindeki yükünü hafifletmek isteyen hükümetler de ulusal stratejik stoklarını devreye sokuyor. Akaryakıt fiyatlarının rekor seviyelere ulaştığı Fransa'da hükümet, iç piyasayı rahatlatmak ve pompadaki fiyat artışlarını frenlemek amacıyla stratejik rezervlerinden 10 milyon varil dizel yakıt salınımı yapacağını duyurdu. Üç ay boyunca uygulanması planlanan bu tedbirin yanı sıra, yaklaşan kış sezonu öncesinde enerji arz güvenliğini sağlamak adına ulusal elektrik üretim kapasitesinin de maksimum seviyeye çıkarılması hedefleniyor.
IMF'den 2027 uyarısı: Enerji baskısı uzun sürebilir
Körfez bölgesindeki enerji arzı kademeli olarak toparlanma emareleri gösterse de Uluslararası Para Fonu (IMF), küresel enerji krizinin kısa vadede sona ermeyebileceği görüşünde. Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer tehditleri ve küresel rafineri kapasitesindeki yetersizlikler nedeniyle özellikle dizel ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedarikinde ciddi riskler bulunduğuna işaret eden IMF yönetimi, yüksek petrol fiyatlarının ve artan lojistik maliyetlerinin 2027 yılına kadar sarkabileceği uyarısını yapıyor. Kuzey Yarımküre'de soğuk havaların yaklaşmasıyla birlikte ülkelerin kışlık rezerv yenileme yarışına girmesinin, önümüzdeki dönemde fiyatlar üzerindeki baskıyı daha da tırmandırması bekleniyor.
