Rumların yaşadığı dönemde "Apsili Panaya" olarak bilinen alan Asur, Pers, Roma ve Bizans medeniyetlerine ait inanç izlerini bir arada barındırıyor.

Konya Ovası Projesi (KOP) Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ve Ahiler Kalkınma Ajansı (AHİKA) destekleriyle, Kapadokya Turizm Bölgesi Altyapı Hizmet Birliği (KAPHİB) tarafından yürütülen çalışmalarla, manastır kalıntıları ve kayadan oyma yapılar temizlenerek görünür hale getirildi.

Kapadokya'nın geniş coğrafyasına hakim tepe olmasından dolayı alternatif bir ziyaret alanı olması için çalışma yapılan alanın, gün doğumu ve batımının bölgede en net izlenebileceği mekan olmasıyla da ilgi çekmesi bekleniyor.

KAPHİB Müdürü Levent Ak, dağın zirvesindeki yapının Antik Pers döneminde Mitra'ya (yenilmez güneş) adanmış olmasının kuvvetli deliller içerdiğini söyledi.

Alandan, güneşin Erciyes Dağı arkasından doğup Hasan Dağı arkasından batışının izlendiğini belirten Ak, Roma döneminde ise bu ibadethanenin kiliseye dönüştürüldüğünü anlattı.

Kapadokya bölgesindeki Asur ticaret merkezlerinden birinin kayıp olduğu ve burası olabileceğinin kaynaklarda geçtiğine dikkati çeken Ak, şöyle konuştu:

"Meryem Ana Dağı'nın üzerinde 93 oda ile Meryem Ana Kilisesi, dağın eteklerinde de yaklaşık 200 hanelik bir köy olduğu biliniyor. En son mübadele döneminin kaynaklarına baktığımızda Meryem Ana Dağı'nın üzerindeki kilise ve oradaki konaklama odalarında her yıl bütün evlenen çiftler balayını geçirirmiş. Her yıl 8 Eylül tarihinin Meryem Ana'nın doğum gününün kutlanması münasebetiyle Kapadokya halkı oraya çıkar, kaya mekanlarda günlerce kalırlarmış. Panoramik bir alan, Nemrut Dağı gibi de gün doğumu ve batımı seyri var."

"Henüz keşfedilmemiş tarihi ve kültürel bir miras"

Ak, yeni destinasyonun turizme kazandırılmasıyla Kapadokya'nın yalnızca balon turizmiyle değil, kültür ve inanç turizmiyle de daha güçlü bir çekim merkezi haline gelmesini beklediklerini vurguladı.

Meryem Ana Dağı'nın "Kapadokya Kültür Yolu" rotasına eklenen önemli bir destinasyon olduğunu ifade eden Ak, şunları kaydetti:

"Kapadokya Kültür Yolu Avanos'tan başlayıp Şahinefendi köyündeki Sobesos Antik Kenti'ne kadar yaklaşık 80 kilometrelik, Antalya Likya Yolu gibi bir rota. Bu güzergah manastırlar, tarihi mekanlar ve Kapadokya medeniyetlerine ev sahipliği yapmış köyler olmak üzere bütün medeniyetleri kapsayan bir rota. Ana hedefimiz, Kapadokya'da yaşamış bütün medeniyetlerin izlerini turizme kazandırmak, anlatmak ve gün ışığına çıkartmaktır. İnanıyorum ki bu proje, Kapadokya'da çok farklı bir destinasyon haline gelecek. Aynı Nemrut Dağı gibi yeni bir destinasyonun gün ışığına çıkartılarak Kapadokya'daki konaklama günü sayısının artmasına imkan sağlayacak. Çünkü gerçekten henüz keşfedilmemiş tarihi ve kültürel bir miras."

Ak, Meryem Ana Dağı'nın taşıdığı tarih, inanç ve doğa mirasıyla Kapadokya’nın gizli kalmış hazinelerinden biri olduğunu sözlerine ekledi.

Ecological and Economic Balances in River Basins

The delicate balance between environmental conservation and economic development is a central theme in Xi's recent directives. At a symposium on the Yellow River Basin in Lanzhou on September 12, 2024, the Chinese leader stressed that prioritizing protection and governance is a strategic necessity. He called for water-based planning and water conservation to ensure coordinated progress in both ecological protection, green transformation, and public livelihoods. A similar tone was struck during the Yangtze River Economic Belt meeting in Nanchang on October 12, 2023. There, Xi noted that regional development must be led by scientific and technological innovation while firmly prioritizing eco-environmental progress and pursuing a "green development" philosophy to establish a foundation for lasting stability.

Regional Revitalization: West, Central, and Northeast

Beijing is also setting customized targets for the nation's diverse geographic blocs. During an April 23, 2024 gathering in Chongqing, Xi highlighted a new pattern of "greater protection, openness, and high-quality development" to enhance the overall strength of China's western region and write a new chapter in the process of Chinese modernization. Earlier, on March 20, 2024, in Changsha, he called for synergy to energize the central region and advance high-quality development.

Meanwhile, the strategy for Northeast China, outlined in Harbin on September 7, 2023, centers on safeguarding the country's five major securities: political, economic, military, cultural, and social. Xi stressed that this region must adopt goal- and problem-oriented approaches, consolidating its strengths while stimulating endogenous power to blaze a new path for high-quality and sustainable development with tenacity and concrete actions.

Mega Clusters and Future City Models

A major pillar of this roadmap involves the country's massive urban clusters. Speaking in Shanghai on November 30, 2023, Xi urged the Yangtze River Delta to adopt a global vision, establish strategic thinking, and expand high-level opening up, seamlessly coordinating scientific and technological innovation with industrial innovation. For the Xiong'an New Area—designed to relieve Beijing of functions non-essential to its role as the capital—Xi issued directives on May 10, 2023, to advance the active, steady, and phased relocation of state-owned enterprises, universities, and hospitals while actively exploring future-oriented smart city management models. Two days later, at a symposium for the Beijing-Tianjin-Hebei region in Shijiazhuang, he shared goals on coordinating development with security, nurturing decisive opportunities, and transforming the region into a pioneer and example in pursuing Chinese modernization.

Combating Desertification and Ecological Security

Addressing environmental crises, Xi labeled the comprehensive prevention of desertification and the advancement of key ecological projects like the Three-North Shelterbelt Forest Program (TSFP) as matters of national ecological security during a June 6, 2023 meeting in Inner Mongolia. Emphasizing that this is a great accomplishment that will benefit future generations, he called for courage and perseverance to consolidate a "green barrier that extends thousands of kilometers" across China's north to create new miracles in the fight against desertification.

Development Philosophy: "The Right Key for Each Lock"

The most recurring element—and the philosophical core—of Xi’s speeches is his sharp critique of "one-size-fits-all" development. Posing the question, "Does it make sense for every single province to develop these same industries?", the Chinese leader argued that just as nature features biodiversity and a community includes the elderly and the young, regions must differentiate based on their unique conditions. He urged local officials to "look for the right key for each lock" rather than blindly chasing trends like the chip industry or the "new trio" projects.

"All regions should act in light of local conditions, build on strengths and compensate for weaknesses, blazing a path of high-quality development suited to local realities," Xi stated. He illustrated this by comparing Heilongjiang's agricultural capacity to coastal tech hubs: "Continuing to serve as China's granary in the north is just as glorious and important as the Yangtze River Delta serving as the country's hub of cutting-edge technology." This localized logic extends to utilizing Guizhou's climate for data centers or Inner Mongolia's abundant wind and solar resources.

Finally, as China pursues high-tech advancements, Xi warned against abandoning the basics: "Developing new quality productive forces does not mean neglecting or abandoning traditional industries." Addressing a culture of pursuing trophy projects, he delivered a clear benchmark for success to senior officials: "We must establish and practice a correct understanding of what it means to perform well, act on the basis of realities and in accordance with objective laws, and strive to deliver political achievements for the people through solid work."

