Görüşmede Çin halkının yeniden canlanmasının Boğaz'ın her iki yakasındaki insanların ortak arzusu olduğunu belirten Cheng Li-wun, bu durumun dünya barışına da olumlu katkı sağlayacağını söyledi. Cheng, kapalı kapılar ardında gerçekleşen toplantının ardından yaptığı açıklamada, Tayvan'ın egemenliğini zedelediği gerekçesiyle iktidar partisi tarafından reddedilen 1992 Mutabakatı'nı sürdürmenin savaşı önlemenin ve barış yaratmanın tek yolu olduğunu savundu. İktidardaki Demokratik İlerici Parti (DPP) yönetimi ise Cheng'in bu ziyaretini sert bir dille eleştirerek onu Pekin'e boyun eğmekle suçladı.

Pekin yönetimi, DPP'nin tek bir Çin ulusu kavramını onaylamayı reddetmesi üzerine 2016 yılında Tayvan ile üst düzey iletişimini kesmişti. Çinli yetkililer, Tayvan Boğazı'ndaki mevcut statükoyu korumayı taahhüt etmesine rağmen mevcut Tayvan Devlet Başkanı Lai Ching-te'yi ayrılıkçı olarak nitelendiriyor ve kendisiyle resmi diyaloğa girmeyi reddediyor. Uluslararası gözlemcilere göre, Tayvan halkının büyük bir çoğunluğu Çin ile birleşmek ya da resmi olarak bağımsızlık ilan etmek yerine mevcut statükonun korunmasından yana bir tutum sergiliyor.

Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasında varılan iki haftalık şartlı ateşkes anlaşması, Orta Doğu'daki çatışmaların küresel çapta yarattığı tansiyonu geçici olarak durdursa da ekonomik ve jeopolitik endişeler sürüyor. Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, bölgedeki savaşın yarattığı ekonomik şokun uzun süre hissedileceğini ve dünya düzeninin yepyeni bir evreye girebileceğini belirterek, geçici ateşkese rağmen erken bir iyimserliğe kapılmamak gerektiği konusunda uyardı.

Çatışmaların küresel ticarete ve lojistiğe yönelik en somut etkileri Hürmüz Boğazı'nda yaşanmaya devam ediyor. Şubat ayı sonunda boğazın fiilen uluslararası deniz trafiğine kapanmasının ardından, aralarında 26 Güney Kore gemisi ve yüzlerce mürettebatın da bulunduğu uluslararası filolar bölgede mahsur kalmış durumda. Seul yönetimi, ateşkes ilanına rağmen gemi geçişlerinin halen kısıtlı olduğu boğazdaki ticari varlıkların güvenli dönüşü için uluslararası toplumla diplomatik koordinasyonunu en üst seviyeye çıkardığını duyurdu.

Krizin enerji ve tedarik zincirleri üzerindeki baskısına dikkat çeken Güney Koreli yetkililer, mevcut tablonun yalnızca bir enerji daralması olmadığını; gıda sistemlerinden alüminyum gibi endüstriyel hammaddelere kadar geniş bir alana yayıldığını belirtiyor. İki haftalık ateşkes sürecini enerji güvenliğini sağlamak için kritik bir fırsat penceresi olarak gören Seul yönetimi, alternatif ülkelere yönelimi hızlandırmayı, mevcut nükleer santrallerin kapasitesini artırmayı ve rafineri altyapılarını Orta Doğu dışından gelecek farklı petrol türlerine uyumlu hale getirecek esnekliğe kavuşturmayı hedefliyor.

İmalat ürünlerinin fabrika çıkış fiyatları dikkate alınarak hesaplanan ÜFE, 2022'nin son çeyreğinden bu yana, 41 aydır süren gerilemenin ardından ilk kez artış kaydetti.

UİB Kıdemli İstatistikçisi Dong Licüen, Orta Doğu'daki savaş nedeniyle küresel hammadde ve enerji fiyatlarında yaşanan artışın çok sayıda sektörde fiyatları artırdığı ve düşüşleri sınırladığına işaret ederek, üretici fiyatlarındaki artışın "ithal enflasyon sonucu" olduğunu belirtti.

Bu arada Çin hükümetinin bazı endüstrilerdeki kapasite fazlası üretimi ve fiyat düşürmeye yönelik rekabeti önlemek üzere aldığı tedbirlerin de iç pazardaki arz-talep koşullarını iyileştirdiğine dikkati çeken Dong, bunun da fiyat artışlarına yansıdığını değerlendirdi.

ÜFE'de 2022'nin son çeyreğinde başlayan gerileme sonraki 3 yıl boyunca devam etmişti. Endeks, 2023'te yüzde 3, 2024'te yüzde 2,2 ve 2025'te yüzde 2,6 düşmüştü. Endeks bu yıl da ocakta yüzde 1,4, şubatta yüzde 0,9 gerilemişti.

Tüketici fiyatlarındaki artış sürüyor

Öte yandan enflasyonun temel göstergesi kabul edilen TÜFE, martta yüzde 1 arttı. Geçen ay yüzde 1,3 artan TÜFE, son 3 yılın en yüksek artışını kaydetmişti.

Çin'de TÜFE, 2023'ten beri yüzde 1'in altında seyrediyordu. Ülkede enflasyon 2023 ve 2024'te yalnızca yüzde 0,2 artmış, 2025'te ise sabit kalmıştı. Çin hükümeti, süregelen deflasyon eğilimi nedeniyle normalde yüzde 3 olarak belirlediği yıllık enflasyon hedefini geçen yıl yüzde 2'ye düşürmüştü.

Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği, savaş nedeniyle kesilmişti

ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemeleri ile Basra Körfezi'nde tırmanan gerilim nedeniyle, küresel mal ve enerji ticareti açısından kritik bir geçiş hattı olan Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği büyük ölçüde kesilmişti.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Katar, Irak ve İran'ı dünya pazarlarına bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'inin, sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin ve gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30'unun ana güzergahı konumunda bulunuyor.

Çin'in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45'i, sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 30'u Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'ndan geçerek ülkeye ulaşıyor.

Boğazdaki tanker trafiğindeki kesintiler küresel petrol tedarikinde aksamalara, petrol fiyatlarında artışa yol açmış durumda.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy de daha önce Kiev'in olası bir Paskalya ateşkesine açık olduğunun sinyalini vermişti.

Ukrayna ve Rusya'daki Ortodoks kiliselerinin izlediği Jülyen takvimine göre Paskalya, 12 Nisan'a denk geliyor.

Putin geçen Paskalya'da da tek taraflı olarak 30 saatlik ateşkes ilan etmiş, ancak iki taraf da birbirini ateşkesi ihlal etmekle suçlamıştı.

İngiliz yazar George Orwell’in aynı adlı distopik romanından uyarlanan yapım, dünya prömiyerini 9 Haziran 2025’te Fransa’daki Annecy Uluslararası Animasyon Film Festivali’nde gerçekleştirmişti. 1 Mayıs tarihinde ABD dahil bazı ülkelerde vizyona girmeye hazırlanan yapımın Türkiye gösterim tarihi ise 25 Eylül 2026.

Filmin konusu

Film, eski yaşam düzenlerinden yorulan bir grup hayvanın insan sahiplerine başkaldırarak çiftliğin kontrolünü ele geçirmesini konu alıyor. Ancak isyanın ardından bu kez hayvanlar, Napoleon adlı kurnaz bir domuzun yönetimi altında yeni sorunlarla karşı karşıya kalıyor. Bu durum da onları, Napoleon’a karşı duracak cesareti göstermeye zorluyor.

Yıldızlarla dolu seslendirme kadrosu

Filmin seslendirme kadrosunda Napoleon rolünde Seth Rogen, Lucky rolünde Gaten Matarazzo, Squealer rolünde Kieran Culkin, Freida Pilkington rolünde Glenn Close, Mr. Whymper rolünde Steve Buscemi, Snowball rolünde Laverne Cox, Boxer rolünde Woody Harrelson, Carl rolünde Jim Parsons, Benjamin rolünde Kathleen Turner ile Puff ve Tammy rollerinde Iman Vellani yer alıyor.

Filmin senaryosu BAFTA adayı senarist Nicholas Stoller tarafından yazıldı. Yapımcı kadrosunda Adam Nagle, Dave Rosenbaum, Jonathan Cavendish ve Andy Serkis bulunuyor.

Yılın ilk çeyreğinde kentten 7 bin 250 ton kuru kayısı ihracatı karşılığında 66 milyon dolar gelir elde edildi.

Malatya Ticaret Borsası Başkanı Ramazan Özcan, AA muhabirine, Türkiye'nin kuru meyve ihracatının yüzde 25'inin karşılandığı Malatya'da, geçen yıl yaşanan zirai dona rağmen kuru kayısı ihracatını sürdürdüklerini anlattı.

Geçen yıl 12 Nisan'da yaşanan zirai donun etkilerinin sürdüğünü ifade eden Özcan, şunları kaydetti:

"İlk çeyrekte beklentilerimize paralel olarak ihracat gerçekleşiyor. Üç ayda 7 bin 250 ton ihracat yaptık. ABD en önemli alıcılarımızın başında geliyor. Bununla beraber de 66 milyon dolar bir gelir elde ettik. Önümüzdeki ikinci çeyreğe başlıyoruz. Yine 2024 yılından üretimini gerçekleştirdiğimiz ve lisanslı depolarımızdaki ürünle devam etmeyi planlıyoruz. Stoklarımızda artık çok bir ürün kalmadı. Önümüzdeki 3 ayda, ilk çeyrekte olduğu gibi kısıtlı da olsa mevcut depolarımızdaki ürünle ihracata devam etmeyi planlıyoruz."

Özcan, hava şartlarının normal seyretmesi halinde bu yıl önemli bir kayısı üretimi beklediklerini kaydetti.

Ekreminiya, "İran, kararlı duruşuyla düşmanı ateşkesi kabul etmeye zorladı. Müzakerelerin temelini ve odağını İran’ın şartları oluşturuyor." ifadelerini kullanırken, buna rağmen sürece ilişkin temkinli bir yaklaşım sergilendiğini belirterek, "Görüşmelerin başarılı olmasını umuyoruz ancak başarısız olması durumunda uzun bir savaşa da hazırız." dedi.

Karşı tarafa yönelik güvensizlik vurgusu yapan sözcü, 2015'teki nükleer anlaşma sürecine işaret ederek, "Düşman, nükleer anlaşma sürecinde güvenilir olmadığını göstermiştir. Önceki iki müzakere turunda da aynı tutumu sergilemiştir." değerlendirmesinde bulundu.

İran’ın askeri hazırlıklarının sürdüğünü ifade eden sözcü, “Gözlerimiz düşmanın üzerinde, parmağımız tetikte." ifadelerini kullandı.

Meclis'in Hürmüz Boğazı'ndan geçişler için ücret alınması için hazırladığı yasa tasarısına da değinen Ekreminiya, "Meclisin kararıyla Hürmüz Boğazı'nın kontrol altına alınması, bu savaşın İran'a ekonomik faydalar sağlayacak bir kazanımı olacaktır." dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, görüşmede, ateşkese giden süreçte Türkiye'nin ilgili ülkelerle birlikte yoğun çaba sarf ettiğini belirtti.

