Robotik sistemlerin "akıllı sinir ağı" millileşti

Yeni nesil robotun en dikkat çekici özelliği, bir makinenin performans sınırlarını belirleyen; işletim sistemini, ağ altyapısını, yazılım araçlarını ve yapay zeka hesaplama çiplerini kapsayan elektronik mimarisinin tamamen yerli imkanlarla geliştirilmiş olması. Uzmanların "akıllı sinir sistemi" olarak tanımladığı bu mimari, kontrol mekanizmaları ile yapay zeka hesaplamalarını bütünleşik ancak yalıtılmış bir şekilde yöneterek robotun çevik ve otonom tepkiler vermesini sağlıyor. İnsan beyninin kapsamlı düşünme yetisine benzetilen yapay zeka kararları, bu yeni teknolojik sinir ağı sayesinde kesintisiz ve kusursuz bir fiziksel eyleme dönüşüyor.

Siber saldırılara ve fiziksel hasarlara karşı üstün dayanıklılık

Söz konusu yerli altyapının sunduğu bir diğer küresel avantaj ise zorlu güvenlik tehditlerine karşı sergilediği yüksek direnç. Çinli otoriteler tarafından gerçekleştirilen geniş çaplı teknik doğrulamalarda robot; ağ saldırıları, virüs enjeksiyonları ve eklem hasarları gibi en uç senaryolara tabi tutuldu. Geleneksel elektronik mimariye sahip robotların benzer koşullarda hat arızası, ani kapanma ve sistemin kontrolden çıkması gibi kritik çökmeler yaşadığı saptanırken, yeni EAI robotu eş zamanlı kontrol ve arıza yalıtımı yetenekleriyle güvenli çalışma durumunu korumayı başardı. Siber güvenlik ve fiziksel dayanıklılık testlerinden başarıyla geçen bu sistem, uluslararası pazardaki donanımların ve yazılımların yerini tümüyle alabilecek güvenilir bir teknolojik seçenek sunuyor.

Katar Arabuluculuğunda Yeni Tur Hazırlığı

Geçtiğimiz hafta New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında, ABD elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi arasında dolaylı müzakerelerin ilk turu gerçekleştirilmişti. Trump, İran'ın bir anlaşmaya varmak istediğini, ancak sundukları şartların ABD'nin kabul edebileceği noktadan uzak olduğunu ve "ellerini fazla zorladıklarını" belirtti. Bölgesel kaynaklar, Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen sürecin yeni turunun en erken Pazartesi günü başlayabileceğini aktarırken, tarafların aralarındaki derin görüş ayrılıklarını aşıp aşamayacağı belirsizliğini koruyor.

Masada Diplomatik Bekleyiş, Sahada Karşılıklı Restleşme

Trump'ın teklifi reddetmesine rağmen, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Tahran'ın diplomatik bir çözüm arayışından vazgeçmediğini ve arabulucular üzerinden resmi bir yanıt beklediklerini vurguladı. İran yönetimi, Hürmüz Boğazı'nın açılması için öne sürdüğü şartlardan taviz vermeyeceğini yineliyor.

Diplomatik süreç işlerken, bölgedeki askeri hareketlilik ve restleşmeler de devam ediyor. Trump, İran'a yönelik askeri saldırıların yeniden başlatılması seçeneğini "her zaman değerlendirdiğini" kaydetti. Diğer yandan, İran Devrim Muhafızları (DMO), Hürmüz Boğazı'nda "casusluk amacıyla" kullanıldığını iddia ettiği bir Amerikan denizaltı insansız aracına el koyduğunu ve cihazdan veri kurtarma çalışmalarının sürdüğünü duyurdu.

Yemen Cephesinde Çatışmalar Şiddetleniyor

Hürmüz Boğazı merkezli gerilim devam ederken, İran'ın bölgesel ateşkes talepleri arasında yer alan Yemen cephesinde de şiddetli çatışmalar yaşanıyor. Husiler, Suudi savaş uçaklarının son 24 saatte beş farklı vilayette onlarca hava saldırısı düzenlediğini iddia ederken, Yemen hükümet güçleri son üç günde Husilere ait yüzlerce askeri hedefe operasyon gerçekleştirdiklerini ve çok sayıda savaşçıyı etkisiz hale getirdiklerini açıkladı. Bölgedeki askeri tırmanış, Körfez krizinin daha geniş bir alana yayılan etkilerini gözler önüne seriyor.

Siyasette roller değişiyor: Geçici yönetim ve seçim takvimi

Sırbistan Anayasası uyarınca cumhurbaşkanının istifası, meclis tarafından formally teslim alındığı andan itibaren başka bir onaya gerek kalmaksızın yürürlüğe giriyor. Bu geçiş döneminde devlet başkanlığı vekaletini en fazla üç ay süreyle Ulusal Meclis Başkanı Ana Brnabic yürütecek. Brnabic'in yasal süre içerisinde ülkeyi yeni cumhurbaşkanlığı seçimlerine götürmesi beklenirken, geçtiğimiz günlerde feshedilen parlamentonun ardından Sırbistan halkı 25 Ekim'de erken genel seçimler için sandık başına gidecek.

Cumhurbaşkanlığından başbakanlığa uzanan stratejik hamle

İktidardaki Sırp İlerleme Partisi (SNS) tarafından seçim listesinin ilk sırasından ve başbakan adayı olarak gösterilen Vucic, parlamento seçimlerine sıradan bir vatandaş sıfatıyla katılacağını duyurdu. 2017 yılından bu yana cumhurbaşkanlığı görevini sürdüren ve geçmişte savunma bakanlığı ile başbakanlık makamlarında da bulunan deneyimli lider, seçimlerin ardından kurulacak yeni hükümetin başına geçmeyi amaçlıyor. 25 Ekim seçimlerinin ardından sandıktan çıkacak sandalye dağılımı doğrultusunda, geçici cumhurbaşkanının meclise önereceği başbakan adayının güvenoyu almasıyla Sırbistan'da yeni hükümet kurma süreci tamamlanmış olacak.