Nehir Havzalarında Ekolojik ve Ekonomik Dengeler

Xi Jinping’in söylemlerinde çevre koruma ve kalkınma arasındaki hassas denge öne çıkıyor. 12 Eylül 2024’te Lanzhou’da gerçekleştirilen Sarı Nehir Havzası sempozyumunda Çin lideri, koruma ve yönetişime öncelik verilmesinin stratejik bir zorunluluk olduğunu vurguladı. Xi, su bazlı planlama ve tasarrufun önemine dikkat çekerek, bu havzada ekolojik ilerleme ile halkın refahının koordineli bir şekilde yükseltilmesi gerektiğini ifade etti. Benzer bir vurgu, 12 Ekim 2023’te Nanchang’da yapılan Yangtze Nehri Ekonomik Kuşağı toplantısında da görüldü. Xi burada, kalkınmanın bilimsel ve teknolojik inovasyonla yürütülmesi gerektiğini belirtirken, çevre korumanın "yeşil kalkınma" felsefesiyle birleşerek uzun vadeli bir istikrar zemini oluşturması gerektiğini kaydetti.

Bölgesel Canlanma: Batı, Merkez ve Kuzeydoğu

Pekin yönetimi, ülkenin farklı coğrafi blokları için özelleştirilmiş hedefler belirliyor. 23 Nisan 2024’te Chongqing’de yapılan toplantıda Xi, Çin’in batı bölgeleri için "daha fazla açıklık ve yüksek kaliteli kalkınma" modelini öne çıkardı. 20 Mart 2024’te Changsha’da ise merkez bölgenin kalkınması için sinerji yaratılması çağrısında bulunarak, bu bölgenin modernizasyon sürecinde yeni bir sayfa açması gerektiğini dile getirdi.

7 Eylül 2023’te Harbin’de gerçekleşen sempozyumda, Kuzeydoğu Çin’in canlanması için beş temel güvenlik alanına (siyasi, ekonomik, askeri, kültürel ve sosyal) odaklanıldı. Xi, bu bölgenin hem ülkenin "tahıl ambarı" olma görevini sürdürmesi hem de dayanıklılık ve somut eylemlerle yeni bir kalkınma paradigması inşa etmesi gerektiğini ifade etti.

Mega Kentler ve Geleceğin Şehir Modelleri

Stratejinin en dikkat çekici ayaklarından biri de devasa şehir kümeleri. 30 Kasım 2023’te Şanghay’da konuşan Xi, Yangtze Nehri Deltası’nın entegrasyonunda küresel bir vizyon ve yüksek düzeyde dışa açılım gerektiğini vurguladı. Başkent Pekin üzerindeki yükü hafifletmeyi amaçlayan Xiong’an Yeni Bölgesi için ise 10 Mayıs 2023’te yapılan toplantıda, kamu hizmetlerinin iyileştirilmesi ve "akıllı şehir" modellerinin keşfedilmesi talimatını verdi. 12 Mayıs 2023’te Hebei’de yapılan Pekin-Tianjin-Hebei bölgesi sempozyumunda ise, krizleri fırsata çevirme ve kalkınma ile güvenliği koordine etme hedeflerini paylaştı.

Çölleşme ile Mücadele ve Ekolojik Güvenlik

6 Haziran 2023’te İç Moğolistan’da yapılan sempozyumda Xi, çölleşmenin önlenmesi ve Üç Kuzey Koruma Ormanı Programı (TSFP) gibi projelerin sadece bugünü değil, gelecek nesilleri de ilgilendiren ekolojik bir güvenlik meselesi olduğunu belirtti. Çin lideri, anavatanın kuzeyinde "binlerce kilometrelik yeşil bir bariyer" inşa etme misyonunun önemine değindi.

Kalkınma Felsefesi: "Her Kilit İçin Doğru Anahtar"

Xi Jinping’in konuşmalarında en sık tekrarlanan ve stratejinin temelini oluşturan unsur, "tek tip" kalkınma modeline yönelik eleştirileri oldu. Çin lideri, "Her bir eyaletin aynı endüstrileri geliştirmesi mantıklı mı?" sorusunu yönelterek, doğadaki biyoçeşitlilik gibi bölgelerin de kendi gerçeklerine göre farklılaşması gerektiğini savundu. Xi, bölgelerin "her kilit için doğru anahtarı araması" ve körü körüne trendleri takip etmek yerine yerel avantajlarını (örneğin Guizhou’nun veri merkezleri için uygun iklimi veya Heilongjiang’ın tarım kapasitesi) kullanması gerektiğini vurguladı.

Son olarak Xi, "yeni kaliteli üretici güçler" geliştirilirken geleneksel endüstrilerin terk edilmemesi konusunda uyarıda bulundu. Çin lideri, yöneticilere hitaben, siyasi başarıların "gösteriş projeleri" ile değil, nesnel yasalara uygun ve halkın yararına olan somut çalışmalarla elde edilmesi gerektiğini hatırlattı.

Ekipler, şüphelilerin İstanbul ve İzmir'de kurulan çağrı merkezleri aracılığıyla faaliyet yürüttüğünü, vatandaşları açık hatlar ve yurt dışından temin edilen iletişim hatları üzerinden arayarak kendilerini polis, hakim, savcı veya banka görevlisi olarak tanıttıklarını tespit etti.

Şüphelilerin "Kimlik bilgileriniz kullanıldı", "Adınız terör örgütüne karıştı", "Hesabınızdan para çekildi" gibi gerçeğe aykırı beyanlarla mağdurlar üzerinde psikolojik baskı ve korku oluşturduklarını belirleyen ekipler, bu yöntemle kişileri ikna ederek dolandırıcılık eylemlerini organize ve planlı şekilde gerçekleştirdiklerini ortaya çıkardı.

Çalışmaların ardından şüphelilerin kimlik ve adreslerini tespit eden ekipler, İstanbul merkezli 20 ilde düzenledikleri eş zamanlı operasyonda 73 şüpheliyi yakaladı.

Bir gazetecinin ABD Başkanı Donald Trump’ın Küba’ya saldırması durumunda Almanya’nın nasıl hareket edeceğine ilişkin sorusuna Merz, "Küba’ya müdahale için görünür hiçbir gerekçe yok. Küba'nın iç siyasetinde komünist rejimiyle ilgili tüm sorunlara rağmen Küba'nın üçüncü ülkeler için görünür bir tehdit oluşturduğunu düşünmüyorum." yanıtını verdi.

Merz, bu nedenle böyle bir müdahalenin hangi temele dayanabileceğini görmediğini belirterek, "Eğer ihtilaflar varsa, değişim yönünde çabalar bulunuyorsa, özellikle serbest dolaşım, sınırların açılması ve insan haklarına ilişkin konularda bu yol diplomatik ve barışçıl şekilde aranmalıdır. Dünyada yeni sorunlar yaratacak bir çatışma başlatılmamalı." değerlendirmesinde bulundu.

Ülkelerin savunma kabiliyetlerinin güçlendirilmesinden yana olduğunu aktaran Merz, "Ancak savunma kabiliyeti, başka ülkelerde, oradaki siyasi sistemin diğerlerinin düşüncelerine uymadığında müdahalede bulunma hakkına sahip olmak anlamına gelmez." ifadesine yer verdi.

Başbakan Merz, şu anda ABD için böyle bir eyleme başlamak için herhangi bir gerekçenin bulunmadığını kaydetti.

ABD ve İran'a çağrı

Lula da Silva ile Orta Doğu’daki durumu da ele aldıklarını vurgulayan Merz, ABD ile İran arasında hızlı bir diplomatik uzlaşma sağlanması yönünde devam eden çabaları desteklediklerini söyledi.

Bu çatışmanın yol açtığı enerji krizine ilişkin Almanya’da Ulusal Güvenlik Konseyinin toplanıp toplanmayacağı sorusuna yanıt veren Merz, enerji piyasalarındaki mevcut durum nedeniyle Konseyin özel olarak toplanmayacağını, ancak konunun önümüzdeki günlerde yapılacak toplantıda ele alınacağını ifade etti.

