Pakistan Genelkurmay Başkanı Münir'in ziyaret kapsamında İranlı üst düzey yetkililerle görüşmeler gerçekleştirmesi bekleniyor.

Münir, İslamabad'da gerçekleştirilen ABD ile İran arasındaki müzakerelerde arabulucu heyetinde yer almıştı.

Düzenlenen etkinliklerde "akıllı gümrük" inşası konusuna da özel olarak odaklanıldı ve Çin menşeli çok sayıda ileri teknoloji gümrük donanımı sergilendi. Örnek olarak fuarda, "Kalamar" adı verilen su altı robotunun 300 metre derinliğe kadar dalış yapabildiği ve kargo gemilerinin kapsamlı, hassas denetimlerini başarıyla gerçekleştirebildiği tanıtıldı.

Çin Devlet Gümrük İdaresi yetkilileri etkinlikte yaptıkları konuşmada, dünya ülkelerine ait kaliteli ürünlerin Çin’in devasa pazarına girmesini sağlamak adına tüm olanakları seferber edeceklerini açıkladı. APEC ekonomilerinin Çin’in en önemli ithalat kaynaklarından biri olduğuna dikkat çekilirken, Çin’in toplam ithalat hacminin yarısının Asya-Pasifik bölgesinden sağlandığı vurgulandı. Bu ticaret hacminin başlıca kalemleri arasında ileri teknoloji donanımları, elektromekanik ara mamuller, enerji ve madencilik ürünleri ile tarım ve gıda ürünleri yer alıyor.

Açıklamaya göre 220 kişiden oluşan Çin delegasyonunda yer alan 71 yarışmacı, belirlenen 64 kategorinin tamamında boy gösterecek.

Trump'ın İran'a "en korkunç yaptırımları uygulayacakları" yönündeki açıklamalarına işaret eden Pezeşkiyan, "Biz ayakta durduk ve bu eşitsiz savaş karşısında halka hizmet etmek için çaba gösteriyoruz. Düşman, İran'ın çökeceğini ve Venezuela'ya dönüşeceğini değerlendirmişti. Ancak İran çökmedi, aksine güçlendi ve dünya bu direniş, dayanışma ve birlik karşısında şaşkınlığa uğradı." dedi.

Pezeşkiyan, ülkesinin karşı karşıya olduğu ekonomik savaşın, İran-Irak Savaşı (1980-1988) döneminde olduğu gibi toplumun tüm kesimlerinin birlikte hareket etmesini gerektirdiğini belirterek, "Elimizden gelen her şeyi yapıyoruz ve sürekli daha fazla işbirliği ve sinerji sağlayacak yollar düşünüp bulmaya çalışıyoruz. Ancak düşmanın bize karşı başlattığı topyekun ekonomik savaş karşısında, Kutsal Savunma döneminde olduğu gibi herkesin sahada olması ve birbirine yardım etmesi gerektiğini kabul etmeliyiz." ifadelerini kullandı.

"Mutabakatın uygulanması konusunda uzmanların görüş birliğine vardık"

Pezeşkiyan, savaş döneminde piyasalarda ciddi sorun yaşanmadığını belirterek, mevcut krizlerin aşılması için herkesin el ele vermesi gerektiğini söyledi.

İran'ın vardığı mutabakatın uzun görüşmelerin ardından, savaşa katılan askeri personel, ülkenin güvenliğini sağlayan yöneticiler ve uygulamadan sorumlu yetkililerden oluşan geniş bir uzmanlık konsensüsü sonucunda ortaya çıktığını söyleyen Pezeşkiyan, kararın "maslahat, izzet ve hikmet" ilkeleri doğrultusunda alındığını ifade etti.

Pezeşkiyan, söz konusu kararı eleştirenlerin konunun ayrıntılarını bilmediklerini veya sürecin içinde yer almadıklarını öne sürdü.

"Gece gündüz hizmete ihtiyaç var"

İran'ın bugün gece gündüz hizmet edecek insanlara ihtiyaç duyduğunu belirten Pezeşkiyan, "İran'ın nasihate ve tavsiyeye değil, sahaya çıkıp ülkenin yükünü omuzlayacak insanlara ihtiyacı var." dedi.

Bir karar alındığında ve mutabakata varıldığında herkesin bu kararın arkasında durması gerektiğini dile getiren Pezeşkiyan, "Bunu yaparsak mutlaka kazanacağız. Ancak karar alıp ardından bunu ihlal edersek doğal olarak istikrarsızlık ortaya çıkar." diye konuştu.

Düşmanın İran'daki sorunları kullanarak toplumda bölünme ve çatlak oluşturmayı umduğunu savunan Pezeşkiyan, hükümet olarak ayrışma, çatışma ve kişisel çıkarların önüne geçmek için çalışacaklarını belirtti.

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, ülkenin sorunlarının üstesinden tek başına gelemeyeceğini belirterek toplumun tüm kesimlerinden destek istedi.

İran-Irak Savaşı'nın ilk yıllarında, İran Cumhurbaşkanı Muhammed Ali Recai ile Başbakan Muhammed Cevad Bahoner'in hükümet binasına düzenlenen bombalı saldırıda 30 Ağustos 1981'de öldürülmeleri nedeniyle bu tarihler "Hükümet Haftası" olarak anılıyor.

