Protestocular, başkent Dakka’nın çeşitli sanayi bölgelerinde polisle çatıştı. Bu durum, yüzlerce fabrikanın faaliyetlerini askıya almasına neden olurken, Çin’den sonra dünyanın en büyük ikinci giyim ihracatçısı olan Bangladeş’te sevkiyat gecikmeleriyle ilgili endişeleri artırdı. Sektör, yaklaşık 4 milyon işçiye istihdam sağlıyor, ihracat gelirlerinin %80’inden fazlasını oluşturuyor ve H&M, Zara ve Walmart gibi markalara ürün tedarik ediyor.

Bugün (4 Kasım), Dakka’nın dış mahallelerindeki iki büyük giyim merkezi olan Savar ve Gazipur’da işçiler ile polis arasında çatışmalar çıktı. Göstericiler yolları ve otoyolları kapatırken, polis göz yaşartıcı gaz ve ses bombaları kullandı. Daha fazla kargaşa yaşanacağına dair endişeler nedeniyle birçok fabrika faaliyetlerini askıya aldı.

İşçi ve fabrika sahiplerinin temsilcilerinden oluşan altı üyeli ücret kurulunun, sektörün ücret yapısının gözden geçirilmesine ilişkin resmi görüşmelere başlaması bekleniyor. İşçiler, gıda, barınma ve diğer yaşam maliyetlerinin yıllardır artması nedeniyle mevcut asgari ücretin artık temel hane halkı giderlerini karşılamaya yetmediğini belirtti.

Bir giyim işçisi olan Bithi Begum, “Her ay bir mücadele. Bütün gün sıkı çalıştıktan sonra kazandığımız para, temel ihtiyaçlarımızı bile zar zor karşılıyor,” dedi.

Fabrikalar ilkbahar ve yaz siparişleri için kritik bir üretim dönemine girerken, uluslararası alıcılar durumu yakından takip ediyor. İsveçli moda perakendecisi H&M, Reuters’a yaptığı açıklamada, bazı fabrikaların geçici olarak kapandığını ama tedarik zincirinde büyük bir aksaklık yaşanmadığını belirtti. Üreticiler, sektörün zaten artan maliyetler, güçlenen bölgesel rekabet, Orta Doğu’daki çatışmaya bağlı enerji piyasasındaki belirsizlik ve önemli ihracat pazarlarındaki zayıflayan talep nedeniyle baskı altında olduğunu belirtti.

Uzmanlar, ücret kurulunun, işçilerin taleplerini Bangladeş ekonomisinin merkezinde yer alan bu sektörün rekabet gücüyle dengeleme zorluğuyla karşı karşıya olduğunu söyledi. Dakka Üniversitesi’nde ekonomi profesörü olan Selim Raihan, fabrikaların verimliliğini artırması halinde Bangladeş’in rekabet avantajını kaybetmeden önemli bir ücret artışını karşılayabileceğini söyledi.

Raihan, herhangi bir ücret revizyonunun enflasyonu, yaşam maliyetlerini ve fabrikaların ödeme gücünü de yansıtması gerektiğini, uluslararası alıcıların ise daha adil satın alma uygulamaları ve fiyatlar yoluyla iyileştirilmiş çalışma standartlarını desteklemesi gerektiğini belirtti. Raihan, uzun süren işçi ayaklanmalarının, teslimat güvenilirliğini ve alıcıların güvenini sarsacağı için, yüksek ücretlerden daha büyük bir tehdit oluşturabileceğini belirtti:

“Ucuz işgücünü sektörün kalıcı rekabet stratejisi olarak görmek bir hata olur. Bangladeş, verimlilik, güvenilirlik, modernizasyon ve daha yüksek katma değerli ürünlere giderek daha fazla yönelmeli.”

TFF Süper Lig ve 1. Lig müsabakalarından elde edilecek veri hakları ihale kapsamında olmayacak.

Yayın ihalesine katılabilecek sermaye şirketleri, kamu kurum ve kuruluşları, ortak girişimler veya iş ortaklıkları, ihale dokümanlarını, satış bedeli 750 bin lirayı TFF'nin banka hesabına ödeyerek Riva'daki federasyona ait tesislerde bulunan TFF Mali İşler Direktörlüğü'nden alabilecek.

Teklif vermek isteyenler, 30 Kasım Pazartesi günü saat 14.00-14.10 arasında, Riva'daki tesislerde Yayın İhale Komisyonu'na noter huzurunda tekliflerini sunabilecek.Federasyondan yapılan açıklamada ayrıca TFF'nin, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine tabi olmadığı gibi, tüm teklifleri reddetmekte veya ihaleyi iptal etmekte serbest olduğu belirtildi.

Fuar, 162 ülke, bölge ve uluslararası örgütten katılımcıları bir araya getirdi. Yurt dışından 4.142 işletme fuarda ürünlerini sergiliyor.

Fuarın toplam alanı ilk kez 440 bin metrekareyi aştı. Bu alanın 370 bin metrekareden fazlası işletmelere ayrıldı.

Fuara katılan şirketler arasında dünyanın en büyük 500 şirketi listesinde yer alanlar veya kendi sektöründe lider olanlar ilk kez 300’ü geçti. Dünya, Asya veya Çin pazarında ilk kez tanıtılan ürün sayısı da 480’i aşarak rekor kırdı.

Beyaz Saray'ın bahçesinde inşa edilen balo salonuyla ilgili bilgiler veren Trump, daha sonra basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtladı.

Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance’in seçimlerin kaybedilmesini İran savaşına bağlaması konusunda, "Bence bu büyük ölçüde doğru, çünkü kısa vadede benzin fiyatlarını biraz yukarı çekti, dolayısıyla muhtemelen bu doğru." dedi.

İran'ın nükleer silaha sahip olamayacağını ve bunun için söz konusu adımları attıklarını anlatan ABD Başkanı, "Savaşın bu konuyu (seçimleri) etkileyeceğini biliyordum. Ancak etkilesin ya da etkilemesin, İran’ın nükleer silaha sahip olması mümkün değil." şeklinde konuştu.

Trump ayrıca, İran'la savaş konusunda pişman olmadığını kaydederek, "Ama aynı zamanda, bunu tekrar yapmam gerekseydi, yine aynısını yapardım çünkü uzun vadede İran nükleer silaha sahip olmamalı." değerlendirmesini yaptı.

Demokratlarla muhtemelen iyi geçineceğim

Öte yandan Trump, seçim sonuçlarının ardından Kongre'de ortaya çıkan yeni tabloya ilişkin, "Demokratlarla muhtemelen iyi geçineceğim, tabii ki yıkıcı davranmadıkları sürece, ancak veto yetkisi bizde. Zaten aradılar ve bazı konuları konuşmak istiyorlar. Dolayısıyla sorun olmayacak." yorumunu yaptı.

Seçmenin tercihleri konusunda görüşü sorulan ABD Başkanı, oy pusulasında kendi isminin olması durumunda "açık bir şekilde kazanacaklarını" savundu.

Trump ayrıca, Temsilciler Meclisi Başkanı ile ilgili seçim sürecine ve kimlerin aday olacağı konusuna karışmayacağını ifade etti.

Wall Street Journal (WSJ) gazetesi de uçuş takip verilerine ve yetkili kaynaklara dayandırdığı haberinde, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırı hazırlığında olduklarına dair yeni emareler bulunduğunu, Washington yönetiminin füze savunmasını güçlendirmek amacıyla Teksas'tan İsrail'e ek bir Patriot bataryası sevk ettiğini iddia etmişti.

Öte yandan, ABD basınında yer alan iddialara göre Washington, bazı Körfez ülkelerini, ABD'de 3 Kasım'da yapılan Kongre ara seçimlerinin ardından kısa süreli ancak yoğun çatışma veya saldırı ihtimaline karşı hazırlıklı olmaları konusunda uyarmıştı.

