İstem dışı çarpışma, yaklaşık 02:35 ET (0635 GMT) civarında, 4.000 kilogramlık roket aşamasının saatte yaklaşık 8.690 kilometre hızla Ay'a çarpmasıyla gerçekleşti. Çarpışma, cismin yörüngesini takip eden gökbilimciler tarafından aylar öncesinden tahmin edilmişti.

SpaceX'e ait Falcon 9 roketi, 15 Ocak 2025'te ABD'nin Florida eyaletindeki Cape Canaveral'da bulunan Kennedy Uzay Merkezi'ndeki 39A fırlatma rampasından, iki adet ay iniş aracı yüküyle havalanıyor.

Çarpışma Dünya için herhangi bir tehdit oluşturmadı ve Ay'ın yörüngesinde bulunan hiçbir uzay aracı çarpmanın yakın çekim görüntülerini alabilecek konumda değildi.

Ancak Şili'deki Avrupa Güney Gözlemevi'nin (ESO) Çok Büyük Teleskobu, çarpma ile ilişkili ışık parıltıları tespit etti. ESO sözcüsü Reuters'e yaptığı açıklamada, "Teleskopun, çarpmanın ardından 5-10 dakika boyunca devam eden çarpma dumanında sodyum ve lityum gazının spektral çizgilerini tespit ettiğini doğrulayabiliriz" dedi.

NASA'nın Ay Keşif Uydusu (Lunar Reconnaissance Orbiter) ve Güney Kore'nin Pathfinder Ay Uydusu'nun da çarpma bölgesinin görüntülerini alması bekleniyordu, ancak bu bilgilerin alınması günler sürebilirdi.

Bu olay, SpaceX'in uzay operasyonlarını ve ticari faaliyetlerini genişletmeye devam ettiği bir dönemde gerçekleşti. Haziran ayında halka arz edilmesinden bu yana ilk üç aylık raporunda şirket, güçlü bir gelir artışı bildirdi ve gelirler bir önceki yıla göre %90'dan fazla artarak 7,8 milyar dolara ulaştı. Toplam gelirin yarısından fazlasını oluşturan Starlink gelirleri %66 artarken, Musk'ın şirketin gelecekteki büyüme motoru olarak lanse ettiği SpaceX'in yapay zeka iş kolundan elde edilen gelirler yaklaşık %250 arttı. Bununla birlikte, yatırımcıların büyük ölçüde yapay zeka altyapı yatırımlarından kaynaklanan sermaye harcamalarındaki keskin artışa tepki göstermesiyle, hisse senedi raporun yayınlanmasının ardından piyasa kapanışından sonraki işlemlerde %8'e kadar düştü.

Uzay çöpleri endişe yaratıyor.

Daha fazla uydu ve uzay aracının yörüngeye girmesiyle birlikte uzay enkazı giderek artan bir endişe kaynağı haline geldi.

Uzmanlar, Dünya çevresinde çok fazla uzay enkazı birikmesinin "Kessler sendromu" olarak bilinen tehlikeli bir çarpışma zincirleme reaksiyonuna yol açabileceği konusunda uyardı.

SpaceX'in NASA Bilim ve Dragon Programları Direktörü Julianna Scheiman, Pazartesi günü düzenlediği basın toplantısında, bu tür görevlerde SpaceX'in genellikle ikinci aşamanın "ilgili kural ve düzenlemelere göre güvenli olduğundan emin olmak için" bir manevra gerçekleştirdiğini söyledi.

"Bunu biz yaptık," diye devam etti, "ama olan şey esasen güneş aktivitesi ve yerçekimi kuvvetlerinin bir karışımı sonucu Ay'a doğru bir yola girmesi oldu."

Roket aşaması, şu anda Dünya yörüngesinde bulunan on binlerce insan yapımı enkaz parçasından sadece biriydi. Ay sürekli olarak meteoroidler gibi doğal cisimler tarafından bombardımana tutulurken, yapay uzay araçlarından kaynaklanan çarpışmalar nispeten nadirdir.

Scheiman'ın belirttiğine göre, NASA ve SpaceX gelecekteki ay çarpmalarını önlemenin yollarını görüşüyor. NASA'nın milyarlarca dolarlık Artemis programı kapsamında, ABD uzay ajansı bu on yılın sonlarına doğru bir ay üssü kurmayı ve düzenli astronot görevlerini ay yüzeyine göndermeyi planlıyor. Gelecekteki uzay araçlarını, ekipmanları ve ay yaşam alanlarını, yanlışlıkla düşen uzay çöplerinden korumak giderek daha önemli bir öncelik haline gelecek.

Scheiman, "NASA ve diğer ilgili kurumlarla ortaklaşa çalıştığımız konulardan biri de, Güneş-Dünya-Ay sistemindeki yüksek enerjili görevler için en iyi gelecekteki imha yolunun ne olduğudur" dedi.

Uzay enkazıyla ilgili endişelere rağmen, bilim insanları çarpışmanın araştırma açısından da değerli olduğunu düşünüyor.

NASA, 1970'lerde Saturn V ay roketinin aşamalarını kasıtlı olarak Ay'a çarptırarak çarpmanın sismik etkilerini inceledi. 2009'da ise, çarpmanın etkisiyle yükselen Ay malzemesi bulutunu incelemek amacıyla LCROSS görevi kapsamında bir roket aşamasını kasıtlı olarak Ay'a çarptırdı ve bu da Ay toprağında su buzu izleri bulunduğuna dair önemli bir keşfe yol açtı.

ABD ajansı NASA'dan yapılan açıklamada, "Bu kez NASA bilim insanları, bu olaydan ay verileri toplamayı ve uzaydaki cisimleri izleme tekniklerini geliştirmeyi planlıyor" denildi.

Belediyeye ait parklarda yüksek sıcaklıklar altında temizlik ve güvenlik devriyelerinden tur rehberliği ve haşere kontrolüne kadar çeşitli görevleri yerine getirecek 72 robot "çalışan" devreye sokuldu.

Yetkililer, izleme sistemlerini iyileştirmek ve kentsel peyzaj düzenlemesi ile park yönetiminde robot teknolojisinin kullanımını yaygınlaştırmak amacıyla parklardaki robotlardan elde edilen operasyonel verileri entegre etmeyi planlıyor.

Shenzhou-21 ekibi, 31 Ekim 2025’teki fırlatılıştan 29 Mayıs 2026’daki dönüşe kadar yörüngede 210 gün geçirdi. Böylece ekip, Çinli taykonotların gerçekleştirdiği en uzun süreli tek mürettebatlı uzay görevi rekorunu kırdı.

Taykonotlar görev sırasında üç uzay yürüyüşü gerçekleştirdi. Ekip ayrıca Çin’in insanlı uzay programı tarihinde ilk kez yörüngedeki bir acil kurtarma operasyonuna tanıklık etti ve operasyona katıldı.

Görev komutanı Zhang Lu, “Çin’in insanlı uzay programının acil durum müdahale sistemi, görevimiz sırasında gerçek koşullarda sınandı.” dedi.

Zhang, “Uzay araçları arasındaki çarpışma risklerine müdahaleden yörünge planının ayarlanmasına, dönüş aracının değiştirilmesinden acil fırlatmaların gerçekleştirilmesine kadar tüm sistem, güvenliğimizi sağlamak için sorunsuz şekilde çalıştı.” ifadelerini kullandı.

