Yapay zeka ve donanım için dayanıklılık sınavı

Organizasyon, insansı robotların yalnızca yazılımsal değil, fiziksel donanım kapasitelerini de en uç noktada test etmeyi hedefliyor. Bu yılki oyunlara ilk kez dahil edilen uzun atlama, halter, halat çekme ve masa tenisi gibi yüksek yoğunluklu rekabet branşları, katılımcı sistemler için zorlu bir dayanıklılık testi niteliği taşıyor. Söz konusu müsabakalar sayesinde teknoloji geliştiricileri; robotların yapay zeka algoritmalarını, otonom denge mekanizmalarını, gövde yapılarını ve çekirdek bileşenlerinin zorlu koşullardaki tepki sürelerini detaylı bir şekilde analiz etme fırsatı buluyor.

Günlük yaşam ve endüstriyel üretime entegrasyon

Etkinliğin sportif rekabetin ötesindeki asıl odak noktasını ise otonom sistemlerin gündelik hayata ve ekonomik süreçlere entegrasyonu oluşturuyor. Oyunlar kapsamında ev, otel ve lojistik sektörü başta olmak üzere dokuz farklı gerçek hayat senaryosunu kapsayan özel alan yarışmaları düzenleniyor. Bu teknolojik simülasyonlar aracılığıyla, insansı robotların gelecekte insanlarla nasıl etkileşime gireceği, hizmet sektöründe ve endüstriyel üretim süreçlerinde nasıl pratik ve kalıcı birer çözüm ortağına dönüşeceği somut uygulamalarla gözler önüne seriliyor.

Savunmadan ekonomiye kapsamlı entegrasyon

Siyasi diyaloğun yanı sıra, askeri işbirliğinin ve ekonomik entegrasyonun genişletilmesi de zirvenin en önemli gündem maddeleri arasında yer aldı. Endonezya pazarında daha fazla Çinli yatırımcı görmek istediklerini ve yabancı sermayeye elverişli bir iş ortamı sağlama taahhütlerini yineleyen Prabowo yönetimine, Pekin'den tam destek geldi. Çin heyeti adına konuşan Dışişleri Bakanı Wang Yi, her iki ülkenin de asıl odak noktasının iç ekonomik kalkınma olduğunu belirterek, hiçbir küresel gücün gelişmekte olan ülkelerin istikrarlı yükselişini durduramayacağı mesajını verdi. Çin tarafı; enerji, madencilik, teknoloji ve güvenlik alanlarında birbirini tamamlayan avantajlara sahip olduklarını vurgulayarak, Endonezya'nın kalkınma sürecinde en güvenilir ve uzun vadeli partneri olma kararlılığını bir kez daha teyit etti.

Gözler Shenzhen'deki APEC Zirvesi'nde

İki ülke arasındaki bu diplomatik yakınlaşma, önümüzdeki dönemde Asya-Pasifik'teki ticaret ve güvenlik mimarisini şekillendirecek adımların da habercisi niteliğini taşıyor. Liderler arası stratejik iletişim ve koordinasyonu daha da ileriye taşımak amacıyla Endonezya Devlet Başkanı Prabowo, bu yılın kasım ayında Çin'in teknoloji ve inovasyon merkezi Shenzhen'de düzenlenecek olan Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Gayriresmi Liderler Zirvesi'ne katılma niyetini resmi olarak dile getirdi. Bu katılımın, iki ülkenin küresel tedarik zincirleri ve bölgesel güvenlik konularındaki ortak vizyonunu uluslararası platformlarda daha güçlü bir şekilde tahkim etmesi bekleniyor.

Pasifik'te benzeri görülmemiş ısınma

Hava olayının ciddiyeti, okyanus sularındaki sıcaklık anomalisinin rekor seviyelere ulaşmasından kaynaklanıyor. Uzmanlar, El Nino'nun normal şartlarda referans değerin 0,5 derece üzerine çıkmasıyla başladığını, 2 santigrat derecelik bir yükselişin dahi "çok büyük bir olay" kabul edildiğini belirtiyor. Ancak İngiltere Meteoroloji Kurumu Uzun Vadeli Tahminler Birimi Başkanı Adam Scaife, bu yılki modellemelerin Pasifik sularında 3 santigrat dereceyi aşan, hatta ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) verilerine göre kasım ayında 3,9 derecelik zirve noktasına ulaşabilecek bir ısınmaya işaret ettiğini vurguladı. Modern iklim kayıtlarında daha önce duyulmamış bu durum, uzmanlar tarafından "tamamen eşi görülmemiş bir olay" olarak nitelendirilirken, Avrupa'da yaşanan son yaz sıcaklık dalgalarının ardından küresel iklim değişikliğinin yarattığı stresi çok daha tehlikeli bir boyuta taşıyacağı öngörülüyor.

Küresel çapta kuraklık ve fırtına alarmı

Kısa vadeli bir hava durumu tahmininden ziyade uzun soluklu ve kalıcı ekolojik koşullar yaratması beklenen bu rekor El Nino'nun, dünyanın farklı bölgelerinde zıt fakat aynı derecede yıkıcı etkilere yol açacağından endişe ediliyor. Anormal ısınmanın özellikle tropikal kuşakta çok sert hissedileceğini belirten iklim bilimciler; Güney Amerika, Güneydoğu Asya, Avustralya, Güney Afrika ve Batı Pasifik'te şiddetli kuraklıkların yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Halihazırda Hindistan'da yağışların normalin çok altına düşmesine neden olan bu devasa sistemin; Afrika Boynuzu, Güney ABD, Peru, Ekvador ve sonbahar aylarında Birleşik Krallık gibi coğrafyalarda ise aşırı yağışlara, su baskınlarına ve şiddetli fırtınalara zemin hazırlaması bekleniyor.