Vargas, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun "uygun başvuru sahiplerine, hukuki hiçbir dayanağı olmaksızın vize verilmesinin reddedilmesini" zorunlu kılan politikasının, "yetkiyi aştığını" ve bunun Göç ve Vatandaşlık Yasası'na aykırı olduğunu belirtti.

Bu politikanın aynı zamanda vizeyi onaylama konusunda konsolosluk memurlarını ilk sıraya koyan Kongre kararını da "baltaladığını" vurgulayan Vargas, "Kongre, bu memurlara, kanunda belirtilen özel ve ayrıntılı kriterleri inceleyerek bir göçmenin vize almaya uygun olup olmadığını belirleme konusunda münhasır yetki ve takdir hakkı vermiştir." değerlendirmesinde bulundu.

Yargıç Vargas, "Başvuranın uyruğuna göre göçmen vizesi verilmesini kategorik olarak yasaklayan bu politika, bu yasal düzenlemenin doğrudan ihlalini temsil etmektedir." ifadesini kullandı.

Dışişleri Bakanlığı, kasımda yürürlüğe giren ve "kamuya yük getirebilecek" potansiyel göçmenlerle ilgili kuralları sıkılaştıran daha geniş bir emir uyarınca, konsolosluk görevlilerine 75 ülkeden gelen göçmen vize başvurularını durdurma talimatı verdiğini duyurmuştu.

Bakanlık, Ekonomik Danışmanlar Konseyi verilerine dayanarak, bu ülkelerden göçmen bulunan hanelerin yüzde 30'undan fazlasının bir tür kamu yardımı aldığını kaydetmişti.

Yapay zeka ve donanım için dayanıklılık sınavı

Organizasyon, insansı robotların yalnızca yazılımsal değil, fiziksel donanım kapasitelerini de en uç noktada test etmeyi hedefliyor. Bu yılki oyunlara ilk kez dahil edilen uzun atlama, halter, halat çekme ve masa tenisi gibi yüksek yoğunluklu rekabet branşları, katılımcı sistemler için zorlu bir dayanıklılık testi niteliği taşıyor. Söz konusu müsabakalar sayesinde teknoloji geliştiricileri; robotların yapay zeka algoritmalarını, otonom denge mekanizmalarını, gövde yapılarını ve çekirdek bileşenlerinin zorlu koşullardaki tepki sürelerini detaylı bir şekilde analiz etme fırsatı buluyor.

Günlük yaşam ve endüstriyel üretime entegrasyon

Etkinliğin sportif rekabetin ötesindeki asıl odak noktasını ise otonom sistemlerin gündelik hayata ve ekonomik süreçlere entegrasyonu oluşturuyor. Oyunlar kapsamında ev, otel ve lojistik sektörü başta olmak üzere dokuz farklı gerçek hayat senaryosunu kapsayan özel alan yarışmaları düzenleniyor. Bu teknolojik simülasyonlar aracılığıyla, insansı robotların gelecekte insanlarla nasıl etkileşime gireceği, hizmet sektöründe ve endüstriyel üretim süreçlerinde nasıl pratik ve kalıcı birer çözüm ortağına dönüşeceği somut uygulamalarla gözler önüne seriliyor.

Savunmadan ekonomiye kapsamlı entegrasyon

Siyasi diyaloğun yanı sıra, askeri işbirliğinin ve ekonomik entegrasyonun genişletilmesi de zirvenin en önemli gündem maddeleri arasında yer aldı. Endonezya pazarında daha fazla Çinli yatırımcı görmek istediklerini ve yabancı sermayeye elverişli bir iş ortamı sağlama taahhütlerini yineleyen Prabowo yönetimine, Pekin'den tam destek geldi. Çin heyeti adına konuşan Dışişleri Bakanı Wang Yi, her iki ülkenin de asıl odak noktasının iç ekonomik kalkınma olduğunu belirterek, hiçbir küresel gücün gelişmekte olan ülkelerin istikrarlı yükselişini durduramayacağı mesajını verdi. Çin tarafı; enerji, madencilik, teknoloji ve güvenlik alanlarında birbirini tamamlayan avantajlara sahip olduklarını vurgulayarak, Endonezya'nın kalkınma sürecinde en güvenilir ve uzun vadeli partneri olma kararlılığını bir kez daha teyit etti.

Gözler Shenzhen'deki APEC Zirvesi'nde

İki ülke arasındaki bu diplomatik yakınlaşma, önümüzdeki dönemde Asya-Pasifik'teki ticaret ve güvenlik mimarisini şekillendirecek adımların da habercisi niteliğini taşıyor. Liderler arası stratejik iletişim ve koordinasyonu daha da ileriye taşımak amacıyla Endonezya Devlet Başkanı Prabowo, bu yılın kasım ayında Çin'in teknoloji ve inovasyon merkezi Shenzhen'de düzenlenecek olan Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Gayriresmi Liderler Zirvesi'ne katılma niyetini resmi olarak dile getirdi. Bu katılımın, iki ülkenin küresel tedarik zincirleri ve bölgesel güvenlik konularındaki ortak vizyonunu uluslararası platformlarda daha güçlü bir şekilde tahkim etmesi bekleniyor.