Erdoğan, ilerleyen günlerde başlayacak müzakerelerden kalıcı barış ve istikrar için azami derecede istifade edilmesi gerektiğini, süreci baltalamak isteyenlere fırsat verilmemesinin önem arz ettiğini, Türkiye'nin yeni süreçte de dost ülkelerle birlikte her türlü katkıyı sunmaya hazır olduğunu vurguladı.

Kardeş İran halkının kayıpları için taziye ve üzüntülerini yineleyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'nin hedefinin, bölgede yeni bir sağduyu ve diyalog ikliminin tesisi olduğunu belirtti.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz perşembe günü basına verdiği demeçte, "Ciddi nedenlerimiz olan uzun bir sessizlik döneminin ardından, hükümet olarak Tahran ile görüşmeleri yeniden başlatıyoruz," diyerek bu sürecin "ABD ve Avrupalı ortaklarla koordinasyon içinde" yürütüleceğini ekledi.

Berlin ve Tahran arasında 2025 yazından bu yana üst düzey bir görüşme gerçekleşmedi.

İlişkiler, 2020'lerin başında Almanya'nın diğer E3 ülkeleri (Fransa ve İngiltere) ile birlikte, ABD'nin 2018'deki çekilmesinin ardından fiilen çöken tarihi nükleer anlaşmaya İran'ın uymadığını eleştirmesiyle kötüleşmişti. E3 grubu daha sonra, daha önce askıya alınan yaptırımların yeniden yürürlüğe girmesini sağlayan "geri döndürme" mekanizmasını tetiklemişti.

Berlin ayrıca, 2022 yılında başörtüsünü uygunsuz taktığı iddiasıyla gözaltına alınan 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin polis nezaretinde ölümü sonrası başlayan yaygın protestolara İran hükümetinin sert müdahalesini de eleştirmişti.

2024 yılında ise Almanya, Alman-İran vatandaşı Jamshid Sharmahd'ın terör saldırıları planlamak ve yönetmek suçlamasıyla idam edilmesine tepki olarak ülkedeki üç İran konsolosluğunu da kapatacağını duyurmuştu.

Son haftalarda, Fransız hükümeti İranlı yetkililerle resmi temaslarda bulundu ve İspanya perşembe günü Tahran büyükelçiliğini yeniden açacağını ilan etti.

Barış Görüşmeleri Tehlikede

Merz ayrıca, İsrail'in Lübnan'da devam eden askeri harekatının, Orta Doğu'daki savaş konusunda ABD ile İran arasında beklenen barış görüşmelerini tehlikeye atabileceğini söyledi.

"Lübnan'ın güneyindeki durumu endişeyle takip ediyoruz," diyen Merz, "İsrail'in orada yürüttüğü savaşın şiddet düzeyi, bir bütün olarak barış sürecinin başarısız olmasına neden olabilir ve buna izin verilmemelidir," ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump, Amerikalı ve İranlı müzakereciler arasında görüşmelere olanak tanıyacak 2 haftalık bir ateşkes üzerinde anlaşılmasının ardından savaşta zafer ilan etmişti. Ancak İsrail'in Lübnan'daki saldırıları sürerken, bu hassas anlaşmanın Lübnan'ı da kapsayacak şekilde genişletilmesi yönündeki çağrılar artıyor.

Lübnan, Hizbullah'ın İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in ölümünün intikamını almak için İsrail'e roket saldırıları başlatmasının ardından savaşa dahil olmuştu. Lübnanlı yetkililere göre İsrail, ardından Lübnan'ı işgal etti ve ülke genelinde bin 500'den fazla kişinin ölümüne yol açan hava saldırıları düzenledi.

Merz, Almanya'nın "Orta Doğu'yu giderek daha fazla istikrarsızlaştıran askeri gerilimin hızla sona ermesini" görmek istediğini belirtti.

Starmer görüşmede, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının gerekliliği konusunda Körfez liderleri ve bölgedeki askeri yetkililerle yaptığı görüşmeleri ve uygulanabilir plan üzerinde anlaşmaya varmak üzere ortakları bir araya getirme yönünde ülkesinin çabalarını aktardı.

İki lider, halihazırda ateşkesin yürürlükte olduğu, Hürmüz Boğazı'nın açılmasına ilişkin mutabakat sağlandığı ve artık bir çözüm bulma sürecinin bir sonraki aşamasına geçildiği konusunda mutabık kaldıklarını belirtti.

Starmer ve Trump, deniz taşımacılığını mümkün olan en kısa sürede yeniden canlandırmak için pratik plana duyulan ihtiyacı ele aldı.

ABD-İran arasında İsrail'i de kapsayan geçici ateşkes

ABD ve İsrail'in İran'a 28 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından, İran'ın misillemeleri ile bazı bölge ülkelerine düzenlediği saldırılarla savaşa dönüşen süreçte ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan'da ateşkesi kabul ettiğini duyurmuştu.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiklerini, İran'dan 10 maddelik teklif aldıklarını ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğunu ifade etti.

"İran'ın savaştaki hedeflerine ulaştığı" açıklamasında bulunan İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi de nihai müzakerelerin İslamabad'da en fazla 15 gün içinde sonuçlandırılmasının hedeflendiğini bildirdi.

Türkiye, Pakistan ve Mısır, ABD-İran arasındaki mesaj alışverişinin sürmesi ve sonuca ulaşması için yoğun çaba gösterdi.

Geçici ateşkesi desteklediğini açıklayan İsrail yönetimi ise uzlaşmaya Lübnan konusunun dahil olmadığını savunarak, Lübnan'a yönelik saldırılarını sürdürüyor.

Sabah ezanıyla birlikte kapıları açılan Harem-i Şerif'e yüzlerce Filistinli Müslümanın akın ettiği belirtildi.