Merz, Alman hükümetinin yaklaşık 7 haftadır her gün fiyatların seyrini ve mevcut durumu takip ettiğini dile getirerek, bu konuda çıkarılacak sonuçların büyük ölçüde çatışmanın bundan sonra nasıl devam edeceğine veya nasıl sona ereceğine bağlı olduğunu söyledi.

Hürmüz Boğazı'nın kısa süreli açılmasıyla petrol fiyatlarının hızla düştüğünü, ancak Boğaz’ın yeniden kapatılmasıyla fiyatların çok hızlı şekilde tekrar yükseldiğini gördüklerini dile getiren Merz, "Burada savaşın gidişatına bağlı bir dalgalanma yaşıyoruz." dedi.

Merz, bu nedenle İran’a çatışmaları durdurma çağrısında bulunduklarını aktararak, "Ancak çağrımız, müzakere yoluyla diplomatik bir çözüme ulaşmanın yollarının aranması konusunda ABD’ye de yöneliktir." diye konuştu.

Bu belirsizliklerin ve savaşın sürmesinin yalnızca Orta Doğu ve Asya’yı değil Avrupa’yı da derinden etkilediğine işaret eden Merz, bunun ABD’yi de etkileyeceğini belirterek, "Tüm bunlar şu anda dünyada ekonomik kalkınmayı tehlikeye atıyor ve Orta Doğu’nun ötesinde de siyasi istikrarsızlığın artmasına yol açabilir." uyarısında bulundu.

Merz, bu bakımdan enerji tedarik piyasalarında istikrarın sağlanmasının en önemli ön koşulunun çatışmaların sona ermesi olduğunu kaydetti.

Rapora göre, geçen yıl yenilenebilir enerji kaynakları tarihi bir eşiği aşarak küresel elektrik üretiminin yüzde 33,8'ini karşıladı ve bu oran son 100 yılda ilk kez kömürün payını geride bıraktı.

Güneşten elektrik üretimindeki rekor artış, küresel ölçekte temiz elektrik üretimindeki büyümenin itici gücü oldu. Dünyada geçen yıl güneşten elektrik üretimi yüzde 30 artışla son 8 yılın en hızlı büyümesini kaydetti. Böylece, güneşin toplam elektrik üretimindeki payı yüzde 8,7'ye yükseldi.

Geçen yıl rüzgar ve güneş enerjisi küresel elektrik talebindeki büyümenin yüzde 99'unu karşılayarak yeni dönüm noktasına ulaştı. Güneş enerjisi dünya genelindeki elektrik talep artışının dörtte üçünü tek başına karşıladı. Güneş enerjisindeki bu tarihi artış, fosil yakıt kaynaklı üretim artışını durdurdu.

Türkiye'de güneşten elektrik üretiminde sıçrama

Türkiye ise geçen yıl dünyada güneşten elektrik üretimini en fazla artıran 7'nci ülke konumuna ulaşırken, bu dönemde önemli bir itici güç oldu.

Çin, dünyada güneş enerjisinden elektrik üretimini en fazla artıran ülke olurken, ikinci sırada ABD yer aldı. Bu ülkeleri Hindistan, Brezilya, Pakistan ve Almanya izledi.

İtalya, Türkiye'nin ardından güneşten elektrik üretiminde en büyük artışın görüldüğü sekizinci ülke oldu. Fransa ve Hollanda da bu kapsamda ilk 10 ülke arasında yer aldı.

Türkiye, rüzgar ve güneşten elektrik üretiminde dünya ortalamasını geride bıraktı

Türkiye, 2025'te elektriğinin yüzde 22'sini rüzgar ve güneşten üreterek yüzde 17 olan dünya ortalamasını geride bıraktı. Türkiye'de son 2 yılda güneşin elektrik üretimindeki payı 2 katına çıkarak 2025'te yüzde 10,5'e yükseldi.

Öte yandan, Türkiye'de rüzgar ve güneşten elektrik üretimindeki artış talep büyümesini aşsa da hidroelektrik üretimindeki büyük düşüş fosil yakıt kullanımında yükselişe neden oldu.

Küresel düzeyde hidroelektrik üretimi 2025'te yerinde sayarken, Türkiye Brezilya'dan sonra 18 teravatsaatlik azalışla hidroelektrik üretiminde en fazla düşüşün görüldüğü ikinci ülke oldu. Hidroelektrikte yaşanan bu üretim kaybı, doğal gaz santralleriyle ikame edildi ve yıllık ortalama 1,8 milyar dolarlık ek doğal gaz ithalatına yol açtı.

Ember Türkiye ve Kafkaslar Bölge Lideri Ufuk Alparslan, rapora ilişkin değerlendirmesinde, güney ve doğu komşularında rüzgar ve güneşin payı hala düşük seviyelerdeyken Türkiye'nin, Orta Doğu, Kafkasya ve Orta Asya ülkeleri için kritik bir rol model olarak öne çıktığını belirterek, "Bu yılki Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi COP31'e ev sahipliği yapacak Türkiye, elde ettiği bu ivmeyi sürdürerek temiz enerji dönüşümündeki bölgesel liderliğini pekiştirmek için oldukça avantajlı bir noktada." ifadesini kullandı.

Güneş ve rüzgarın Türkiye'nin enerji güvenliği için her geçen gün daha da vazgeçilmez bir hal aldığının altını çizen Alparslan, "Bu kaynaklar hedeflendiği gibi hızla yaygınlaştırılabilirse, kurak dönemlerde hidroelektrikteki kaybı telafi edecek değerli birer tamamlayıcıya dönüşecek ve maliyetli fosil yakıt ithalatını ikame edecektir." değerlendirmesinde bulundu.

Santralden tahliye sürecinin sona erdiğini belirten Likhachev, "Tahliyeyi tamamladık. Çatışmaların başlamasından bu yana 600’den fazla kişiyi tahliye edip Rusya’ya gönderdik. Arkadaşlar şimdi dinleniyor ve kendilerine geliyorlar." ifadelerini kullandı.

Santral alanında sadece gönüllülerin kaldığını aktaran Likhachev, Buşehr sahasında 20 kişi, Tahran’da ise 4 kişinin bulunduğunu dile getirdi.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarında Buşehr Nükleer Enerji Santrali hedef olmuştu. Saldırılarda 1 kişi hayatını kaybetmişti.

Rusya Dışişleri Bakanlığı, saldırıları “yasa dışı ve pervasız” olarak nitelendirerek, Moskova’nın santraldeki durumun tehlikeli bir eşiğe yaklaştığına dair uluslararası toplumun ve dünya kamuoyunun dikkatini çekmek için çaba gösterdiğini duyurmuştu.

Netflix’in dönüşümünde kilit rol oynadı

1997 yılında kurulan Netflix’in, posta yoluyla DVD kiralama modelinden küresel ölçekte dijital yayın devi haline gelmesinde Reed Hastings’in önemli rol oynadığı bilinirken, şirketin özellikle son yıllarda içerik üretimi ve küresel genişleme alanında agresif bir büyüme stratejisi izlediği görülüyor.

Hastings yaptığı açıklamada, “Netflix’e en büyük katkım tek bir karar değil, sürdürülebilir bir yapı oluşturmak oldu” ifadelerini kullandı.

Ayrılık kararı piyasalara yansıdı

Medya analisti Richard Greenfield’e göre Hastings’in ayrılığı yatırımcılar üzerinde belirsizlik yaratırken, açıklamanın ardından Netflix hisselerinde yaklaşık yüzde 9’luk düşüş yaşandı.

Bu gelişme, özellikle Batılı teknoloji şirketlerinin liderlik değişimlerinde piyasa hassasiyetinin yüksek olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

Satın alma rekabeti ve stratejik baskı

Şirketin, Warner Bros. Discovery’yi satın almak için yürüttüğü görüşmelerin, Paramount ve Skydance grubuna kaybedilmesi sonrası oluşan tablo, Netflix’in büyüme stratejisinde baskıyı artıran unsurlar arasında gösteriliyor.