Çin’in uzay sektöründeki sakin özgüven, bilimsel titizlik ve güçlü ekip çalışmasından en çok etkilendiğini belirten Zhang, Shenzhou-15 ve Shenzhou-21 görevlerinde toplam yedi uzay yürüyüşü gerçekleştirdi. Zhang böylece Çin tarihinde en fazla uzay yürüyüşü yapan astronot oldu.

Ekip, yoğun araştırma programının yanı sıra buğday, ayçiçeği, domates, tatlı patates ve nane dahil olmak üzere 10’dan fazla bitki türü yetiştirdi. Bu çalışmalar, yörüngedeki ekim tekniklerinin geliştirilmesine katkı sağlarken astronotların uzay yaşamına da renk kattı.

Roket, Haiyang kenti yakınlarındaki deniz alanından Beijing saatiyle (UTC+8) 10.38’de fırlatıldı. Denizden gerçekleştirilen fırlatma görevini Taiyuan Uydu Fırlatma Merkezi yürüttü.

Raporda, Çin'in yapay zeka alanında temel altyapıdan büyük dil modellerine, yazılım çerçevelerinden sektöre özel uygulamalara kadar uzanan kapsamlı bir endüstriyel ekosistem oluşturduğu vurgulandı.

Büyük yapay zeka modelleri, yapay zeka ajanları ve yapay zeka çiplerindeki hızlı gelişimin sektörü büyüttüğü belirtilirken, yapay zeka tabanlı ürünlerin çeşitlendiği ve üretimden sağlığa, finanstan ulaşıma kadar birçok geleneksel sektörde kullanımının hızla yaygınlaştığı ifade edildi.

Çin yönetiminin, yapay zekanın ekonomik ve toplumsal yaşamın tüm alanlarına daha geniş ölçekte entegre edilmesini hedefleyen "Yapay Zeka Artı" (AI Plus) girişimini sürdürerek sektörün büyümesini desteklemeye devam edeceği bildirildi.

Yapay zeka uygulamalarının yaygınlaşmasıyla farklı coğrafyalarda kurulan veri merkezleri elektrik talebini yeniden şekillendirirken enerji sektöründe yeni yatırım eğilimlerini de belirliyor.

Son dönemde başta ABD, Avrupa ve Asya olmak üzere, birçok ülkede yapay zeka odaklı veri merkezi yatırımlarının hız kazanması, elektrik şebekeleri, yenilenebilir enerji yatırımları ve enerji arz güvenliği konularını yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.

Enerji dönüşümünde dijitalleşmeyle, yapay zeka ve veri merkezleri artık tercih değil, sistemsel gereklilik haline geldi. Enerji sektöründe yapay zeka uygulamalarının önleyici bakımın yaygınlaştırılması verimliliğin artırılması ve karbon emisyonlarını azaltma hedeflerine ulaşılmasında önemli rol oynaması bekleniyor.

Yapay zeka yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretiminin daha doğru tahmin edilmesi, karbon yakalama, depolama ve kullanım teknolojileri, enerji ticareti, akıllı ev ve binalar, petrol ve doğal gaz arama faaliyetleri ile nükleer santrallerin izlenmesi gibi alanlarda verimliliği artırarak maliyetlerin düşürülmesine katkı sağlıyor.

ABD'de elektrik talebi artışının yarısı veri merkezlerinden gelecek

Veri merkezleri ve yapay zeka arasında güçlü bir bağ bulunuyor. Veri merkezleri, yapay zekanın kullandığı verilerin işlendiği ve sistemlerin çalıştığı fiziksel altyapıyı oluşturuyor.

Öte yandan veri merkezlerinin küresel elektrik tüketiminin 2025'te yaklaşık 485 teravatsaatten 2030'da 950 teravatsaat seviyesine ulaşarak yaklaşık iki katına çıkması bekleniyor. Bu miktar, küresel elektrik talebinin yaklaşık yüzde 3'üne karşılık gelirken özellikle yapay zekaya odaklanan veri merkezlerinde elektrik tüketiminin çok daha hızlı artacağı öngörülüyor.

Artan talep, enerji yatırımlarının yönünü de değiştiriyor. Kısa süre önce elektrik talebindeki büyümenin temel kaynakları sanayi, elektrikli araçlar ve binalar olarak görülürken artık veri merkezleri birçok ülkede talep artışının en önemli sürükleyicilerinden biri haline geliyor.

IEA'nın "Elektrik 2026" raporuna göre ABD'de 2030'a kadar gerçekleşecek elektrik talebi artışının yaklaşık yarısının veri merkezlerinden kaynaklanması bekleniyor.

Microsoft, Google, Amazon ve Meta gibi şirketler enerji tedarik santrallerini yeniden şekillendiriyor, yeni veri merkezi yatırımlarını uzun vadeli yenilenebilir enerji anlaşmalarıyla desteklemeye çalışıyor, bazı projelerde doğal gaz ve nükleer enerji seçenekleri de değerlendiriliyor.

Veri merkezlerinden kaynaklanacak ilave elektrik talebinin önemli bir bölümü kısa vadede doğal gaz ve kömür santralleriyle karşılanacak olsa da yenilenebilir enerji yatırımları ve batarya depolama sistemlerinin de bu büyümeye eşlik edeceği öngörülüyor.

Elektrik talebindeki bu hızlı artış, şebeke altyapısına ilişkin tartışmaları da beraberinde getiriyor. Özellikle veri merkezi yatırımlarının yoğunlaştığı bölgelerde iletim kapasitesi, şebeke bağlantıları ve elektrik fiyatları öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor.

Yapay zekanın enerji sektörüne yalnızca yeni bir tüketici olarak değil, aynı zamanda sistem verimliliğini artırabilecek bir teknoloji olarak da katkı sağlayabileceği belirtiliyor.

Enerji sektöründe oluşan yeni tablo, yapay zeka ile enerji dönüşümü arasındaki ilişkinin önümüzdeki yıllarda daha da güçleneceğine işaret ediyor.

İmzacılar arasında Anthropic'in CEO'su, OpenAI'ın araştırma direktörü, Google'ın yapay zeka iştiraki DeepMind'in strateji sorumlusu ve Meta AI'ın baş bilim insanı da yer aldı.

Dilekçe, "ABD hükümetinin, otomatikleştirilmiş yapay zeka geliştirme yarışının ön cephesini, kasıtlı biçimde belirlenen bir hızda tutmak için gerekli teknik ve yönetişim araçlarını geliştirmeye yönelik uluslararası bir çabayı desteklemesi" çağrısında bulunuyor.

Dilekçede, "Dünyanın önde gelen yapay zeka şirketleri, yapay zeka araştırmasını otomatikleştirmeye çok yaklaştıklarına inanıyor. Bunun yapay zekadaki ilerlemeyi tam olarak ne kadar hızlandıracağını kestirmek zor, ancak yeteneklerin gelişiminin, ortaya çıkan sistemleri anlayıp denetleme kapasitemizi aşacak bir hızla ivme kazanması gerçek bir risk" ifadeleri yer alıyor.

Bu çağrı, en ileri düzey yapay zeka modellerinin otonom bir siber saldırı gerçekleştirmesiyle yaşanan son güvenlik paniğinin ardından geldi. Söz konusu modeller, testin yapılması planlanan kontrollü "sandbox" ortamından çıkıp, kod paylaşım platformu Hugging Face'in sunucularına sızdı.

Dilekçeyi imzalamayan OpenAI CEO'su Sam Altman, salı günü yayımlanan "Invest Like the Best" podcastinde verdiği bir söyleşide, yapay zeka geliştiricilerinin, toplumun uyum sağlayabilmesi için ilerleme hızını gönüllü olarak yavaşlatmak zorunda kalabileceğini söyledi.