ölgeye gönderilmesi, İran'a yönelik olası askeri hazırlıkların bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Haberde, düşman sahasındaki radar ve hava savunma sistemlerinin yaydığı sinyalleri tespit edip analiz etmek amacıyla kullanılan bu özel donanımlı casus uçaklardan envanterde yalnızca iki adet bulunduğu ve bunlardan birinin son 24 saat içinde Orta Doğu'ya sevk edildiği vurgulandı.

İsrail basınında 31 Ekim'de yayımlanan haberlerde, İran'a yönelik geniş kapsamlı olası bir askeri harekata hazırlık olarak ABD ordusunun İsrail'e 10 askeri nakliye uçağı ve 80 havadan havaya yakıt ikmal uçağı konuşlandırdığı aktarılmıştı.

Veri eksikliği ve bürokratik kör noktalar

Bölgesel meteorolojik modellemelerdeki mevcut yapı, kriz yönetimindeki en büyük operasyonel engellerden birini oluşturuyor. Ulusal iklim sağlayıcıları genel hava modellerini tahmin etmede başarılı olsa da, kapsamlı sosyoekonomik veri eksikliği, bu doğa olaylarının tarım ve altyapı üzerindeki spesifik etkilerinin öngörülmesini zorlaştırıyor. Bu veri eksikliği, kamu kaynaklarının tahsisindeki bürokratik hantallıkla birleştiğinde krizin boyutunu daha da büyütüyor. Güvenilir mevsimsel tahminler aylar öncesinden elde edilebilmesine rağmen, devlet fonlarının büyük ölçüde kriz sonrası müdahale ve iyileştirme çalışmaları için ayrılmış olması nedeniyle önleyici eylem penceresi sıklıkla kaçırılıyor. Bölge halklarına normalin üzerinde yağış uyarısı yapılsa dahi, bireylerin bu bilginin pratik sonuçlarını anlayamaması veya hızla eyleme geçecek finansal kapasiteden yoksun olması uyarı sistemlerini işlevsiz kılıyor.

Reaktif planlamanın ağır ekonomik bedeli

Krizlere yalnızca felaket sonrasında müdahale etmeye dayalı geleneksel reaktif yaklaşım, kıta ekonomilerine sürdürülemez bir maliyet yüklüyor. Afrika Kalkınma Bankası'nın (AfDB) projeksiyonlarına göre, tekrarlayan iklim olayları milli gelirleri kalıcı olarak yüzde 1 ila 2 oranında düşürme riski taşıyor. Makroekonomik analizler, hükümetlerin El Nino gibi iklim olaylarını ulusal bilançolarda öngörülebilir bir mali risk olarak ele alması gerektiğini vurguluyor. Ölçeklenebilir sosyal koruma ağları, üretken ekonominin önleyici savunması ve önceden ayarlanmış acil durum finansmanlarının derhal devreye sokulması hayati önem taşıyor. Geleneksel küresel iklim fonlarındaki kesintiler göz önüne alındığında, Afrika'nın bu tür krizlerle başa çıkabilmek için doğrudan kıta gerçeklerine dayanan kendi iç direnç finansman mimarisini acilen kurması gerekiyor.

Kriz, bilgiden daha hızlı hareket ediyor

İklim şoklarının etkilerini hafifletmek, nihai olarak sahadaki toplulukların bilimsel verilerle kurduğu ilişkinin yeniden tanımlanmasını gerektiriyor. Bireylerin yalnızca başlangıçtaki mevsimsel tahminlere güvenmek yerine, haftalık ve aylık hava durumu güncellemelerini yakından takip etmesi; sel riski altındaki bölgelerin tahliye edilmesine, tarım arazilerinin korunmasına ve tedarik zincirlerinin güvence altına alınmasına olanak tanıyor. Sahadan elde edilen son veriler, bilginin yayılmasının artık Afrika için bir darboğaz olmadığını gösteriyor. Trajedinin kaynağı yaklaşan tehlikenin bilinmemesi değil; krizin, üretilen ve dolaşıma sokulan bilgiden çok daha hızlı hareket etmesi olarak değerlendiriliyor. Analizler, Afrika'nın iklim değişikliğiyle mücadelede sistemlerini yeniden kurgulayarak eylemsizlik açığını kapatması gerektiğine işaret ediyor.

Dijital kültürel miras ve medya entegrasyonu

Farklı disiplinlerden gelen uzmanların katılımıyla zenginleşen oturumlarda, teknolojik gelişmelerin toplumsal değerlerle entegrasyonu masaya yatırıldı. Kültürel mirasın dijital teknolojiler yardımıyla korunması ve küresel çapta erişilebilir hale getirilmesi konularının ön plana çıktığı buluşmada, genç kuşakların uluslararası alandaki dijital etkileşimi ve ana akım medyanın kültürlerarası iletişim kapasitesinin artırılması gibi stratejik başlıklar etrafında ortak deneyimler paylaşıldı. Özellikle görsel medyanın ve film endüstrisinin dijital platformlardaki rolü, küresel sınırları aşan kültürel köprülerin kurulmasında etkili bir araç olarak değerlendirildi.

Çok paydaşlı küresel diyalog

Çin Medya Grubu'nun (CMG) organizatörlüğünde hayata geçirilen ve medeniyetler arası etkileşimi temel alan forum, dijital ekosistemin tüm paydaşlarını aynı masada buluşturarak çok yönlü bir iletişim ağı oluşturdu. Hükümet yetkililerinden internet kültürü araştırmacılarına, teknoloji şirketlerinin üst düzey yöneticilerinden siber alanda geniş kitlelere ulaşan kanaat önderlerine kadar 120'yi aşkın temsilcinin katıldığı etkinlik, internetin daha kapsayıcı ve kültürel açıdan zengin bir küresel yapıya kavuşturulması için atılacak ortak adımların zeminini hazırladı.

Suudi Arabistan Ulusal Güvenlik Danışmanı Musad bin Muhammed El Aiban ile İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Ali Bagheri kısa süre önce ayrı ayrı Çin'i ziyaret etmişti.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, bugün düzenlenen olağan basın toplantısında bu konuya değindi. Orta Doğu'daki gerilimin tırmanmaya devam ettiğine dikkat çeken Sözcü, öncelikli görevin çatışmaların yeniden başlamasını ve bölge halklarının bundan zarar görmesini önlemek olduğunu söyledi.

Çin'in, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in Orta Doğu'da barış ve güvenliğin teşvik edilmesine yönelik girişim ve önerilerini rehber alacağını belirten Mao, Çin'in nesnel ve adil tutumunu koruyarak İran ile ABD'nin anlaşmazlıklarını müzakereler yoluyla çözmesini destekleyeceğini ifade etti.

Sözcü, Yemen sorununun siyasi çözümünü ilerletip Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik kapsamlı ve uygulanabilir bir çözüm üzerinde uzlaşılmasına katkıda bulunacaklarını kaydetti.

Mao ayrıca bölge ülkelerinin birbirlerinin egemenliğine saygı göstermesini ve iyi komşuluk ilişkilerini geliştirmesini temenni ettiklerini belirterek, ortak, kapsamlı, işbirliğine dayalı ve sürdürülebilir bir bölgesel güvenlik mimarisinin birlikte oluşturulması ve bölgede kalıcı barış ile istikrarın sağlanması çağrısında bulundu.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, bugün düzenlenen olağan basın toplantısında ilgili konuya değinerek Paris Anlaşması'nın bu yıl ikinci on yılına girdiğine dikkat çekti. Sözcü, konferansta önümüzdeki on yılda anlaşmanın uygulanmasının güçlendirilmesi, eylemlerin hızlandırılması ve iş birliğinin teşvik edilmesi konularının ele alınacağını ifade etti.