30 milyar dolarlık vergi indirimi ve ticari uzlaşı

Tarihi zirvenin küresel pazarlar açısından en somut çıktısı, iki ülkenin ekonomi heyetleri arasında yürütülen müzakerelerin en üst düzeyde onaylanması oldu. Washington ve Pekin yönetimleri, ticaret savaşlarının yarattığı küresel baskıyı hafifletmek amacıyla 30 milyar dolarlık karşılıklı gümrük vergisi indirimini içeren stratejik düzenleme üzerinde anlaşmaya vardı. Kuala Lumpur'daki ekonomik temasların sonuçlarını da kapsayan bu ticari adım, küresel tedarik zincirlerinin korunması ve iki dev ekonomi arasındaki ticari ilişkilerin sıfır toplamlı bir rekabet yerine karşılıklı kazanç ilkesine oturtulması açısından kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

İlişkilerde yeni vizyon: Saygı, adalet ve karşılıklılık

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ve uluslararası ilişkiler uzmanlarının değerlendirmelerine göre, ikili ilişkilere kazandırılan yeni çerçeve iki süper gücün küresel sorumluluklarını eşit şartlarda üstlenmesini hedefliyor. Birbirinin egemenliğine ve kalkınma modeline saygı duyulması, mutlak tek taraflı üstünlük arayışının reddedilmesi ve hegemonik baskılardan uzak durulması ilkelerine dayanan bu diplomatik zemin; yalnızca her iki ülke halkına somut faydalar sunmakla kalmayıp, küresel sistemin çalkantılı bir dönemden geçtiği günümüzde uluslararası istikrar için stratejik bir çıpa işlevi görüyor.

Trump'ın değişken diplomasisi ve mühimmat krizi

Patriot lisansı kararı, Washington hattında daha önce yaşanan görüş ayrılıkları ve belirsizliklerin ardından geldi. Temmuz ayında Ukrayna'ya lisans verilmesini olumlu karşılayan ancak kısa süre sonra ABD'nin temkinli davranması gerektiğini belirterek geri adım atan Trump, nihayetinde yeşil ışık yaktı. Kiev yönetimi, şubat ayından bu yana Orta Doğu'daki çatışmalar nedeniyle Patriot önleme füzelerinin bu bölgeye kaydırılmasından olumsuz etkilenmişti. Ukrayna tarafı, yaklaşan kış koşullarında ülkenin hava sahasını korumak için ABD’deki Patriot stoklarının en az yüzde 5'ine, Rus balistik füzelerini tamamen etkisiz hale getirebilmek için ise yüzde 10'una ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.

Uzun vadeli kapasite acil ihtiyacı karşılamıyor

Trump’ın sağladığı üretim lisansı uzun vadede Ukrayna’nın savunma sanayisini güçlendirmeyi hedeflese de Kiev’in mevcut güvenlik krizini kısa vadede çözmekten uzak kalıyor. Üretim altyapısının kurulmasının en az bir yılı aşkın bir zaman gerektirdiği belirtilirken, Rusya başkent Kiev ve çevre kentlere yönelik hava saldırılarını gündüz saatlerine kaydırarak artırıyor. Moskova'nın jet motorlu yeni nesil İHA'larla hava savunma sistemlerini baypas etmeye çalışması, siviller üzerindeki baskıyı artırırken, Kiev yönetiminin acil mühimmat ve hava savunma desteği taleplerini daha da kritik hale getiriyor.

Kimlik gizlemeye para cezası ve göçmenlere sınır

Uluslararası kamuoyunda geniş yankı bulan yeni düzenleme, okul faaliyetleri sırasında öğrencilerin yüzlerini tamamen veya kimlik tespitini engelleyecek şekilde kapatmasını kesin bir dille yasaklıyor ve kural ihlali durumunda 1.000 euroya kadar para cezası öngörüyor. Yasa metninde doğrudan dini kıyafetlere atıfta bulunulmasa da, Başbakan Meloni'nin İslami burka ve peçeyi hedef alarak kimsenin yüzünü gizlemeye zorlanamayacağı yönündeki ifadeleri, kararın siyasi zeminini netleştiriyor. Bununla birlikte düzenleme; İtalyan vatandaşı olmayan, ülkede doğmayan ve İtalyan eğitim sisteminde belirli bir süreyi tamamlamamış olan öğrencilerin ilkokul ile ortaöğretim birinci sınıflarındaki oranını yüzde 30 ile sınırlandırıyor. Özellikle ülkenin kuzeyinde yabancı öğrenci yoğunluğunun yüksek olduğu binlerce okulu etkilemesi beklenen bu kota sisteminin yanı sıra, İtalyancası yetersiz olan göçmen ebeveynlere ücretsiz A2 seviyesinde dil eğitimi alma zorunluluğu da getiriliyor.

Yaklaşan seçimler ve ideolojik rekabet baskısı

Göçmenlerin yoğun yaşadığı bölgelerde öğrencilerin ikamet adreslerinden daha uzaktaki okullara nakledilmesi riskini barındıran bu radikal yasa, İtalya iç siyasetinde de derin bir çatlağa yol açtı. İktidarın eğitim üzerinden yürüttüğü bu hamle, sol eğilimli ana muhalefet Demokratik Parti ve Beş Yıldız Hareketi tarafından çocuklar üzerinden yürütülen ideolojik bir "cadı avı" olarak nitelendirilerek sert bir şekilde eleştiriliyor. Hükümetin attığı bu adım, 2027 genel seçimleri öncesinde göç politikalarında daha katı bir tutum benimseme stratejisi olarak okunurken; Başbakan Meloni'nin, hükümeti yeterince sağcı olmamakla suçlayan radikal hareketlerin baskısını hafifletmek ve iktidar tabanını konsolide etmek amacıyla bu tür yasal düzenlemeleri hızlandırdığı belirtiliyor.

Bilişsel rehabilitasyonda akıllı asistanlar

Klinik deneyler kapsamında hastaneye yerleştirilen farklı özelliklere sahip robotlar, hastaların medikal ihtiyaçlarına göre özel görevler üstleniyor. Hafıza egzersizleri ve bilişsel uyarım için kullanılan "NAO" adlı insansı robot ile "Miroki", hastalarla aktif diyalog kurarak kelime oyunları ve hafıza pratikleri gibi zihinsel aktiviteler yürütüyor. Terapi süreçlerinde duyusal rahatlamaya odaklanan "Paro" isimli robotik fok ise üzerindeki sensörler aracılığıyla hastaların dokunuşlarına ve seslerine tepki vererek duygusal stresi ve anksiyeteyi azaltmayı amaçlıyor. Araştırma yöneticileri, söz konusu cihazların bağımsız birer tedavi yöntemi olmaktan ziyade; geleneksel fizyoterapi, dil ve psikomotor rehabilitasyon seanslarında hastaların tedaviye katılımını artıran stratejik bir aracı işlevi gördüğünü vurguluyor.