Mescid-i Aksa'nın kapılarının açılmasıyla gözyaşlarına hakim olamayan çok sayıda Filistinlinin Harem-i Şerif'in avlularında şükür secdesine kapandığı ifade edildi.

Trump, paylaşımında, tüm ABD gemileri, uçakları ve askeri personelinin, ek mühimmat ve silahlarla birlikte “varılan gerçek anlaşma tam olarak yerine getirilene kadar İran’ın içinde ve çevresinde kalmaya devam edeceğini” belirtti.

Aksi halde saldırıların yeniden başlayacağını öne süren Trump, bunun “daha büyük ve daha önce kimsenin görmediği kadar daha güçlü şekilde” gerçekleşeceğini iddia etti.

Trump, bunun uzun zaman önce kararlaştırıldığını belirterek, “Nükleer silah yok, Hürmüz Boğazı açık ve güvenli olacak.” ifadelerini kullandı.

Albares, Meclis Dış İlişkiler Komitesinde yapacağı konuşma öncesinde gazetecilere yaptığı açıklamada, Tahran Büyükelçiliğini yeniden açma kararını "ABD ve İran arasında varılan iki haftalık ateşkes ışığında ve bu barış çabasını iki taraftan da teşvik etme amacıyla" aldıklarını söyledi.

İspanya Dışişleri Bakanı Albares, geçici ateşkesin Lübnansız gerçekçi olmadığını savundu

İspanya Dışişleri Bakanı Albares, ABD ve İran arasındaki geçici ateşkesin Lübnan'ı da kapsaması gerektiği yönündeki taleplerini yineledi.

Bakan Albares, Mecliste gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD ve İran arasında yapılan geçici ateşkesi değerlendirdi.

Albares, ateşkesin, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının durdurulmasını içermemesinin akıl almaz olduğunu ve bu ülkeye yönelik saldırılar durmadığı sürece ateşkesin gerçekçi olmadığını belirtti.

"Lübnan'da yaşananlar, tüm insanlığın vicdanı için gerçek bir utanç kaynağıdır." diyen Albares, İsrail'in, Lübnan'daki saldırılarının başlangıcından bu yana en acımasız saldırısını, bir umut ışığı olarak gösterilen ateşkesin yürürlüğe girdiği gün yapmasının kabul edilemez olduğunu ifade etti.

Albares-Erakçi telefon görüşmesi

Diğer yandan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile dün telefonda görüştüğünü aktaran Albares, İspanya'nın Pakistan'ın arabuluculuğunu desteklediğini, ateşkesin sağlamlaştırılması gerektiğini ve Körfez ülkelerine yönelik saldırıların durdurulması konusunda kararlılık gösterilmesini ilettiğini dile getirdi.

Albares ayrıca İranlı mevkidaşından, herhangi bir uyruğa sahip herhangi bir geminin Hürmüz Boğazı'ndan serbest ve güvenli geçişinin en kısa sürede garanti altına alınmasını talep ettiklerini kaydetti.

Yapay zekanın şirketlerde artık otomatik karar alma mekanizmasına dahil olma anlamında önemli bir hale geldiğini vurgulayan Akgül, "Biz Çin'i bir avantaj olarak görüyoruz. Çin, hangi sektöre bakarsanız bakın dünyanın en büyük 10 şirketinden 6 veya 7'sine sahip konumda bulunuyor. Çin ile regülatif olarak da birbirimize çok benziyoruz. Dolayısıyla daha önce Çin'de yapılmış ve deneyimlenmiş fikirleri Türkiye'deki iş hayatına kazandırmak istiyoruz." diye konuştu.

Akgül, Huawei'nin Türkiye'de kurulu veri merkezinin olduğunun altını çizerek, merkezin içinde yapay zeka mekanizmasının da yer aldığını söyledi.

5G yapay zekaya katkı sağlayacak

Türkiye'nin 5G'ye geçmesi ile birçok faydanın da sağlanacağını anlatan Akgül, "5G ile birlikte ciddi bir bant genişliği mümkün oluyor. Yapay zekanın en önemli değeri veridir. Ne kadar çok veri toplar, ne kadar iyi rafine edersek yapay zekamız o kadar olgun oluyor. Dolayısıyla 5G'nin bu anlamda bize çok değer katacağını düşünüyorum." dedi.

Akgül, 5G ile altyapı çözümlerinin üzerinde ciddi bir stres birikeceğini anımsatarak, Huawei olarak bu kapsamda altyapı yatırımları yapmaya devam ettiklerini belirtti.

"Türkiye'de kalıcı yatırımlarımız var"

Akgül, "Huawei her zaman 'kazan kazan' prensibiyle hareket etmektedir. Türk geliştirici firmaların ürettikleri çözümlerin kurumsal firmalar tarafından kullanılmasını istiyoruz. Huawei'de çalışan bir Türk olarak hayalim Türk firmalarının ürünlerinin küresel anlamda da kendine yer bulmasıdır." ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin Huawei için sadece bir satış ofisi olmadığının altını çizen Akgül, "Türkiye'de kalıcı yatırımımız dediğimiz Cloud veri merkezimiz var. Türkiye Cloud veri merkezimiz açılalı 2 yıldan fazla zaman oldu. Türkiye'ye bu anlamda büyük yatırım yapan tek firma Huawei'dir" şeklinde konuştu.

Öte yandan gübre ticareti açısından önemli bir güzergah olan Boğaz’daki trafik aksaklıkları, Pekin yönetimini gübre tedariki alanında da tedbirler almaya yöneltti.

Çinli uzmanlar, krizin kısa ve orta vadeli sonuçları açısından Çin’e etkilerinin sınırlı kalacağını öngörürken ülke ekonomisinin enerji çeşitliliği, üretim kapasitesi ve fiyat eğilimleri bakımından göreli avantajlarına işaret etti.