Mao Ning, Çin’in tüm taraflarla birlikte çaba göstererek çok taraflılığı kararlılıkla savunmaya, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve Paris Anlaşması’nı kapsamlı biçimde uygulamaya, iklim alanındaki somut adımları güçlendirmeye ve konferansın başarıyla sonuçlanmasına katkıda bulunmaya hazır olduğunu söyledi.

Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenecek COP31, 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya’da gerçekleştirilecek.

Teknoloji şirketleri, yapay zeka veri merkezlerini kurmak için tedarikçilerden çip setleri, sunucular ve elektrik tedarik ediyor. Arz sıkıntısı nedeniyle erişimi güvence altına almak için genellikle birkaç yıllık sözleşmeler imzalıyorlar.

Bazıları ise kendi tesislerini kurmak yerine, bulut hizmeti sunan girişimlerden ekipman kiralıyor veya bilgi işlem kaynakları ayırıyor. Henüz yerine getirilmemiş satın alma taahhütleri ve henüz başlamamış kiralama sözleşmeleri genellikle bilanço dışı kalemler olarak değerlendiriliyor.

Muhasebe kurallarına tam olarak uygun olsalar da, bunlar gelecekte muhasebeleştirilmesi muhtemel gizli borçlar olarak görülüyor. Bu tür gizli borç, beş şirket genelinde yaklaşık 3,2 trilyon dolara ulaştı. Bunun yaklaşık %60’ı satın alma taahhütlerinden, %40’ı ise henüz başlamamış kiralama yükümlülüklerinden oluşuyor. Toplam tutar şimdiden şirketlerin toplam varlıklarının yaklaşık %80’ine denk geliyor ve bu hız devam ederse yakında toplam varlıkları aşabilir.

30 Eylül itibarıyla en fazla gizli borca sahip olan şirket 1,05 trilyon dolarlık borçla Google. Bu rakam Mart sonuna kıyasla yaklaşık %160 daha yüksek. Ne var ki, şirketin hesaplama metodolojisinin bir kısmını değiştirmiş olması nedeniyle doğrudan karşılaştırma yapmak zor.

Meta ikinci sırada yer alırken, onu Microsoft, Amazon ve Oracle izliyor.

Google, ana faaliyetlerinden elde ettiği gelirden daha fazla nakit akışını veri merkezlerine ve diğer sermaye harcamalarına yönlendiriyor. Temmuz-Eylül çeyreğinde sermaye yatırımı kaynaklı nakit çıkışları 71,3 milyar dolara ulaştı. İşletme nakit akışıyla birleştirildiğinde, bu hamleler yaklaşık 29 milyar dolarlık bir açık verdi ve bu, üst üste üçüncü çeyrekteki açığı işaret ediyor.

Şirket, güçlü talebi karşılamak için 2027’de harcamaları daha da artırmayı planlıyor. Meta’nın bilanço dışı yükümlülükleri Eylül sonunda yaklaşık 810 milyar dolara ulaştı; bu rakam Mart sonuna göre %90 artış gösterdi. Şirket, dış yatırımcı sermayesini kullanarak bilgi işlem kapasitesini artırıyor. Temmuz ayında, ABD’li yatırım şirketi BlackRock ile bir ortak girişim kurduğunu duyurdu ve veri merkezlerini kiralamak üzere bir anlaşma imzaladı.

Meta ayrıca Nisan ayında, ABD’li startup CoreWeave’den 2032 yılına kadar yaklaşık 21 milyar dolar değerinde bulut kapasitesi satın almayı kabul etti.Bu şirketlerin gizli borçlarının bir kısmı, CoreWeave gibi girişimlerin kredi itibarını güçlendirmeye de hizmet etti. Bilançoları daha zayıf olsa bile, bu şirketler teknoloji devleriyle yaptıkları sözleşmelerle desteklenen gelecekteki satışlara sahip oldukları için bankalardan ve yatırımcılardan finansman çekebiliyorlar.

Gelgelelim bu eşi görülmemiş altyapı yatırımı patlamasında artık değişim sinyalleri ortaya çıkıyor.

CoreWeave’in tahvil fiyatları Ekim ayında düşüş yaşadı ve bu durum, bazen “neocloud sağlayıcıları” olarak da adlandırılan, yapay zeka odaklı bulut girişimlerinin finansal sağlığı konusunda endişeleri artırdı.

Bu tür şirketlerin çoğunun bulut hizmetleri dışındaki gelir kaynakları sınırlı. Bu da, artan faiz oranlarının ek fon toplama sürecini zorlaştırması ve veri merkezlerine yönelik yatırımların devamını tehlikeye atması durumunda, bu şirketleri savunmasız bırakıyor.

Yatırımcıların endişeleri, kredi notu yüksek teknoloji şirketlerinin kendilerinin yapacağı devasa yapay zeka harcamaları konusunda da artıyor.Geçen hafta açıklanan finansal sonuçların ardından, hem Alphabet hem de Amazon, 2027 ve sonrasında yatırımlarını genişletmeye devam etme planlarını ortaya koyduktan sonra hisseleri keskin bir düşüş yaşadı.

Beş şirket arasında en az gizli borcu olan Oracle, mali durumu konusunda özellikle ciddi endişelerle karşı karşıya. Şirketin hisseleri, yaklaşık bir yıl önceki zirve seviyesine kıyasla %60’ın üzerinde değer kaybetti.Şirket, yatırımcıları rahatlatmak amacıyla, geçen hafta temel kazançlar ile sermaye harcamaları arasındaki dengeyi yansıtan serbest nakit akışını, Aralık 2027 ile Mayıs 2028 arasındaki dönemde pozitif seviyeye geri getireceğini açıkladı.

Günümüzün yapay zeka sektörü, teknoloji devleri, çip üreticileri, yapay zeka geliştiricileri ve yeni nesil bulut sağlayıcıları arasındaki uzun vadeli satın alma anlaşmaları ağı üzerine kurulu.Yatırım, finansman ve garantiler birbirini pekiştirerek kredi itibarını artırıyor ve şirketlerin finansal piyasalardan büyük meblağlar toplamasına olanak tanıyor.

Fakat tüm bu kredi itibarı hâlâ birkaç teknoloji devine bağlı durumda. Yapay zeka yatırımları mevcut hızıyla devam ederse ve kârlar beklentileri karşılayamazsa, piyasanın bu şirketlere olan güveni sarsılabilir ve bunun yansımaları hem teknoloji sektörüne hem de daha geniş finansal sisteme yayılabilir.

Trump, açıklamasında, "Ben oy pusulasında yer almıyordum, eğer alsaydım büyük bir farkla kazanırdık." değerlendirmesinde bulundu.

Trump'tan Demokratlarla iş birliği mesajı

Trump, New York Times gazetesine yaptığı açıklamada, seçimlerin ardından ortaya çıkan tabloyu "kesinlikle kabul etmeye hazır olduğunu" söyledi.

Demokratlarla birlikte çalışmaya açık olduğunu belirten ABD Başkanı, "Onlarla çalışmayı dört gözle bekliyorum. Muhtemelen beraber çalışmak için bir çözüm buluruz." dedi.

"İran kararımdan tamamen eminim"

Trump, seçim sonuçlarının İran'a yönelik politikaya etkisini değerlendirirken de birçok kişinin petrol fiyatlarının İran yüzünden yükseldiği eleştirisinde bulunduğuna işaret etti. Trump, "Ben ülkemizin ve hatta dünyanın uzun vadeli yararı için İran konusunda aldığım kararın kesinlikle doğru olduğuna ve olmaya da devam ettiğine tamamen eminim." dedi.