Netflix’in bu süreçte aldığı 2.8 milyar dolarlık fesih ücretini nasıl değerlendireceğine ilişkin net bir plan açıklanmaması da dikkat çekiyor.

Finansal veriler beklentilerin altında

LSEG verilerine göre Netflix, mevcut çeyrek için hisse başına kâr beklentisinin analist tahminlerinin altında kalacağını öngörürken, bu durum şirketin kısa vadeli performansına ilişkin soru işaretlerini artırdı.

Bölgesel ve uluslararası gelişmelere yaklaşımda akılcı bir tutumun önemine dikkati çeken İran Cumhurbaşkanı, "düşmana karşı (ABD-İsrail) güvensizlik ve ilişkilerde dikkatli olmanın da kaçınılmaz bir gereklilik" olduğunu vurguladı.

İslam dünyasında yakınlaşmanın gerekliliğine değinen Pezeşkiyan, "İslam ülkeleri arasındaki birliğin güçlendirilmesi, komplolarla mücadele etmenin ve dış güçlerin suistimalini önlemenin en önemli yoludur. Dayanışma, samimiyet ve ortak katılım sayesinde bu süreç aşılabilir ve ülkenin izzet ve ilerleme yolu sürdürülebilir." ifadelerini kullandı.

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Bilim, Araştırma ve Teknoloji Bakanlığına yaptığı ziyarette, "İran İslam Cumhuriyeti, savaşın genişletilmesini istememektedir. Çatışmaların sürmesi hiçbir tarafın yararına değil. Sorunların çözümü gerilimi artırmakta değil, akılcılık, diyalog ve daha fazla yıkımdan kaçınmaktadır." değerlendirmesinde bulunmuştu.

Bölgeden bu yılın ilk üç ayında 11 bin 289 ton su ürünü ihraç edilerek 85 milyon 610 bin 687 dolar gelir sağlandı.

Geçen yılın aynı döneminde ise 8 bin 665 ton karşılığı 61 milyon 918 bin 4 dolarlık su ürünü dış satımı gerçekleşti. Böylece Karadeniz'den yapılan su ürünü ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre miktarda yüzde 30, değerde ise yüzde 38 artış oldu.

Su ürünlerine en çok talep ise Rusya, Yunanistan ve Birleşik Krallık'tan geldi.

Karadeniz'den ilk çeyrekte Rusya Federasyonu'na 33 milyon 517 bin 534 dolar, Yunanistan'a 12 milyon 17 bin 595 dolar, Birleşik Krallık'a da 11 milyon 35 bin 92 dolar değerinde su ürünü dış satımı yapıldı.

Bölgeden geçen yılın aynı döneminden farklı Filipinler, İspanya, Portekiz ve Avustralya'ya da bu dönem su ürünü ihraç edildi.

"Hedefimiz, yeni ülkelere açılarak ihracat ağımızı daha da genişletmek"

DKİB Yönetim Kurulu Başkanı Saffet Kalyoncu, AA muhabirine, yılın ilk çeyreğinde su ürünleri ihracatındaki artıştan memnun olduklarını söyledi.

Su ürünlerinin bölgenin önemli ihraç kalemlerinden olduğuna dikkati çeken Kalyoncu, sektörün uluslararası pazarda her geçen gün daha fazla talep gördüğünü ifade etti.

Kalyoncu, sektör açısından yeni pazarlara ihracat gerçekleştirilmesinin son derece önemli bir gelişme olduğunu vurgulayarak, "Önümüzdeki süreçte hedefimiz, yeni ülkelere açılarak ihracat ağımızı daha da genişletmek. Özellikle Uzak Doğu ve farklı kıtalarda alternatif pazarlara yönelik çalışmalarımız sürüyor. Yıl sonu itibarıyla su ürünleri ihracatında daha yüksek rakamlara ulaşacağımıza inanıyoruz. " ifadelerini kullandı.

Sektör olarak üretimden ihracata kadar tüm aşamalarda kaliteyi ön planda tutarak ülke ekonomisine katkı sağlamayı sürdüreceklerine işaret eden Kalyoncu, "Hem avcılıkta hem de yetiştiricilikte sürdürülebilirliği esas alan bir anlayışla hareket ediyoruz. Bu doğrultuda kalite standartlarını yükseltmeye, izlenebilirliği artırmaya ve uluslararası kriterlere uygun üretimi yaygınlaştırmaya yönelik çalışmalarımız devam ediyor." dedi.

Buna göre İstanbul, geçen ay 3 milyar 816 milyon dolarla en fazla ihracat yapan il oldu. Kentin ihracatı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 21,7 azaldı.

İstanbul'u, 3 milyar 159 milyon dolar ve yüzde 1,6 azalışla Kocaeli, 2 milyar 8 milyon dolar ve yüzde 4,5 düşüşle İzmir takip etti.

Kıymetli veya yarı kıymetli taşlar faslı, 488 milyon 493 bin dolarla İstanbul'un ihracatında ilk sırada yer aldı. Bu faslı, 432 milyon 341 bin dolarla kazanlar, makineler, 377 milyon 212 bin dolarla örme giyim eşyası ve aksesuarları izledi.

Kocaeli'de motorlu kara taşıtları, 1 milyar 43 milyon 761 bin dolarla en fazla dış satım gerçekleştirilen sektör oldu. Bu faslı, 535 milyon 732 bin dolarla mineral yakıtlar, mineral yağlar, 229 milyon 548 bin dolarla elektrikli makine ve cihazlar takip etti.

İzmir'in ihracatında, motorlu kara taşıtları 518 milyon 906 bin dolarla ilk sırada yer aldı. Söz konusu faslın ardından 226 milyon 82 bin dolarla demir ve çelik, 170 milyon 193 bin dolarla kazanlar, makineler geldi.

İlk üç ilin en fazla ihracat yaptığı ülkeler

İstanbul'un ihracatında 324 milyon 596 bin dolarla Almanya ilk sırada yer aldı. Bu ülkeyi, 250 milyon 882 bin dolarla ABD ve 150 milyon 799 bin dolarla İngiltere izledi.

Kocaeli, en fazla ihracatı 268 milyon 54 bin dolarla İngiltere'ye yaptı. Bu ülkenin ardından, 259 milyon 763 bin dolarla Almanya ve 240 milyon 117 bin dolarla İtalya geldi.

İzmir'in en fazla ihracat yaptığı ülke, 182 milyon 906 bin dolarla Almanya oldu. Bu ülkeyi, 149 milyon 548 bin dolarla İtalya ve 148 milyon 716 bin dolarla Malta takip etti.

Buna göre, ocak-mart döneminde 14 il 1 milyar doların üzerinde ihracat yaptı, 40 il de ihracatını artırdı.

Gazze'de binlerce Filistinli sivilin öldürüldüğü ve işkenceye maruz bırakıldığı olaylara tanıklık eden askerlerin ifadelerine yer verilen haberde, İsrail askerlerinin yaşananları çevrelerine anlatmaktan çekindikleri ve her an yaptıklarının sonuçlarına ilişkin endişe içinde yaşadıkları aktarıldı.

"Filistinli yaşlı bir adam ile üç çocuktu, deli gibi ateş açtık"

Habere göre, Aralık 2023'te Gazze'nin güneyindeki Han Yunus'ta görev yapan "Yuval" takma adlı bir asker, Selahaddin Caddesi yakınlarında insansız hava araçları (İHA) ile tespit edilen bir grup Filistinliye "deli gibi ateş açtıklarını" ifade etti. Yuval, "Yaşlı bir adam ve üç çocuktu, belki de ergen yaştaydılar. Hiçbiri silahlı değildi. Bedenleri kurşunlarla delik deşik olmuştu; iç organları dışarıya akıyordu." itirafında bulundu.

Yuval, olayın ardından gelen tabur komutanının, ölen Filistinli sivillerin cenazelerine tükürüp, "İsrail'e bulaşanların sonu budur..." diye bağırarak küfürler savurduğunu anlattı.