İnsan teması ile teknolojik bağ arasındaki denge

Yapay zeka sistemlerinin demans hastaları üzerindeki psikolojik yansımaları ise geniş bir yelpazede çeşitlilik gösteriyor. Klinik uzmanlarının gözlemleri, bazı yaşlı hastaların daha önce hiç deneyimlemedikleri bu teknolojiyle etkileşime girmekten büyük bir heyecan duyduğunu ortaya koyarken, bir diğer hasta grubunun ise robotik müdahaleyi kesin bir dille reddettiğini gösteriyor. Araştırmaya katılan hastalar genel olarak robotik asistanlardan kaygı duymadıklarını belirtse de, tedavi sürecinde asıl tercihlerinin insan teması olduğu yönündeki eğilim varlığını koruyor. Tıp uzmanları, elde edilen bu bulgular ışığında teknolojinin nihai amacının insan bakımını ortadan kaldırmak değil, mevcut sağlık hizmetlerinin verimliliğini artıracak destekleyici bir ekosistem yaratmak olduğunun altını çiziyor.

"Ne kadar güçlü olursa olsun, hiçbir ülkenin bir anlaşmazlıkta hem yargıç hem de taraf sıfatıyla hareket etmemesi gerekir" diyen Sanchez, özellikle Uluslararası Ceza Mahkemesini örnek göstererek, diğer kuruluşların temel organlarının da güçlendirilmesini ve ajanslar, fonlar ile programların daha fazla kaynak ve yürütme kapasitesiyle donatılarak yeniden yapılandırılmasını talep etti.

Dünyadaki tüm olumsuzluklara rağmen umudunu yitirmediğini vurgulayan ve isim vermeden İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve ABD Başkanı Donald Trump'ı eleştiren Sanchez, şu ifadeleri kullandı:

"Son sekiz yıl boyunca, bencil, cahil ve acımasız olan bu gerici güçlerin giderek büyümesine tanık oldum. Maskelerini çıkarıp birçok yerde iktidarı ele geçirdiklerini gördüm. Ardından, yasa dışı savaşlar başlatıp masum sivilleri katlettiklerine şahit oldum. Milyonlarca insana adeta birer hayvan sürüsüymüş gibi muamele etmelerine ve yoksulluk ile hastalıktan en çok muzdarip olanlardan yardımlarını esirgemelerine tanık oldum. Sanki kendilerine aitmişçesine atmosferi ve okyanusları kirlettiklerini, dahası, bu örgütü ve temsil ettiği her şeyi yok etmek için gizli planlar yaptıklarını gördüm. Tüm bunlara tanık olmak, dünyaya dair bakış açımı değiştirdi."

İspanya olarak dünyanın neresinde olursa olsun "saldırganlık savaşlarına karşı çıktıklarını" dile getiren Sanchez, şöyle devam etti:

"Ukrayna, Lübnan veya İran fark etmeksizin, askeri harcamalarımızı yüzde 5 seviyesine çıkarma talebini reddettik ve BM Şartı'nı ihlal eden saldırganlık eylemlerini önlemek için elimizden gelen her şeyi yaptık. Rus saldırganlara yaptırım uygulamak, İsrail'e silah ambargosu koymak, topraklarımızın uluslararası hukuka aykırı saldırganlık eylemleri için kullanılmasına engel olmak ve Netanyahu'nun Gazze'de işlemeye devam ettiği soykırımı açıkça kınamak bunlara dahildir."

İspanya Başbakanı, konuşmasında yeni bir küresel çatışmayı önlemek adına nükleer silahların yayılmasını önleme ve silahsızlanma mimarisinin yeniden inşa edilmesi çağrısında bulundu.

Sanchez ayrıca, "sosyal medyanın işleyişini ve yapay zekanın gelişimini kontrol altına almak amacıyla tekno-oligarklara sıkı düzenlemeler getirilmesinin önemine" dikkati çekti.

Son olarak, 30-31 Temmuz tarihlerinde İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprağı Sebte'ye (Ceuta) Fas tarafından gelen toplu düzensiz göçmen akınına değinen Sanchez, "Eşitsizlik, çaresizlik ve yanlış bilgilendirme son yılların en büyük düzensiz göç krizlerinden birini körüklemiş olsa, Ceuta'nın bugün yaşadığı kadar zorlu zamanlarda bile, dayanışma yolundan asla vazgeçmedik. Biliyorum, böyle anlarda insanı cezbeden şeyler, kestirme yola sapmak, korkuya boyun eğmek, göçmeni düşman olarak görmek ve göçmenlerin durumlarını tek tek değerlendirmeden sınır dışı ederek yasaları çiğnemektir ancak İspanya bunu yapmayacaktır. Çünkü İspanya en kolay yolu değil, en adil olanı seçiyor." dedi.

Program, dijital sistemlerdeki güvenlik açıklarını tespit etmeyi; hastaneler ve elektrik santralleri dahil olmak üzere sivil altyapıyı hedef alan siber saldırılara karşı koymayı amaçlıyor.

Kiev yönetimi, Daybreak aracılığıyla gelişmiş GPT 5.6 Sol modelinin yazılımlardaki açıkları hızla belirleyip kapatmaya yarayan özel bir sürümünü kullanacak.

Ukrayna ulusal siber olaylara müdahale ekibi CERT-UA, 2025 yılında yaklaşık 6 bin siber saldırı kaydetti.

OpenAI, Ukrayna makamlarıyla vardığı işbirliğini New York’taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında 23 Eylül’de duyurdu.

OpenAI for Countries biriminin yöneticisi George Osborne, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Sivil altyapının korunması, insanların yaşamaya, çalışmaya ve hayati hizmetlerden yararlanmaya devam edebilmesi adına bu yapıların hem fiziksel hem de dijital saldırılara karşı savunulması anlamına geliyor.”

Daha önce OpenAI’ın rakiplerinden Anthropic şirketi, geliştirdiği Claude adlı yapay zeka sisteminin Rusya ile bağlantılı bilgisayar korsanları tarafından Ukraynalı kuruluşlara yönelik saldırılarda kullanıldığını açıklamıştı.

Söz konusu korsanlar, insansız hava aracı (İHA) parçası üreten en az iki firmanın e-posta kutularındaki verileri ele geçirdi; askeri dron üreticisi bir şirkete saldırarak bilgisayarlı görü sistemine ait yazılım geliştirme kitini çaldı.

Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü (RUSI) Kıdemli Araştırmacısı Jamie MacColl, Ukrayna’nın OpenAI haricinde Google gibi diğer rakip teknoloji şirketlerinin yapay zeka araçlarına da sahip olduğunu belirtti.

Geçtiğimiz Mayıs ayında Ukrayna’nın, Pentagon’un ana tedarikçilerinden bilişim devi Palantir Technologies firmasının yapay zeka yazılımlarından yararlandığı kamuoyuna yansımıştı.