Çin, bölgeden büyük miktarda petrol ve doğal gaz ithal ediyor

İran, Irak, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Bahreyn, Katar ve Umman’ı dünya pazarlarına bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’inin, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin ve gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30’unun ana güzergahı konumunda bulunuyor.

ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarıyla başlayan savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinde yaşanan kesintiler, halihazırda küresel petrol tedarikinde aksamalara ve petrol fiyatlarında artışa yol açtı.

Dünyanın en büyük ikinci ekonomisi Çin’in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45’i, sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 30’u Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’ndan geçerek ülkeye ulaşıyor.

Çin, Orta Doğu petrolünün en büyük alıcısı konumunda bulunuyor. Çin Gümrükler Genel İdaresi verilerine göre, ülkenin en fazla petrol ithal ettiği 11 ülkeden 4’ü Basra Körfezi’nde yer alıyor. Çin, petrol ithalatının yüzde 45’ini bu bölgede Suudi Arabistan, Irak, BAE ve Kuveyt’ten sağlıyor.

Çin ayrıca BAE ve Katar’dan sıvılaştırılmış doğal gaz alıyor. Bu da ülkenin toplam ithalatının yüzde 30’unu oluşturuyor.

Resmi gümrük rakamlarında görünmese de Çin’in, İran’ın ihraç ettiği petrolün yüzde 80’ini satın aldığı tahmin ediliyor.

Enerji alanındaki tedbirler

Çin hükümetinin, krizin başlamasının ardından kamuya ait büyük petrol şirketlerine talimat vererek rafine petrol ihracatını derhal durdurduğu bildirildi.

Öte yandan hükümet, bir yandan içerde enerji arzını yeterli seviyede tutmaya çalışırken, diğer yanda akaryakıt fiyatlarını kontrol ederek uluslararası fiyatlardaki ani artışın iç piyasaya doğrudan yansımasını sınırladı.

Çatışmanın başlamasından önce de Çin’in Hürmüz Boğazı’ndan gelen ham petrole bağımlılığını azaltmaya yönelik adımlar attığı görüldü.

Çin’in 2025 yılında Hürmüz Boğazı’ndan ithal petrole bağımlılığı yüzde 51 düzeyindeyken, bu oran Ocak-Şubat 2026 döneminde yüzde 45 seviyesine geriledi.

Ülke bu dönemde Rusya’dan ham petrol ithalatını da artırdı. Çin, 2025 yılında Rusya’dan günde ortalama 1,2 milyon varil petrol ithal ederken bu miktar Ocak-Şubat 2026’da 1,8 milyon varile çıktı.

Bunun yanı sıra Çin, yaklaşık 400 milyon ton olduğu tahmin edilen petrol rezerviyle olası tedarik sıkıntılarına karşı kısa vadede korunaklı bir konumda bulunuyor.

"Çin’e etkisi göreli olarak daha az olacak"

Pekin Üniversitesi Ulusal Kalkınma Fakültesi Öğretim Üyesi, eski Dünya Bankası Başkan Yardımcısı ve Baş Ekonomisti Profesör Lin Yifu, çatışmanın gerçekleştiği bölge itibarıyla küresel enerji tedarikinde kesintilere ve petrol fiyatlarında artışa yol açtığını belirterek, bunun uzaması halinde 1970’lerdeki petrol krizine benzer bir sıkışmaya yol açabileceği uyarısında bulundu.

Böyle bir krizin Çin dahil tüm ülkeleri etkileyeceğini ifade eden Lin, ancak ülkelerin bundan farklı oranlarda etkileneceğini, Çin’e etkisinin ise sınırlı kalacağını savundu.

Lin, Çin’in petrol tedarikini çeşitlendirdiğini ve ithalatta bölgeye bağımlılığını Japonya ve Güney Kore gibi diğer büyük Asya ekonomilerine kıyasla azalttığını, geniş petrol rezervleri ve akaryakıt fiyat kontrol rejimi sayesinde uluslararası fiyatlardaki değişimin iç piyasaya etkisini sınırlayabildiğini vurguladı.

Enerji fiyatlarındaki artışın 1970’lerdeki petrol krizinde olduğu gibi küresel ekonomide daralmaya yol açabileceğine işaret eden Lin, Çin’in büyük bir iç pazara sahip olması nedeniyle iç talep güçlü kaldığı sürece dış şoklardan daha az etkilenebileceğini ifade etti. Lin, 2008’deki Küresel Mali Kriz’i örnek göstererek, Çin’in o dönemde Batı ekonomilerindeki sarsıntılara rağmen yüzde 9’a varan büyüme kaydettiğini hatırlattı.

Lin, Çin’in fosil kaynak üretimindeki dezavantajlarına karşı son yıllarda yenilenebilir enerji kaynaklarına ve elektrikli araçlar gibi yeni enerji çözümlerine yöneldiğini, yenilenebilir enerjinin toplam üretim içindeki payının arttığını belirterek, bunun hem küresel iklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sunduğunu hem de enerji krizlerine karşı yeni bir büyüme alanı oluşturabileceğini ifade etti.

Çinli ekonomist, “(Hürmüz Boğazı’ndaki kesintiler ve enerji fiyatlarındaki artışa bağlı) Krizin genel bir etkisi olacağı gerçek. Ancak diğer ülkelerle kıyaslandığında Çin’e etkisi göreli olarak daha az olacaktır.” dedi.

Gübre ihracatı durduruldu

Dünya gübre ticaretinin yaklaşık üçte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki kesinti, kuzey yarım kürede bahar ekim mevsimi öncesinde küresel gübre tedariki açısından da risk oluşturuyor.