İran'da tansiyonun yükselip yükselmeyeceği sorusuna ise Trump, bunu değerlendireceklerini ve "bir fırsat" görürlerse bunu yapacaklarını söyledi.

Trump, İran'a yönelik nükleer güç kullanma iddialarına ilişkin ise "Buna ihtiyacım yok. Onları çoktan yıktık." ifadesini kullandı.

Veto paylaşımı

Trump daha sonra sosyal medya hesabından üzerinde "Veto" yazan bir şapkanın görselini paylaştı. Seçim öncesinde Kongre'de kontrolü kaybetmeleri halinde kendisini "Bay Veto" olarak tanımlayacağını söyleyen Trump, bu ifadeyle Demokratların çoğunluğu ele geçirmesi durumunda Kongre'den geçecek yasal düzenlemeleri veto etme yetkisini kullanabileceğine işaret etmişti.

Daha sonra açıklama yapan ABD Başkanı Trump, "Demokratlar gönderecek ben veto edeceğim. Sonucun sebeplerinden biri de İran" ifadelerini kullandı.

Demokratları tebrik etti

Cumhuriyetçilerin Senato'da çoğunluğu kaybetmesi ve Temsilciler Meclisi'nde Demokratların gerisine düşmesinin ardından Trump, Wall Street Journal gazetesine konuştu. Peş peşe açıklamalarda bulunan Trump, Demokratları tebrik etti.

Cumhuriyetçilerin seçimlerde kan kaybetmesinin nedeninin İran'a karşı yürütülen savaş olup olmadığı sorusuna Trump, "İran da bunun bir parçasıydı." yanıtını verdi.

Trump, İran savaşı konusunda hiçbir tereddüdünün olmadığını vurgulayarak, "Bunu düşünmüyorum. Ben doğru olanı yaptım. Yine olsa yine yaparım." ifadesini kullandı.

Meclis Başkanı Kalibaf, şu ifadeleri kullandı:

"ABD hükümeti, uluslararası güç odaklarına ve şantajcılara hizmet etmek uğruna kendi halkının iradesini görmezden geldiği takdirde, İran'ın 'hayır' demesinin kabusla beraber geleceğini öğrenecek.

Vicdan meselesi mi yoksa maliyet mi? ABD halkı savaşa hayır dedi ve biz bu mesajı destekliyoruz."

ABD Kongre ara seçimlerinde resmi olmayan sonuçlara göre Demokratlar, Senato'da 51 sandalyeye ulaşarak çoğunluğu elde etmişti.

Conscience or the cost of living, Americans said NO TO WAR, and we endorse this message. If the US govt betrays their public will to serve international paymasters and blackmailers, it will learn our NO comes with a Nightmare.

— محمدباقر قالیباف | MB Ghalibaf (@mb_ghalibaf) November 4, 2026

İnternet teknolojilerinin insanlık tarihinde yeni bir dönüşümün kapılarını açtığını belirten Li Qiang, dijitalleşmenin yalnızca ekonomik büyümeyi değil, üretim ilişkilerini, toplumsal yaşamı ve uluslararası iş birliğini de yeniden şekillendirdiğine dikkat çekti.

Çin'in dijital teknolojilerin geliştirilmesi ve yönetilmesinde uluslararası iş birliğini desteklemeyi sürdüreceğini belirten Li, özellikle yapay zekâ, algoritmik eşitsizlikler, veri güvenliği ve küresel dijital uçurum konularında önemli mesajlar verdi.

"Ulusal güvenlik gerekçesiyle dijital demir perde oluşturulmamalı"

Konuşmasının uluslararası iş birliğine ilişkin bölümünde dijital teknolojilerin jeopolitik ayrışmaların aracı haline getirilmemesi gerektiğini vurgulayan Li Qiang, ulusal güvenlik kavramının genişletilerek teknolojik iş birliğinin sınırlandırılmasına karşı çıktı.

Li, "Ulusal güvenlik kavramının genelleştirilmesine ve 'dijital demir perde'nin inşasına karşı çıkmalıyız" ifadelerini kullandı.

Dijital güvenliğin sağlanması için uluslararası toplumun ortak hareket etmesi gerektiğini belirten Çin Başbakanı, teknolojilerin kontrolsüz biçimde kötüye kullanılmasının önlenmesi çağrısında bulundu.

Li, Çin'in bütün ülkelerin meşru siber güvenlik kaygılarına saygı göstereceğini, güvenlik sorunlarının çözümünde iş birliğini geliştirmeye devam edeceğini söyledi.

"Yapay zekâ insanın yerini almamalı, insanı özgürleştirmeli"

Li Qiang'ın konuşmasında öne çıkan başlıklardan biri de yapay zekânın geleceği ve teknolojik gelişmenin toplumsal sonuçları oldu.

İnternetin artık yalnızca bilgi taşıyan bir sistem olmaktan çıkarak öğrenme, karar verme ve uygulama yetenekleri kazanan akıllı bir yapıya dönüştüğünü belirten Li, bu gelişmenin beraberinde önemli etik ve toplumsal sorunlar getirdiğini ifade etti.

Yapay zekânın insanın yerini almasına yönelik endişelere değinen Li, teknolojinin insanı kontrol eden bir güce dönüşmemesi gerektiğini vurguladı.

"İnternet ve yapay zekâ, insan yeteneklerinin uzantıları, insanları özgürleştirmenin araçları olmalı, tamamen yerlerine geçmemelidir" diyen Li, teknolojik gelişmenin merkezinde insanın bulunması gerektiğinin altını çizdi.

Li, yapay zekâ ne kadar gelişirse gelişsin insanın belirleyici konumunun korunması gerektiğini, makinelerin insanların daha nitelikli istihdam olanaklarına ve kişisel gelişim fırsatlarına ulaşmasına yardımcı olan araçlar olarak kalmasının önem taşıdığını söyledi.

Algoritmaların yarattığı eşitsizliklere dikkat çekti

Çin Başbakanı, dijital ekonominin gelişmesiyle birlikte algoritmaların günlük yaşam üzerindeki etkisinin giderek arttığına işaret etti.

Algoritmaların verimlilik sağlarken toplumsal adaleti ve insan haklarını olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunan Li, çalışanların algoritmik sistemlerin baskısı altında kalması, büyük veriye dayalı fiyat ayrımcılığı ve algoritmik önyargılar gibi sorunlara dikkat çekti.

Algoritmaların yalnızca ekonomik verimlilik temelinde geliştirilmesinin toplumsal sorunları derinleştirebileceğini belirten Li, teknolojik gelişmenin ahlaki değerler ve toplumsal sorumlulukla birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.

Li, algoritmaların yarattığı bilgi balonlarının farklı düşüncelere ve kültürel etkileşime erişimi sınırlandırabileceğini de ifade etti.

Teknolojinin yalnızca verimliliği artıran bir araç olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Çin Başbakanı, yeni teknolojilerin insan ihtiyaçlarına ve ortak insani değerlere hizmet etmesi gerektiğini dile getirdi.

"Dünyada 2 milyardan fazla insan internete erişemiyor"

Küresel dijital eşitsizliklere de değinen Li Qiang, teknolojik ilerlemenin ülkeler ve toplumlar arasındaki kalkınma farklarını daha da büyütme riski taşıdığına dikkat çekti.

Dünya genelinde 2 milyardan fazla insanın hâlâ internet erişiminden yoksun olduğunu belirten Li, gelişmiş yapay zekâ modelleri, yüksek kaliteli veri kümeleri, bilgi işlem kapasitesi ve iletişim altyapıları bakımından ülkeler arasında ciddi farklılıklar bulunduğunu söyledi.