Pasifik'te benzeri görülmemiş ısınma

Hava olayının ciddiyeti, okyanus sularındaki sıcaklık anomalisinin rekor seviyelere ulaşmasından kaynaklanıyor. Uzmanlar, El Nino'nun normal şartlarda referans değerin 0,5 derece üzerine çıkmasıyla başladığını, 2 santigrat derecelik bir yükselişin dahi "çok büyük bir olay" kabul edildiğini belirtiyor. Ancak İngiltere Meteoroloji Kurumu Uzun Vadeli Tahminler Birimi Başkanı Adam Scaife, bu yılki modellemelerin Pasifik sularında 3 santigrat dereceyi aşan, hatta ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) verilerine göre kasım ayında 3,9 derecelik zirve noktasına ulaşabilecek bir ısınmaya işaret ettiğini vurguladı. Modern iklim kayıtlarında daha önce duyulmamış bu durum, uzmanlar tarafından "tamamen eşi görülmemiş bir olay" olarak nitelendirilirken, Avrupa'da yaşanan son yaz sıcaklık dalgalarının ardından küresel iklim değişikliğinin yarattığı stresi çok daha tehlikeli bir boyuta taşıyacağı öngörülüyor.

Küresel çapta kuraklık ve fırtına alarmı

Kısa vadeli bir hava durumu tahmininden ziyade uzun soluklu ve kalıcı ekolojik koşullar yaratması beklenen bu rekor El Nino'nun, dünyanın farklı bölgelerinde zıt fakat aynı derecede yıkıcı etkilere yol açacağından endişe ediliyor. Anormal ısınmanın özellikle tropikal kuşakta çok sert hissedileceğini belirten iklim bilimciler; Güney Amerika, Güneydoğu Asya, Avustralya, Güney Afrika ve Batı Pasifik'te şiddetli kuraklıkların yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Halihazırda Hindistan'da yağışların normalin çok altına düşmesine neden olan bu devasa sistemin; Afrika Boynuzu, Güney ABD, Peru, Ekvador ve sonbahar aylarında Birleşik Krallık gibi coğrafyalarda ise aşırı yağışlara, su baskınlarına ve şiddetli fırtınalara zemin hazırlaması bekleniyor.

Nükleer denizaltı vegelişmiş füze sistemleri sahnede

Rus donanmasının bölgedeki ateş gücünü sergilediği tatbikatta, denizden ve karadan eş zamanlı koordineli vuruşlar gerçekleştirildi. Operasyon kapsamında "Varyag" kruvazörü Vulkan gemisavar füzelerini ateşlerken, "Omsk" nükleer denizaltısı Granit seyir füzeleriyle hedefleri vurdu. Denizdeki bu hareketliliğe karadan da "Bastion" kıyı savunma sistemleri, Oniks gemisavar füzeleriyle destek verdi. Bu entegre ve çok katmanlı askeri yığınak, Rusya'nın bölgedeki olası bir deniz çatışmasına karşı hazırlık seviyesini uluslararası kamuoyuna ilan etmesi açısından kritik bir önem taşıyor.

Tokyo'dan askeri yığınağa 'tolerans yok' mesajı

Rusya'nın ihtilaflı sulardaki bu güç gösterisi, adalar sorunu nedeniyle Moskova ile hala resmi bir barış antlaşması imzalayamayan Tokyo cephesinde anında karşılık buldu. Japonya Dışişleri Bakanı Toshimitsu Motegi, Ortadoğu temasları kapsamında bulunduğu Umman'dan diplomatik bir çıkış yaparak, Rusya'nın bölgedeki askeri varlığını güçlendirmeye yönelik adımlarına müsamaha göstermeyeceklerini ilan etti. Motegi, adaların silahlandırılmasının Japonya'nın tarihsel egemenlik duruşuna taban tabana zıt olduğunu belirterek, Asya-Pasifik'teki güvenlik mimarisini sarsan bu hamlelere karşı Tokyo'nun itirazlarını kararlı bir şekilde yineledi.

Körfez'de askeri alarm ve "Hürmüz" gözdağı

İki başkent arasındaki gerilim sadece diplomatik ve ekonomik arenada değil, küresel enerji ticaretinin şahdamarı sayılan Körfez sularında da tehlikeli bir boyuta ulaştı. ABD'nin ekonomik baskı hamlesine paralel olarak İran ordusu, Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi'nin doğusundaki stratejik deniz yollarında tam kontrol sağladığını ilan etti. İran Deniz Kuvvetleri Komutanı Şehram İrani, bölge dışı unsurların hareketlerini günün her saati kesintisiz izlediklerini ve silahlı kuvvetlerin yüksek alarm durumuna geçtiğini duyurdu. İrani'nin, denizde hasımlarına "tarihi ve unutulmaz bir ders" verecekleri yönündeki uyarısı, Washington'un ekonomik ablukasına karşı Tahran'ın askeri caydırıcılığı ön plana çıkardığının en net göstergesi oldu.