Küresel gübre tedarikinin yaklaşık yüzde 28’ini sağlayan Çin, Rusya ile birlikte en büyük üreticiler arasında yer alıyor.

Rusya krizin başlamasının ardından amonyum nitrat cinsi gübre ihracatını yasaklarken Çin de azot-potasyum bileşikleri ile fosfat cinsi gübrelerin ihracatını durdurdu.

Çin’in ürettiği gübrenin yaklaşık yüzde 40’ı ülke içinde tüketilirken Pekin yönetiminin küresel fiyatlardaki yükselişe karşı iç piyasada fiyat istikrarını korumaya yöneldiği gözleniyor.

Ülkenin gübre ihracatının halihazırda yasaklar ve kota kısıtlamalarına tabi olduğu göz önünde bulundurulduğunda, ihracatı kısıtlamaya yönelik tedbirlerin uluslararası fiyatlar üzerinde baskıyı daha da artıracağı öngörülüyor.

"Gübre üretiminde kullanılan doğal sülfürün büyük bölümü Orta Doğu’dan"

Çin’in planlama organı Ulusal Reform ve Kalkınma Komisyonuna (NDRC) bağlı Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü (IIER) ile Çin Makroekonomik Araştırmalar Akademisinde (CAMR) Direktör Yardımcısı ve kıdemli araştırmacı olarak görev yapan ekonomist Liu Yüe, ülkenin bu konudaki tutumunu değerlendirdi.

Liu, bir uçak kazasında kişinin başkalarına yardım etmeden önce oksijen maskesini kendi yüzüne takması gerektiğini belirterek, “(Gübre ticareti ve gıda güvenliği kaynaklı) Böyle bir krizde, ülkeler öncelikle kendi konumlarını güvence almalı ve sonra başkalarına yardım etmeli.” diye konuştu.

Hiçbir ülkenin tek başına bir ada olmadığına, çıkan bir yangından herkesin etkileneceğine dikkati çeken Liu, bu krizin Çin ve Rusya gibi büyük üreticilere tedarik zincirlerini güçlendirme gerekliliğini de hatırlattığını ifade etti.

Liu, Çin’in fosfat bazlı gübrelerin yapımında kullanılan doğal sülfürün yüzde 4,2’sini İran’dan, yüzde 53’ünü ise diğer Orta Doğu ülkelerinden ithal ettiğinin altını çizerek, bölgedeki çatışma ve Hürmüz Boğazı’ndaki kesintilerin ülkenin gübre üretimini ve bahar ekim sezonu hazırlıklarını olumsuz etkileyebileceğini vurguladı.

Çin’in aldığı tedbirlerin iç talebi karşılamak açısından zorunlu olduğunu belirten Liu, iç talep karşılandıktan sonra diğer ülkelerin ihtiyacını karşılamak üzere gübre tedariki yapılabileceğini kaydetti.

"Enflasyon riski kısa vadede taşınabilir"

Petrol fiyatlarındaki yükselişin ulaştırma maliyetlerini artırması ve gübre gibi ürünlerdeki fiyat artışlarının gıda fiyatlarına yansımasıyla dünya genelinde enflasyonu artıracağı, bölgedeki kargaşanın küresel ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyebileceği öngörülüyor.

Pekin Üniversitesi Ulusal Kalkınma Fakültesi Dekanı, Çin Merkez Bankası (PBoC) Para Politikası Kurulu Üyesi Profesör Huang Yiping, bu durumun Çin’deki enflasyon ve makroekonomik göstergelere etkisinin, çatışmanın süresi ve belirsizliklerin seyrine bağlı olduğunu belirtti.

Huang, enerjinin önemli bir üretim faktörü olduğunu, enerji fiyatlarındaki artışın şirketlerin karlılığını olumsuz etkilediğini ve yüksek enerji fiyatlarının dış ticarete de olumsuz yansıdığını ifade etti.

Enflasyon açısından Çin’in uzun süredir tüketici fiyatlarında durgunlukla karşı karşıya olduğuna dikkati çeken Huang, krizin kısa sürmesi durumunda ülkenin enflasyonist riskleri taşıyabilecek durumda olduğunu vurguladı.

Trump ve Pezeşkiyan'ı kastederek Macron, "Her ikisine de ateşkesi kabul etmenin mümkün olan en iyi karar olduğunu söyledim. Tarafların her birinin Lübnan dahil tüm çatışma alanlarında ateşkese tamamen uyması umudumu dile getirdim." ifadelerini kullandı.

Macron, inandırıcı ve kalıcı bir ateşkes için bu koşulun gerekli olduğunu vurgulayarak, şu sözleri kaydetti:

"(Ateşkes) Orta Doğu'da herkesin güvenliğini sağlayacak kapsamlı müzakere yolunu açmalı. Herhangi bir anlaşma, İran'ın nükleer ve balistik programlarının yol açtığı endişelere ve Hürmüz Boğazı'nda seyrüseferi engellemeye yönelik adımlarına çözüm getirmeli. Böylelikle katkı sağlayabileceklerin desteğiyle sağlam ve kalıcı barış sağlanabilir."

Fransa'nın Orta Doğu'daki ortaklarıyla bu konuda üzerine düşeni yapacağını savunan Macron, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Irak ve Lübnan liderleriyle yaptığı görüşmelerde de bunu dile getirdiğini belirtti.

Son gelişmeler, ABD ile İran’ın hafta başında iki haftalık ateşkes anlaşmasının ardından karşılıklı zafer ilan etmesinin ardından yaşandı. Ancak Lübnan’da yeniden başlayan şiddet olaylarının anlaşmayı tehlikeye attığı değerlendiriliyor.

Trump, perşembe sabahı erken saatlerde sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ABD savaş gemileri ve askerlerinin İran çevresindeki varlığının “gerçek anlaşmaya tam uyum sağlanana kadar” süreceğini belirtti.