Nükleer denizaltı vegelişmiş füze sistemleri sahnede

Rus donanmasının bölgedeki ateş gücünü sergilediği tatbikatta, denizden ve karadan eş zamanlı koordineli vuruşlar gerçekleştirildi. Operasyon kapsamında "Varyag" kruvazörü Vulkan gemisavar füzelerini ateşlerken, "Omsk" nükleer denizaltısı Granit seyir füzeleriyle hedefleri vurdu. Denizdeki bu hareketliliğe karadan da "Bastion" kıyı savunma sistemleri, Oniks gemisavar füzeleriyle destek verdi. Bu entegre ve çok katmanlı askeri yığınak, Rusya'nın bölgedeki olası bir deniz çatışmasına karşı hazırlık seviyesini uluslararası kamuoyuna ilan etmesi açısından kritik bir önem taşıyor.

Tokyo'dan askeri yığınağa 'tolerans yok' mesajı

Rusya'nın ihtilaflı sulardaki bu güç gösterisi, adalar sorunu nedeniyle Moskova ile hala resmi bir barış antlaşması imzalayamayan Tokyo cephesinde anında karşılık buldu. Japonya Dışişleri Bakanı Toshimitsu Motegi, Ortadoğu temasları kapsamında bulunduğu Umman'dan diplomatik bir çıkış yaparak, Rusya'nın bölgedeki askeri varlığını güçlendirmeye yönelik adımlarına müsamaha göstermeyeceklerini ilan etti. Motegi, adaların silahlandırılmasının Japonya'nın tarihsel egemenlik duruşuna taban tabana zıt olduğunu belirterek, Asya-Pasifik'teki güvenlik mimarisini sarsan bu hamlelere karşı Tokyo'nun itirazlarını kararlı bir şekilde yineledi.

Körfez'de askeri alarm ve "Hürmüz" gözdağı

İki başkent arasındaki gerilim sadece diplomatik ve ekonomik arenada değil, küresel enerji ticaretinin şahdamarı sayılan Körfez sularında da tehlikeli bir boyuta ulaştı. ABD'nin ekonomik baskı hamlesine paralel olarak İran ordusu, Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi'nin doğusundaki stratejik deniz yollarında tam kontrol sağladığını ilan etti. İran Deniz Kuvvetleri Komutanı Şehram İrani, bölge dışı unsurların hareketlerini günün her saati kesintisiz izlediklerini ve silahlı kuvvetlerin yüksek alarm durumuna geçtiğini duyurdu. İrani'nin, denizde hasımlarına "tarihi ve unutulmaz bir ders" verecekleri yönündeki uyarısı, Washington'un ekonomik ablukasına karşı Tahran'ın askeri caydırıcılığı ön plana çıkardığının en net göstergesi oldu.

Uzmanlara göre yaptırımlar etkisiz kalabilir

Trump yönetiminin ilan ettiği yeni "ekonomik savaş" konsepti, uluslararası ilişkiler uzmanları ve jeopolitik analistler tarafından uygulanabilirliği açısından şüpheyle karşılanıyor. Analistler, ABD'nin uzun yıllardır sürdürdüğü katı yaptırım rejimi nedeniyle yabancı hükümetlerin ve küresel finans kuruluşlarının halihazırda İran ile ekonomik bağlarını asgari düzeye indirdiğine dikkat çekerek, bu yeni yaptırım dalgasının sahada yaratacağı ilave etkinin oldukça sınırlı kalacağını öngörüyor.

Öte yandan, 2018'de nükleer anlaşmadan tek taraflı çekilen ABD'nin yıllar süren kısıtlamalarına rağmen İran'ın ekonomik temellerinin tamamen çökmediği; aksine Tahran'ın Irak, Pakistan, Orta Asya ülkeleri ve Rusya üzerinden yeni karayolu ticaret ağları kurarak Batı'nın ekonomik tecrit politikasını

Sosyal medya hesabından açıklama yapan Bakan Gürlek, İstanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen davada Netanyahu ve Moskovitch’in de aralarında bulunduğu 35 sanık hakkında kovuşturmanın sürdüğünü belirtti.

Gürlek paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

Gazze’ye insani yardım ulaştırmak amacıyla yola çıkan Küresel Sumud Filosu aktivistlerine uluslararası sularda gerçekleştirilen saldırıya ilişkin yargı süreci kararlılıkla devam etmektedir. İstanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesinin 2026/108 Esas sayılı dosyasında, aralarında Binyamin Netanyahu ve Afek Moskovitch’in de bulunduğu 35 sanık hakkında kovuşturma yürütülmektedir.

"Evrak dışişleri bakanlığımıza iletilmiştir"

Dosya kapsamında Binyamin Netanyahu ve Afek Moskovitch hakkında “Soykırım” suçundan 14 Temmuz 2026 tarihinde verilen yakalama emirleri doğrultusunda, Adalet Bakanlığımızca uluslararası seviyede aranmaları amacıyla kırmızı bülten yayımlanması İçişleri Bakanlığımızdan talep edilmiş, ilgili evrak Dışişleri Bakanlığımıza iletilmiştir.

Binyamin Netanyahu ve Afek Moskovitch; Gazze’ye insani yardım ulaştıran sivillere uluslararası sularda silahlı müdahale ve aktivistlerin alıkonulmasına ilişkin eylemler kapsamında “İnsanlığa Karşı Suç”, “Soykırım”, “Nitelikli Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma”, “Kasten Yaralama”, “Eziyet”, “Mala Zarar Verme”, “Nitelikli Yağma” ve “Ulaşım Araçlarının Kaçırılması” suçlarından yargılanmaktadır.

Gazze’de soykırım politikası yürüten Netanyahu yönetiminin dokunulmaz ve hesap sorulamaz olduğu yönündeki anlayışı hiçbir suretle kabul etmiyoruz. Gazze’de işlenen suçların üzerinin örtülmesine, sorumluların cezasızlık zırhıyla korunmasına müsaade etmeyeceğiz. Ulusal ve uluslararası hukukun bütün imkânlarını kararlılıkla kullanacağız.