Uzmanlara göre yaptırımlar etkisiz kalabilir

Trump yönetiminin ilan ettiği yeni "ekonomik savaş" konsepti, uluslararası ilişkiler uzmanları ve jeopolitik analistler tarafından uygulanabilirliği açısından şüpheyle karşılanıyor. Analistler, ABD'nin uzun yıllardır sürdürdüğü katı yaptırım rejimi nedeniyle yabancı hükümetlerin ve küresel finans kuruluşlarının halihazırda İran ile ekonomik bağlarını asgari düzeye indirdiğine dikkat çekerek, bu yeni yaptırım dalgasının sahada yaratacağı ilave etkinin oldukça sınırlı kalacağını öngörüyor.

Öte yandan, 2018'de nükleer anlaşmadan tek taraflı çekilen ABD'nin yıllar süren kısıtlamalarına rağmen İran'ın ekonomik temellerinin tamamen çökmediği; aksine Tahran'ın Irak, Pakistan, Orta Asya ülkeleri ve Rusya üzerinden yeni karayolu ticaret ağları kurarak Batı'nın ekonomik tecrit politikasını

Sosyal medya hesabından açıklama yapan Bakan Gürlek, İstanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen davada Netanyahu ve Moskovitch’in de aralarında bulunduğu 35 sanık hakkında kovuşturmanın sürdüğünü belirtti.

Gürlek paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

Gazze’ye insani yardım ulaştırmak amacıyla yola çıkan Küresel Sumud Filosu aktivistlerine uluslararası sularda gerçekleştirilen saldırıya ilişkin yargı süreci kararlılıkla devam etmektedir. İstanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesinin 2026/108 Esas sayılı dosyasında, aralarında Binyamin Netanyahu ve Afek Moskovitch’in de bulunduğu 35 sanık hakkında kovuşturma yürütülmektedir.

"Evrak dışişleri bakanlığımıza iletilmiştir"

Dosya kapsamında Binyamin Netanyahu ve Afek Moskovitch hakkında “Soykırım” suçundan 14 Temmuz 2026 tarihinde verilen yakalama emirleri doğrultusunda, Adalet Bakanlığımızca uluslararası seviyede aranmaları amacıyla kırmızı bülten yayımlanması İçişleri Bakanlığımızdan talep edilmiş, ilgili evrak Dışişleri Bakanlığımıza iletilmiştir.

Binyamin Netanyahu ve Afek Moskovitch; Gazze’ye insani yardım ulaştıran sivillere uluslararası sularda silahlı müdahale ve aktivistlerin alıkonulmasına ilişkin eylemler kapsamında “İnsanlığa Karşı Suç”, “Soykırım”, “Nitelikli Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma”, “Kasten Yaralama”, “Eziyet”, “Mala Zarar Verme”, “Nitelikli Yağma” ve “Ulaşım Araçlarının Kaçırılması” suçlarından yargılanmaktadır.

Gazze’de soykırım politikası yürüten Netanyahu yönetiminin dokunulmaz ve hesap sorulamaz olduğu yönündeki anlayışı hiçbir suretle kabul etmiyoruz. Gazze’de işlenen suçların üzerinin örtülmesine, sorumluların cezasızlık zırhıyla korunmasına müsaade etmeyeceğiz. Ulusal ve uluslararası hukukun bütün imkânlarını kararlılıkla kullanacağız.

Cumhurbaşkanımız Sayın Erdoğan'ın liderliğinde Filistin halkının, mazlumların ve insanlık vicdanının yanında dimdik durmaya devam edeceğiz. İnsanlığa karşı suç işleyenlerin hukuk önünde hesap vermesi için gereken bütün adımları kararlılıkla atacağız.

İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler 1992 yılında kurulmuş, kapatılma kararı alınan Helsinki'deki büyükelçilik ise Aralık 2011'de resmi olarak faaliyetlerine başlamıştı.

Bu üst düzey diplomatik hareketlilik, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin geleneksel emtia ve kaynak temelli iş birliğinden, yüksek katma değerli, yeşil ve teknoloji odaklı ortaklıklara evrildiği kritik bir döneme denk geliyor.

Analistlere göre, ziyaret mevcut kazanımları pekiştirirken yeni büyüme alanlarının kapısını aralayacak.

Rekor ticaret hacmi ve tamamlayıcı yapı

Çin Dışişleri Bakanlığı verilerine göre, 2025 yılında ikili ticaret hacmi yıllık bazda güçlü bir artışla 6,72 milyar dolara ulaşarak tarihî zirveye imza attı.

İki ülke arasındaki ticaretin yapısı son derece tamamlayıcı nitelikte. Çin’den Ürdün’e elektromekanik ekipman, telekomünikasyon cihazları, tekstil ürünleri ve yeni enerji araçları ihraç edilirken, Ürdün’den Çin’e gübre ve potasyum klorür gibi temel kaynak ürünleri tedarik ediliyor.

Bu karşılıklı tedarik zinciri, her iki ülkenin ekonomik çıkarlarını dengeleyen sağlam bir zemin oluşturuyor.

Çin NEV’leri Ürdün pazarında fırtına gibi esiyor

İkili ticaretteki en çarpıcı gelişme, Çin yeni enerji araçlarının Ürdün’deki sivil pazara hızla nüfuz etmesi oldu.