Trump, “Herhangi bir nedenle bu gerçekleşmezse, ki bu pek olası değil, o zaman ‘ateş başlar’ ve bu, daha önce hiç görülmemiş ölçüde büyük, güçlü ve etkili olur,” ifadelerini kullandı. Ayrıca İran’ın nükleer silah geliştiremeyeceğini savunan Trump, “Hürmüz Boğazı AÇIK ve GÜVENLİ olacak,” dedi.

Trump’ın açıklamaları, ateşkes anlaşmasına ilişkin belirsizlik sürerken İran üzerinde baskı kurma çabası olarak yorumlandı.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt de çarşamba günü yaptığı açıklamada, İran devlet medyasında yer alan Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığına dair haberleri “tamamen kabul edilemez” olarak nitelendirdi ve boğazın yeniden açılması yönündeki beklentiyi yineledi.

İran: ABD anlaşma şartlarını ihlal etti

İran medyası, çarşamba günü Hürmüz Boğazı’nın yeniden kapatıldığını duyurarak bunun İsrail’in Lübnan’da Hizbollah hedeflerine yönelik saldırılarına yanıt olduğunu bildirdi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise Lübnan’daki savaşın sona ermesinin ateşkes anlaşmasının bir parçası olduğunu savundu. Ancak bu iddia, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve ABD Başkanı Trump tarafından reddedildi.

Arakçi, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, “Dünya Lübnan’daki katliamları görüyor. Top ABD’nin sahasında ve dünya, taahhütlerine uyup uymayacağını izliyor,” ifadelerini kullandı.

Anlaşmanın açıklandığı dönemde, arabulucu rolü üstlenen Pakistan Başbakanı, ateşkesin “Lübnan dahil her yerde” geçerli olduğunu belirtmişti. Ancak tarafların anlaşma şartlarına ilişkin farklı yorumlar yapması ve İranlı yetkililerin açıklamaları, ciddi görüş ayrılıklarına işaret etti.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bagher Kalibaf ise ABD ile planlanan görüşmeleri “mantıksız” olarak nitelendirerek Washington yönetiminin Tahran’ın sunduğu 10 şarttan üçünü ihlal ettiğini ileri sürdü.

Kalibaf, İsrail’in Hizbullah’a yönelik saldırılarına, ateşkes sonrası İran hava sahasına insansız hava aracı girdiği iddiasına ve ABD’nin nihai anlaşmada İran’ın uranyum zenginleştirme kapasitesini kabul etmemesine tepki gösterdi.

Japonya Savunma Bakanlığı tarafından açıklanan yeni hedeflere göre, şu anda yüzde 9 seviyesinde olan Öz Savunma Kuvvetleri'ndeki (SDF) kadın personel oranının Mart 2036'ya kadar yüzde 13'e çıkarılması hedefleniyor. Mevcut durumda ülkedeki yaklaşık 250 bin askeri pozisyonun yüzde 10'u; tehlikeli görev şartları, sivil sektöre kıyasla düşük maaşlar ve orduya özgü erken emeklilik uygulamaları nedeniyle boş kalmış durumda.

Bu personel açığını kapatmak ve kadınların orduya katılımını teşvik etmek isteyen bakanlık, askeri üslerde ve gemilerde kadınlara özel tesislerin geliştirilmesi gibi fiziki iyileştirmelerin yanı sıra iş-yaşam dengesini sağlayacak adımlar atıyor. Bu kararlar, yakın zamanda orduda yaşanan ve kamuoyunda geniş yankı bularak silahlı kuvvetlerin prestijini sarsan eski bir kadın askerin cinsel saldırı davasının ardından kurumsal imajı onarma çabalarıyla da paralellik taşıyor.

Japonya'nın ordudaki kadın sayısını artırma girişimi, küresel savunma trendleriyle de örtüşüyor. ABD ordusunda kadınların oranı yüzde 18 civarındayken, NATO üyesi ülkelerde bu oran ortalama yüzde 12'nin üzerinde seyrediyor. Bakanlık, kadın personelin artmasının özellikle afet yardımı ve halkla doğrudan temas gerektiren uluslararası misyonlarda orduya daha geniş bir perspektif kazandıracağına inanıyor.

İran'la 2 haftalık ateşkesin Lübnan'ı kapsamadığını savunan Netanyahu, "İran'ın nükleer silaha sahip olmamasının yanı sıra İsrail, ABD, Körfez ve dünya ülkelerini füzelerle tehdit etmemesi yönünde ABD'nin sarf ettiği çabaları desteklediklerini" belirtti.

Netanyahu, "İsrail, ABD Başkanı Trump'ın İran'a yönelik saldırılarını 2 haftalık süreyle askıya almasını Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nı açması ve ateşkes yapması koşuluyla destekliyor." ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Trump, Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılması şartıyla İran'la iki haftalık karşılıklı ateşkesi kabul ettiğini duyurmuştu.

Etkinlikte Çin'in çay kültürü hakkında bilgi alan öğrenciler, seramik çalışmasıyla bu geleneğin pratik yönünü de deneyimleme imkanı buldu.

Xinhua'ya konuşan seramik sanatçısı ve eğitmeni Duygu Kavukçu, gençlerin Çin kültürüne olan merakının son yıllarda gözle görülür biçimde arttığını söyledi.

"Gençlerle sürekli iletişim halindeyiz. Araştırıyor ve Çin kültürüyle ilgili başka neler yapabiliriz diye soruyorlar" diyen Kavukçu, etkinliğin amacının yalnızca teorik bilgi vermek değil, aynı zamanda da katılımcıların bu kültürü dokunarak ve hissederek öğrenmesini sağlamak olduğunu belirtti.