Cumhurbaşkanımız Sayın Erdoğan'ın liderliğinde Filistin halkının, mazlumların ve insanlık vicdanının yanında dimdik durmaya devam edeceğiz. İnsanlığa karşı suç işleyenlerin hukuk önünde hesap vermesi için gereken bütün adımları kararlılıkla atacağız.

İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler 1992 yılında kurulmuş, kapatılma kararı alınan Helsinki'deki büyükelçilik ise Aralık 2011'de resmi olarak faaliyetlerine başlamıştı.

Bu üst düzey diplomatik hareketlilik, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin geleneksel emtia ve kaynak temelli iş birliğinden, yüksek katma değerli, yeşil ve teknoloji odaklı ortaklıklara evrildiği kritik bir döneme denk geliyor.

Analistlere göre, ziyaret mevcut kazanımları pekiştirirken yeni büyüme alanlarının kapısını aralayacak.

Rekor ticaret hacmi ve tamamlayıcı yapı

Çin Dışişleri Bakanlığı verilerine göre, 2025 yılında ikili ticaret hacmi yıllık bazda güçlü bir artışla 6,72 milyar dolara ulaşarak tarihî zirveye imza attı.

İki ülke arasındaki ticaretin yapısı son derece tamamlayıcı nitelikte. Çin’den Ürdün’e elektromekanik ekipman, telekomünikasyon cihazları, tekstil ürünleri ve yeni enerji araçları ihraç edilirken, Ürdün’den Çin’e gübre ve potasyum klorür gibi temel kaynak ürünleri tedarik ediliyor.

Bu karşılıklı tedarik zinciri, her iki ülkenin ekonomik çıkarlarını dengeleyen sağlam bir zemin oluşturuyor.

Çin NEV’leri Ürdün pazarında fırtına gibi esiyor

İkili ticaretteki en çarpıcı gelişme, Çin yeni enerji araçlarının Ürdün’deki sivil pazara hızla nüfuz etmesi oldu.

Xinhua’nın Ürdün’ün Zarqa Serbest Bölgesi’nden aktardığı istatistikler, adeta bir sıçrama hikâyesini gözler önüne seriyor. Bölgede yerel teslimat için onaylanan Çin NEV sayısı 2019’da yalnızca 72 adetken, bu rakam 2022’de 12.820’ye, 2023’te ise 33.386’ya fırladı.

Güçlü büyüme ivmesi 2024’te de devam etti ve yalnızca ilk iki ayda 6.643 Çin NEV’i onaylandı. Çin NEV’leri, maliyet etkinliği, kalite ve düşük karbon özellikleriyle Ürdünlü tüketicilerin beğenisini kazanırken, geleneksel düşük marjlı mal ticaretini yüksek kaliteli, çevre dostu bir yapıya dönüştürüyor.

Yenilenebilir enerjide Çin imzası: Yedi santral, yüzde 14 pay

Yeşil enerji yatırımları, iki ülke iş birliğinin stratejik sacayaklarından biri hâline geldi.

China Three Gorges International bünyesindeki Asya-Afrika Yeşil Enerji Yatırım Şirketi, Ürdün genelinde iki rüzgâr santrali ve beş fotovoltaik santral olmak üzere toplam yedi yenilenebilir enerji tesisi işletiyor. Bu tesislerin toplam kurulu gücü, Ürdün’ün ulusal yenilenebilir enerji portföyünün yüzde 14’ünü oluşturuyor ve yıllık 530 milyon kilovatsaat temiz elektrik üretiyor.

Projelerin sağladığı somut faydalar dikkat çekici. Mevcut tesisler her yıl 175 bin yerel haneye enerji sağlarken, 300 bin ton karbon emisyonunu azaltıyor ve 850 bin ton su tasarrufu elde edilmesine katkı sunuyor. Bu rakamlar, Ürdün’ün ulusal enerji dönüşümü ve karbon azaltım hedeflerine doğrudan katkı sağlıyor.

Gelecek perspektifi: Kapasite artacak, iş birliği derinleşecek

Çinli şirket, hâlihazırda Ürdün’de üç ek yenilenebilir enerji projesini daha satın alma sürecinde. Tamamlandığında, toplam kurulu gücün Ürdün’ün ulusal yenilenebilir enerji şebekesinin yaklaşık dörtte birine ulaşması hedefleniyor. Bu, uzun vadeli ve ölçeklenebilir yeşil iş birliğinin en güçlü işareti olarak yorumlanıyor.

Analistler, Kral II. Abdullah’ın ziyaretinin siyasi güveni daha da artıracağını, karşılıklı yarar sağlayan ticaret ve yatırım projelerini hızlandıracağını ve halklar arası etkileşimle çok taraflı koordinasyonu güçlendireceğini belirtiyor.

Böylece Çin-Ürdün stratejik ortaklığının bölgesel yeşil kalkınmaya ve istikrara sürdürülebilir bir ivme kazandırması bekleniyor.

Çin Bilimler Akademisine bağlı Tibet Platosu Araştırma Enstitüsünden bir araştırma ekibi tarafından hazırlanan veri setinde 130 binden fazla kaya buzulu yer alıyor. Araştırmacılara göre bu sayı, dünya genelinde daha önce bilinen kaya buzullarının toplamından daha fazla.

Kaya buzulları nedir?

Kaya buzulları, adında “buzul” geçmesine rağmen klasik buzullardan farklı bir yapıya sahip. Buz, kaya ve toprak parçalarından oluşan bu kütleler, soğuk dağlık bölgelerde yamaç aşağı doğru son derece yavaş hareket ediyor.

Üzerlerini kalın moloz tabakalarının kaplaması nedeniyle kaya buzullarını uydu görüntülerinde tespit etmek oldukça zor. Bu nedenle uzun yıllar boyunca sayıları ve içerdikleri su miktarı büyük ölçüde hafife alındı.

Araştırma ekibi, yüksek çözünürlüklü optik görüntüleri, radar uydu verilerini ve yapay zekâ tabanlı derin öğrenme teknolojisini kullanarak Qinghai-Tibet Platosu'ndaki kaya buzullarını belirledi. Ekip ayrıca radar interferometrisi yöntemiyle kaya buzullarının hareket hızlarını ölçtü.