Dönemin Savunma Bakanı Mihail Fedorov, bu işbirliği neticesinde hava saldırılarını ayrıntılı biçimde analiz eden bir sistem kurulduğunu ve büyük ölçekli istihbarat verilerini işlemeye dönük çözümlerin devreye sokulduğunu aktarmıştı.

Şirketin sunduğu teknolojiler, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin Rusya’nın cephe gerisindeki hedeflerine yönelik yüksek hassasiyetli uzun menzilli taarruzlarının (deep strike) planlanmasında da kullanılıyor.

Ev hapsi düğümü ve mahkeme süreci

Kraliyet affı, Rezzak'ın mevcut cezasının geri kalanını 2028 yılının ağustos ayına kadar ev hapsinde geçirmesine olanak tanıyor. Ancak bu imtiyaz, yaklaşık 12,3 milyon dolarlık para cezasının devlete ödenmesi şartına bağlı bulunuyor. Hukuki tabloyu karmaşıklaştıran asıl unsur ise Rezzak'ın geçtiğimiz aralık ayında sonuçlanan bir başka davada aldığı 15 yıllık yeni hapis cezası. Ev hapsi süresi dolsa dahi infazı başlayacak olan bu ikinci mahkumiyet kararı için avukatları, temyiz süreci sonuçlanana kadar yürütmeyi durdurma kararı çıkarılmasını talep ediyor. Kuala Lumpur Yüksek Mahkemesi'nin 14 Ekim'de vereceği karar, eski başbakanın özgürlük sınırlarını belirleyecek. Savunma makamı, cezanın askıya alınması ve gerekli para cezasının ödenmesi halinde Rezzak'ın aynı gün ev hapsine geçebileceğini öngörüyor.

Dondurulmuş varlıklar ve siyasi kampanya

Hukuki sürecin önündeki en büyük fiziki engel ise Rezzak'ın mal varlıklarının devlet tarafından dondurulmuş olması nedeniyle söz konusu milyonlarca dolarlık cezayı ödeyememesi. Bu finansal açığı kapatmak için eski başbakanın kurucularından olduğu ve ülkede hala ciddi bir nüfuza sahip olan Birleşik Malaylar Ulusal Örgütü (UMNO) partisi, destekçilerinden fon toplamak üzere geniş çaplı bir bağış kampanyası başlattı.

ABD ve Malezya makamlarının yürüttüğü uluslararası soruşturmalara göre, 1MDB devlet fonundan en az 4,5 milyar dolar hortumlanmış ve bu meblağın yaklaşık 1 milyar doları doğrudan Rezzak ile bağlantılı hesaplara aktarılmıştı. Sürecin başından bu yana hakkındaki yolsuzluk ve kara para aklama suçlamalarını reddeden eski başbakan, hesaplarına giren paranın kaynağı konusunda çevresi tarafından yanıltıldığını savunuyor. Rezzak, skandalın idaresindeki zafiyetler nedeniyle kamuoyundan özür dilemiş olsa da masumiyet iddiasını kararlılıkla sürdürüyor.

Aşısı olmayan nadir varyant ve tıbbi çaresizlik

Kuzey Kivu'daki tedavi merkezlerinde kapasiteler tamamen dolarken, yatak bulamama sorunu ve tıbbi personel yetersizliği ölüm oranlarını kritik seviyelere taşıyor. Eyaletteki Ebola kaynaklı ölüm oranı yüzde 60'ı aşarak, yüzde 48 olan ulusal ortalamanın oldukça üzerine çıktı. Bu ağır tablonun ardında yatan temel tıbbi zorluk ise salgına nadir görülen "Bundibugyo" virüs türünün yol açması. Geçmişte bölgede büyük yıkıma yol açan "Zaire" türünün aksine, bu yeni varyant için henüz uluslararası otoritelerce onaylanmış bir aşı veya spesifik bir tedavi bulunmuyor. Erken aşamalarda sıtma veya tifo gibi yaygın hastalıklarla karıştırılabilen hafif semptomlar göstermesi, virüsün kalabalık şehir merkezlerinde ve ticaret rotalarında gizlice yayılmasına zemin hazırlıyor.

Sağlık çalışanlarına yönelik güvensizlik ve şiddet

Tıbbi ve finansal zorlukların yanı sıra, salgınla mücadelenin önündeki en büyük engellerden birini halkın sağlık ekiplerine ve uluslararası kurumlara duyduğu derin güvensizlik oluşturuyor. Hastaneye yatanların kesinlikle öleceğine dair yaygın korku ve virüsün gerçekliğine yönelik şüpheler, halkın tedavi merkezlerinden kaçmasına neden oluyor. Bu şüphecilik; dezenfeksiyon ve güvenli defin işlemi yapan sağlık ekiplerine yönelik palalı saldırılara ve tedavi merkezlerinin ateşe verilmesine kadar varan şiddet olaylarına dönüşmüş durumda. Bölge halkının bu sert tepkisinin temelinde, mevcut tür için aşının olmamasının yarattığı hayal kırıklığının yanı sıra, 2018-2020 yıllarındaki önceki salgın sırasında bazı uluslararası yardım kurumu çalışanlarının karıştığı cinsel istismar skandallarının bıraktığı derin toplumsal travma yatıyor.

Zorunlu tedbirler salgın yönetimini zorluyor

Sağlık ekiplerinin sahadaki güvenliğini sağlamak ve halkı hijyen kurallarına uymaya zorlamak amacıyla yerel makamların devreye soktuğu askeri önlemler ise krizin boyutunu değiştiriyor. Hükümet yanlısı silahlı milislerin şehirlere giriş çıkışlardaki sağlık kontrol noktalarında görevlendirilmesi ve kurallara uymayanların zorla tedavi merkezlerine götürülme tehdidi, sahadaki sivil gerilimi tırmandırıyor. Sağlık uzmanları ve yerel yetkililer, salgınla mücadelenin polis veya askeri güçle değil, halkı bilinçlendirerek ve gönüllü katılımı sağlayarak yürütülmesi gerektiği konusunda uyarıyor. Baskıcı ve zorlayıcı yöntemlerin, halihazırda var olan toplumsal güvensizliği daha da derinleştirerek virüsün çok daha gizli ve tehlikeli bir şekilde yayılmasına yol açabileceğinden endişe ediliyor.