Altman, "Bu, beni gerçekten fiziksel olarak da etkileyen ilk türde bir güvenlik olayı" derken, salı günkü aynı podcastte, benzer tepkiler verenlerin sayısının az olmasına "biraz şaşırdığını" da dile getirdi.

Bir yapay zeka modelinin geliştiricilerinin kontrolü dışında hareket etmesi ilk kez yaşanmıyordu, ancak son olay, özellikle ürkütücü bulunmasıyla dikkat çekti.

Yapay zekâ tekilliğine ulaştık mı?

Bundan birkaç gün önce, Relentless podcastine verdiği bir söyleşide Altman, yapay zekanın insan zekasını geride bıraktığı ve insanların artık öngöremeyeceği ya da kontrol edemeyeceği bir hızda ilerlemeye başladığı noktaya, yani "tekillik"e ulaştığımızı söyledi.

Altman, tekilliğin, on yıl önce meslektaşlar arasında öğle yemeklerinde yarı ciddi yarı şaka konusu olan, uzak bir olasılık olarak görüldüğünü, ancak artık bunun değiştiğini anlattı.

Aynı programın ilerleyen bölümünde Altman, teknolojinin tehlikeleri konusunda uyarılarda bulunan yapay zeka liderlerine de karşı çıktı; Anthropic'in adını anmadı, ancak CEO'su Dario Amodei bu tür uyarılarıyla tanınıyor.

Altman, yapay zekanın geleceğine ilişkin, "korkutucu" olarak nitelediği alternatif senaryolara aktif biçimde karşı çıkmayı hedeflediğini söyledi.

Uluslararası Uzay Federasyonu (IAF) tarafından her yıl düzenlenen kongre, bu yıl Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ev sahipliğinde ve SAHA İstanbul’un eş ev sahipliğinde 5-9 Ekim'de Antalya NEST Kongre Merkezi'nde yapılacak.

Etkinlik öncesinde IAC 2026'nın uluslararası katılımını daha da güçlendirmek amacıyla Ankara Etnografya Müzesi'nde tanıtım resepsiyonu düzenlendi. Resepsiyona, çok sayıda büyükelçi ve yabancı misyon temsilcisi katıldı.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, burada yaptığı konuşmada, uzay teknolojilerinin artık modern yaşamın dokusuna işlediğini belirterek, "Küresel uzay ekonomisinin halihazırda 600 milyar doları aşması ve 2035'e kadar 1,8 trilyon dolara yaklaşmasının öngörülmesiyle, uzaya yapılan yatırım artık sadece bir keşif yatırımı değil, inovasyona, rekabet gücüne ve insanlığın geleceğine yapılan yatırımdır." diye konuştu.

IAC'nin, uzay camiasının tüm paydaşlarını bir araya getiren küresel platformlar arasında benzersiz bir yere sahip olduğuna işaret eden Kacır, etkinliğe ev sahipliği yapmanın, Türkiye'nin küresel uzay ekosistemine daha aktif katkıda bulunma vizyonuyla uyumlu olduğunu söyledi.

Kacır, bu tarihi buluşmanın, Türkiye'nin uluslararası arenada güvenilir bir "birleştirici güç" olarak büyüyen rolünü de yansıttığını belirterek, "İnanıyoruz ki IAC 2026, uluslararası diyaloğu güçlendirmek, bilimsel ve endüstriyel işbirliğini genişletmek ve dünyanın dört bir yanından paydaşları bir araya getirmek için eşsiz bir fırsat sunacak. Kongrenin 'The World Needs More Space' teması, uzayın yarattığı fırsatlara erişimi genişletme ve keşfi ile barışçıl kullanımı konusundaki işbirliğini derinleştirme ihtiyacını yansıtmaktadır." ifadesini kullandı.

Jeopolitik parçalanmanın arttığı dönemde böyle bir platforma duyulan ihtiyacın her zamankinden daha fazla olduğuna dikkati çeken Kacır, uzayın, farklı önceliklere sahip ülkelerin hala yan yana çalışabildiği, bilgi paylaşabildiği ve ortak zemin oluşturabildiği nadir alanlardan biri olmayı sürdürdüğünü anlattı.

Başvurularda rekor kırıldı

Kacır, IAC 2026 hazırlıklarının başarıyla ilerlediğini, bu yılki "Bildiri Özeti Çağrısı"na 108 ülkeden 8 bin 330'dan fazla başvuru alındığını, böylece Uluslararası Uzay Kongresi tarihindeki en yüksek rakama ulaşıldığını aktardı.

Bugüne kadar kaydedilen en yüksek "erken kayıt" sayısının da elde edildiğini belirten Kacır, şöyle devam etti:

"100'den fazla ülkeden 10 binden fazla katılımcıyı ağırlamayı bekliyoruz. Hafta boyunca Antalya, yeni işbirliklerini ve kalıcı ortaklıkları teşvik edecek teknik oturumlara, üst düzey diyaloglara, sergilere ve iş toplantılarına ev sahipliği yapacak. Katılımcılar yer gözlemi, iklim izleme ve afet yönetiminden uydu haberleşmesine, yapay zekadan ticari uzay faaliyetlerine, uzay keşfinden uluslararası yönetişime kadar geniş bir yelpazedeki konuları keşfedecek. Kongrenin kilit özelliklerinden biri de 'IAF Bakanlar ve Parlamenterler Toplantısı' olacak. Bu üst düzey toplantı, küresel uzay yönetişiminin geleceğini şekillendirmek, sürdürülebilir kalkınmayı ilerletmek ve uluslararası işbirliğini güçlendirmek üzere dünyanın dört bir yanından politika yapıcıları bir araya getirecek."

Kacır, Türkiye'nin, büyüyen kabiliyetleri, dinamik ekosistemi ve barışçıl, sürdürülebilir ve kapsayıcı uluslararası işbirliğine olan sarsılmaz bağlılığıyla uzayın geleceği için payına düşeni üstlenmeye hazır olduğunu dile getirdi.

Türkiye genelinde, özellikle gençler arasında uzay bilimlerine ve teknolojilerine ilginin hızla arttığını ifade eden Kacır, TEKNOFEST ve gökyüzü gözlem etkinlikleriyle, bilimi halka yakınlaştırmaya ve yeni nesillere ufkun ötesine bakmaları için ilham vermeye devam ettiklerini söyledi.

Kacır, bu ilgiyi Türkiye'nin bilimsel, teknolojik ve girişimcilik kapasitesini genişletmek için somut adımlarla desteklediklerini belirterek, şunları kaydetti:

"Türkiye'nin deneyimi, uzun vadeli vizyon, insan kaynağına yatırım ve uluslararası işbirliği bir araya geldiğinde nelerin başarılabileceğini göstermektedir. IAC 2026, kendi deneyimlerimizi paylaşmamıza, başkalarının başarılarından öğrenmemize ve ortak ilerleme için yeni fırsatlar yaratmamıza olanak sağlayacaktır. IAC 2026'nın yeni diyalog kanalları açmasını, bilimsel toplulukları birbirine bağlamasını, yeni endüstriyel ortaklıkları desteklemesini ve uzayın geleceğini şekillendirecek gençlere ilham vermesini istiyoruz. Uzayda faaliyet gösteren devletler ile bu alanda yeni gelişmeye başlayan ülkeleri ortak hedefler etrafında birbirine yaklaştırmasını arzuluyoruz."