“Asya Su Kulesi” için önemli su rezervi

Çin Bilim Bülteni'nde yayımlanan araştırmaya göre, tespit edilen kaya buzullarında yaklaşık 92 ila 186 kilometreküp suya eşdeğer buz bulunuyor.

Araştırmanın başyazarı Feng Min, bu miktarın onlarca büyük rezervuarın depolama kapasitesine denk geldiğini belirterek kaya buzullarının, “Asya Su Kulesi” olarak adlandırılan Qinghai-Tibet Platosu'nda bugüne kadar büyük ölçüde göz ardı edilen katı bir su rezervi oluşturduğunu söyledi.

Feng, çevredeki buzulların hızla geri çekildiği veya hiç bulunmadığı bölgelerde kaya buzullarındaki buzun yavaş yavaş erimesinin, nehirlerin uzun vadeli beslenmesi ve ekosistemlerin dengelenmesi açısından tahmin edilenden daha önemli olabileceğini ifade etti.

Altyapı ve afet riskleri açısından da önem taşıyor

Kaya buzullarının son derece yavaş hareket etmesine rağmen yollar, nehir yatakları ve diğer altyapı unsurlarıyla etkileşime girmeleri çeşitli riskler oluşturabiliyor. Bu hareketler zaman zaman zeminde deformasyona, nehirlerin önünün kapanmasına ve moloz akıntılarına yol açabiliyor.

Yeni veri seti, kaya buzullarının konumlarını ve özelliklerini altyapı unsurlarıyla birlikte değerlendirerek dağlık bölgelerdeki jeolojik tehlikelerin belirlenmesine yönelik yeni bir araç sunuyor.

Feng, kaya buzullarının aynı zamanda donmuş toprakların (permafrost) varlığına ilişkin doğal göstergeler olarak kullanılabileceğini belirtti. Veri setinde kaya buzullarının konumu, sınırları, morfolojik özellikleri ve hareket durumlarına ilişkin bilgiler bulunuyor.

Araştırmacılar, söz konusu verilerin Qinghai-Tibet Platosu'ndaki iklim değişikliğinin izlenmesine katkı sağlamasının yanı sıra mühendislik projelerinin planlanması, afet risklerinin değerlendirilmesi ve afetlerin önlenmesi çalışmalarında da kullanılabileceğini vurguluyor.

Savunma sanayisini "milli gücün" yeri doldurulamaz bir sütunu olarak nitelendiren Abdullahi, "Savunma sanayisi, İran'ın güvenliğini ve onurunu pekiştirmede çok önemli bir rol oynamaktadır. Bu bakanlıkta son yıllarda askeri teçhizat üretiminin ötesinde yaşananlar, caydırıcı savunma sanayi devrimidir." ifadelerini kullandı.

ABD'nin İran'a yönelik tehditlerine ilişkin ise Abdullahi, şunları kaydetti:

"İran Silahlı Kuvvetleri, kara, deniz, hava, savunma, uzay ve siber alanların tümünde kapsamlı, akıllı ve güncel hazırlığıyla, düşmanın her türlü yanlış hesaplamasına, geleneksel ve yeni tehditlerine devrimci, ezici, pişman edici ve yıkıcı karşılıklar verecektir."

Polisin açıklamasına göre, yanan binayı terk edenler arasında sekiz kişi yaralandı; bunlardan ikisinin durumu ağır, ikisinin orta, dördünün ise hafifti.

Cuma sabahı itibariyle yangın söndürme çalışmaları devam ediyordu ve yangının nedenini belirlemek için soruşturma başlatıldı.

600 milyonluk pazara açılan kapı

İmzalanan anlaşma, sıradan bir ticaret paktı olmanın ötesinde Yeni Zelanda’nın Asya vizyonu için kritik bir jeopolitik hamle niteliği taşıyor. Liderler arası görüşmelerin temel gündemini, ticaret anlaşmalarının modernizasyonu ve küresel krizlere karşı tedarik zinciri dayanıklılığının artırılması oluşturdu. Başbakan Luxon, Tayland’ın ölçeği, üretim kapasitesi ve bölgesel bağlantılarının Yeni Zelandalı ihracatçılar için eşsiz fırsatlar sunduğuna dikkat çekerek, bu ülkeyi 600 milyonu aşkın tüketiciye ev sahipliği yapan Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) pazarına açılan bir köprü olarak konumlandırdıklarını vurguladı.

Kapsamlı güvenlik ağı ve ortak eylem planı

Stratejik ortaklığın siyasi ve sosyolojik altyapısını sağlamlaştırmak amacıyla, liderler tarafından 2026-2030 yıllarını kapsayan çok boyutlu bir Ortak Eylem Planı da onaylandı. Politik uyum, inovasyon ve bölgesel kalkınma başlıklarını içeren plan çerçevesinde; sınır güvenliği, gümrük ve göçmenlik politikaları ile siber güvenliğin artırılması kararlaştırıldı. Bölgedeki kronik sorunlardan olan insan ticareti, uyuşturucu kaçakçılığı ve organize dolandırıcılık ağlarıyla ortak mücadele için mekanizmalar geliştirilecek. Öte yandan, karşılıklı etkileşimi ve turizmi desteklemek amacıyla, 2027 yılı itibarıyla Thai Airways’in iki ülke arasındaki doğrudan uçuşlara yeniden başlaması için resmi mutabakat sağlandı.

Çin’in 150’den fazla ticaret ortağından yaptığı ithalattaki artışta, ülkenin geniş pazar potansiyelinin yanı sıra iç talebin dayanıklılığı ve pazarın canlılığı etkili oldu.

Lojistik altyapısının gelişmesi ve gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması da ithalatın hızlanmasına katkı sağladı. Çin-Avrupa yük treni seferlerinin toplam sayısı 130 bini aşarken, hatlar Avrupa’daki 26 ülkede 236 şehre ulaştı. Böylece on binlerce farklı ürünün taşıma süresi kısalırken lojistik maliyetleri de azaldı.