Bu eşitsizliklerin giderilmemesi halinde gelişmiş ülkelerle gelişmekte olan ülkeler arasındaki kalkınma farkının daha da derinleşebileceğini ifade eden Li, dijital teknolojilerin belirli ülkelerin veya toplumların ayrıcalığı haline gelmemesi gerektiğini vurguladı.

Li, teknolojik ilerlemenin kazanımlarının bütün insanlık tarafından paylaşılmasının çağımızın temel meselelerinden biri olduğunu belirtti.

Çin'den Küresel Güney'e dijital kalkınma desteği

Çin'in Küresel Güney ülkelerinin dijital dönüşümüne desteğini artıracağını açıklayan Li Qiang, teknolojik gelişmenin daha kapsayıcı ve dengeli bir uluslararası kalkınma modeli oluşturmak için değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Li, Çin'in Küresel Kalkınma Girişimi çerçevesinde gelişmekte olan ülkelerin dijital altyapılarının güçlendirilmesine, dijital becerilerin geliştirilmesine ve teknolojik kapasitelerinin artırılmasına destek vereceğini belirtti.

Özellikle yeni teknolojilerin ülkeler arasındaki kalkınma farklılıklarını derinleştirmemesi gerektiğini vurgulayan Li, dijitalleşmenin sağladığı kazanımların dünya genelinde daha adil biçimde paylaşılması çağrısında bulundu.

Çin Başbakanı, internet ve yapay zekâ teknolojilerinin insanlığın ortak yararına hizmet eden kamusal imkânlara dönüşmesinin önemine dikkat çekti.

"Küresel internet yönetiminde gerçek çok taraflılık uygulanmalı"

Li Qiang, küresel internet yönetişiminin daha adil ve eşitlikçi bir yapıya kavuşturulması gerektiğini de ifade etti.

Ülkelerin dijital yönetim konusunda farklı yaklaşımlara sahip olmasının doğal olduğunu belirten Li, bu farklılıkların uluslararası çatışmaları derinleştirmek yerine diyalog ve müzakere yoluyla ele alınması gerektiğini söyledi.

"Gerçek çok taraflılığı uygulamalı, en büyük ortak zemini bulmalı ve küresel internet yönetimini daha adil ve eşitlikçi bir yöne doğru ilerletmeliyiz" ifadelerini kullanan Li, Çin'in ortak istişare, ortak katkı ve karşılıklı yarar ilkelerine bağlı kalacağını belirtti.

Çin'in açık kaynak teknolojilerini, ortak bilimsel araştırmaları, teknoloji transferini ve bilgi paylaşımını desteklemeye devam edeceğini söyleyen Li, açık ve kapsayıcı bir küresel dijital inovasyon ekosisteminin oluşturulması çağrısında bulundu.

Siber güvenlik ve dezenformasyon uyarısı

Konuşmasında dijital teknolojilerin oluşturduğu güvenlik risklerine de yer veren Li Qiang, siber saldırılar, veri hırsızlığı, yapay zekâ tarafından üretilen yanıltıcı içerikler ve dezenformasyonun toplumsal güven açısından ciddi tehditler oluşturduğunu ifade etti.

Gerçek dünya ile dijital sistemlerin giderek daha fazla bütünleştiğini belirten Li, akıllı şebekelerden fabrikalara, evlerden ulaşım sistemlerine kadar pek çok alanda siber güvenliğin kritik hale geldiğini söyledi.

Bu nedenle teknolojik yeniliklerin daha güçlü güvenlik önlemleri ve uluslararası iş birliğiyle birlikte geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.

"Siber alanda ortak geleceğe sahip bir topluluk inşa etmeliyiz"

Çin Başbakanı Li Qiang, konuşmasının sonunda Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping'in 2015 yılında ortaya koyduğu "siber alanda ortak geleceğe sahip bir topluluk" anlayışına atıfta bulundu.

İnternetin gelişiminin bütün ülkelerin geleceğini birbirine daha fazla bağladığını belirten Li, dijital dönüşümün ortaya çıkardığı fırsatlardan yararlanmak ve riskleri yönetmek için uluslararası toplumun ortak hareket etmesi gerektiğini söyledi.

Çin'in dijital teknolojiler alanında uluslararası iş birliğini derinleştirmeye hazır olduğunu ifade eden Li, ülkesinin teknoloji ve inovasyon alanındaki gelişimini küresel kalkınmaya katkı sağlamak ve insan refahını artırmak için değerlendirmeyi sürdüreceğini belirtti.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, 3 Kasım Salı günü yaptığı açıklamada, 10-11 Kasım tarihlerinde gerçekleştirilecek müzakerelerin daha önce üzerinde uzlaşılan üçlü format çerçevesinde yürütüleceğini bildirdi.

Peskov, görüşmelere Rusya ve Ukrayna'nın yanı sıra arabulucu olarak ABD'nin katılacağını, Avrupa ülkelerinin ise müzakere masasında yer almayacağını belirtti.

Moskova: Güvenlik garantileri karşılıklı olmalı

Rusya'nın Ukrayna meselesindeki temel yaklaşımının "bölünmez güvenlik" ilkesi olduğunu yineleyen Peskov, barış müzakerelerinde güvenlik garantilerinin önemli bir yer tutacağını söyledi.

Peskov, söz konusu garantilerin yalnızca tek tarafın güvenlik kaygılarını esas alamayacağını belirterek, güvenlik düzenlemelerinin karşılıklı olması gerektiğini vurguladı.

Moskova'nın bu açıklaması, Ukrayna'da kalıcı bir barış sağlanmasına yönelik müzakerelerde yalnızca Kiev'in değil, Rusya'nın güvenlik taleplerinin de ele alınması gerektiği yönündeki tutumunu bir kez daha ortaya koydu.

ABD, NATO ve Avrupa Brüksel'de görüşecek

Abu Dabi'deki müzakereler öncesinde diplomatik temaslar hız kazandı.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 3 Kasım'da Berlin'de Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile düzenlediği ortak basın toplantısında, ABD, Avrupa, NATO ve Ukrayna temsilcilerinin Brüksel'de bir araya geleceğini açıkladı.

Zelenskiy, 4 Kasım'da yapılacak toplantılarda Ukrayna'nın yeniden inşasına yönelik destek paketlerinin ve güvenlik garantilerinin ele alınacağını belirtti.

ABD'nin Özel Temsilcisi Steve Witkoff da yaptığı açıklamada, diplomatik temasların Ukrayna'ya sağlanacak güvenlik garantilerine, çatışma sonrasında Avrupa'nın güvenlik mimarisine ve Ukrayna'nın yeniden inşasına odaklanacağını bildirdi.

Beyaz Saray ise ABD Başkanı'nın eşi Melania Trump'ın 5 Kasım Perşembe günü Rusya ve Ukrayna temsilcilerini Beyaz Saray'da bir araya getireceğini duyurdu.

Ukrayna'nın masadaki öncelikleri açıklandı

Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, Abu Dabi'de yapılacak barış görüşmelerinde Kiev yönetiminin önceliklerini de sıraladı.

Buna göre Ukrayna, enerji tesislerini ve kritik altyapıyı kapsayan bir ateşkes sağlanmasını, Karadeniz'deki deniz taşımacılığına yönelik kısıtlamaların kaldırılmasını ve tahıl ihracatının yeniden başlamasını talep ediyor.

Kiev yönetimi ayrıca savaş esirlerinin "herkese karşı herkes" formülüyle daha sık takas edilmesini ve Rusya, Ukrayna ile ABD liderlerinin katılacağı üçlü bir zirve için hazırlık yapılmasını istiyor.

Barış görüşmeleri sürerken enerji altyapısına saldırılar devam ediyor

Diplomatik girişimlere rağmen Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmalar ve karşılıklı saldırılar devam ediyor.