Xinhua’nın Ürdün’ün Zarqa Serbest Bölgesi’nden aktardığı istatistikler, adeta bir sıçrama hikâyesini gözler önüne seriyor. Bölgede yerel teslimat için onaylanan Çin NEV sayısı 2019’da yalnızca 72 adetken, bu rakam 2022’de 12.820’ye, 2023’te ise 33.386’ya fırladı.

Güçlü büyüme ivmesi 2024’te de devam etti ve yalnızca ilk iki ayda 6.643 Çin NEV’i onaylandı. Çin NEV’leri, maliyet etkinliği, kalite ve düşük karbon özellikleriyle Ürdünlü tüketicilerin beğenisini kazanırken, geleneksel düşük marjlı mal ticaretini yüksek kaliteli, çevre dostu bir yapıya dönüştürüyor.

Yenilenebilir enerjide Çin imzası: Yedi santral, yüzde 14 pay

Yeşil enerji yatırımları, iki ülke iş birliğinin stratejik sacayaklarından biri hâline geldi.

China Three Gorges International bünyesindeki Asya-Afrika Yeşil Enerji Yatırım Şirketi, Ürdün genelinde iki rüzgâr santrali ve beş fotovoltaik santral olmak üzere toplam yedi yenilenebilir enerji tesisi işletiyor. Bu tesislerin toplam kurulu gücü, Ürdün’ün ulusal yenilenebilir enerji portföyünün yüzde 14’ünü oluşturuyor ve yıllık 530 milyon kilovatsaat temiz elektrik üretiyor.

Projelerin sağladığı somut faydalar dikkat çekici. Mevcut tesisler her yıl 175 bin yerel haneye enerji sağlarken, 300 bin ton karbon emisyonunu azaltıyor ve 850 bin ton su tasarrufu elde edilmesine katkı sunuyor. Bu rakamlar, Ürdün’ün ulusal enerji dönüşümü ve karbon azaltım hedeflerine doğrudan katkı sağlıyor.

Gelecek perspektifi: Kapasite artacak, iş birliği derinleşecek

Çinli şirket, hâlihazırda Ürdün’de üç ek yenilenebilir enerji projesini daha satın alma sürecinde. Tamamlandığında, toplam kurulu gücün Ürdün’ün ulusal yenilenebilir enerji şebekesinin yaklaşık dörtte birine ulaşması hedefleniyor. Bu, uzun vadeli ve ölçeklenebilir yeşil iş birliğinin en güçlü işareti olarak yorumlanıyor.

Analistler, Kral II. Abdullah’ın ziyaretinin siyasi güveni daha da artıracağını, karşılıklı yarar sağlayan ticaret ve yatırım projelerini hızlandıracağını ve halklar arası etkileşimle çok taraflı koordinasyonu güçlendireceğini belirtiyor.

Böylece Çin-Ürdün stratejik ortaklığının bölgesel yeşil kalkınmaya ve istikrara sürdürülebilir bir ivme kazandırması bekleniyor.

Çin Bilimler Akademisine bağlı Tibet Platosu Araştırma Enstitüsünden bir araştırma ekibi tarafından hazırlanan veri setinde 130 binden fazla kaya buzulu yer alıyor. Araştırmacılara göre bu sayı, dünya genelinde daha önce bilinen kaya buzullarının toplamından daha fazla.

Kaya buzulları nedir?

Kaya buzulları, adında “buzul” geçmesine rağmen klasik buzullardan farklı bir yapıya sahip. Buz, kaya ve toprak parçalarından oluşan bu kütleler, soğuk dağlık bölgelerde yamaç aşağı doğru son derece yavaş hareket ediyor.

Üzerlerini kalın moloz tabakalarının kaplaması nedeniyle kaya buzullarını uydu görüntülerinde tespit etmek oldukça zor. Bu nedenle uzun yıllar boyunca sayıları ve içerdikleri su miktarı büyük ölçüde hafife alındı.

Araştırma ekibi, yüksek çözünürlüklü optik görüntüleri, radar uydu verilerini ve yapay zekâ tabanlı derin öğrenme teknolojisini kullanarak Qinghai-Tibet Platosu'ndaki kaya buzullarını belirledi. Ekip ayrıca radar interferometrisi yöntemiyle kaya buzullarının hareket hızlarını ölçtü.

“Asya Su Kulesi” için önemli su rezervi

Çin Bilim Bülteni'nde yayımlanan araştırmaya göre, tespit edilen kaya buzullarında yaklaşık 92 ila 186 kilometreküp suya eşdeğer buz bulunuyor.

Araştırmanın başyazarı Feng Min, bu miktarın onlarca büyük rezervuarın depolama kapasitesine denk geldiğini belirterek kaya buzullarının, “Asya Su Kulesi” olarak adlandırılan Qinghai-Tibet Platosu'nda bugüne kadar büyük ölçüde göz ardı edilen katı bir su rezervi oluşturduğunu söyledi.