Okyanusya’dan süt ürünleri, Afrika’dan kahve ve Avrupa’dan soğutulmuş somon gibi dünyanın farklı bölgelerinden gelen ürünler Çin pazarındaki yerini genişletiyor. İthal edilen ürünlerin çeşitliliği ve yapısı da sürekli gelişiyor.

Çin Ticaret Bakanlığı ile Genel Gümrükler İdaresi, tarım ürünleri ve tüketim mallarının ithalat kapsamını daha da genişleterek Çin pazarının sunduğu fırsatları diğer ülkelerle paylaşmayı sürdüreceklerini açıkladı.

KC-46A, ABD Hava Kuvvetleri’nin en yeni hava ikmal uçaklarından biri olarak biliniyor. Boeing şirketi tarafından Boeing 767 yolcu uçağının gövdesi temel alınarak geliştirilen KC-46A’nın ilk örneği Ocak 2019’da ABD Hava Kuvvetleri’ne teslim edildi.

Boeing’in verdiği bilgilere göre KC-46A, havada yakıt ikmali görevinin yanı sıra muharebe operasyonlarını destekleme ve veri aktarımı gibi çok amaçlı görevleri de yerine getirebiliyor.

Wang Wentao, Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in ocak 2026’da Guy Parmelin’e gönderdiği tebrik mesajında, Çin’in İsviçre ile karşılıklı yarara dayalı iş birliğini genişletmek ve ikili ilişkileri yeni bir seviyeye taşımak istediğini vurguladığını hatırlattı.

Çin ile İsviçre’nin eylül 2024’te STA’nın yükseltilmesine yönelik müzakerelere başladığını belirten Wang, iki tarafın beş tur müzakerenin ardından süreci başarıyla tamamladığını söyledi.

Wang, tarafların mal ve hizmet ticareti, yatırım ve ticaret kuralları dahil birçok alanda daha yüksek düzeyde karşılıklı açılım taahhüdünde bulunduğunu belirterek, bunun ikili ekonomik ve ticari işbirliği için yeni fırsatlar yaratacağını ifade etti.

İsviçre’nin Çin için önemli bir ortak olduğunu ve Çin ile iş birliğinde uzun süredir öncü bir konumda bulunduğunu kaydeden Wang, belirsizliklerin arttığı mevcut uluslararası ortamda anlaşmanın iki tarafın öngörülebilirliği tercih etme ve serbest ticareti destekleme yönündeki kararlılığını gösterdiğini söyledi.

Bu yılın Çin’in 15. Beş Yıllık Plan döneminin başlangıç yılı ve Çin-İsviçre yenilikçi stratejik ortaklığının 10. yılı olduğunu hatırlatan Wang, Çin Ticaret Bakanlığı’nın İsviçre Federal Ekonomi, Eğitim ve Araştırma Bakanlığı ile birlikte iki ülke liderleri arasında varılan mutabakatları hayata geçirmeye hazır olduğunu belirtti.

Wang, yükseltilmiş STA’nın uygulanmasıyla ikili ekonomik ve ticari ilişkilerin niteliğinin ve seviyesinin daha da geliştirilerek iki ülkenin iş dünyasına ve halklarına daha fazla fayda sağlanmasının hedeflendiğini kaydetti.

Guy Parmelin ise İsviçre ile Çin arasındaki iş birliğinin yakın, ekonomik ve ticari ilişkilerin ise dinamik olduğunu belirtti. İsviçre hükümeti ve iş dünyasının Çin ile ekonomik ve ticari iş birliğine büyük önem verdiğini ifade eden Parmelin, STA’nın ikili ilişkilerde önemli bir rol oynadığını söyledi.

Parmelin, anlaşmanın başarılı şekilde yükseltilmesinin ikili ilişkilerin gelişiminde yeni bir kilometre taşı olduğunu ve iki ülke işletmelerinin uzun vadeli gelişimi için daha istikrarlı, şeffaf ve öngörülebilir bir kurumsal çerçeve sağladığını kaydetti.

Parmelin ayrıca, anlaşmanın iki tarafın açık işbirliğini ilerletme, serbest ticareti destekleme ve kurallara dayalı uluslararası ticaret ortamını koruma yönündeki olumlu tutumunu ortaya koyduğunu ifade etti.

Çin-İsviçre STA’sı Temmuz 2013’te imzalanmış, Temmuz 2014’te yürürlüğe girmişti. Anlaşma, Çin’in Avrupa kıtasındaki bir ülkeyle imzaladığı ilk serbest ticaret anlaşması olma özelliğini taşıyor.

Wang, geçen yıldan bu yana iki devlet başkanı arasında gerçekleşen ziyaretlerin Çin-Güney Kore ilişkilerini yeni bir gelişme ve ilerleme aşamasına taşıdığını söyledi.

Wang, Çin'in Güney Kore'ye yönelik politikasının tutarlı ve istikrarlı kaldığını ve komşuluk diplomasisi gündeminde her zaman Güney Kore'ye yüksek öncelik verdiğini söyledi. Güney Kore'nin en büyük komşusu ve önemli bir barış gücü olarak Çin'in hiçbir zaman savaş başlatmadığını veya savaşlara katılmadığını ve uluslararası ve bölgesel anlaşmazlıkların barışçıl çözümünü teşvik etmede sürekli olarak yapıcı bir rol oynadığını da sözlerine ekledi.

Wang, Çin'in mevcut yönetimin Çin-Güney Kore stratejik iş birliği ortaklığını yeniden rayına oturtma çabalarını takdir ettiğini belirterek, iki tarafı da gereksiz şüpheleri azaltmaya ve her iki halkın yararına olacak ve bölgesel barış ve güvenliğe katkıda bulunacak stratejik iş birliğini güçlendirmeye çağırdı.