Ukrayna'nın ulusal elektrik şirketi, Rus güçlerinin ülkenin enerji altyapısına yönelik saldırılarını yoğunlaştırdığını açıkladı. Şirket, son 24 saat içerisinde enerji tesislerini hedef alan 20'den fazla saldırı düzenlendiğini ve önemli hasar meydana geldiğini bildirdi.

Saldırılar nedeniyle başkent Kiev dahil birçok bölgede acil elektrik kesintileri uygulandı.

Kiev Belediye Başkanı Vitaliy Kliçko, Rus saldırılarının Kiev bölgesindeki bir enerji merkezine zarar verdiğini, bunun sonucunda başkentte ve çevresinde elektrik kesintileri yaşandığını belirtti.

Kliçko, su temininde de aksamalar meydana geldiğini, elektrikli toplu taşıma hizmetlerinin kesintilerden etkilendiğini açıkladı.

Rusya: Batı'dan gelen askeri sevkiyatları hedef aldık

Rusya Savunma Bakanlığı ise Ukrayna ordusuna yönelik askeri malzeme sevkiyatlarında kullanılan lojistik merkezlerin ve nakliye araçlarının hedef alındığını duyurdu.

Bakanlığın açıklamasına göre Rus güçleri, Ukrayna'nın Jitomir bölgesindeki Berdiçiv kentinde bulunan bir lojistik merkezine saldırı düzenledi.

Moskova, söz konusu merkezin Batılı ülkeler tarafından Ukrayna'ya gönderilen askeri malzemelerin depolanması ve dağıtılması amacıyla kullanıldığını ileri sürdü.

Rusya Savunma Bakanlığı ayrıca Odessa'nın yaklaşık 24 kilometre güneyinde, Karadeniz'de seyreden bir kuru yük gemisinin vurulduğunu açıkladı.

Rus yetkililer, geminin Ukrayna'ya askeri malzeme ve hem sivil hem askeri amaçlarla kullanılabilen ürünler taşıdığını iddia etti.

Sahadaki karşılıklı saldırılar devam ederken gözler, 10-11 Kasım'da Abu Dabi'de gerçekleştirilmesi planlanan ve Avrupa ülkelerinin dahil edilmeyeceği açıklanan üçlü barış görüşmelerine çevrildi.

Dijital para birimlerinde ortaklık dönemi

Geleneksel finansal enstrümanların ötesine geçen diplomatik temaslar kapsamında, iki ülkenin merkez bankaları dijital ödemeler ve merkez bankası dijital para birimleri (CBDC) alanında da kapsamlı bir iş birliği protokolüne imza attı. Çin Merkez Bankası yetkililerine göre, atılan bu eş zamanlı adımlar sınır ötesi dijital ödeme altyapılarını entegre etmeyi ve işlemleri daha şeffaf, hızlı bir yapıya kavuşturmayı amaçlıyor. Gelişen dijital finans mimarisi ve kurulan para takası mekanizması sayesinde, Pekin ve Maskat yönetimleri uluslararası ticarette döviz kurlarından kaynaklanan finansal riskleri minimize etmeyi ve bölgesel finans piyasalarında kalıcı bir istikrar sağlamayı öngörüyor.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, bugün düzenlenen olağan basın toplantısında, bir gazetecinin Nvidia'nın bu adımının Çinli şirketlerin yapay zekâ alanındaki kritik teknolojilere erişimini kısıtlayabileceğine dikkat çekerek konuya ilişkin tutumunu sorması üzerine açıklamada bulundu.

Sözcü Mao, konunun ayrıntılarına hâkim olmadığını ifade ederek, "Her zaman tüm tarafların işbirliğini adil, şeffaf ve ayrımcı olmayan ilkeler doğrultusunda yürütmesi gerektiğini savunuyoruz." dedi.

Mahkeme, Telegram'ın yasaklı üç ayrı içeriği kaldırmadığı gerekçesiyle 14,6 milyon ruble, Google'ın ise 3,8 milyon ruble para cezası ödemesine hükmetti.

Telegram'a verilen cezaya, Rusya'da yasaklı bir terör örgütüne katılıma ilişkin içeriklerin ve aşırılıkçı materyal olarak kabul edilen bir kitabın, Google'a verilen cezaya ise Rusya Silahlı Kuvvetleri ve devlet kurumlarını itibarsızlaştırıcı bilgilerin kaldırılmaması gerekçe gösterildi.

Rusya'da Google ve Telegram'ın yanı sıra diğer yabancı internet platformlarına da yasaklı içeriklerin kaldırılmaması ve ülkedeki yasal yükümlülüklerin yerine getirilmemesi gibi gerekçelerle daha önce para cezaları uygulanmıştı.

Seçimlere ilişkin ülke genelinde yapılan anketlerin ortalamasına göre, hem Temsilciler Meclisinde hem de Senatoda Demokratlar avantajlı görünse de sonucu, yarışın başa baş sürdüğü seçim bölgelerinin belirlemesi bekleniyor.

Senatoda Demokratlar önde görünüyor

Genel ve eyalet düzeyindeki anketleri derleyen RealClearPolitics (RCP) haber platformundaki tabloya göre, Senatodaki sandalyelerin 47'sini Demokratların, 44'ünü Cumhuriyetçilerin elde edeceği tahmin ediliyor.

Başa baş yarışın sürdüğü 9 sandalyenin 8'i Cumhuriyetçi, 1'i Demokrat eğilimli görünüyor.

Cumhuriyetçilerin, başa baş yarışın sürdüğü 9 eyaletteki sandalyelerin en az 6'sını kazanması durumunda Senatoda 50 sandalyeye ulaşması bekleniyor. Senatoda 50-50 eşitlik oluşması halinde Başkan Yardımcısı JD Vance'in eşitlik bozma oyu Cumhuriyetçilere çoğunluğu sağlayabilir.

Yasalara göre Senato Başkanı olarak da görev yapan ABD Başkan Yardımcısı, eşitlik bozma oyunu partisi lehine kullanabiliyor.

Temsilciler Meclisinde Demokratlar avantajlı görünüyor

Tamamı seçime girecek Temsilciler Meclisinde, 218 sandalyeye ulaşan taraf çoğunluğu elde edecek.

RCP'deki mevcut tabloya göre, Temsilciler Meclisinde Cumhuriyetçilerin 180, Demokratların ise 227 sandalye kazanması bekleniyor.

Temsilciler Meclisindeki 28 sandalye için Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasında süren yarışta ise makas daralıyor.

Buna göre çoğunluğu elde etmesi beklenen Demokratlar, Temsilciler Meclisinde avantajlı görünüyor.

Mevcut tablo nasıl?

ABD'de halihazırda Senatoda Cumhuriyetçilerin 53, Demokratların ise 45 sandalyesi bulunuyor. İki sandalyeye sahip bağımsızlar, birçok konuda Demokratlarla hareket ediyor.

Temsilciler Meclisinde ise Cumhuriyetçilerin 218, Demokratların 214, bağımsızların 1 sandalyesi bulunurken, 2 sandalye boş durumda.

Belirsiz bir dünyada dayanıklılık ve büyüme

Uluslararası dengelerin ve piyasaların hızla değiştiği bir konjonktürde toplanan forumun bu yılki ana gündemini, "Belirsiz Bir Dünyada Enerji Dönüşümü: Güvenliği, Büyümeyi ve Dayanıklılığı Teşvik Etmek" teması oluşturuyor. Kendi bölgesel ve makroekonomik gerçeklikleri üzerinden yeşil enerji dönüşümünü hızlandırmanın formüllerini arayan katılımcılar, küresel şoklara karşı dirençli altyapılar kurmanın yollarını tartışıyor. 6 Kasım'a kadar sürecek olan zirvede; BM kuruluşlarının üst düzey yöneticileri, uluslararası örgüt temsilcileri, farklı ülkelerden diplomatlar ile küresel enerji devlerinin karar alıcıları, sürdürülebilir enerji sistemlerine geçişin pratik uygulama yollarını çok boyutlu bir şekilde masaya yatırıyor.