Feng, çevredeki buzulların hızla geri çekildiği veya hiç bulunmadığı bölgelerde kaya buzullarındaki buzun yavaş yavaş erimesinin, nehirlerin uzun vadeli beslenmesi ve ekosistemlerin dengelenmesi açısından tahmin edilenden daha önemli olabileceğini ifade etti.

Altyapı ve afet riskleri açısından da önem taşıyor

Kaya buzullarının son derece yavaş hareket etmesine rağmen yollar, nehir yatakları ve diğer altyapı unsurlarıyla etkileşime girmeleri çeşitli riskler oluşturabiliyor. Bu hareketler zaman zaman zeminde deformasyona, nehirlerin önünün kapanmasına ve moloz akıntılarına yol açabiliyor.

Yeni veri seti, kaya buzullarının konumlarını ve özelliklerini altyapı unsurlarıyla birlikte değerlendirerek dağlık bölgelerdeki jeolojik tehlikelerin belirlenmesine yönelik yeni bir araç sunuyor.

Feng, kaya buzullarının aynı zamanda donmuş toprakların (permafrost) varlığına ilişkin doğal göstergeler olarak kullanılabileceğini belirtti. Veri setinde kaya buzullarının konumu, sınırları, morfolojik özellikleri ve hareket durumlarına ilişkin bilgiler bulunuyor.

Araştırmacılar, söz konusu verilerin Qinghai-Tibet Platosu'ndaki iklim değişikliğinin izlenmesine katkı sağlamasının yanı sıra mühendislik projelerinin planlanması, afet risklerinin değerlendirilmesi ve afetlerin önlenmesi çalışmalarında da kullanılabileceğini vurguluyor.

Savunma sanayisini "milli gücün" yeri doldurulamaz bir sütunu olarak nitelendiren Abdullahi, "Savunma sanayisi, İran'ın güvenliğini ve onurunu pekiştirmede çok önemli bir rol oynamaktadır. Bu bakanlıkta son yıllarda askeri teçhizat üretiminin ötesinde yaşananlar, caydırıcı savunma sanayi devrimidir." ifadelerini kullandı.

ABD'nin İran'a yönelik tehditlerine ilişkin ise Abdullahi, şunları kaydetti:

"İran Silahlı Kuvvetleri, kara, deniz, hava, savunma, uzay ve siber alanların tümünde kapsamlı, akıllı ve güncel hazırlığıyla, düşmanın her türlü yanlış hesaplamasına, geleneksel ve yeni tehditlerine devrimci, ezici, pişman edici ve yıkıcı karşılıklar verecektir."

Polisin açıklamasına göre, yanan binayı terk edenler arasında sekiz kişi yaralandı; bunlardan ikisinin durumu ağır, ikisinin orta, dördünün ise hafifti.

Cuma sabahı itibariyle yangın söndürme çalışmaları devam ediyordu ve yangının nedenini belirlemek için soruşturma başlatıldı.

600 milyonluk pazara açılan kapı

İmzalanan anlaşma, sıradan bir ticaret paktı olmanın ötesinde Yeni Zelanda’nın Asya vizyonu için kritik bir jeopolitik hamle niteliği taşıyor. Liderler arası görüşmelerin temel gündemini, ticaret anlaşmalarının modernizasyonu ve küresel krizlere karşı tedarik zinciri dayanıklılığının artırılması oluşturdu. Başbakan Luxon, Tayland’ın ölçeği, üretim kapasitesi ve bölgesel bağlantılarının Yeni Zelandalı ihracatçılar için eşsiz fırsatlar sunduğuna dikkat çekerek, bu ülkeyi 600 milyonu aşkın tüketiciye ev sahipliği yapan Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) pazarına açılan bir köprü olarak konumlandırdıklarını vurguladı.

Kapsamlı güvenlik ağı ve ortak eylem planı

Stratejik ortaklığın siyasi ve sosyolojik altyapısını sağlamlaştırmak amacıyla, liderler tarafından 2026-2030 yıllarını kapsayan çok boyutlu bir Ortak Eylem Planı da onaylandı. Politik uyum, inovasyon ve bölgesel kalkınma başlıklarını içeren plan çerçevesinde; sınır güvenliği, gümrük ve göçmenlik politikaları ile siber güvenliğin artırılması kararlaştırıldı. Bölgedeki kronik sorunlardan olan insan ticareti, uyuşturucu kaçakçılığı ve organize dolandırıcılık ağlarıyla ortak mücadele için mekanizmalar geliştirilecek. Öte yandan, karşılıklı etkileşimi ve turizmi desteklemek amacıyla, 2027 yılı itibarıyla Thai Airways’in iki ülke arasındaki doğrudan uçuşlara yeniden başlaması için resmi mutabakat sağlandı.

Çin’in 150’den fazla ticaret ortağından yaptığı ithalattaki artışta, ülkenin geniş pazar potansiyelinin yanı sıra iç talebin dayanıklılığı ve pazarın canlılığı etkili oldu.

Lojistik altyapısının gelişmesi ve gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması da ithalatın hızlanmasına katkı sağladı. Çin-Avrupa yük treni seferlerinin toplam sayısı 130 bini aşarken, hatlar Avrupa’daki 26 ülkede 236 şehre ulaştı. Böylece on binlerce farklı ürünün taşıma süresi kısalırken lojistik maliyetleri de azaldı.