Wang, Güney Kore'nin gerçek stratejik özerkliği hedefleyeceğini, blok çatışmalarından veya taraf tutmaktan kaçınacağını ve Çin, Amerika Birleşik Devletleri ve diğer büyük ülkelerle ilişkilerini karşılıklı olarak uyumlu bir şekilde geliştireceğini umduğunu ifade etti.

Wi ise Güney Kore'nin, iki devlet başkanının vardığı mutabakatı uygulamak, somut sonuçlar elde etmek, her iki halkın refahını artırmak ve stratejik iş birliği ortaklığını yeni bir seviyeye taşımak için Çin ile birlikte çalışmaya hazır olduğunu söyledi.

Wi, Güney Kore'nin farklı ülkelerle karşılıklı uyumlu bir şekilde ilişkiler geliştirmeye kararlı olduğunu ve bölgesel barış ve istikrar için güçlerini birleştirmek amacıyla Çin ile yakın ve üst düzey stratejik diyaloğu sürdürmeye hazır olduğunu da sözlerine ekledi.

Görüşme sırasında iki taraf, bölgesel güvenlik konuları hakkında da kapsamlı bir görüş alışverişinde bulundu.

Wang, Japonya'daki sağcı güçlerin tarihin çarkını geri çevirmeye yönelik söylem ve eylemlerine karşı son derece tetikte kalınmasının gerekli olduğunu ve Japon militarizminin yeniden yükselişine asla izin verilmemesi gerektiğini vurguladı.

Kore Yarımadası'ndaki duruma ilişkin konuşan Wang, gerilimleri azaltmanın temel yolunun kök nedenlere inmek ve Amerika Birleşik Devletleri'nin Kuzey Kore'ye (Demokratik Halk Cumhuriyeti) yönelik düşmanca politikasından vazgeçmesi için baskı yapmak olduğunu söyledi.

Çin'in en üst düzey diplomatı, tüm tarafları diyaloğun yeniden başlatılması ve karşılıklı güvenin yeniden tesis edilmesi için daha fazla çaba göstermeye çağırdı ve Kore Yarımadası'nın Güney Kore ile Kuzey Kore arasında barış içinde bir arada yaşama doğru ilerlemesini, nihayetinde Kore Yarımadası'nda kalıcı barış ve istikrarın sağlanmasını umduğunu ifade etti.

Cumhurbaşkanlığı İdari Departmanı (Dapre) tarafından yayımlanan ve De la Espriella tarafından imzalanan kararnamede, krizi bertaraf etmek ve felaketin etkilerinin yayılmasını önlemek amacıyla 15 eyalette 30 gün süreyle "ekonomik, sosyal ve ekolojik acil durum" ilan edildiği belirtildi.

Ulusal basına göre, kararnameyle hükümete, gerekli gördüğü ek tedbirleri almak amacıyla kanun hükmünde kararnameler çıkarma ve bu tedbirleri hayata geçirmek için gerekli bütçe düzenlemeleri ile kamu kredisi işlemlerini gerçekleştirme yetkisi verildi.

Depremde ölü sayısı 314'e çıktı

Ulusal Afet Risk Yönetimi Biriminden (UNGRD) 7,4 büyüklüğündeki depremle ilgili son duruma ilişkin açıklama yapıldı.

Buna göre, ülke genelinde 15 eyalet ve 471 kasabayı etkileyen depremde hayatını kaybedenlerin sayısı 314'e yükseldi.

Afetten doğrudan etkilenenlerin sayısı 262 bin 154 olarak kaydedilirken, 4 bin 437 kişi yaralandı, 262 kişinin ise halen kayıp olduğu bildirildi.

Depremde 30 bin 664 konut tamamen yıkılırken, 136 bin 946 konut ile 302 bina hasar gördü, 5 bin 809 yapıda ise ciddi yapısal hasar tespit edildi.

Mucize Fonu kurulmuştu

Kolombiya Cumhurbaşkanı De la Espriella, 18 Ağustos'taki açıklamasında, 7,4 büyüklüğündeki depremin ilk belirlemelere göre 9,5 milyar dolarlık hasara yol açtığını belirtmişti.

De la Espriella, yeniden inşa sürecini yönetmek amacıyla "Mucize Fonu" (Fondo Milagro) adıyla yeni bir fon kurulduğunu açıklamıştı.

Fon, 1999'da Kolombiya'nın Armenia kentinde meydana gelen deprem sonrası kurulan "Kahve Eksenini Yeniden İnşa ve Sosyal Kalkınma Fonu (Forec)" örnek alınarak çalışmalar yürütecek.

Hükümet, evlerini kaybeden ailelere kira yardımı, kamu hizmetlerinde kolaylık, yeni konut ve konut iyileştirme desteği sağlamayı planlıyor.

De la Espriella da müteahhitler ve finans kuruluşlarını sürece destek olmaya çağırmıştı.

Açıklamada, Pakistan'ın bu nitelendirmeyi şiddetle kınadığı ve kesin bir dille reddettiği, Jammu ve Keşmir'in uluslararası alanda tanınmış ihtilaflı bir bölge olduğu ve nihai statüsünün ilgili Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları ve Keşmir halkının özlemleri doğrultusunda belirleneceği yinelendiği belirtildi.

Bakanlık, söz konusu açıklamaların Keşmir meselesine ilişkin uzun süredir devam eden ABD tutumuyla çeliştiğini ve Washington'ın uluslararası hukuka ve BM Şartı'na olan bağlılığıyla tutarsız olduğunu belirterek, ABD tarafını kamuoyuna yaptığı açıklamaların bölgenin tartışmalı statüsüyle tutarlı kalmasını sağlamaya çağırdı.

UOB’nin yayımladığı nota göre, ASEAN-5’in ticaret fazlası 2014’ten bu yana istikrarlı şekilde arttı ve söz konusu dönemde yıllık bileşik büyüme oranı yüzde 8,3 olarak gerçekleşti.