"Dünyanın gözü Türkiye'ye çevriliyor"

Uluslararası Uzay Federasyonu (IAF) İcra Direktörü Christian Feichtinger de küresel uzay ekosisteminin yeni aktörler ve bölgelerin yükselişiyle önemli bir dönüşüm geçirdiğini kaydederek, şu ifadeleri kullandı:

"Yeni bölgeler ve yeni aktörler, büyük hedefler ve kararlılıkla sahneye çıkıyor. Türkiye ise bu gelişmeyi yönlendirmede öncü rol üstleniyor. Dolayısıyla kongrenin Antalya'da düzenlenecek olması son derece uygun bir karar. Bugün, dünyanın gözü Türkiye'ye çevriliyor. Bu, mühendislikteki mükemmelliğe, teknik kapasiteye ve uluslararası işbirliğine olan derin bağlılığı sergilemek için bir fırsat. Bir hafta boyunca küresel uzay camiası, uzay diyaloğuna öncülük etmesi ve yeni uzay çağında öncü bir rol üstlenmesi için Türkiye'yi izleyecek."

Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Levent Gümrükçü de Türkiye'nin, Milli Uzay Programı doğrultusunda kendi uzay kapasitesini hızla geliştirerek uluslararası ortaklarına sunabileceği önemli bir birikime sahip olduğunu ve gelişmiş uzay ülkeleri ile gelişmekte olan ülkeler arasında köprü olmayı amaçladığını söyledi.

TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay ise bugün haberleşme, ulaşım, tarım, iklim izleme, afet yönetimi, doğal kaynaklar ve daha birçok alanın büyük ölçüde uydu teknolojilerine bağımlı olduğunu bildirdi.

Küresel uzay ekonomisinin özel şirketler, startuplar, üniversiteler ve genç girişimciler tarafından şekillendirildiğini ve politika yapıcıların sağlam mevzuat ve uygulamalarla bu tür faaliyetlerin önünü açması gerektiğini belirten Oktay, "Türkiye, bilimsel araştırma ve sanayi kabiliyetlerini güçlendirerek ve uluslararası uzay arenasında güvenilir bir ortak haline gelerek böyle bir ekosistem inşa etmek için çalışmaktadır. IAC 2026'yı uzay yönetişimi ve diplomasisi platformu olarak görüyoruz." diye konuştu.

Küresel bir buluşma noktası olacak

Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Yusuf Kıraç da kongreyi, fikirlerin ortaklıklara dönüştüğü küresel bir buluşma olarak gördüklerini ifade ederek, "Antalya'da kurulacak bilimsel ve teknolojik ortaklıkların kongre sonrasında da kalıcı bir mirasa dönüşmesini istiyoruz." dedi.

IAC 2026 Direktörü Emine Doğrukök de zirvenin vizyonu, teknik detayları ve hazırlık sürecine ilişkin sunum yaparak, "IAC 2026, görünürlüğün ve rekorların ötesinde küresel uzay ekosistemi için ortak bir gelecek inşa etme zeminidir. 'The World Needs More Space' temamızla, kadınlara, genç nesillere ve sürdürülebilirliğe uzayda daha fazla alan açmayı hedefliyoruz. Tüm küresel paydaşlarımızı yeni ortaklıklar kurmak ve uzayın geleceğine birlikte yön vermek üzere Antalya'ya davet ediyoruz." ifadesini kullandı.

Konferansta 3 genel oturum düzenlenecek. Aynı zamanda endüstrideki en son başarılar topluca duyurulacak ve otonom sürüşün yeni çağındaki uygulama sonuçları ile gelişim planı tüm yönleriyle sergilenecek.

Piyasalar Sarsıldı: ASML ve Avrupalı Devler Düşüşte

Çin'in kendi DUV cihazlarını üreterek ASML'nin pazar payını tehdit edebilecek konuma gelmesi, küresel piyasalarda adeta deprem etkisi yarattı. Haberin uluslararası basına yansımasıyla birlikte, pazarın mevcut lideri konumundaki ASML'nin hisseleri yüzde 7'den fazla değer kaybederek haziran ayından bu yana en kötü performansını sergiledi. Satış dalgası yalnızca Hollandalı şirketle sınırlı kalmadı; çip ekipmanı tedarik zincirinin diğer önemli halkaları olan BE Semiconductor Industries, Soitec ve Infineon Technologies gibi Avrupalı teknoloji şirketleri de yüzde 3 ila 8,5 arasında değişen oranlarda sert hisse kayıpları yaşadı. Konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmaktan kaçınan ASML için Çin pazarındaki alternatifsizlik döneminin kapanma ihtimali, yatırımcı cephesinde en büyük endişe kaynağına dönüşmüş durumda.

Üretim Hedefleri ve Teknolojik Zorluklar

Söz konusu yerli cihazların, yıl sonuna kadar Semiconductor Manufacturing International Corp (SMIC), Hua Hong Semiconductor ve ChangXin Memory Technologies gibi Çin'in önde gelen çip üreticilerine teslim edilmesi planlanıyor. Başlangıç aşamasında üretimin sınırlı tutulacağı; bu yıl için beş, 2027 yılına kadar ise yaklaşık 20 cihazın üretim bandından ineceği belirtiliyor. Her ne kadar bu gelişme uzun vadede ASML'ye karşı güçlü bir meydan okuma potansiyeli taşısa da, mevcut Çin üretimi sistemlerin performans ve güvenilirlik açısından halen Hollandalı rakibinin gerisinde olduğuna ve seri üretime geçilmeden önce daha fazla test gerektirdiğine işaret ediliyor. Öte yandan, kısıtlamalar nedeniyle çok daha gelişmiş olan aşırı ultraviyole (EUV) litografi sistemlerine erişimi tamamen kesilen Çin'in, bu alanda da kendi EUV makinesini geliştirmek üzere prototip aşamasında çalışmalar yürüttüğü biliniyor. Bütün bu tablo, Pekin'in donanımsal dezavantajlarına rağmen kritik ekipman tedarikinde Batı'ya olan bağımlılığını kademeli olarak sonlandırma kararlılığını ortaya koyuyor.

AA muhabirinin derlediği bilgiye göre 2026-YKS'de başarılı olan adaylar 29 Temmuz Çarşamba gününden itibaren tercihlerini yapmaya başlayacak.

Son yıllarda hızla gelişen teknoloji ve dijitalleşme her alanda olduğu gibi tercihlerde de etkisini hissettirecek. Mesleklerdeki dönüşüm, üniversite programlarında değişimi beraberinde getirirken özellikle yeni alanlar, fırsatları ve iş imkanlarıyla adayları cezbediyor.

Son olarak Yükseköğretim Kurulu (YÖK), yapay zeka ve bilişim alanında üç yılda 81 yeni programın açıldığını bildirdi. Bu da "geleceğin meslekleri" olarak nitelendirilen alanlara yönelik akademik ilginin arttığını ortaya koydu. Yapay zeka, siber güvenlik, veri bilimi, havacılık, otomasyon ve dijital dönüşüm odaklı yeni programlar, son dönemde istihdam temelli alanlar olarak öne çıkmaya başladı.

Yapay zeka mühendisliği, siber güvenlik, büyük veri analistliği, dijital dönüşüm elektroniği, elektronik ve otomasyon, iklimlendirme ve soğutma teknolojisi gibi meslekler dünyada ve Türkiye'de hızlı gelişen alanlar olarak etkisini artırıyor. YÖK bu yıl tarih ve yapay zeka, felsefe ve yapay zeka, biyoteknoloji ve genetik, dijital oyun teknolojileri, mobil güvenlik teknolojileri dahil 16 yeni programı daha tercih kılavuzuna ekledi.