"Kendimi bir canavar gibi hissediyordum"

Bu olaya sessiz kaldığını, terhis olduğunda ise arkadaşlarının ona "kahraman" dediğini belirten Yuval, "Ama kendimi bir canavar gibi hissediyordum." diye konuştu.

Gazze'deki tünellerde kullanılan özel yöntemlerin kendisine Holokost'u hatırlattığını dile getiren Yuval, Şifa Hastanesi'ndeki katliamın ardından ise bütün bölgeyi ceset kokusu sardığını aktardı.

Filistinli siviller öldürülüp iş makineleriyle gömüldü

"Maya" takma adlı İsrailli kadın asker de Gazze'de masum Filistinlilerin öldürülmesine şahit olduğunu, gazeteden okusa "haykırıp ağlayacağı türden şok edici olaylar" yaşadığını söyledi.

Gazze'nin güneyinde yaşanan bir olayda, 5 Filistinlinin "geçmeleri yasak" bir bölgeye girdiğini ve tabur komutanının silahlı olup olmadıklarını teyit etmeksizin ateş emri verdiğini aktaran Maya, söz konusu Filistinlilere tanklardan ateş açıldığını belirtti. Maya, birkaç saat sonra da bölgeye giderek ölen Filistinli sivilleri iş makinesiyle gömdüklerini anlattı.

Saldırıdan sağ kurtulan Filistinliye karakolda ağır işkence

Maya, sağ kalan tek Filistinlinin ise karakola getirilerek yoğun işkencelere maruz bırakıldığını, bir askerin bu Filistinlinin üzerine tuvaletini yaptığını ve kendisi dahil tüm askerlerin ise olaya kahkahalarla güldüğünü anlattı.

Maya, sivilde kendisinin ahlaklı görünen ve mültecilere gönüllü yardım için protestolara katılan bir İsrailli olduğunu dile getirdi.

İsrail ordusu, öldürdüğü sivili "terörist" diye bildirdi

Maya ile aynı karakolda görev yapan "Yehuda" takma isimli asker ise karakola bir Filistinlinin yaklaştığını, yola çıkıp onu yakaladıklarında söz konusu Filistinlinin ellerini havaya kaldırmasına rağmen bir subayın herhangi bir sorgulama yapılmadan silahsız kişiye ateş açılması talimatı verdiğini söyledi.

Yehuda, daha sonra karargaha "olayda bir teröristin öldürüldüğü" bilgisinin geçildiğini aktardı.

Haberde ayrıca, bazı askerlerin anlattığına göre, Filistinlilerin canlı kalkan olarak kullanıldığı ve evlerde yağmalama yapıldığı kaydedildi.

Gazetede, bir İsrail askerinin şu ifadelerine yer verildi:

"Filistinlilerin evlerine girerdik, insanlar yıkımdan zevk alırdı. Askerlerin elektrikli aletleri, altın kolyeleri, nakit parayı, her şeyi aldığını gördüm. Bazıları tüm Arapların Nazi olduğunu ve Nazilerden çalmanın bir lütuf olduğunu söylüyordu."

İsrailli pilotlar, yaptıkları katliamlar sonrası görevden alınmak istedi

Tel Aviv'de hava saldırılarını planlayan bir birimde görev yapan "Ran" takma isimli asker ise, "Onlarca, bazen daha fazla sivilin ölümüne yol açacağını bildiğimiz saldırıları planlıyor ve onay alıyorduk." dedi.

Gazze'de olanların kendileri için "çocukların öleceği bir saldırı planından kısa süre sonra Tel Aviv'de hamburger yemeye gidecek kadar normal bir şey" haline geldiğini dile getiren Ran, İsrail'in 18 Mart 2025'te ateşkesi bozarak Gazze Şeridi'ne yeniden yoğun saldırılara başladığı gecenin bir kriz anı olduğunu belirtti.

Çoğu kadın ve çocuk yüzlerce Filistinlinin İsrail bombardımanında hayatını kaybettiği gece görevini bırakmaya karar verdiğini söyleyen Ran, yalnızca kendisinin değil, o gece çok sayıda İsrailli pilotun da yaşananlar sonrasında görevden ayrılmak istediğini belirtti. Ran, İsrail Hava Kuvvetlerinin bu talepleri kabul ettiğini ancak durumun gizli tutulmasını istediğini aktardı.

Liste, ülke ekonomisi için yüksek ekonomik ve stratejik öneme sahip olan ve tedarik kesintisi riski yüksek bulunan ham maddeleri içeren 36 ürünü kapsıyor.

Lityum-iyon batarya teknolojileri stratejik ürün kapsamına alınırken, bu kararla batarya üretimi ve geliştirme süreçlerini kapsayacak şekilde özellikle elektrikli araç yatırımlarında daha hızlı onay ve finansman mekanizmalarının devreye alınması hedefleniyor.

Öte yandan, son dönemde artan jeopolitik gerilimler ve bölgesel çatışmalar, enerji piyasalarında dalgalanmalara yol açarken, bu durum elektrikli araçlara olan ilgiyi de doğrudan etkiliyor.

Petrol fiyatlarındaki oynaklık, kısa vadede tüketicileri alternatif enerji çözümlerine yönlendirirken, orta ve uzun vadede ülkelerin fosil yakıt bağımlılığını azaltma hedeflerini güçlendiriyor.

Londra merkezli veri analiz şirketi Benchmark Mineral Intelligence'ın mart ayı elektrikli araç satış verilerine göre, dünyada mart ayında 1,75 milyon elektrikli araç satıldı. Geçen ayki satışlar, yıllık bazda yüzde 3 ve aylık bazda yüzde 66 artış gösterirken, elektrikli araç satışlarındaki büyümede, Avrupa'daki rekor artış etkili oldu.

"Bölgesel enerji riskleri, elektrikli araçlara yönelimi daha da hızlandıracak"

İTO Başkanı Avdagiç, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın kritik ham madde tanımını genişleterek lityum-iyon bataryaları stratejik kapsama almasının Türkiye'nin Avrupa ile Asya arasında bir "bölgesel üretim üssü" olma iddiasının zamanlama açısından ne kadar kritik olduğunu ortaya koyduğunu söyledi.

Avdagiç, özellikle Avrupa'nın Asyalı üreticilere alternatif aradığı bir dönemde konjonktürün Türkiye lehine işlediğini belirterek, "Lityum-iyon bataryaların stratejik kapsama alınması, Türkiye'nin batarya üretiminde bölgesel bir üs olma stratejisinin en kritik ayağını oluşturuyor. Tebliğ, hem yerli ve milli batarya üretimini hem de bu alandaki doğrudan yabancı yatırımları teşvik edecektir." diye konuştu.

Lityum-iyon bataryalarının bugünün elektroniğinin kalbinde yer aldığına işaret eden Avdagiç, ulaşım, savunma, enerji ve sağlık olmak üzere dört kritik sektörün aynı ham madde zincirine ve aynı teknolojiye bağımlı hale geldiğini kaydetti.

Avdagiç, bu bataryaların sadece araçların değil, savunma uygulamalarının, enerji depolama sistemlerinin ve endüstriyel uygulamaların tamamı için de stratejik bir ürün olduğunu dile getirerek, şöyle devam etti:

"Bu düzenleme, batarya üretimi ve AR-GE süreçlerinin önünü açarken, özellikle elektrikli araç yatırımlarında daha hızlı onay ve finansman imkanlarını devreye alarak yatırım iştahını artıracaktır. Batarya teknolojisi, yakın gelecekte ekonomik egemenliğin temel unsurlarından biri haline gelecek kadar büyük bir değer taşıyor. Orta Doğu'daki gerilimle yükselen petrol fiyatları, elektrikli araca geçişi hızlandırdı. Bölgesel enerji riskleri, elektrikli araçlara yönelimi daha da hızlandıracak ve satışlarda yeni rekorların habercisi olabilir. Lityum ve diğer kritik minerallerde tedarik zincirinin kırılgan olması, ülkeleri stratejik üretim kapasitesi oluşturmaya zorluyor. Türkiye, lityum ham madde ihtiyacını özgün bir üretim rotası üzerinden yerli üretimle karşılamak için yoğun çalışmalar yürüten bir ülke. Batarya için gereken tüm minerallerin temini amacıyla ham madde coğrafyasına yönelik etkin dış politika da izleniyor."