ASEAN içi ticaret de güçlü

Bölge içindeki ticaret de güçlü seyrini korudu. ASEAN-5 ülkelerinin kendi aralarındaki ticaretten 63 milyar dolarlık fazla elde ettiği belirtildi.

UOB, bölgesel ekonomik entegrasyonun derinleşmesinin sanayide dönüşümü, katma değerli üretimi ve tedarik zincirlerinin dayanıklılığını daha da güçlendirebileceğini belirtti. Kuruluşa göre bu gelişme, ASEAN’ın küresel ticaret ve yatırım akışlarının başlıca merkezlerinden biri olma konumunu daha da güçlendirebilir.

UOB değerlendirmesinde, ASEAN-5’in başarısının yalnızca artan ticaret hacminden kaynaklanmadığı, ülkelerin ekonomik yapılarının birbirini tamamlamasının da bölgesel gücün önemli bir unsuru olduğu vurgulandı.

Her ülke küresel değer zincirinde farklı bir rol üstleniyor

UOB’ye göre Endonezya, zengin doğal kaynakları ve alt sektörlerdeki imalat kapasitesiyle öne çıkarken, Singapur bölgesel bir ticaret ve rafineri merkezi olarak konumlanıyor.

Malezya, elektronik ve emtia değer zincirlerindeki konumunu güçlendirirken, Tayland otomotiv sektöründeki önemli üretim üssü olma özelliğini sürdürüyor. Vietnam ise küresel bir üretim merkezi olarak büyümeye devam ediyor.

UOB, bu farklı uzmanlık alanlarının bir araya gelmesinin ASEAN’ın küresel değer zincirlerindeki konumunu güçlendirdiğine dikkati çekti.

Yapay zeka talebi ticareti destekliyor

Bölgenin ticaret görünümündeki iyileşmede elektronik ve yarı iletken sektörlerindeki yapısal büyümenin yanı sıra yapay zekaya yönelik güçlü talebin de etkili olduğu belirtildi.

ASEAN ticaretinin 2025 yılında yüzde 13,7 büyüyerek beklentilerin üzerinde performans göstermesinin ardından, bölgenin uzun vadeli ticaret tahminleri de yukarı yönlü revize edildi.

Yeni tahminlere göre ASEAN’ın toplam ticaret hacminin 2025-2035 döneminde yıllık ortalama yüzde 7,7 büyümesi bekleniyor.

Bölgenin toplam ticaret hacminin 2030 yılına kadar 6,6 trilyon dolara ulaşacağı tahmin ediliyor. Bu rakam, önceki 5,3 trilyon dolarlık tahminin oldukça üzerinde. 2035 yılı için ise ASEAN’ın toplam ticaret hacminin 9 trilyon doları aşması bekleniyor. Önceki tahmin 7,1 trilyon dolar seviyesindeydi.

UOB’ye göre bu görünüm, ASEAN’ın yalnızca bölgesel bir ticaret merkezi olarak değil, küresel üretim, yatırım ve tedarik zincirlerinde giderek daha önemli bir aktör olarak öne çıktığını gösteriyor.

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Zhaosu Sulak Alanı ve Tianma Kültür Parkı: Nehrin sularını sıçratarak koşan yılkı atlarını besleme deneyimi ve Sincan'ın binlerce yıllık "Cennet Atları" kültürüne tanıklık. (Emekli Amiral Türker Ertürk'ün değerlendirmeleriyle)

• Dünyaca Ünlü At Parkı: Farklı ülkelerden özel at ırklarının koruma altına alındığı merkezde, biniciliğin bir yaşam biçimi olduğunu kanıtlayan nefes kesici akrobasi gösterileri.

• Altı Yıldız Caddesi ve Akordeon Müzesi: 1930'larda altıgen düzende inşa edilen tarihi mahallenin çok kültürlü dokusu ve Halk Kültür Sergisi Salonu'nda yer alan devasa akordeon koleksiyonu.

• Kültürel Mozaik ve Kapanış Temasları: Milli Halk Delegesinin sunduğu özel gösteride farklı etnik kimliklerin oluşturduğu gurur tablosu (Gazeteci Zeynel Lüle'nin izlenimleriyle) ve Sincan Uygur Özerk Bölgesi Halk Kongresi Daimi Komitesi Başkan Yardımcısı Mamtimin Kadir ile yapılan verimli görüşme.

Çin'in batıya açılan kapısı Sincan'ın entegrasyon ve kalkınma vizyonunu yerinde gözlemlediğimiz bu unutulmaz yolculuğun sonuna geldik. Ben Abdülkerim Yaşar; 6 gün boyunca Xinjiang izlenimlerimizi paylaştığımız bu serüvende bizlere eşlik ettiğiniz için teşekkür ederim. Hoşça kalın!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• İli Havzası ve Yining'in Dokusu: Uygur, Kazak, Hui, Moğol ve Han kültürlerinin muazzam bir uyumla harmanlandığı, Sincan'ın yemyeşil doğasıyla parlayan "bahçe şehri" Yining'e genel bir bakış.

• Lijie Caddesi: Şehrin tarihi dokusunu ve yerel kültürünü yansıtan, birbirinden ilginç dükkânlarıyla Yining'in renkli ve hareketli kalbi.

• Kalajun Yaylası ve Yurt Çadırları: 3000 metre rakımda, zümrüt yeşili bozkırların heybetli dağlarla kucaklaştığı noktada sıcak bir yöresel karşılama ve göçebe kültürünün simgesi geleneksel çadırlarına misafirlik.

• Kalajun Müzesi: Lalenin anavatanı olan bu bereketli topraklardaki 33 farklı lale çeşidini ve bölgenin zengin ekosistemini keşfettiğimiz bilgilendirici tur.

• Gün Sonu Değerlendirmeleri: Kalajun'un muhteşem manzarası eşliğinde doğanın tadını çıkarırken, Gazeteciler Mustafa Kemal Erdemol ve Özlem Gürses'in geziye dair özel izlenimleri.