Yükselen teknolojiler ve kritik altyapı ortaklığı

İki ülke ekonomisinin birbirini tamamlayıcı nitelikte olduğuna dikkat çekilen zirvede, geleneksel altyapı yatırımlarının yanı sıra yüksek teknoloji odaklı iş birliği imkanları masaya yatırıldı. Malezya’nın doğu ve batı kıyılarını birbirine bağlayan Doğu Kıyısı Demiryolu Bağlantısı (ECRL) gibi kilit projelerin kararlılıkla sürdürülmesi gerektiğini vurgulayan taraflar; yapay zeka, yeni enerjili araçlar ve yarı iletken üretimi gibi stratejik alanlarda karşılıklı yatırımları artırma kararı aldı. Malezya Başbakanı İbrahim, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in küresel yapay zeka yönetişimine ilişkin sunduğu vizyona destek verdiklerini belirterek Pekin yönetimiyle teknolojik dönüşüm zemininde yakın koordinasyon sürdüreceklerini teyit etti.

Yatırım iklimi ve e-ticarette dengeli rekabet

Çinli şirketlerin Malezya'daki varlığının güçlendirilmesi hedeflenirken, pazardaki rekabet koşulları ve hukuki güvenceler de görüşmenin öncelikli başlıkları arasında yer aldı. Pekin yönetimi, Çinli e-ticaret firmalarının faaliyet gösterdikleri ülkelerin mevzuatına tam uyum sağlaması ve yıkıcı rekabetten kaçınması yönündeki tutumunu aktarırken; Malezya tarafı da ülkedeki Çin yatırımlarına adil, istikrarlı ve öngörülebilir bir iş ortamı sunmaya devam edeceğini beyan etti.

ASEAN-Çin hattında bölgesel denge

Güneydoğu Asya Ulusları Birliği (ASEAN) ile Çin arasındaki kurumsal ilişkilerin geleceğinin de ele alındığı temaslarda, Malezya’nın bölgesel istikrar ve çok taraflı diplomaside üstlendiği kritik rol öne çıkarıldı. Tek Çin ilkesine bağlılığını yineleyen Kuala Lumpur yönetimi, ASEAN-Çin Kapsamlı Stratejik Ortaklığı'nın derinleştirilmesinde ve Asya-Pasifik bölgesinde ortak refahın korunmasında yapıcı bir köprü işlevi görmeyi sürdüreceğini vurguladı.

Konsolosluk hizmetleri muhafaza edilecek

Bogota yönetimi, diplomatik bağların koparılmasını ulusal strateji ve küresel güvenlik taahhütlerinin bir gereği olarak tanımlarken sürecin idari boyutuna da açıklık getirdi. Diplomatik temsil düzeyinin sonlandırılmasıyla birlikte üst düzey siyasi temaslar askıya alınmış olsa da, bakanlık kaynakları bu durumun konsolosluk ilişkilerini kapsamadığını bildirdi. İki ülke arasındaki konsolosluk kanallarının açık kalması sayesinde, vatandaşlık işlemleri ve temel idari hizmetlerin kesintiye uğramadan yürütülmesi hedefleniyor.

Kalıcı barış için arabuluculuk vurgusu

Bölgedeki son gelişmelerin kapsamlı bir şekilde harmanlandığı zirvede Pakistan tarafı, devam eden çatışmalardan duyduğu derin endişeyi dile getirerek sahadaki tüm aktörlere net bir itidal çağrısında bulundu. Başbakan Şerif, bölgesel tansiyonun düşürülmesi ve kalıcı barışın tesis edilmesi için diplomatik kanalların kesintisiz işletilmesinin zorunlu olduğunu vurguladı. Bu diplomatik süreçte İslamabad Mutabakat Zaptı'nın taşıdığı hayati öneme dikkat çeken Şerif, ülkesinin çatışmaların çözümü ve bölgesel istikrarın sağlanması adına yapıcı rolünü sürdürmeye kararlı olduğunun altını çizdi.

Güvenlik ve refah ekseninde stratejik eşgüdüm

İran cephesi ise Pakistan'ın bölgesel güvenliği sağlama yönündeki diplomatik angajmanına tam destek verdiğini duyurdu. Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, İslamabad'ın barış inisiyatiflerini takdirle karşıladıklarını belirterek, iki ülke arasındaki stratejik ve çok yönlü iş birliğini daha da ileriye taşımaya hazır olduklarını ifade etti. Temasların süreklilik kazanacağı mesajını veren iki lider; ikili ilişkileri güçlendirmenin yanı sıra bölgesel barış, sınır güvenliği ve ekonomik refaha katkı sunmak amacıyla düzenli istişare mekanizmalarını işleterek yakın eşgüdüm içinde hareket etme konusunda mutabakata vardı.

Xi, konuşmasında Çin-ABD ilişkilerinin bir kez daha tarihi bir dönüm noktasına geldiğini belirterek, iki ülkenin büyük güçlerin uyum içinde bir arada yaşayabileceği yeni bir yol keşfetmek için birlikte çalışması gerektiğini söyledi.

ABD Başkanı Trump ve eşi Melania Trump’a sıcak misafirperverlikleri ve özenli hazırlıkları için teşekkür eden Xi, Çin-ABD ilişkilerinin gelişmesine önem veren ve bu süreci destekleyen ABD’nin farklı kesimlerinden kişilere de selamlarını iletti.

Xi, mayıs ayında gerçekleştirilen ziyaret sırasında Çin ile ABD arasında stratejik istikrara dayalı yapıcı bir ilişki kurulması konusunda mutabakata varıldığını hatırlattı. Trump’ın daveti üzerine ABD’ye yaptığı mevcut ziyarete de değinen Xi, iki ülke liderlerinin altı ay içinde karşılıklı ziyaretlerde bulunmasının ikili ilişkiler açısından tarihi bir anı temsil ettiğini kaydetti.

Xi, “Bugün Başkan Trump ile samimi ve kapsamlı bir görüşme yaptık. Birçok konuda yeni uzlaşıya vardık. Bu da Çin ile ABD arasındaki stratejik istikrara dayalı yapıcı ilişkinin içeriğini zenginleştirdi ve ikili ilişkiler için yeni bir stratejik yol haritası sağladı.” ifadelerini kullandı.

ABD’nin bağımsızlığının 250. yıl dönümü dolayısıyla kısa süre önce Çin hükümeti ve halkı adına Trump’a tebrik mesajı gönderdiğini hatırlatan Xi, 200 yılı aşkın süredir Çin ve ABD halkları arasında dostane temasların devam ettiğine işaret etti.

Xi, ABD’nin bağımsızlığını kazanmasının ardından Çin ile kurduğu temasların iki ülke arasında bağlantıların gelişmesini sağladığını, tarafların karşılıklı avantajlardan yararlandığını ve ticari ilişkilerin başladığını belirtti.