Okyanusya’dan süt ürünleri, Afrika’dan kahve ve Avrupa’dan soğutulmuş somon gibi dünyanın farklı bölgelerinden gelen ürünler Çin pazarındaki yerini genişletiyor. İthal edilen ürünlerin çeşitliliği ve yapısı da sürekli gelişiyor.

Çin Ticaret Bakanlığı ile Genel Gümrükler İdaresi, tarım ürünleri ve tüketim mallarının ithalat kapsamını daha da genişleterek Çin pazarının sunduğu fırsatları diğer ülkelerle paylaşmayı sürdüreceklerini açıkladı.

KC-46A, ABD Hava Kuvvetleri’nin en yeni hava ikmal uçaklarından biri olarak biliniyor. Boeing şirketi tarafından Boeing 767 yolcu uçağının gövdesi temel alınarak geliştirilen KC-46A’nın ilk örneği Ocak 2019’da ABD Hava Kuvvetleri’ne teslim edildi.

Boeing’in verdiği bilgilere göre KC-46A, havada yakıt ikmali görevinin yanı sıra muharebe operasyonlarını destekleme ve veri aktarımı gibi çok amaçlı görevleri de yerine getirebiliyor.

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Zhaosu Sulak Alanı ve Tianma Kültür Parkı: Nehrin sularını sıçratarak koşan yılkı atlarını besleme deneyimi ve Sincan'ın binlerce yıllık "Cennet Atları" kültürüne tanıklık. (Emekli Amiral Türker Ertürk'ün değerlendirmeleriyle)

• Dünyaca Ünlü At Parkı: Farklı ülkelerden özel at ırklarının koruma altına alındığı merkezde, biniciliğin bir yaşam biçimi olduğunu kanıtlayan nefes kesici akrobasi gösterileri.

• Altı Yıldız Caddesi ve Akordeon Müzesi: 1930'larda altıgen düzende inşa edilen tarihi mahallenin çok kültürlü dokusu ve Halk Kültür Sergisi Salonu'nda yer alan devasa akordeon koleksiyonu.

• Kültürel Mozaik ve Kapanış Temasları: Milli Halk Delegesinin sunduğu özel gösteride farklı etnik kimliklerin oluşturduğu gurur tablosu (Gazeteci Zeynel Lüle'nin izlenimleriyle) ve Sincan Uygur Özerk Bölgesi Halk Kongresi Daimi Komitesi Başkan Yardımcısı Mamtimin Kadir ile yapılan verimli görüşme.

Çin'in batıya açılan kapısı Sincan'ın entegrasyon ve kalkınma vizyonunu yerinde gözlemlediğimiz bu unutulmaz yolculuğun sonuna geldik. Ben Abdülkerim Yaşar; 6 gün boyunca Xinjiang izlenimlerimizi paylaştığımız bu serüvende bizlere eşlik ettiğiniz için teşekkür ederim. Hoşça kalın!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• İli Havzası ve Yining'in Dokusu: Uygur, Kazak, Hui, Moğol ve Han kültürlerinin muazzam bir uyumla harmanlandığı, Sincan'ın yemyeşil doğasıyla parlayan "bahçe şehri" Yining'e genel bir bakış.

• Lijie Caddesi: Şehrin tarihi dokusunu ve yerel kültürünü yansıtan, birbirinden ilginç dükkânlarıyla Yining'in renkli ve hareketli kalbi.

• Kalajun Yaylası ve Yurt Çadırları: 3000 metre rakımda, zümrüt yeşili bozkırların heybetli dağlarla kucaklaştığı noktada sıcak bir yöresel karşılama ve göçebe kültürünün simgesi geleneksel çadırlarına misafirlik.

• Kalajun Müzesi: Lalenin anavatanı olan bu bereketli topraklardaki 33 farklı lale çeşidini ve bölgenin zengin ekosistemini keşfettiğimiz bilgilendirici tur.

• Gün Sonu Değerlendirmeleri: Kalajun'un muhteşem manzarası eşliğinde doğanın tadını çıkarırken, Gazeteciler Mustafa Kemal Erdemol ve Özlem Gürses'in geziye dair özel izlenimleri.

Kalajun'un tertemiz havası ve görsel şöleni eşliğinde bitirdiğimiz bu keyifli günün ardından, bir sonraki bölümde Yining'in saklı güzelliklerini keşfetmeye devam edeceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Xiang Fei Parkı ve Kültürel Şölen: Çing Hanedanlığı İmparatoru Qianlong'un efsanevi Uygur eşi "Xiangfei" anısına tasarlanan parkta görkemli karşılama seremonisi, yöresel müzikler ve renkli halk dansları.

• Apak Hoca Türbesi: 17. yüzyılda inşa edilen; yeşil ve mavi sırlı çinileri, ince işlemeli minareleri ve "Kokulu Cariye" efsanesiyle Orta Asya İslam mimarisinin en zarif örneklerinden biri.

• Kaşgar Sincan Pilot Serbest Ticaret Bölgesi: Türkiye'nin 'Orta Koridor' vizyonuyla doğrudan örtüşen, 8 ülkeye sınırı bulunan ve gümrük, üretim, lojistik operasyonlarını tek çatı altında birleştiren yüksek teknolojili ticaret üssü.