Kalajun'un tertemiz havası ve görsel şöleni eşliğinde bitirdiğimiz bu keyifli günün ardından, bir sonraki bölümde Yining'in saklı güzelliklerini keşfetmeye devam edeceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Xiang Fei Parkı ve Kültürel Şölen: Çing Hanedanlığı İmparatoru Qianlong'un efsanevi Uygur eşi "Xiangfei" anısına tasarlanan parkta görkemli karşılama seremonisi, yöresel müzikler ve renkli halk dansları.

• Apak Hoca Türbesi: 17. yüzyılda inşa edilen; yeşil ve mavi sırlı çinileri, ince işlemeli minareleri ve "Kokulu Cariye" efsanesiyle Orta Asya İslam mimarisinin en zarif örneklerinden biri.

• Kaşgar Sincan Pilot Serbest Ticaret Bölgesi: Türkiye'nin 'Orta Koridor' vizyonuyla doğrudan örtüşen, 8 ülkeye sınırı bulunan ve gümrük, üretim, lojistik operasyonlarını tek çatı altında birleştiren yüksek teknolojili ticaret üssü.

• Xibe (Şibe) Antik Kenti: Çing Hanedanlığı döneminde sınırları korumak için zorlu bir göç yolculuğuyla bölgeye yerleşen Xibe halkının kültürü, tarım aletleri ve keyifli okçuluk deneyimimiz.

• Saixi Gölü: Yining'de günün yorgunluğunu attığımız, el değmemiş doğasıyla adeta bir kartpostalı andıran o huzur dolu durak.

Saixi Gölü'nün dingin manzarası eşliğinde tamamladığımız bu yoğun günün ardından, beşinci günde Yining'in gizli kalmış güzelliklerini keşfetmeye devam edeceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Geleneksel Köyler ve Porselen Sanatı: Balkabağı Sokağı'nda bizi karşılayan renkli gösteriler ve Yengisar'ın usta ellerinden çıkan, tamamen el işçiliğiyle üretilmiş zarif çömlekler. (Gazeteci Şükrü Küçükşahin'in yorumlarıyla)

• Yengisar Bıçağı Köyü ve Davaz Gösterisi: Sedef, kemik ve gümüş işlemeleriyle yüzyıllık bir geleneği yansıtan meşhur Yengisar bıçakları ve yaşları 8 ile 15 arasında değişen çocukların metrelerce yüksekte sergilediği nefes kesici "Davaz" (ip üstünde akrobasi) performansı. (Akademisyen Cangül Örnek'in değerlendirmesiyle)

• Geleneksel Çin Tıbbı Hastanesi: "Uzun yaşam diyarı" Shule'de (Şulı) bulunan, güney Sincan'ın en büyük rehabilitasyon merkezini barındıran bu tesiste; şifalı otlar, yalnızca nabız dinleyerek konulan teşhisler, akupunktur ve Tai Chi egzersizleri.

• Kırsal Kalkınma ve Jiangguoguo Şirketi: Bölgenin meşhur ceviz, badem ve kuru meyvelerinin uluslararası standartlarda işlenip dünyaya açıldığı üretim tesisine ziyaret ve Emekli Amiral Türker Ertürk'ün gezimize dair genel değerlendirmeleri.

Kaşgar'daki dolu dolu geçen üçüncü günümüzü burada noktalıyoruz. Bir sonraki bölümde Kaşgar'ın gizli kalmış köşelerini keşfetmeye devam edecek ve ardından rotamızı İli Kazak Özerk İli'nin merkezi Yining'e çevireceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Eski Şehir Koruma ve Yönetim Anı Salonu: Eski Kaşgar'ın maketleri üzerinden geçmişe yolculuk. Toprak evlerin yağmur ve deprem karşısındaki kırılganlığı ile 2010 yılında 8 bakanlığın ortaklığıyla başlatılan 1 milyar dolarlık dev restorasyon projesinin detayları. (Gazeteci Bülent Aydemir'in değerlendirmeleriyle)

• Tarihi İydgah Camii: 15. yüzyıldan günümüze uzanan, sarı tuğlalı görkemli girişi ve huzur veren yeşil kubbeleriyle Kaşgar'ın dini ve sosyal hayatının merkezi olan sembolik yapı. (Gazeteci İsmail Saymaz'ın yorumlarıyla)

• Kaşgar Antik Kenti ve Sokakları: Tarihin izini sürdüğümüz antik kent sokakları, renkli dükkânlar ve bakırcılar çarşısının o eşsiz ritmi. (Gazeteciler İrem Karataş ve Zeynel Lüle'nin izlenimleriyle)

Kaşgar'ın ruhunu doyasıya hissettiğimiz bu renkli günün ardından, 3. günde de bu eşsiz şehri keşfetmeye devam edeceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

Urumçi’ye Varış: Asya'nın önemli aktarma noktalarından Tianshan Uluslararası Havalimanı ve şehrin şaşırtıcı derecede modern, temiz ve düzenli yapısı.

70. Yıldönümü Sergisi: 1955'ten günümüze Xinjiang'ın tarihi gelişimi, Demokratik Toprak Reformu, bölgede üretilen ilk traktör ve zorlu yol inşaatlarının fedakar hikayeleri.

Terörle ve Aşırıcılıkla Mücadele Müzesi: 1,66 milyon kilometrekarelik coğrafyanın jeopolitik önemi, geçmiş yıllarda yaşanan güvenlik sorunları ve Gazeteci Murat Taylan’ın değerlendirmeleri.

Urumçi Büyük Pazarı: Günü keyifle noktaladığımız, kültürel çeşitliliğin ve renkli dokunun kalbi olan o meşhur pazar.

Bir sonraki bölümde tarihi Kaşgar şehrinde görüşmek üzere... İyi seyirler!

Haliç Tersanesi bünyesindeki İstanbul Sanat Müzesi’nde kapılarını açan etkinlik, Asya’nın yükselen teknolojik gücünün toplumsal dönüşümle, özellikle de kadınların ve kız çocuklarının dijital dünyadaki rolüyle nasıl harmanlandığını gözler önüne seriyor.