"Tebliğ Türkiye'yi batarya ve elektrikli araç ekosisteminde daha güçlü bir konuma taşıyacak"

Şekib Avdagiç, Bakanlığın lityum-iyon batarya teknolojilerini stratejik ürün kapsamına almasıyla batarya üretimi ve geliştirmenin önünün açıldığını söyledi.

Avdagiç, Türkiye'nin batarya üretiminde bir merkez olması yolunda kritik bir adım atıldığını vurgulayarak, "Karar, batarya üretiminde kullanılan ham maddelerde tedarik kesintisi riskini de önemli ölçüde azaltacaktır. Düzenleme, enerji depolama ve elektrikli araç yatırımlarına büyük ivme kazandıracak. Rüzgar ve güneş enerjisi santrallerinin, kurulu güçleri oranında batarya kapasitesi tesis etmelerini de kolaylaştıracak." şeklinde konuştu.

Küresel lityum-iyon batarya pazarının 2026'da 130-140 milyar dolar seviyesine ulaşmasının beklendiğini aktaran Avdagiç, bu pazarın yaklaşık yüzde 55'inin Asya-Pasifik Bölgesi'nde yoğunlaştığını kaydetti.

Avdagiç, 2025 itibarıyla bölgenin büyüklüğünün 75 milyar doları aşmış durumda olduğunu belirterek, "HIT-30 programının hedeflediği 80 gigavat saatlik batarya kapasitesi, 2025 küresel pazarının yaklaşık yüzde 7'sine karşılık geliyor. Sonuç olarak, söz konusu tebliğ ile HIT-30 programları birbirini tamamlayan bir yapı oluşturarak Türkiye'yi batarya ve elektrikli araç ekosisteminde daha güçlü bir konuma taşıyacaktır. Bu da hem yerli ve milli üretimi hem de doğrudan yabancı yatırımları artıracaktır." ifadelerini kullandı.

"Bu karar, jeopolitik gerçekler süreci göz önüne alındığında mantıklı bir adım"

ING Group Kıdemli Ulaşım ve Lojistik Sektör Ekonomisti Rico Luman ise son dönemde elektrikli araçlarda daha ucuz ve rekabetçi olması nedeniyle NMC (nikel-manganez-kobalt) bataryalardan LFP (lityum-demir-fosfat) bataryalara doğru bir kayış gözlemlediğini dile getirdi.

Luman, bu durumun LFP bataryalarına olan talebi artırdığını ve Türkiye'de markaların gerçekleştireceği elektrikli araç üretiminin de bu süreci destekleyeceğini kaydederek, "Ayrıca Avrupa Birliği (AB), batarya paketi tedarikinde Çin'e olan büyük bağımlılığını azaltmak istemekte ve Türkiye'nin AB ile Gümrük Birliği anlaşması olduğunu hatırlatmakta fayda var." diye konuştu.

Türkiye'nin "Kritik Hammadde Listesi" tanımında değişikliğe gitmesine değinen Luman, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Kritik ham maddelerin kapsamını lityum-iyon batarya girdilerini de içerecek şekilde genişletme kararının jeopolitik gerçekler ve her geçen gün artan elektrifikasyon süreci göz önüne alındığında mantıklı bir adım olduğuna inanıyorum. AB de benzer konuları ele alan Kritik Ham Maddeler Yasası'nı kabul etmiştir ancak pratikte kendi kendine yeterli hale gelmek o kadar kolay değil. Zira Çin, hem üretim ölçeği hem de batarya metal rafinerilerinin çoğuna ev sahipliği yapması sayesinde batarya üretiminde rekabet avantajına sahip. Çin menşeli batarya paketleri fiyat açısından oldukça cazip durumda."

Luman, akaryakıt fiyatlarındaki artışın ardından bireysel sürücülerin elektrikli araçlara olan ilgisinde net bir canlanma görüldüğünü belirterek, tüketici olarak evde veya işte şarj imkanına sahip olunduğunda, kilometre başına enerji maliyeti açısından bu araçların zaten cazip hale geldiğini sözlerine ekledi.

A Milli Basketbol Takımı, Anadolu Efes ve Amerikan Basketbol Ligi'nde (NBA) geçen 20 yıllık kariyerine sayısız başarılar sığdıran, aktif kariyerini sonlandırdıktan sonra federasyon başkanı olarak 2016 yılından bu yana Türk basketboluna hizmet eden 47 yaşındaki Türkoğlu, aralık ayında 2026 yılının Onur Listesi'ne seçilmişti.

Türk basketbolunda unutulmaz miras

TBF Başkanı Hidayet Türkoğlu'nun milli takım formasıyla sergilediği istikrarlı performans, liderliği ve Türk basketboluna kazandırdığı miras, 2026 Onur Listesi'ne seçilmesiyle FIBA tarafından tescillendi.

Milli takım formasıyla 1994-2014 yıllarında 309 kez parkeye çıkan ve 3 bin 475 sayı kaydeden Türkoğlu, uzun yıllar A Erkek Milli Takımı'nın kaptanlığını üstlenerek Türk basketbolunun en önemli lider figürlerinden biri oldu.

2001 Avrupa Basketbol Şampiyonası ve 2010 FIBA Dünya Basketbol Şampiyonası’nda gümüş madalya kazanan tarihi kadrolarda yer alan Türkoğlu, NBA'de ilk 5'de maça çıkan ilk, 10 bin sayı barajını geçen tek Türk oyuncu olmayı başardı.

15 yıllık NBA kariyerinde 6 takımın formasını giyen Türkoğlu, normal sezonda 997 (571'i ilk beş), play-off'larda ise 109 maça çıkarak "NBA'de en fazla maç oynayan Türk basketbolcu" ünvanını elinde tutan Türkoğlu, Orlando Magic formasıyla 2008'de en iyi gelişme gösteren oyuncu (MIP) seçildi.

FIBA Onur Listesi

Uluslararası basketbolun tarihini, gelişim sürecini ve oyuna yön veren isimleri kayıt altına alma hedefiyle hayata geçirilen FIBA Onur Listesi, basketbolun dünya genelinde yaygınlaşmasına ve farklı kıtalarda kök salmasına katkı sağlayan figürleri onurlandırmayı amaçlıyor.

Basketbolu yalnızca sportif başarılar üzerinden değil; etki, süreklilik ve tarihsel iz üzerinden değerlendiren FIBA Onur Listesi'ne, oyunu dönüştüren, ülkelerinde basketbolu sıçrama noktasına taşıyan ve kıtalar arası etki oluşturan figürler seçiliyor.

Kraftwerk Berlin'de gerçekleştirilecek törende ayrıca Dirk Nowitzki (Almanya), Sue Bird (ABD), Celine Dumerc (Fransa), Clarisse Machanguana (Mozambik), Wang Zhizhi (Çin) ve Ismenia Pauchard (Şili) oyuncu, Ludwik Mietta-Mikolajewicz (Polonya) ise antrenör olarak onurlandırılacak.

Kampung Bahagia'da görevli polis yetkilisi George Abd Rakman da suyun üzerine kurulu kasabada yaklaşık 1200 yüzer temelli evin 1000'e yakınının yangında yok olduğunu, 9 bin kasaba sakininin yerinden olduğunu ifade etti.

Yangının söndürüldüğünü, kasabada ölen ya da yaralanan olmadığını kaydeden George, yangının sebebinin soruşturulduğunu belirtti.

ABD'nin, İran bayraklı Touska adlı kargo gemisine ateş açarak müdahalede bulunmasının ardından İran Silahlı Kuvvetleri, misilleme olarak ABD’ye ait bazı savaş gemilerine İHA saldırısı düzenledi.