İki halkın 80 yılı aşkın süre önce Japon militarist saldırganlığına karşı omuz omuza mücadele ettiğini hatırlatan Xi, savaş yıllarında sınanan bu dostluğun nesilden nesile aktarılması gerektiğini ifade etti.

Xi, 50 yılı aşkın süre önce başlayan “Ping-pong diplomasisi”nin ise uzun yıllar kapalı kalan Çin-ABD ilişkilerinin kapısını açarak normalleşmeye giden tarihi süreci başlattığını söyledi.

“Bugün Çin-ABD ilişkileri bir kez daha tarihi bir dönüm noktasına geldi.” diyen Xi, Trump’ın “Amerika’yı yeniden büyük kılma” hedefi doğrultusunda ABD’nin kalkınmasına öncülük ettiğini, Çin’in de Çin ulusunun büyük şahlanışını gerçekleştirme hedefi doğrultusunda Çin tarzı modernleşmede yeni ilerlemeler kaydettiğini belirtti.

Xi, “Her iki hedef de çok görkemlidir. Birbirimizin başarısına katkı sağlayabiliriz.” dedi.

Çin ve ABD’nin büyük ülkeler olarak sorumluluk üstlenmesi gerektiğini vurgulayan Xi, iki tarafın halkların beklentileri ve çağın genel eğilimleri doğrultusunda hareket ederek büyük güçlerin doğru biçimde bir arada yaşayabileceği yeni bir yol keşfetmesi gerektiğini vurguladı.

ABD Başkanı Trump ise mayıs ayında Çin’e yaptığı son ziyareti hatırlatarak, Çin halkının misafirperverliğinin kendisinde derin ve güzel bir izlenim bıraktığını söyledi. ABD ile Çin’in köklü kültürlere sahip olduğunu ve iki ülke halklarının uzun yıllardır dostane ilişkiler sürdürdüğünü belirten Trump, “İki ülkenin siyasi sistemleri farklı olsa da ABD-Çin dostluğu zamanla daha da güçleniyor. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile karşılıklı saygı temelinde hareket etmeye, iki ülke arasındaki dostluğu geliştirmeye ve gelecek nesillere kalıcı refah ve güvenlik sağlamaya hazırım.” ifadelerini kullandı.

''Anlaşmazlıklar yönetilebilir''

ABD’li akademisyen ve Wenzhou-Kean Üniversitesi Doçenti Rob Kim Marjerison, Xi’nin açıklamasında Çin ile ABD’nin birbirine yaklaşması ve ortak bir noktada buluşması gerektiği mesajının öne çıktığını belirterek bu yaklaşımı desteklediğini söyledi. İki ülke ekonomilerinin derin biçimde iç içe geçtiğine ve karşılıklı bağımlılığın yüksek olduğuna dikkat çeken Marjerison, rekabetin kaçınılmaz olduğunu ancak anlaşmazlıkların yönetilebileceğini ve bunun her iki ülkenin uzun vadeli kalkınmasına katkı sağlayacağını ifade etti.

''Yapıcı diyalog güçlendirilmeli''

Singapur Ulusal Üniversitesi İşletme Okulu bünyesindeki Yönetişim ve Sürdürülebilir Kalkınma Merkezi Direktörü Lawrence Loh, Çin ile ABD arasındaki ilişkilerin küresel kalkınma açısından büyük önem taşıdığını belirtti. Xi’nin ABD ziyaretinin uluslararası topluma olumlu bir mesaj verdiğini söyleyen Loh, ikili ilişkilerin istikrarlı biçimde geliştirilmesi ve iki ülke halkına daha fazla fayda sağlanması için ekonomi, ticaret, yapay zekâ ve yenilenebilir enerji gibi alanlarda daha yapıcı diyaloğun güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Tanzanya Bilgi ve İletişim Teknolojileri Komisyonu Direktörü Nkundwe Moses Mwasaga, Xi’nin yazılı açıklamasının Çin-ABD liderleri arasındaki görüşmenin hedeflerini açık biçimde ortaya koyduğunu belirterek, “Çin, küresel kalkınma için öngörülebilir ve istikrarlı bir ortam yaratmak amacıyla iş birliği anlayışı temelinde ABD ile ilişkilerini geliştirmeye hazırdır” ifadelerini kullandı.

Bir sonraki durağımız Urumçi. Burada Xinjiang’ın tarihi, kültürel mirası ve günümüzde geçirdiği dönüşüme yakından bakıyoruz. Xinjiang Gelişme ve Terörle Mücadele Özel Sergisi’nden Shanxi Camii’ne, yenilenebilir enerji çalışmalarından Urumçi Büyük Pazarı’na ve Xinjiang İslam Derneği ile gerçekleştirdiğimiz buluşmaya kadar bölgenin farklı yönlerine tanıklık ediyoruz.

Yolculuğumuzun son durağında ise Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi’nin 70 yıllık gelişim sürecini anlatan özel sergiyi ziyaret ediyoruz. Çin Seddi’nin rüzgârından Turpan’ın çöllerine, Kehriz’in serin sularından Urumçi’nin renkli pazarlarına uzanan bu yolculukta; tarih, kültür, inanç ve modern yaşamın iç içe geçtiği Çin’i birlikte keşfediyoruz.

Yapay zekânın beraberinde getirdiği risklere karşı düzenleyici çerçeveler, acil durum müdahale sistemleri ve sınır ötesi iş birliği mekanizmalarının sürekli geliştirilmesi gerektiğini vurgulayan Fu, yapay zekânın terör örgütleri, aşırılıkçı gruplar ve sınır ötesi suç örgütleri tarafından kötüye kullanılmasına karşı ortak mücadele çağrısı yaptı.

Fu, yapay zekânın askerî alandaki geliştirilmesi ve kullanımında ülkelerin ihtiyatlı ve sorumlu davranması gerektiğini belirterek, stratejik yanlış hesaplamalardan ve silahlanma yarışından kaçınılmasının önemine işaret etti.

Yapay zekâ destekli silahların sivillere ve sivil tesislere yönelik ayrım gözetmeyen ya da kasıtlı saldırılarda kullanılmasına karşı olduklarını ifade eden Fu, yapay zekâ sistemlerinde nihai karar verme yetkisinin insanların elinde kalması gerektiğini vurguladı.

Fu ayrıca, dijital ve akıllı teknolojiler alanındaki uçurumun ülkeler arasındaki kalkınma farkını daha da derinleştirmesinin önlenmesi gerektiğini söyledi. BM’nin küresel yapay zekâ yönetişiminde merkezi rol oynamasının desteklenmesi gerektiğini kaydeden Fu, gelişmekte olan ülkelerin bu alandaki temsilinin ve söz hakkının artırılması çağrısında bulundu.