Bölgesel iş birliğinden küresel inisiyatife

Uluslararası Enerji Forumu, küresel iş birliğinin yıllar içindeki evrimini göstermesi açısından da dikkat çekiyor. İlk olarak 2010 yılında BM Avrupa Ekonomik Komisyonu ile Asya-Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu'nun ortak inisiyatifiyle hayata geçirilen yapı, bugün BM'nin beş bölgesel komisyonunun tamamının ortaklaşa düzenlediği dev bir mekanizmaya dönüşmüş durumda. Sürdürülebilir enerji yönetişiminde en büyük yıllık etkinliklerden biri kabul edilen forumun ilk kez bir Asya ülkesinin öncülüğünde gerçekleştirilmesi, küresel enerji eksenindeki değişimin ve gelişmekte olan ülkelerin yeşil dönüşümdeki artan rolünün güçlü bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Liminal’e göre, mevcut en eksiksiz verilerin bulunduğu 2021 yılında, Frontex uçakları tarafından tespit edilenler, kaydedilen tüm geri itmelerin en az yüzde 36’sını oluşturdu.

Ajans, 2027 yılı için hava gözetimine şimdiden 330 milyon avro ayırmış durumda.

Avrupa Komisyonu ise insansız hava araçları, deniz ekipmanları ve son teknoloji ürünü yüksek irtifa sistemleri için ek 169 milyon avro talep ediyor.

Temmuz ayında ajans, İtalya ile yürütülen pilot test kapsamında, denizde bir gemiden en büyük insansız hava araçlarını uçurarak gözetimin erişim alanını ve menzilini genişletti.

Para ve politika bir yana, Liminal’ın bulguları, AB’nin yıllar içinde yasal sorumluluğu belirsizleştiren, Libya ve Tunus’u AB’nin göçmen karşıtı polis vekilleri haline getiren ve insanları kurtarmayı bırakmaları için yardım kuruluşlarına ait kurtarma gemileri üzerinde giderek artan bir baskı uygulayan bir sistem oluşturduğunu da net bir şekilde ortaya koyuyor.

Yasal belirsizlik, Libya’nın kurtarma bölgesinin finansmanına ve kurulmasına yardım etmeyi de içeriyor.

Bu bölgede artık saldırgan Libya sahil güvenlik botları, normalde Malta tarafından devriye gezilen alanların oldukça içine kadar düzenli olarak giriyor.

Liminal, Frontex’in hava araçlarının bir göçmen botunu tespit ettiği fakat yardım edebilecek yakınlardaki yardım gemilerini doğrudan uyarmadığı 16 vaka belirlediklerini söylüyor.

Ajans, kamuya açık radyo frekansları üzerinden uyarılar yayınlıyor ve bu uyarılar, yayın menzili içindeki herkes tarafından alınabiliyor.

Kurtarılan göçmenlere İtalya’da “sınır tarama” uygulaması

Alman STK’sı SOS Humanity tarafından yakın zamanda gerçekleştirilen bir deniz yoluyla göçmen kurtarma operasyonunda hayatta kalanlar, AB topraklarına ilk kez ayak bastıkları sırada liman rıhtımlarında taramadan geçirildiler.

Bu durum, AB’nin yeni Göç ve İltica Paktı’nın merkezinde yer alan yeni uygulamaları ortaya koyuyor.

2026 yılının Haziran ayında yürürlüğe giren anlaşma kapsamındaki kabul politikaları, AB’ye yeni gelenlerin ilk tarama sürecinin en fazla yedi gün sürmesini öngörüyor.

Orta Akdeniz’de fırtınalı bir gecede aşırı kalabalık bir lastik botun içinden kurtarılan 28 kişi, cumartesi günü (31 Ekim) karaya çıkarıldı ve akşam saatlerine kadar işlemleri tamamlandı.

Yeni anlaşma uyarınca bu, sığınma kararlarının büyük olasılıkla o anda ve o yerde verilmiş olacağı anlamına geliyor.

Humanity 1 gemisinin yanındaki platform, koruyucu giysiler giymiş görevliler ve polislerle doluydu. İtalya’nın kuzeyindeki Livorno limanında, Kızıl Haç’ın sağlık taraması, AB İltica Ajansı’nın savunmasızlık taraması ve hukuki bilgilendirme oturumu ile polisin sorgulamalarını gerçekleştirmek üzere geçici bir işlem merkezi kuruldu.

Tüm bu işlemler, göçmenlerin şaşkın bir şekilde varışlarından sonraki birkaç saat içinde tamamlanacaktı.

SOS Humanity’nin koruma görevlisi Marta (STK, gazeteciler tarafından sadece ilk adının kullanılmasını talep ediyor), gemiden kurtarılanlar yetkililer tarafından karaya indirilirken, “Kurtarma operasyonunun hemen ardından, insanların sadece dinlenmeye ihtiyacı varken, yetkililerin aceleyle bir kontrol listesini işaretleme alıştırmasını tamamlayabilmesi için sıkıştırılmış bir taramaya tabi tutuluyorlar,” dedi. Marta, EUobserver’a verdiği demeçte, bazı sınır sorgulamalarının “şiddetli bir hal alabildiğini” söyleyerek, insanların gemiden yeni inmişken birdenbire saatler süren sorgulamalara maruz kaldığını vurguladı. Marta limanda, geminin yanında duran ve göçmenlerin en savunmasız anlarında üzerlerine tepeden bakan silahlı Frontex veya Europol görevlilerini sık sık görmüş.

Yeni göç paktı, diğer üye devletlerle bilgi paylaşımı amacıyla oluşturulan Eurodac veri tabanına polis tarafından kayıt yapılmasını öngörüyor. Bunun ardından, yeni gelen bir kişinin hızlandırılmış sığınma prosedürüne hak kazanıp kazanmayacağına dair derhal bir karar verilecek. Bu, sığınma hakkı tanınma olasılığı daha düşük olan uyruklara sahip kişilerin 12 hafta içinde bir yanıt alacağı ve büyük olasılıkla başvurularının reddedileceği anlamına geliyor.

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Zhaosu Sulak Alanı ve Tianma Kültür Parkı: Nehrin sularını sıçratarak koşan yılkı atlarını besleme deneyimi ve Sincan'ın binlerce yıllık "Cennet Atları" kültürüne tanıklık. (Emekli Amiral Türker Ertürk'ün değerlendirmeleriyle)

• Dünyaca Ünlü At Parkı: Farklı ülkelerden özel at ırklarının koruma altına alındığı merkezde, biniciliğin bir yaşam biçimi olduğunu kanıtlayan nefes kesici akrobasi gösterileri.

• Altı Yıldız Caddesi ve Akordeon Müzesi: 1930'larda altıgen düzende inşa edilen tarihi mahallenin çok kültürlü dokusu ve Halk Kültür Sergisi Salonu'nda yer alan devasa akordeon koleksiyonu.

• Kültürel Mozaik ve Kapanış Temasları: Milli Halk Delegesinin sunduğu özel gösteride farklı etnik kimliklerin oluşturduğu gurur tablosu (Gazeteci Zeynel Lüle'nin izlenimleriyle) ve Sincan Uygur Özerk Bölgesi Halk Kongresi Daimi Komitesi Başkan Yardımcısı Mamtimin Kadir ile yapılan verimli görüşme.