ABD Başkanı Donald Trump, ABD donanmasının ablukasını aşmaya çalışan İran'a ait bir kargo gemisine ateş açarak müdahalede bulunduklarını söylemişti.

Trump, "İranlı mürettebat, dinlemeyi reddetti, bu yüzden donanma gemimiz makine dairesinde bir delik açarak onları durdurdu. Şu anda gemi, ABD Deniz Piyadelerinin gözetiminde." açıklamasında bulunmuştu.

Bu hafta yapılan görüşmelerde istikrarlı bir ilerleme kaydedildi, ancak hala önemli görüş ayrılıkları mevcut. Bu şartlar altında bir anlaşma savaşı sona erdirebilir, ancak İran konusundaki şahin kesimlerin tepkisini çekme potansiyeli taşıyor.

Müzakere Takvimi ve Arabuluculuk

• İkinci Tur Beklentisi: Başkan Trump Perşembe günü yaptığı açıklamada, ABD ve İranlı müzakerecilerin anlaşmayı mühürlemek için bu hafta sonu muhtemelen ikinci tur görüşmelerde bir araya geleceğini söyledi.

• Konum: Arabuluculuk çabalarına yakın bir kaynağa göre görüşmelerin Pazar günü muhtemelen İslamabad'da yapılması bekleniyor.

• Arabulucular: Müzakerelere Pakistan aracılık ederken, Mısır ve Türkiye de perde arkasından destek veriyor.

Temel Anlaşmazlık Noktaları: Uranyum ve Para

Trump yönetiminin önceliği, İran'ın yer altı tesislerinde bulunan yaklaşık 2.000 kg'lık zenginleştirilmiş uranyum stokuna, özellikle de %60 saflıkta zenginleştirilmiş 450 kg'lık kısma erişememesini sağlamak. İranlıların ise nakit paraya ihtiyacı var.

Rakamlar üzerindeki pazarlık:

• İlk Teklif: ABD başlangıçta gıda ve ilaç gibi insani yardımlar için 6 milyar dolar bırakmaya hazırdı.

• İran'ın Talebi: İranlılar 27 milyar dolar talep etti.

• Mevcut Durum: Tartışılan son miktar 20 milyar dolar. Bir yetkili bunu ABD'nin teklifi olarak nitelerken, diğeri "uranyum karşılığı nakit" konseptinin tartışılan birçok başlıktan biri olduğunu belirtti.

Stokların Geleceği:

ABD, İran'ın tüm nükleer materyallerini ABD'ye göndermesini isterken; İran sadece ülke içinde "seviyesini düşürmeyi" (down-blend) kabul etti. Şu an tartışılan uzlaşma formülüne göre, yüksek dereceli uranyumun bir kısmı üçüncü bir ülkeye gönderilecek, bir kısmı ise uluslararası denetim altında İran'da seyreltilecek.

Anlaşmanın "Üç Sayfalık" Detayları

Müzakere edilen Mutabakat Zaptı (MOU) şunları da içeriyor:

1. Zenginleştirme Moratoryumu: ABD 20 yıllık bir durdurma talep ederken, İran 5 yıl teklif etti.

2. Tesislerin Durumu: İran tıbbi izotoplar için nükleer araştırma reaktörlerine sahip olabilecek ancak tüm tesislerin yer üstünde olacağını taahhüt edecek. Mevcut yer altı tesisleri devre dışı kalacak.

3. Hürmüz Boğazı: Taslakta Hürmüz Boğazı konusu da yer alıyor ancak kaynaklar bu konuda hala ciddi boşluklar olduğunu belirtiyor.

Kim, Ne Dedi?

• ABD'li Yetkili: "İran adım attı ama yeterli değil. Onları daha fazla adım atmaya iten ne olacak göreceğiz."

• Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly: Görüşmelerin "verimli" geçtiğini ancak basın üzerinden müzakere yapmayacaklarını belirtti.

• Başkan Trump: "Bir anlaşma yapmaya çok yakınız. Eğer anlaşma olmazsa, çatışmalar (ateş) yeniden başlar." Trump ayrıca gerekirse 21 Nisan'da sona erecek olan ateşkesi uzatabileceğini ifade etti.

• Senatör Lindsey Graham: Trump'ın İran'lılarla doğrudan konuştuğunu ve son görüşmenin oldukça "hareketli" geçtiğini söyledi.

Takip edilecek gelişme: Cuma günü Pakistan, Mısır ve Türk arabulucular, Türkiye'deki bir diplomatik forumun marjında Suudi yetkililerle bir "dörtlü" toplantı yapacak. Toplantının odak noktası ABD-İran arasındaki anlaşma çabaları olacak.

İran Dışişleri Bakanı Seyyid Abbas Erakçi, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, geçişlerin ateşkes süresince serbest bırakıldığını belirtti. Erakçi, güvenli geçişlerin yalnızca İran Limanlar ve Denizcilik Kurumu tarafından önceden belirlenen koordineli rotalar üzerinden yapılacağını vurguladı. Karar, ABD Başkanı Donald Trump tarafından da teyit edildi. Trump, kendi sosyal medya platformu üzerinden yaptığı açıklamada boğazın tam geçişe hazır olduğunu ifade etti.

Hürmüz Boğazı'nın ticarete açılması, geçtiğimiz hafta İslamabad'da gerçekleştirilen barış görüşmelerinin ve İsrail ile Lübnan arasında sağlanan ateşkesin bir sonucu olarak değerlendiriliyor. Görüşmelerde İran, İsrail'in Hizbullah'a yönelik operasyonlarının sona ermesini temel şart olarak masaya getirmişti. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ateşkesi barış çabalarını ilerletmek amacıyla kabul ettiğini ancak İsrail birliklerinin bölgeden çekilmeyeceğini açıklarken, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir ateşkesin süresinin uzatılması için İranlı yetkililerle diplomatik temaslarını sürdürüyor.

Son olarak İngiltere Başbakanı Keir Starmer, çocukların internetteki güvenliği konusunda ailelerin endişeli olduğunu belirterek, sosyal medya şirketlerinin temsilcilerini daha hızlı adımlar atmaları için görüşmeye çağırdı.

Starmer, "Sosyal medya çocukların kendilerini nasıl gördüğünü, arkadaşlıklarını ve çevrelerindeki dünyayı şekillendiriyor. Buradan gelen risklere karşı göz yummak mümkün değil. Çocukları internette güvende tutmak için ne gerekiyorsa yapacağım." dedi.

İngiltere’de var olan düzenlemelerin çocukları internetin zararlı etkilerinden korumadığına işaret eden Starmer, kısa süre içinde 16 yaş altının sosyal medya kullanımını engelleme ya da kısıtlama konusunda gerekli adımı atacaklarını bildirdi.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de çocukların çevrim içi güvenliğini artırmayı hedefleyen yeni "dijital yaş doğrulama uygulaması"nın teknik olarak hazır olduğunu ve yakında kullanıma sunulacağını açıkladı.

Von der Leyen sosyal medya platformlarının son derece bağımlılık yaratan tasarımlar sunduğunu, "sonsuz kaydırma özelliğinin" bu bağımlılığı beslediğini söyledi.

Yunanistan’da 15 yaşından küçüklerin sosyal medya kullanımının 1 Ocak 2027 itibarıyla yasaklanacağı duyuruldu.

Kararı duyuran Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, son yıllarda ebeveyn ve uzmanlarla yaptığı görüşmelerde çocukların stresli olduğu, uyuma zorluğu çektiği, sürekli cep telefonlarına baktığı bilgisinin aktarıldığını, çocukların uzun süre ekrana bakmaları sebebiyle beyinlerinin yorulduğunu kaydetti.

Bu nedenle zor bir karar alacaklarını vurgulayan Miçotakis, 15 yaşından küçüklerin sosyal medyaya erişiminin yasaklanacağı bilgisini verdi.