Sektör temsilcileri ve uzmanlar da bu mesleklerdeki gelişim sürecine ve istihdam ihtiyacına dikkati çekerek, adaylara tavsiyelerde bulundu.

Yapay zeka ve dijital dönüşüm milyonlarca istihdam oluşturacak

Yapay Zeka Politikaları Derneği (AIPA) Başkanı Zafer Küçükşabanoğlu, bugün sadece teknolojinin dönüşmediğini, mesleklerin, ekonominin, toplumun ve insanın da dönüştüğünü söyledi.

İlk kez bir teknolojinin yalnızca sektörleri değil, düşünme biçimlerini, üretim modellerini, rekabet anlayışını ve günlük yaşam alışkanlıklarını aynı anda dönüştürdüğünü belirten Küçükşabanoğlu, yapay zekanın bazı rutin işleri otomatikleştirirken daha önce hiç olmayan yeni meslekleri de ortaya çıkardığını bildirdi. Gelişmelerin sektörlere etkisine dikkati çeken Küçükşabanoğlu, "Çalışmalar, önümüzdeki yıllarda yapay zeka ve dijital dönüşümün dünya genelinde milyonlarca yeni istihdam oluşturacağını, buna karşılık birçok mesleğin de yeniden şekilleneceğini gösteriyor. Artık asıl soru, 'Yapay zeka işlerimizi elimizden alacak mı' değil, 'Yapay zeka ile birlikte çalışabilecek becerilere kim sahip olacak' sorusudur. Türkiye'nin bu dönüşümde önemli avantajları bulunuyor. Güçlü mühendislik altyapımız, gelişen teknoloji girişimleri ve genç nüfusumuz sayesinde yapay zeka alanında bölgesel merkez olma potansiyeline sahibiz. Ancak bunun yolu nitelikli insan kaynağı yetiştirmekten geçiyor." dedi.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı öncülüğünde hazırlanan Ulusal Yapay Zeka Eylem Planı'nın ortaya koyduğu vizyonun bu süreçteki önemine işaret eden Küçükşabanoğlu, üniversite tercihi yapacak gençlere de şu tavsiyelerde bulundu:

"Hangi bölümü seçerseniz seçin, mutlaka yapay zeka konusunda kendinizi geliştirin. İster hukuk okuyun, ister tıp, ister psikoloji, ister işletme, ister iletişim, ister uluslararası ilişkiler, yapay zeka artık bütün disiplinlerin ortak çalışma alanı haline geliyor. Gelecekte yalnızca yapay zekayı geliştiren mühendisler değil, onu kullanan doktorlar, avukatlar, öğretmenler, gazeteciler, diplomatlar, finans uzmanları ve kamu yöneticileri de büyük avantaj sağlayacak. Artık her mesleğin bir yapay zeka versiyonu oluşuyor."

Disiplinler arası uzmanlık alanlarının büyümesi bekleniyor

Küçükşabanoğlu, gelecek yıllarda klasik yapay zeka mühendisliğinin yanında disiplinler arası uzmanlık alanlarının daha hızlı büyüyeceğini anlattı.

Bu kapsamda yapay zekanın uzay teknolojileri, iklim değişikliği, çalışma hayatı gibi alanlarla etkileşimine dikkati çeken Küçükşabanoğlu, "Bu nedenle sosyoloji, psikoloji ve davranış bilimleri alanında çalışan araştırmacılara her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyacağız. Yapay zekanın güvenli, şeffaf ve insan odaklı gelişebilmesi için hukukçulara, siyaset bilimcilere, uluslararası ilişkiler uzmanlarına ve kamu yöneticilerine olan ihtiyaç hızla artacak." dedi.

Yeni dönemde şirketlerin yalnızca mezun olunan üniversiteye değil, adayın ürettiği projelere, yapay zekayı ne kadar etkin kullandığına, yabancı diline ve değişime ne kadar hızlı uyum sağlayabildiğine bakacağını belirten Küçükşabanoğlu, şöyle konuştu:

"Gençlerimizin üniversite eğitiminin yanında uluslararası sertifika programlarına katılmaları, açık kaynak projelerde yer almaları, staj yapmaları ve gerçek problemlere çözüm üreten projeler geliştirmeleri büyük önem taşıyor. Bugün yapay zekaya yatırım yapan ülkeler, yarının ekonomik ve teknolojik liderleri olacak. Türkiye'nin genç nüfus avantajını doğru eğitim politikaları, güçlü kamu-özel sektör işbirlikleri ve nitelikli insan kaynağı yatırımlarıyla desteklemesi halinde, yapay zeka çağının kazanan ülkeleri arasında yer alacağına inanıyorum."

"Bu alandaki istihdamın katlanarak artacağını öngörüyoruz"

Türkiye Yazılımcılar Federasyonu (TÜYAFED) Genel Başkanı Mustafa Çalış da aday öğrencilerin en çok merak ettiği konuların başında yapay zeka geldiğini söyledi.

Bu yıl üniversitelerde bilgisayar ve yazılım mühendisliği programlarına ek olarak yapay zeka odaklı yeni lisans programlarının açılmasının, bu alandaki dönüşümün eğitim sistemine de yansıdığını gösterdiğini vurgulayan Çalış, yapay zekanın sadece teknoloji şirketlerinin gündeminde olmadığını dile getirdi.

Çalış, sağlıktan savunmaya, finanstan tarıma, üretimden eğitime kadar her sektörün yapay zekayla dönüştüğüne dikkati çekerek, "Bugün bu alanda eğitim alacak gençler, önümüzdeki 10-20 yılın en stratejik meslek gruplarında yer alacak." dedi.

Yapay zekanın yazılım mesleğini ortadan kaldırmayacağını, aksine dönüştüreceğini ifade eden Çalış, gelecekte en değerli yetkinliğin, yapay zekayla birlikte üretmeyi bilen mühendisler olacağını anlattı.

Çalış, dünyada yapay zeka alanında yetişmiş insan kaynağına duyulan ihtiyacın her geçen yıl arttığını belirterek, "Bugün sadece teknoloji şirketleri değil, bankalar, savunma sanayisi kuruluşları, otomotiv sektörü, sağlık kurumları, enerji şirketleri ve kamu kurumları da yapay zeka uzmanı arıyor. Önümüzdeki yıllarda Türkiye'de de bu alandaki istihdamın katlanarak artacağını öngörüyoruz." diye konuştu.

Gelecek yıllarda özellikle öne çıkmasını beklediği sektörlere değinen Çalış, şunları kaydetti:

"Yapay zeka ve makine öğrenmesi, siber güvenlik, robotik ve otonom sistemler, veri bilimi ve büyük veri analitiği, yapay zeka destekli yazılım geliştirme, bulut bilişim, sağlık teknolojileri, savunma teknolojileri, FinTek çözümleri, akıllı üretim sistemleri öne çıkacak. Üniversite adaylarının bölüm seçiminde yalnızca isme odaklanmaması gerekiyor. Yapay zeka geleceğin en önemli teknolojilerinden biri olacak. Ancak başarı, güçlü matematik altyapısı, yabancı dil, analitik düşünme becerisi ve sürekli öğrenme isteğiyle mümkün. Üniversitede alınacak eğitimin yanında proje geliştiren, araştıran ve kendini sürekli güncelleyen gençler, geleceğin teknoloji liderleri arasında yer alacak."