Çin'in seramik geleneğinin binlerce yıllık bir geçmişe sahip olduğunu hatırlatan Kavukçu, "Çin'in ana kökenlerinden biri çömlekçi çarklarında çekilen porselendir. Biz de gençlerin bu kültürü daha iyi benimsemesi için teorik bilginin yanı sıra dokunarak ve hissederek bu bilgiyi pratikte tamamlamalarını sağladık" dedi.

Atölyeye katılan öğrenciler, seramiğe şekil vererek Çin'in geleneksel çay seremonisinde kullanılan küçük çaydanlık ve fincan gibi parçaları kendi elleriyle üretti. Katılımcılar, bu gelenekte çayın yalnızca bir içecek değil, sosyal ve kültürel bir ritüelin parçası olduğunu da öğrendi.

Çay kültürünün, Türkiye ile Çin arasında doğal bir bağ kurulmasına katkıda bulunduğuna inanan Kavukçu, "Buraya katılan gençler, çay kültürünün iki kültürde de ne kadar kıymetli olduğunu fark ederek, bağlantı kuruyor. Aslında mesele sadece çay içmek değil. Burada sohbet etmek, kültürü yaşatmak ve çay seremonisinin farklı ülkelerde nasıl gerçekleştirildiğini görmek de söz konusu" diye konuştu.

Kavukçu, Çin'in geleneksel çay seremonisinin taşıdığı estetik ve ritüel boyutun da gençlere cazip geldiğini vurguladı. Bu geleneğin modern yaşamın hızına karşı sakinlik ve zarafet sunduğunu belirten Kavukçu, "Çin kültüründe çok naif, zarif ve sakin ritüeller var. Gençler bu ritüellerde huzur buluyor. Bu sayede Çin kültürünü daha yakından tanıyor, içine girdikçe de daha fazla bilgi edinmek istiyorlar" dedi.

Etkinliği düzenleyen Doğu Dilleri Topluluğu'nun Başkanı ve Çin Dili ve Edebiyatı ikinci sınıf öğrencisi Mahir Kerem Adanur ise atölyenin temel amacının Çin kültürünün önemli bir unsuru olan çay seremonisini tanıtmak olduğunu söyledi.

"Diğer etkinliklerimizde olduğu gibi bu etkinliği de katılımcıların Çin kültürünü daha iyi tanıyabilmesi için düzenledik" diyen Adanur, öğrencilerin bu etkinlikte özellikle Çin'in geleneksel çay seremonisi diye bilinen Gongfu Cha'da kullanılan seramikleri kendi elleriyle üretme fırsatı bulduğunu ifade etti.

Gongfu Cha'ya olan ilgisinin geçen yıl Çin kültürü dersinde izlediği bir videoyla başladığını ifade eden Adanur, "Biz çayı genellikle günlük hayatın bir parçası ve sohbetin eşlikçisi olarak görüyoruz. Ancak Çin'de çayın çok farklı bir yansıması olduğunu fark ettim. Orada çay bir keyif, bir ruh dinginliği ve aynı zamanda felsefe ve sanatın parçası" dedi.

Bu ritüelin günlük hayatta insanlara uyum ve huzur verdiğini belirten Adanur, "Burada bir ahenk var ve bu sizi mutlu ediyor. Günlük yaşamın içinde size bir zevk veriyor" diye konuştu.

Türkiye'de Çin'e ve Çin diline yönelik ilginin son yıllarda belirgin biçimde arttığına dikkat çeken Adanur, "Türkiye'de eskiden hiç olmadığı kadar Çin'e ve Çin diline ilgi var. Bunun büyük kısmı gençlerden geliyor. Çin'in dünyaya daha fazla açılması ve sosyal medyanın etkisi bunda önemli rol oynuyor" ifadelerini kullandı.

Etkinliğe katılan Çin Dili ve Edebiyatı öğrencisi İklim Yılmaz da seramikten bir çay seremonisi takımı üretmenin kendisine Çin kültürünü farklı bir açıdan tanıma fırsatı verdiğini söyledi.

Yılmaz, "Bu deneyim benim Çin kültürüne yönelik merakımı artırdı. Çünkü Çin'in geleneksel çay seremonisi sadece bir içecek hazırlama süreci değil. Bu aynı zamanda sadelik, dinginlik ve detaylara odaklanmayı gerektiren bir süreç" diye konuştu.

Yılmaz, üniversitede düzenlenen Çin kültürü etkinliklerine olan ilginin de giderek arttığını belirterek, bu ilginin yalnızca kültürel merakla sınırlı olmadığına dikkat çekti. Yılmaz, "Günümüzde insanların ilgisi ekonomik ve kültürel nedenlerle Batı'dan Doğu'ya kayıyor. Bu ilginin en önemli nedenlerinden biri de tabii ki Çin" ifadelerini kullandı.

Bu tür etkinlikler, Türkiye'de gençler arasında Çin dili ve kültürüne yönelik artan merakın sanat, eğitim ve günlük yaşam pratikleri aracılığıyla giderek daha görünür hale geldiğini ortaya koyuyor.

1980'lerden bu yana tüm dünyaya "Serbest Ticaret" ve "Küreselleşme" kavramlarını dayatan Batı, neden bugün aniden korumacı politikalara ve gümrük vergilerine geri döndü? Donald Trump'ın ilk dönemi ile başlayan, Joe Biden döneminde devam eden ve bugün doruğa çıkan bu ekonomik savaşın temelinde ne yatıyor? ABD'nin iddia ettiği gibi Çin sadece "ucuz iş gücü" ve "kopya ürün" üreten bir ülke mi, yoksa yapay zeka ve 5G teknolojilerinde Batı'yı tahtından eden yeni bir hegemon mu?