Ülkelerin yapay zekâ geliştirme stratejileri, yönetişim kuralları ve teknik standartlar arasında koordinasyonu güçlendirmesi gerektiğini belirten Fu, geniş mutabakata dayalı küresel bir yapay zekâ yönetişim çerçevesinin oluşturulmasının önemine dikkat çekti.

Fu Cong, daha fazla ülkenin Çin’in girişimiyle kurulan Dünya Yapay Zekâ İşbirliği Örgütü’ne katılmasını beklediklerini belirterek, Çin’in diğer ülkelerle birlikte adil ve makul bir küresel yapay zekâ yönetişim sisteminin oluşturulması için çalışacağını ifade etti.

Alibaba'nın yöneticisi Li Feifei'nin Hangzhou'da düzenlenen şirketin amiral gemisi niteliğindeki Apsara konferansında yaptığı açıklamada şirketin gelecekteki 12 ay içinde Türkiye, Finlandiya ve Hollanda'da ilk bulut bölgelerini (cloud regions) kuracağı ifade edildi.

Şirket aynı zamanda Malezya, Almanya, Birleşik Arap Emirlikleri, Fransa ve Hong Kong'daki veri merkezi ayak izini de genişletmeyi planlıyor. Bu girişimin şirketin yerelleştirilmiş bulut ve yapay zeka hizmetleri sağlama yeteneğini artıracağı düşünülüyor.

Dünya genelinde 20 gigavatlık bir veri merkezi ağı kurma planı

Şirket, Çin'in en güçlü yapay zeka çipleri olduğunu ve bunların yeni nesil yapay zeka modellerinin eğitimi için tasarlandığını belirttiği yeni bir çip serisini de tanıttı. Mevcut açık ağırlıklı modellerden çok daha büyük olan 5 trilyon ila 10 trilyon parametreli yeni temel modeller eğittiğini açıklarken donanım ve yazılım alanındaki bu yatırımların temelinde ise 2032'ye kadar dünya genelinde 20 gigavatlık bir veri merkezi ağı kurma planı bulunduğu hatırlatıldı.

Alibaba, yapay zekaya ulaşmak için dijital altyapıyı temel unsurlardan biri olarak gören ve bu alana Çin'deki en yüksek harcamaları yapan şirketler arasında yer alıyor. Şirket, 2025'te yapay zekaya üç yıl içinde 53 milyar dolarlık yatırım yapacağını açıklamış ve o tarihten bu yana sermaye harcamalarının artmaya devam edeceğine işaret etmişti.

Alibaba'nın büyüme hamlesi, Asya'nın ötesindeki bölgelerde Amazon ve Alphabet gibi rakipleriyle giderek daha fazla mücadele etmesi anlamına geliyor.

Bulut bölgesi nedir?

Bulut bilişim hizmeti sağlayıcılarının, veri merkezlerini belirli coğrafi bölgelerde gruplandırdığı altyapı alanlarına verilen isim. Her bulut bölgesi bir veya birden fazla veri merkezinden oluşabilir.

"No 3 Uzay Etkileri Filosu" adı verilen filonun içinde silahlı kuvvetlerin tüm kademelerinden bileşenler yer alacak ve yörüngedeki uyduların korunması hedeflenecek.

Uzaydaki hasmane eylemlerle ilgili gözlem ve uyarı görevlerini yürüten No 1 Uzay Operasyonları Filosu ile No 2 Uzay Uyarı Filosunun oluşturduğu ailenin bir parçası olacak yeni filo, bu eylemlere karşı doğrudan harekete geçecek.

Saldırı ve savunma görevlerini yürütecek filo, elektronik savaş ve uyduları hedef alan silahlara karşı donanımlı olacak.

İngiltere Savunma Bakanı Wes Streeting, yeni kurulacak filoya ilişkin İngiltere Uzay Gücü Konferansı'nda açıklamalarda bulundu.

Londra'da düzenlenen konferansta konuşan Streeting, filoya Uzay Yolu filminden yola çıkarak "Yıldız Filosu" adını verme talebinin Genelkurmay Başkanı tarafından reddedildi.

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Zhaosu Sulak Alanı ve Tianma Kültür Parkı: Nehrin sularını sıçratarak koşan yılkı atlarını besleme deneyimi ve Sincan'ın binlerce yıllık "Cennet Atları" kültürüne tanıklık. (Emekli Amiral Türker Ertürk'ün değerlendirmeleriyle)

• Dünyaca Ünlü At Parkı: Farklı ülkelerden özel at ırklarının koruma altına alındığı merkezde, biniciliğin bir yaşam biçimi olduğunu kanıtlayan nefes kesici akrobasi gösterileri.

• Altı Yıldız Caddesi ve Akordeon Müzesi: 1930'larda altıgen düzende inşa edilen tarihi mahallenin çok kültürlü dokusu ve Halk Kültür Sergisi Salonu'nda yer alan devasa akordeon koleksiyonu.

• Kültürel Mozaik ve Kapanış Temasları: Milli Halk Delegesinin sunduğu özel gösteride farklı etnik kimliklerin oluşturduğu gurur tablosu (Gazeteci Zeynel Lüle'nin izlenimleriyle) ve Sincan Uygur Özerk Bölgesi Halk Kongresi Daimi Komitesi Başkan Yardımcısı Mamtimin Kadir ile yapılan verimli görüşme.

Çin'in batıya açılan kapısı Sincan'ın entegrasyon ve kalkınma vizyonunu yerinde gözlemlediğimiz bu unutulmaz yolculuğun sonuna geldik. Ben Abdülkerim Yaşar; 6 gün boyunca Xinjiang izlenimlerimizi paylaştığımız bu serüvende bizlere eşlik ettiğiniz için teşekkür ederim. Hoşça kalın!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• İli Havzası ve Yining'in Dokusu: Uygur, Kazak, Hui, Moğol ve Han kültürlerinin muazzam bir uyumla harmanlandığı, Sincan'ın yemyeşil doğasıyla parlayan "bahçe şehri" Yining'e genel bir bakış.

• Lijie Caddesi: Şehrin tarihi dokusunu ve yerel kültürünü yansıtan, birbirinden ilginç dükkânlarıyla Yining'in renkli ve hareketli kalbi.

• Kalajun Yaylası ve Yurt Çadırları: 3000 metre rakımda, zümrüt yeşili bozkırların heybetli dağlarla kucaklaştığı noktada sıcak bir yöresel karşılama ve göçebe kültürünün simgesi geleneksel çadırlarına misafirlik.