Öğrencilerin okul derslerini destekleyen, Liselere Geçiş Sistemi (LGS) kapsamındaki merkezi sınav ve Yükseköğretim Kurumları Sınavı'na (YKS) hazırlık süreçlerine katkı sunan platform, zengin içerikleri, kişiselleştirilmiş öğrenme önerileri, ölçme ve değerlendirme uygulamaları ile gelişim takip araçları sayesinde öğrenme sürecinin daha planlı, etkili ve erişilebilir biçimde yürütülmesini destekledi.

Eğitimde fırsat eşitliğini güçlendirme hedefi doğrultusunda hazırlanan MEBİ'de, konu anlatım videolarından özet içeriklere, video çözümlü sorulardan deneme ve tarama testlerine, çalışma planlarından ayrıntılı gelişim raporlarına kadar çok sayıda kaynak yer alıyor.

Yapay zeka destekli yönlendirmelerle öğrencilerin öğrenme ihtiyaçlarını belirlemelerine ve eksiklerini tamamlamalarına yardımcı olan platform, öğretmenlere de öğrencilerinin akademik gelişimlerini izleyebilecekleri kapsamlı araçlar sunuyor.

Platform, 2025-2026 eğitim öğretim yılı boyunca sürekli güncellenen içerikleri ve geliştirilen yeni özellikleriyle öğrencilerin bireysel öğrenme yolculuklarına eşlik etti.

Böylece MEBİ, yalnızca dijital içerik sunan bir platform olmanın ötesine geçerek öğrenci, öğretmen ve velileri aynı öğrenme ekosisteminde buluşturan bütünleşik bir eğitim ortamına dönüştü.

731 bin öğretmen, 852 bin veli platformdan yararlandı

MEBİ'ye bugüne kadar 4 milyon 92 bin 992 öğrenci, 731 bin 822 öğretmen ve 852 bin 69 veli giriş yaptı.

Platformdan yararlananların 556 bin 148'ini 5. sınıf, 472 bin 37'sini 6. sınıf, 222 bin 844'ünü 7. sınıf, 653 bin 424'ünü 8. sınıf öğrencileri oluşturdu.

9. sınıfta eğitim gören 451 bin 618 öğrenci, 10. sınıftan 423 bin 143 öğrenci, 11. sınıftan 295 bin 470 öğrenci, 12. sınıftan 440 bin 409 öğrenci ile üniversite sınavına hazırlanan 577 bin 899 mezun da platforma giriş yaparak sunulan hizmetlerden yararlandı.

Kullanım verilerine göre, öğrenciler, MEBİ'de sunulan dijital öğrenme içeriklerinden aktif şekilde yararlanıyor.

Temmuz 2025-Temmuz 2026 döneminde platformda 2,7 milyar sayfa etkileşimi gerçekleşti. Bu süreçte 683 bin 575 öğrenci, toplam 3 milyon 697 bin 783 deneme sınavını tamamlarken, 567 bin 208 öğrenci ise 3 milyon 444 bin 837 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli değerlendirme testini çözdü.

2026-2027 eğitim öğretim yılında yeni özellik ve içerikler eklenecek

Ortaokul ve lise öğrencileri ile üniversite sınavına hazırlanan mezunlara yönelik dijital öğrenme desteği sunan MEBİ; konu anlatım videoları, video çözümlü sorular, deneme sınavları, konu özetleri, etkileşimli içerikler ve yapay zeka destekli çalışma planlarıyla bireysel öğrenme süreçlerine katkı veriyor.

Platformda yer alan yapay zeka destekli analiz araçları sayesinde öğrenciler, öğrenme eksiklerini belirleyebiliyor, gelişimlerini takip edebiliyor ve ihtiyaçlarına uygun çalışma önerilerine ulaşabiliyor.

Kullanıcı ihtiyaçları, eğitim alanındaki gelişmeler ve sahadan alınan geri bildirimler doğrultusunda sürekli geliştirilen MEBİ'nin altyapısı düzenli olarak iyileştiriliyor.

Öğrencilerin bireysel öğrenme süreçlerini daha etkili desteklemek, öğretmenlerin izleme ve yönlendirme imkanlarını güçlendirmek ve velilerin sürece daha etkin katılımını sağlamak amacıyla hazırlanan yeni özellik ve içeriklerin de 2026-2027 eğitim öğretim yılında devreye alınması planlanıyor.

Bireysel öğrenme platformuna "mebi.eba.gov.tr" adresinden ve mobil uygulama marketlerinden erişilebiliyor.

Bu dönüşüm, yalnızca teknolojik bir yenilik değil; tüketici alışkanlıklarından ticaret anlayışına kadar birçok alanı etkileyen kapsamlı bir değişim olarak değerlendiriliyor.

Dijital ödeme günlük hayatın ayrılmaz bir parçası

Çin'deki dijital ödeme ekosisteminin büyümesinde akıllı telefon kullanımının yaygınlaşması önemli rol oynadı. Mobil uygulamalar üzerinden saniyeler içinde ödeme yapılabilmesi, hem tüketicilere hem de işletmelere büyük kolaylık sağladı.

Özellikle QR kod teknolojisinin yaygınlaşmasıyla birlikte büyük yatırım gerektiren kartlı ödeme cihazlarına ihtiyaç azaldı. Küçük işletmeler, pazar esnafı ve sokak satıcıları dahi müşterilerinden dijital ödeme kabul edebilir hale geldi. Böylece mobil ödeme yalnızca büyük şehirlerde değil, ülkenin birçok bölgesinde günlük hayatın standart uygulamalarından biri oldu.

Neden QR kod kullanılıyor?

Çünkü QR kodun maliyeti tam anlamıyla sıfır. Bir sokak satıcısının tek ihtiyacı olan şey, bir kağıda bastırıp dükkânına asacağı bir QR kod görselidir. Müşterinin ise sadece kamerası olan, en ucuz model bir akıllı telefona sahip olması yeterli. Bu basitlik, teknolojinin Çin'in en ücra köşesindeki en küçük esnafa bile saniyeler içinde ulaşmasını sağlamış durumda.

E-ticaret ve dijital hizmetler

Uzmanlara göre Çin'deki dijital ödeme sistemlerinin hızlı yükselişinde e-ticaret sektörünün büyümesi de belirleyici etkenlerden biri oldu. Alışveriş, yemek siparişi, ulaşım, fatura ödemeleri ve kamu hizmetleri gibi birçok işlemin dijital platformlara taşınması, mobil ödeme kullanımını doğal bir ihtiyaç haline getirdi.

Kullanıcılar tek bir uygulama üzerinden para transferi yapabiliyor, alışveriş gerçekleştirebiliyor, taksi çağırabiliyor veya faturalarını ödeyebiliyor. Bu bütünleşik dijital yapı, ödeme sistemlerinin günlük yaşamın merkezine yerleşmesini sağladı.

Dijital ekonomi vizyonunun önemli bir parçası

Çin yönetimi de uzun yıllardır dijital ekonomiyi stratejik büyüme alanlarından biri olarak görüyor. Finansal teknolojilere yapılan yatırımlar, dijital altyapının güçlendirilmesi ve dijital yuan gibi projeler, ülkenin nakitsiz ekonomiye geçiş sürecini destekleyen önemli adımlar arasında gösteriliyor.

COVID-19 salgını sonrasında temassız ödeme yöntemlerine yönelik ilginin artması da bu dönüşümü daha da hızlandırdı. Günümüzde birçok işletme nakit ödeme kabul etmeye devam etse de tüketicilerin önemli bir bölümü alışverişlerini cep telefonlarıyla tamamlamayı tercih ediyor.