Çin'in batıya açılan kapısı Sincan'ın entegrasyon ve kalkınma vizyonunu yerinde gözlemlediğimiz bu unutulmaz yolculuğun sonuna geldik. Ben Abdülkerim Yaşar; 6 gün boyunca Xinjiang izlenimlerimizi paylaştığımız bu serüvende bizlere eşlik ettiğiniz için teşekkür ederim. Hoşça kalın!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• İli Havzası ve Yining'in Dokusu: Uygur, Kazak, Hui, Moğol ve Han kültürlerinin muazzam bir uyumla harmanlandığı, Sincan'ın yemyeşil doğasıyla parlayan "bahçe şehri" Yining'e genel bir bakış.

• Lijie Caddesi: Şehrin tarihi dokusunu ve yerel kültürünü yansıtan, birbirinden ilginç dükkânlarıyla Yining'in renkli ve hareketli kalbi.

• Kalajun Yaylası ve Yurt Çadırları: 3000 metre rakımda, zümrüt yeşili bozkırların heybetli dağlarla kucaklaştığı noktada sıcak bir yöresel karşılama ve göçebe kültürünün simgesi geleneksel çadırlarına misafirlik.

• Kalajun Müzesi: Lalenin anavatanı olan bu bereketli topraklardaki 33 farklı lale çeşidini ve bölgenin zengin ekosistemini keşfettiğimiz bilgilendirici tur.

• Gün Sonu Değerlendirmeleri: Kalajun'un muhteşem manzarası eşliğinde doğanın tadını çıkarırken, Gazeteciler Mustafa Kemal Erdemol ve Özlem Gürses'in geziye dair özel izlenimleri.

Kalajun'un tertemiz havası ve görsel şöleni eşliğinde bitirdiğimiz bu keyifli günün ardından, bir sonraki bölümde Yining'in saklı güzelliklerini keşfetmeye devam edeceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Xiang Fei Parkı ve Kültürel Şölen: Çing Hanedanlığı İmparatoru Qianlong'un efsanevi Uygur eşi "Xiangfei" anısına tasarlanan parkta görkemli karşılama seremonisi, yöresel müzikler ve renkli halk dansları.

• Apak Hoca Türbesi: 17. yüzyılda inşa edilen; yeşil ve mavi sırlı çinileri, ince işlemeli minareleri ve "Kokulu Cariye" efsanesiyle Orta Asya İslam mimarisinin en zarif örneklerinden biri.

• Kaşgar Sincan Pilot Serbest Ticaret Bölgesi: Türkiye'nin 'Orta Koridor' vizyonuyla doğrudan örtüşen, 8 ülkeye sınırı bulunan ve gümrük, üretim, lojistik operasyonlarını tek çatı altında birleştiren yüksek teknolojili ticaret üssü.

• Xibe (Şibe) Antik Kenti: Çing Hanedanlığı döneminde sınırları korumak için zorlu bir göç yolculuğuyla bölgeye yerleşen Xibe halkının kültürü, tarım aletleri ve keyifli okçuluk deneyimimiz.

• Saixi Gölü: Yining'de günün yorgunluğunu attığımız, el değmemiş doğasıyla adeta bir kartpostalı andıran o huzur dolu durak.

Saixi Gölü'nün dingin manzarası eşliğinde tamamladığımız bu yoğun günün ardından, beşinci günde Yining'in gizli kalmış güzelliklerini keşfetmeye devam edeceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Geleneksel Köyler ve Porselen Sanatı: Balkabağı Sokağı'nda bizi karşılayan renkli gösteriler ve Yengisar'ın usta ellerinden çıkan, tamamen el işçiliğiyle üretilmiş zarif çömlekler. (Gazeteci Şükrü Küçükşahin'in yorumlarıyla)

• Yengisar Bıçağı Köyü ve Davaz Gösterisi: Sedef, kemik ve gümüş işlemeleriyle yüzyıllık bir geleneği yansıtan meşhur Yengisar bıçakları ve yaşları 8 ile 15 arasında değişen çocukların metrelerce yüksekte sergilediği nefes kesici "Davaz" (ip üstünde akrobasi) performansı. (Akademisyen Cangül Örnek'in değerlendirmesiyle)

• Geleneksel Çin Tıbbı Hastanesi: "Uzun yaşam diyarı" Shule'de (Şulı) bulunan, güney Sincan'ın en büyük rehabilitasyon merkezini barındıran bu tesiste; şifalı otlar, yalnızca nabız dinleyerek konulan teşhisler, akupunktur ve Tai Chi egzersizleri.

• Kırsal Kalkınma ve Jiangguoguo Şirketi: Bölgenin meşhur ceviz, badem ve kuru meyvelerinin uluslararası standartlarda işlenip dünyaya açıldığı üretim tesisine ziyaret ve Emekli Amiral Türker Ertürk'ün gezimize dair genel değerlendirmeleri.

Kaşgar'daki dolu dolu geçen üçüncü günümüzü burada noktalıyoruz. Bir sonraki bölümde Kaşgar'ın gizli kalmış köşelerini keşfetmeye devam edecek ve ardından rotamızı İli Kazak Özerk İli'nin merkezi Yining'e çevireceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Eski Şehir Koruma ve Yönetim Anı Salonu: Eski Kaşgar'ın maketleri üzerinden geçmişe yolculuk. Toprak evlerin yağmur ve deprem karşısındaki kırılganlığı ile 2010 yılında 8 bakanlığın ortaklığıyla başlatılan 1 milyar dolarlık dev restorasyon projesinin detayları. (Gazeteci Bülent Aydemir'in değerlendirmeleriyle)

• Tarihi İydgah Camii: 15. yüzyıldan günümüze uzanan, sarı tuğlalı görkemli girişi ve huzur veren yeşil kubbeleriyle Kaşgar'ın dini ve sosyal hayatının merkezi olan sembolik yapı. (Gazeteci İsmail Saymaz'ın yorumlarıyla)

• Kaşgar Antik Kenti ve Sokakları: Tarihin izini sürdüğümüz antik kent sokakları, renkli dükkânlar ve bakırcılar çarşısının o eşsiz ritmi. (Gazeteciler İrem Karataş ve Zeynel Lüle'nin izlenimleriyle)

Kaşgar'ın ruhunu doyasıya hissettiğimiz bu renkli günün ardından, 3. günde de bu eşsiz şehri keşfetmeye devam edeceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

Urumçi’ye Varış: Asya'nın önemli aktarma noktalarından Tianshan Uluslararası Havalimanı ve şehrin şaşırtıcı derecede modern, temiz ve düzenli yapısı.

70. Yıldönümü Sergisi: 1955'ten günümüze Xinjiang'ın tarihi gelişimi, Demokratik Toprak Reformu, bölgede üretilen ilk traktör ve zorlu yol inşaatlarının fedakar hikayeleri.

Terörle ve Aşırıcılıkla Mücadele Müzesi: 1,66 milyon kilometrekarelik coğrafyanın jeopolitik önemi, geçmiş yıllarda yaşanan güvenlik sorunları ve Gazeteci Murat Taylan’ın değerlendirmeleri.

Urumçi Büyük Pazarı: Günü keyifle noktaladığımız, kültürel çeşitliliğin ve renkli dokunun kalbi olan o meşhur pazar.

Bir sonraki bölümde tarihi Kaşgar şehrinde görüşmek üzere... İyi seyirler!

Haliç Tersanesi bünyesindeki İstanbul Sanat Müzesi’nde kapılarını açan etkinlik, Asya’nın yükselen teknolojik gücünün toplumsal dönüşümle, özellikle de kadınların ve kız çocuklarının dijital dünyadaki rolüyle nasıl harmanlandığını gözler önüne seriyor.