• Xibe (Şibe) Antik Kenti: Çing Hanedanlığı döneminde sınırları korumak için zorlu bir göç yolculuğuyla bölgeye yerleşen Xibe halkının kültürü, tarım aletleri ve keyifli okçuluk deneyimimiz.

• Saixi Gölü: Yining'de günün yorgunluğunu attığımız, el değmemiş doğasıyla adeta bir kartpostalı andıran o huzur dolu durak.

Saixi Gölü'nün dingin manzarası eşliğinde tamamladığımız bu yoğun günün ardından, beşinci günde Yining'in gizli kalmış güzelliklerini keşfetmeye devam edeceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Geleneksel Köyler ve Porselen Sanatı: Balkabağı Sokağı'nda bizi karşılayan renkli gösteriler ve Yengisar'ın usta ellerinden çıkan, tamamen el işçiliğiyle üretilmiş zarif çömlekler. (Gazeteci Şükrü Küçükşahin'in yorumlarıyla)

• Yengisar Bıçağı Köyü ve Davaz Gösterisi: Sedef, kemik ve gümüş işlemeleriyle yüzyıllık bir geleneği yansıtan meşhur Yengisar bıçakları ve yaşları 8 ile 15 arasında değişen çocukların metrelerce yüksekte sergilediği nefes kesici "Davaz" (ip üstünde akrobasi) performansı. (Akademisyen Cangül Örnek'in değerlendirmesiyle)

• Geleneksel Çin Tıbbı Hastanesi: "Uzun yaşam diyarı" Shule'de (Şulı) bulunan, güney Sincan'ın en büyük rehabilitasyon merkezini barındıran bu tesiste; şifalı otlar, yalnızca nabız dinleyerek konulan teşhisler, akupunktur ve Tai Chi egzersizleri.

• Kırsal Kalkınma ve Jiangguoguo Şirketi: Bölgenin meşhur ceviz, badem ve kuru meyvelerinin uluslararası standartlarda işlenip dünyaya açıldığı üretim tesisine ziyaret ve Emekli Amiral Türker Ertürk'ün gezimize dair genel değerlendirmeleri.

Kaşgar'daki dolu dolu geçen üçüncü günümüzü burada noktalıyoruz. Bir sonraki bölümde Kaşgar'ın gizli kalmış köşelerini keşfetmeye devam edecek ve ardından rotamızı İli Kazak Özerk İli'nin merkezi Yining'e çevireceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Eski Şehir Koruma ve Yönetim Anı Salonu: Eski Kaşgar'ın maketleri üzerinden geçmişe yolculuk. Toprak evlerin yağmur ve deprem karşısındaki kırılganlığı ile 2010 yılında 8 bakanlığın ortaklığıyla başlatılan 1 milyar dolarlık dev restorasyon projesinin detayları. (Gazeteci Bülent Aydemir'in değerlendirmeleriyle)

• Tarihi İydgah Camii: 15. yüzyıldan günümüze uzanan, sarı tuğlalı görkemli girişi ve huzur veren yeşil kubbeleriyle Kaşgar'ın dini ve sosyal hayatının merkezi olan sembolik yapı. (Gazeteci İsmail Saymaz'ın yorumlarıyla)

• Kaşgar Antik Kenti ve Sokakları: Tarihin izini sürdüğümüz antik kent sokakları, renkli dükkânlar ve bakırcılar çarşısının o eşsiz ritmi. (Gazeteciler İrem Karataş ve Zeynel Lüle'nin izlenimleriyle)

Kaşgar'ın ruhunu doyasıya hissettiğimiz bu renkli günün ardından, 3. günde de bu eşsiz şehri keşfetmeye devam edeceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

Urumçi’ye Varış: Asya'nın önemli aktarma noktalarından Tianshan Uluslararası Havalimanı ve şehrin şaşırtıcı derecede modern, temiz ve düzenli yapısı.

70. Yıldönümü Sergisi: 1955'ten günümüze Xinjiang'ın tarihi gelişimi, Demokratik Toprak Reformu, bölgede üretilen ilk traktör ve zorlu yol inşaatlarının fedakar hikayeleri.

Terörle ve Aşırıcılıkla Mücadele Müzesi: 1,66 milyon kilometrekarelik coğrafyanın jeopolitik önemi, geçmiş yıllarda yaşanan güvenlik sorunları ve Gazeteci Murat Taylan’ın değerlendirmeleri.

Urumçi Büyük Pazarı: Günü keyifle noktaladığımız, kültürel çeşitliliğin ve renkli dokunun kalbi olan o meşhur pazar.

Bir sonraki bölümde tarihi Kaşgar şehrinde görüşmek üzere... İyi seyirler!

Haliç Tersanesi bünyesindeki İstanbul Sanat Müzesi’nde kapılarını açan etkinlik, Asya’nın yükselen teknolojik gücünün toplumsal dönüşümle, özellikle de kadınların ve kız çocuklarının dijital dünyadaki rolüyle nasıl harmanlandığını gözler önüne seriyor.