Dünyanın dikkatle takip ettiği model

Çin'in dijital ödeme sistemi, yalnızca ülke içinde değil uluslararası alanda da yakından izleniyor. Düşük maliyetli ödeme altyapısı, yüksek kullanıcı sayısı ve günlük hayatla kurduğu güçlü entegrasyon sayesinde Çin, dijital finans teknolojilerinde örnek gösterilen ülkeler arasında yer alıyor.

Uzmanlar, dijital ödeme sistemlerinin gelecekte daha fazla ülkenin ekonomik ve teknolojik dönüşümünde önemli rol oynayacağını değerlendirirken, Çin'in bu alandaki deneyiminin küresel ölçekte dikkat çekmeye devam edeceğini belirtiyor.

"Robotics eXperience" (RX) adını taşıyan yeni birim, şirketin orta ve uzun vadeli küresel robotik stratejisini, temel teknoloji geliştirmelerini ve ticari operasyonlarını yönetecek. Bu vizyon doğrultusunda strateji ekibinin başına, teknoloji dünyasının yakından tanıdığı Lee Dongkun getirildi. Lee, daha önce Hyundai Motor Group bünyesinde görev yapmış ve dünyaca ünlü Boston Dynamics'in stratejik yönlendirmesi de dahil olmak üzere şirketin robotik operasyonlarına liderlik etmişti.

Robotik teknolojilerinin hızla ilerlediği bölgelerde varlık göstermek isteyen Samsung, Amerika Birleşik Devletleri, Çin ve Japonya'da yeni araştırma merkezleri kuracak. Teknoloji devi, küresel pazardaki gelişim sürecini hızlandırmak amacıyla yerel ekosistemlerden faydalanmanın yanı sıra stratejik şirket satın almaları, yatırımlar ve yerel teknoloji ortaklıkları kurma seçeneklerine de ağırlık verecek.

Verilen bilgiye göre, dijital ekonomi çağında, hesaplama gücü önemli bir temel kaynaktır. Bu yılın ilk yarısında, Çin'in hesaplama gücü ölçeği sürekli olarak büyüdü. Ülke genelinde hesaplama gücü tesislerinin genel devreye alma oranı yüzde 71,4’e çıktı ve 10 bin kartın üzerinde kapasiteye sahip 52 akıllı hesaplama tesisi inşa edildi. İletim kanalları sürekli genişletildi.

Son iki yılda ulusal hesaplama gücü düğüm noktaları çevresinde 70'in üzerinde büyük hesaplama gücü kanalı oluşturuldu ve ilgili hesaplama gücü düğüm noktaları arasındaki ağ performansı yüzde 10 oranında artırıldı.

Alınan bilgiye göre, HAVELSAN'nın geliştirdiği 4 yetenek, NATO'nun her yıl Polonya'da düzenlediği Coalition Warrior Interoperability Exploration, Experimentation, Examination Exercise (CWIX Tatbikatı) kapsamında NATO sertifikasyon sürecine dahil oldu.

DOOB-HQ, KAPI, Embedded NONC2 ATA DLP ve LYNX yetenekleri, NATO sertifikasyonu kapsamında gerçekleştirilen Assurance Verification and Validation (AV&V) testlerini başarıyla tamamladı.

Yetenekler, NATO Federe Görev Ağı (Federated Mission Networking-FMN) uyumluluğunun resmi olarak onaylanmasını sağlayan özel testlerden geçti.

Ülkelerin komuta kontrol bilgi sistemlerinin hem NATO hem de diğer ülkelerin sistemleriyle karşılıklı çalışabilirliğinin test edildiği CWIX Tatbikatı'nda FMN Spiral 4 sertifikasyonlarının alınması, 2025-2027 yıllarında icra edilecek NATO görevlerine katılım açısından önemli ön şartlar arasında yer alıyor.

HAVELSAN'ın yeni yeteneklerinin sertifikasyon sürecine dahil olması, şirket ürünlerinin NATO standartlarıyla uyum ve karşılıklı çalışabilirlik alanında ulaştığı yetkinliği ortaya koydu.

HAVELSAN böylelikle daha önce bu alanda NATO standartlarını yakalayan ürünlerini komuta kontrol, sistem entegrasyonu, güvenli veri paylaşımı ve taktik haberleşme alanlarındaki 4 kritik yazılım yeteneğiyle genişletmiş oldu.

Yeni milli yazılımlar NATO'da ilk kez vitrine çıktı

HAVELSAN, geliştirdiği yeteneklerle 2012'den bu yana CWIX Tatbikatı'na aktif katılım sağlıyor.

Şirket, 2019'da DOOB ve KAŞİF, 2023'te ADVENT CMS ve ADVENT MARTI, 2024'te KARTAL ve NONC2 ATA DLP, 2025'te ise DOOB-HQ, DOOB-TACTICAL, KAŞİF, OCTOPUS, NONC2 ATA DLP ve TDLYM ürünleriyle AV&V sertifikasyonu almaya hak kazandı.

Bu yıl 6-26 Haziran 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen CWIX Tatbikatı'na NATO ve Avrupa Birliği dahil 46 ülkeden, 20 farklı ilgi alanında 780 sistem ve 3 binden fazla personel katıldı.

HAVELSAN ise tatbikatta 43 personel ve 16 sistemle faaliyet gösterdi.

Şirket, MIP, TDL, MDC2, DM, COMMS, GEOMETOC, CBRN, FMNCS, AIR, MARITIME, M&S ve CYBER odak alanlarında ADVENT KALYON, ADVENT UFUK, TALAY/REI, DOOB-HEADQUARTER, DOOB-MOBILE, KAŞİF, KBRN, OCTOPUS, KAPI, NONC2 ATA DLP, Embedded NONC2 ATA DLP, LYNX, I-SMART, FIVE, RTaaS ve ICS SENTINEL sistemleriyle görev yaptı.

HAVELSAN ayrıca bu yıl Hava Odak Alanı'na LYNX ve Embedded NONC2 ATA DLP, GEOMETOC Odak Alanı'na ADVENT TALAY/REI, FMN Ana Yetenekler Odak Alanı'na KAPI, Siber Odak Alanı'na ICS SENTINEL, Modelleme ve Simülasyon Odak Alanı'na ise FIVE yetenekleriyle ilk kez katıldı.

⁠Milli yazılımlara uluslararası kabul

HAVELSAN Genel Müdürü Mehmet Akif Nacar, konuya ilişkin değerlendirmesinde, CWIX Tatbikatı'nda 4 yeni yeteneğin NATO sertifikasyon sürecine dahil olmasının, milli yazılımların uluslararası alanda kabul gördüğünün ve en yüksek birlikte çalışabilirlik standartlarını karşıladığının somut bir göstergesi olduğunu söyledi. Nacar, şunları kaydetti:

"Uzun zamandır sahip olduğumuz NATO standartlarında sistem oluşturma ve uyuşum tecrübesini aldığımız sertifikalar ile daha da pekiştirdik. Müşterek Harekat, Siber ve Modelleme Simülasyon Odak Alanları ile artırdığımız katılımın ivmesini önümüzdeki dönemde Yapay Zeka Destekli Komuta Kontrol yetenekleri ile sürdüreceğiz. Proaktif bir yaklaşımla Türk Silahlı Kuvvetlerinin modern muharebenin gereği olan ihtiyaçlarını karşılayacak yetenekler geliştirmeye ve uluslararası alanda rekabetçi çözümler üretmeye devam etmekteyiz."