Finlandiya’da Sağlık ve Refah Enstitüsü ile Finlandiya Ulusal Eğitim Ajansı, 13 yaş altındaki çocukların kendilerine ait akıllı telefonlarının olmaması ve sosyal medya kullanmalarına izin verilmemesi gerektiğini tavsiye etti.

Finlandiya Başbakanı Petteri Orpo da çocuklar ve gençler arasında fiziksel aktivitenin ve hobilere katılımın azalmasına ilişkin endişeleri gerekçe göstererek, 15 yaşın altındaki çocukların sosyal medya kullanımının yasaklanmasına destek verdiğini açıkladı.

Bu eğilimi “derin endişe verici” olarak nitelendiren Orpo, sosyal medyanın çocukların daha sağlıklı ve daha aktif yaşam tarzlarını benimsemelerinin önündeki başlıca engellerden biri haline geldiğine dikkati çekti.

İsveç hükümeti, çocukların sınıfta öğrenmeye odaklanabilmelerini sağlamak amacıyla ilkokul ve ortaokullarda cep telefonlarının yasaklanmasını planladığını bildirdi.

Danimarka’da da 15 yaş altındaki çocuklar için sosyal medya platformlarının yasaklanmasına yönelik çalışmalar yürütülüyor. Hükümet, konuyla ilgili Kasım 2025’te parlamentodaki üç koalisyon partisi ile iki muhalefet partisinin desteğini aldığını duyurdu.

Danimarka Dijital İşler Bakanlığı da yasak kapsamında kullanılabilecek yaş doğrulama araçlarını içeren uygulamayı hayata geçirecek.

Norveç hükümeti, 15 yaş altındakiler için sosyal medyayı yasaklamayı öngören yasa teklifine ilişkin görüş almak amacıyla kamuoyu istişaresi başlattı. Video oyunları ile okul veya ders dışı faaliyetlerle ilgili iletişimde hizmet olarak kullanılan platformların önerilen yasa tasarısı kapsamı dışında tutulacağı belirtildi.

Fransız Parlamentosunun üst kanadı Senatoda 15 yaşından küçüklere belirli şartlar altında sosyal medya yasağı getiren yasa tasarısı kabul edildi. Yasa, gençlerin fiziksel, zihinsel ve ahlaki gelişimlerini olumsuz etkileyebilecek sosyal medya platformlarının çıkarılacak bir kararnameyle 15 yaşından küçüklere yasaklanmasını ve bu platformların kullanıcılarının yaşını kontrol etmesini öngörüyor.

Polonya da çocukların ekran süresini ve sosyal medya kullanımını sınırlamaya yönelik adım atan ülkelerin arasına katılacak. Eğitim Bakanı Barbara Nowacka, 16 yaş altı öğrencilerin okullarda cep telefonu kullanmasını 1 Eylül'den itibaren yasaklayacaklarını bildirdi.

Almanya'da hükümet tarafından kurulan "Dijital Dünyada Çocuk ve Genç Koruma" komisyonunun, bu yıl yaş sınırları ve okullarda cep telefonu yasağı gibi konularda öneriler sunması bekleniyor.

Almanya Dijital İşler Bakanı Karsten Wildberger, sosyal medyanın gençlerin gelişimi üzerindeki olumsuz etkilerine dikkati çekerek, çocuklar için sosyal medyaya yaş sınırı getirilmesi konusuna açık olduğunu söyledi.

İspanya da 16 yaşın altındaki çocukların sosyal paylaşım ağlarına erişimini yasaklayacak. Başbakan Pedro Sanchez, 16 yaşın altındaki çocukların sosyal paylaşım ağlarına erişimine yasak getireceklerini, dijital platformlar üzerindeki denetimi artırmak ve yöneticilerini bu ağlarındaki ihlallerden sorumlu tutmak için başka önlemler de alacaklarını duyurdu.

İspanya hükümeti, ayrıca sosyal paylaşım siteleri yöneticilerini dijital platformlarda işlenen her türlü ihlalden yasal olarak sorumlu tutan, bu ihlallerde savcılığa soruşturma hakkı veren yasa tasarısını meclise sunacak.

Portekiz de 13 yaş altı çocuklar için sosyal paylaşım ağlarının yasaklanması ve 13-16 yaş aralığına sadece ebeveyn veya sınıf öğretmeni izniyle kullanım hakkı getirilmesi için ilk adımı attı.

İktidardaki sağ görüşlü Sosyal Demokrat Partinin (PSD) çocuklarda sosyal medya kullanımını düzenleyen yasa tasarısı mecliste onaylanarak son halini alması için komisyona gönderildi.

Tasarı, mevcut haliyle 13 yaşın altındakilere sosyal paylaşım ağlarına erişimin tamamen yasaklanmasını, 13-16 yaş aralığına ise ebeveyn veya sınıf öğretmeni izninden sonra yaş doğrulamasının yapılacağı dijital bir anahtar sistemi aracılığıyla kullanım izni verilmesini öngörüyor. Ayrıca, sosyal medya platformlarına sahip olan ve yasaya uymayan şirketlere 2 milyon avroya kadar para cezası verilmesi de tasarıda yer alıyor.

Avusturya'da da koalisyon hükümeti ortakları, 14 yaş altındakilere sosyal medya yasağı getirilmesi konusunda mutabık kaldı.

Çekya Başbakanı Andrej Babis, ülkede 15 yaşın altındaki çocuklara sosyal medya platformlarının yasaklanmasını desteklediğini belirtti.

Slovenya’da da 15 yaşın altındaki çocuklar için sosyal medya kullanımının kısıtlanmasını da öngören yasa tasarısı hazırlanıyor. Hükümet, TikTok, Snapchat ve Instagram gibi içerik paylaşımının yapıldığı sosyal ağları düzenlemeyi hedefliyor.

Baltık ülkeleri Estonya, Letonya ve Litvanya’da özellikle okul ortamlarında telefon ve sosyal medya kullanımına yönelik kısıtlamalar giderek yaygınlaşıyor.

Estonya ve Litvanya daha çok AB’nin 13 yaş üstü standardı ve dijital eğitim politikalarına odaklanıyor. Letonya’da ise 15 yaş altına erişimi sınırlamaya dönük öneriler tartışma aşamasında bulunuyor.

Bu arada, İtalya’da da 15 yaş altı çocuklar için sosyal medya yasağı getirilmesi için çalışma yürütülüyor. Tasarının gelecek aylarda parlamentoda son halini alıp oylanması bekleniyor.

AP'den "sosyal medyada 16 yaş sınırı" çağrısı

Avrupa Parlamentosu (AP) milletvekilleri, Birlik topraklarında çocukların sosyal medyaya erişimi için 16 yaş sınırı getirilmesi çağrısı yapan raporu kabul etmişti.

AB'nin diğer kurumlarına tavsiye niteliğindeki raporunda, 13 ila 16 yaşındaki çocukların dijital platformlara ebeveyn izniyle erişebilmesi talep ediliyor.

Çocukların çevrim içi ortamda karşılaştığı fiziksel ve ruhsal sağlık risklerine işaret edilen raporda, bağımlılığı artırabilen, çocukların konsantre olma ve çevrim içi içeriklerle sağlıklı etkileşim kurma yeteneğine zarar veren "manipülatif stratejilere" karşı korunma sağlanması isteniyor.

Avustralya, Aralık 2025’te 16 yaş altındaki çocuklar için sosyal medya platformlarını yasaklayan ilk ülke olmuştu.

1980'lerden bu yana tüm dünyaya "Serbest Ticaret" ve "Küreselleşme" kavramlarını dayatan Batı, neden bugün aniden korumacı politikalara ve gümrük vergilerine geri döndü? Donald Trump'ın ilk dönemi ile başlayan, Joe Biden döneminde devam eden ve bugün doruğa çıkan bu ekonomik savaşın temelinde ne yatıyor? ABD'nin iddia ettiği gibi Çin sadece "ucuz iş gücü" ve "kopya ürün" üreten bir ülke mi, yoksa yapay zeka ve 5G teknolojilerinde Batı'yı tahtından eden yeni bir hegemon mu?