• Kalajun Müzesi: Lalenin anavatanı olan bu bereketli topraklardaki 33 farklı lale çeşidini ve bölgenin zengin ekosistemini keşfettiğimiz bilgilendirici tur.

• Gün Sonu Değerlendirmeleri: Kalajun'un muhteşem manzarası eşliğinde doğanın tadını çıkarırken, Gazeteciler Mustafa Kemal Erdemol ve Özlem Gürses'in geziye dair özel izlenimleri.

Kalajun'un tertemiz havası ve görsel şöleni eşliğinde bitirdiğimiz bu keyifli günün ardından, bir sonraki bölümde Yining'in saklı güzelliklerini keşfetmeye devam edeceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Xiang Fei Parkı ve Kültürel Şölen: Çing Hanedanlığı İmparatoru Qianlong'un efsanevi Uygur eşi "Xiangfei" anısına tasarlanan parkta görkemli karşılama seremonisi, yöresel müzikler ve renkli halk dansları.

• Apak Hoca Türbesi: 17. yüzyılda inşa edilen; yeşil ve mavi sırlı çinileri, ince işlemeli minareleri ve "Kokulu Cariye" efsanesiyle Orta Asya İslam mimarisinin en zarif örneklerinden biri.

• Kaşgar Sincan Pilot Serbest Ticaret Bölgesi: Türkiye'nin 'Orta Koridor' vizyonuyla doğrudan örtüşen, 8 ülkeye sınırı bulunan ve gümrük, üretim, lojistik operasyonlarını tek çatı altında birleştiren yüksek teknolojili ticaret üssü.

• Xibe (Şibe) Antik Kenti: Çing Hanedanlığı döneminde sınırları korumak için zorlu bir göç yolculuğuyla bölgeye yerleşen Xibe halkının kültürü, tarım aletleri ve keyifli okçuluk deneyimimiz.

• Saixi Gölü: Yining'de günün yorgunluğunu attığımız, el değmemiş doğasıyla adeta bir kartpostalı andıran o huzur dolu durak.

Saixi Gölü'nün dingin manzarası eşliğinde tamamladığımız bu yoğun günün ardından, beşinci günde Yining'in gizli kalmış güzelliklerini keşfetmeye devam edeceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Geleneksel Köyler ve Porselen Sanatı: Balkabağı Sokağı'nda bizi karşılayan renkli gösteriler ve Yengisar'ın usta ellerinden çıkan, tamamen el işçiliğiyle üretilmiş zarif çömlekler. (Gazeteci Şükrü Küçükşahin'in yorumlarıyla)

• Yengisar Bıçağı Köyü ve Davaz Gösterisi: Sedef, kemik ve gümüş işlemeleriyle yüzyıllık bir geleneği yansıtan meşhur Yengisar bıçakları ve yaşları 8 ile 15 arasında değişen çocukların metrelerce yüksekte sergilediği nefes kesici "Davaz" (ip üstünde akrobasi) performansı. (Akademisyen Cangül Örnek'in değerlendirmesiyle)

• Geleneksel Çin Tıbbı Hastanesi: "Uzun yaşam diyarı" Shule'de (Şulı) bulunan, güney Sincan'ın en büyük rehabilitasyon merkezini barındıran bu tesiste; şifalı otlar, yalnızca nabız dinleyerek konulan teşhisler, akupunktur ve Tai Chi egzersizleri.

• Kırsal Kalkınma ve Jiangguoguo Şirketi: Bölgenin meşhur ceviz, badem ve kuru meyvelerinin uluslararası standartlarda işlenip dünyaya açıldığı üretim tesisine ziyaret ve Emekli Amiral Türker Ertürk'ün gezimize dair genel değerlendirmeleri.

Kaşgar'daki dolu dolu geçen üçüncü günümüzü burada noktalıyoruz. Bir sonraki bölümde Kaşgar'ın gizli kalmış köşelerini keşfetmeye devam edecek ve ardından rotamızı İli Kazak Özerk İli'nin merkezi Yining'e çevireceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Eski Şehir Koruma ve Yönetim Anı Salonu: Eski Kaşgar'ın maketleri üzerinden geçmişe yolculuk. Toprak evlerin yağmur ve deprem karşısındaki kırılganlığı ile 2010 yılında 8 bakanlığın ortaklığıyla başlatılan 1 milyar dolarlık dev restorasyon projesinin detayları. (Gazeteci Bülent Aydemir'in değerlendirmeleriyle)

• Tarihi İydgah Camii: 15. yüzyıldan günümüze uzanan, sarı tuğlalı görkemli girişi ve huzur veren yeşil kubbeleriyle Kaşgar'ın dini ve sosyal hayatının merkezi olan sembolik yapı. (Gazeteci İsmail Saymaz'ın yorumlarıyla)

• Kaşgar Antik Kenti ve Sokakları: Tarihin izini sürdüğümüz antik kent sokakları, renkli dükkânlar ve bakırcılar çarşısının o eşsiz ritmi. (Gazeteciler İrem Karataş ve Zeynel Lüle'nin izlenimleriyle)

Kaşgar'ın ruhunu doyasıya hissettiğimiz bu renkli günün ardından, 3. günde de bu eşsiz şehri keşfetmeye devam edeceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

Urumçi’ye Varış: Asya'nın önemli aktarma noktalarından Tianshan Uluslararası Havalimanı ve şehrin şaşırtıcı derecede modern, temiz ve düzenli yapısı.

70. Yıldönümü Sergisi: 1955'ten günümüze Xinjiang'ın tarihi gelişimi, Demokratik Toprak Reformu, bölgede üretilen ilk traktör ve zorlu yol inşaatlarının fedakar hikayeleri.

Terörle ve Aşırıcılıkla Mücadele Müzesi: 1,66 milyon kilometrekarelik coğrafyanın jeopolitik önemi, geçmiş yıllarda yaşanan güvenlik sorunları ve Gazeteci Murat Taylan’ın değerlendirmeleri.

Urumçi Büyük Pazarı: Günü keyifle noktaladığımız, kültürel çeşitliliğin ve renkli dokunun kalbi olan o meşhur pazar.

Bir sonraki bölümde tarihi Kaşgar şehrinde görüşmek üzere... İyi seyirler!

Haliç Tersanesi bünyesindeki İstanbul Sanat Müzesi’nde kapılarını açan etkinlik, Asya’nın yükselen teknolojik gücünün toplumsal dönüşümle, özellikle de kadınların ve kız çocuklarının dijital dünyadaki rolüyle nasıl harmanlandığını gözler önüne seriyor.