Çin'in ASEAN, Arap Birliği, Afrika Birliği, Latin Amerika ve Karayip Devletleri Topluluğu, Şanghay İşbirliği Örgütü ve BRICS ile uluslararası yapay zeka uygulama işbirliği merkezleri geliştireceğini söyledi.

Xi ayrıca, Çin'in 30 ülkenin yapay zeka destekli MAZU meteorolojik erken uyarı sistemini kullanarak dünya genelinde insanların can ve mal güvenliğini korumasına yardımcı olacağını da sözlerine ekledi.

Açıklanan resmi plana göre, eyaletteki yeni enerjili araçların (NEV) toplam araç parkı içindeki payının hızlı bir ivmeyle artırılması öngörülüyor. 2025 yılında yüzde 23,75 seviyesinde olan bu oranının, 2030 yılına kadar yüzde 45’e çıkarılması hedefleniyor. Bu süreçte yeşil taşımacılık, Hainan Serbest Ticaret Limanı’nın en belirgin simgelerinden biri haline getirilecek. Plan kapsamında, 2030 yılına kadar özel amaçlı taşıtlar dışındaki tüm kamu hizmeti araçları ile sosyal operasyonlarda kullanılan yeni taşıtların temiz enerjiyle çalışması zorunlu olacak. Aynı şekilde, yeni satın alınacak veya yenilenecek tüm bireysel binek araçlar da tamamen yeni enerjili modellerden oluşacak. Eyalet yönetimi, bu hızlı dönüşümün lojistik altyapısını güvenceye almak amacıyla şarj istasyonu başına düşen araç oranını da 2,5:1 seviyesinin altında tutmayı taahhüt ediyor.

Dönüşüm planı sadece bireysel binek araçlarla da sınırlı kalmayacak. Hainan yönetimi; ağır yük kamyonları, soğuk zincir lojistiği ve toplu taşıma gibi sektörlerde hidrojen yakıt pilli araçların kullanımını yaygınlaştırmayı amaçlıyor. Kara ve deniz ulaşım ağlarını kapsayacak şekilde kurulacak hidrojen dolum merkezlerinin yanı sıra, otoyollarda sıfır karbonlu nakliye koridorları oluşturulacak. Deniz taşımacılığında ise Yangpu liman bölgesinin yeşil ve düşük karbonlu bir uluslararası lojistik merkezine dönüştürülmesi hedefleniyor. Bu kapsamda Qiongzhou Boğazı’nda yeşil denizcilik rotaları belirlenecek, gemilerde biyodizel, yeşil amonyak ve yeşil metanol gibi çevre dostu yakıtların kullanımı teşvik edilecek.

Geleceğin ulaşım sistemini entegre bir yaklaşımla ele alan plan, havacılık ve demir yolu sektörlerini de içeriyor. Büyük havalimanlarında yer tabanlı güç sistemlerinin kullanımı maksimum düzeye çıkarılırken, uçuşlarda sürdürülebilir havacılık yakıtının (SAF) payı kademeli olarak artırılacak. Ayrıca karbon ayak izini azaltmak adına yük taşımacılığının kara yolundan demir yoluna kaydırılması ve demir yolu-deniz yolu entegrasyonunun güçlendirilmesi hedefleniyor. Eyalet başkenti Haikou'da kamu sektöründeki araçların tamamen elektrikli hale getirilmesine yönelik yürütülen pilot programların derinleştirilmesiyle, Hainan'ın küresel ölçekte örnek bir yeşil ulaşım merkezi olması planlanıyor.

Gökten düşen bu gelirlerin arkasında, bellek çipleri küresel yapay zekâ yarışını besleyen veri merkezleri için vazgeçilmez hale gelen Samsung Electronics ve SK hynix var.

Bu yıl elde ettikleri rekor kârlar, ülke ekonomisini ileriye taşırken hükümetin vergi tahsilatını da kabarttı.

Cumhurbaşkanlığı Özel Kalem Müdürü Kang Hoon-sik, pazar günü hükümet ile iktidar partisi arasındaki toplantıda planı anlattı; fonun, yapay zekâ ve yarı iletkenler etrafında şekillenen büyük ölçekli projeleri finanse etmeye yardımcı olacağını, aynı zamanda eşitsizlikle mücadele ederek gençlere konut, girişimcilik ve istihdam alanlarında destek sağlayacağını söyledi.

Kang, çip patlamasının yarattığı ek gelirlerin, ülkenin geleceği açısından belirleyici bir an olarak nitelendirdiği bu dönemde çarçur edilmemesi gerektiği uyarısında bulundu.

Fonun büyüklüğüne ilişkin herhangi bir rakam açıklanmadı; hükümet, kamuoyuna danışmadan önce bu ay düzenlenecek bir mali strateji toplantısında kaynağın nasıl kullanılacağını ele alacak.

Kang, Dong-A Ilbo gazetesine verdiği röportajda, paranın bir kısmının başta elektrik ve su olmak üzere çip fabrikalarının bağımlı olduğu altyapı hizmetlerine yönlendirileceğini de belirtti.

Kazandırmaya devam eden patlama

Bu beklenmedik gelir, Koreli çip üreticilerinin olağanüstü yükselişini yansıtıyor.

Yılın ilk yarısında Samsung hisseleri yüzde 170’in, SK hynix hisseleri ise yüzde 300’ün üzerinde değer kazandı; her iki şirketin piyasa değeri 1 trilyon doların (874 milyar euro) üzerine çıktı.

Samsung salı günü ikinci çeyrek için ön sonuçlarını açıklamaya hazırlanırken, SK hynix Nasdaq’ta işlem görmeye başlayarak 45 trilyon won (25,7 milyar euro) tutarında kaynak yaratmayı planlıyor.

Her iki şirket, geçen hafta açıklanan ve ülkenin güneybatısında yeni bir çip üretim üssü kurulmasını hedefleyen 800 trilyon wonluk (457 milyar euro) kamu-özel sektör girişiminin de parçası.

Bu beklenmedik gelirin nasıl harcanması gerektiği, siyaset sahnesinde sıcak bir tartışma konusu haline geldi.

Mayıs ayında Cumhurbaşkanlığı politika şefi Kim Yong-beom, kaynağın girişimler, gençler, kırsal ve balıkçı topluluklarında temel gelir programları ile sanatçılara verilecek destek için kullanılabileceğini gündeme getirdi.

Patlama, çalışanları da cesaretlendirdi; Samsung, en büyük sendikasıyla prim anlaşmasına vararak Mayıs ayında büyük bir iş bırakma eylemini son anda engelledi.

Ülkenin iş gücünün giderek azalmasına karşı 2040'a kadar yapay zeka destekli 10 milyon robotun 18 sektörde kullanılması planlanıyor.

Robotların kullanılması beklenen 18 sektör arasında imalat, altyapı bakımı, sağlık hizmetleri, bakıcılık, afetlere müdahale ve savunma yer alıyor.

Bilgisayar ekranıyla sınırlı kalmayıp fiziksel dünyada işlev görebilen yapay zeka türlerinin geliştirilmesine ilişkin proje için de 380 milyar Japon yeni (yaklaşık 109 milyar TL) ayrılacak.

Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanı Akazawa Ryosei, Kabine toplantısı sonrası gazetecilere yaptığı açıklamada, belirli sektörlerde veri toplandığını ve bunların "Japonya'nın robotlar için yapay zeka geliştirme konusunda öncü olması" için kullanılacağını söyledi.