İmzacılar arasında Anthropic'in CEO'su, OpenAI'ın araştırma direktörü, Google'ın yapay zeka iştiraki DeepMind'in strateji sorumlusu ve Meta AI'ın baş bilim insanı da yer aldı.

Dilekçe, "ABD hükümetinin, otomatikleştirilmiş yapay zeka geliştirme yarışının ön cephesini, kasıtlı biçimde belirlenen bir hızda tutmak için gerekli teknik ve yönetişim araçlarını geliştirmeye yönelik uluslararası bir çabayı desteklemesi" çağrısında bulunuyor.

Dilekçede, "Dünyanın önde gelen yapay zeka şirketleri, yapay zeka araştırmasını otomatikleştirmeye çok yaklaştıklarına inanıyor. Bunun yapay zekadaki ilerlemeyi tam olarak ne kadar hızlandıracağını kestirmek zor, ancak yeteneklerin gelişiminin, ortaya çıkan sistemleri anlayıp denetleme kapasitemizi aşacak bir hızla ivme kazanması gerçek bir risk" ifadeleri yer alıyor.

Bu çağrı, en ileri düzey yapay zeka modellerinin otonom bir siber saldırı gerçekleştirmesiyle yaşanan son güvenlik paniğinin ardından geldi. Söz konusu modeller, testin yapılması planlanan kontrollü "sandbox" ortamından çıkıp, kod paylaşım platformu Hugging Face'in sunucularına sızdı.

Dilekçeyi imzalamayan OpenAI CEO'su Sam Altman, salı günü yayımlanan "Invest Like the Best" podcastinde verdiği bir söyleşide, yapay zeka geliştiricilerinin, toplumun uyum sağlayabilmesi için ilerleme hızını gönüllü olarak yavaşlatmak zorunda kalabileceğini söyledi.

Altman, "Bu, beni gerçekten fiziksel olarak da etkileyen ilk türde bir güvenlik olayı" derken, salı günkü aynı podcastte, benzer tepkiler verenlerin sayısının az olmasına "biraz şaşırdığını" da dile getirdi.

Bir yapay zeka modelinin geliştiricilerinin kontrolü dışında hareket etmesi ilk kez yaşanmıyordu, ancak son olay, özellikle ürkütücü bulunmasıyla dikkat çekti.

Yapay zekâ tekilliğine ulaştık mı?

Bundan birkaç gün önce, Relentless podcastine verdiği bir söyleşide Altman, yapay zekanın insan zekasını geride bıraktığı ve insanların artık öngöremeyeceği ya da kontrol edemeyeceği bir hızda ilerlemeye başladığı noktaya, yani "tekillik"e ulaştığımızı söyledi.

Altman, tekilliğin, on yıl önce meslektaşlar arasında öğle yemeklerinde yarı ciddi yarı şaka konusu olan, uzak bir olasılık olarak görüldüğünü, ancak artık bunun değiştiğini anlattı.

Aynı programın ilerleyen bölümünde Altman, teknolojinin tehlikeleri konusunda uyarılarda bulunan yapay zeka liderlerine de karşı çıktı; Anthropic'in adını anmadı, ancak CEO'su Dario Amodei bu tür uyarılarıyla tanınıyor.

Altman, yapay zekanın geleceğine ilişkin, "korkutucu" olarak nitelediği alternatif senaryolara aktif biçimde karşı çıkmayı hedeflediğini söyledi.

Tedarik Ağı ve Diplomatik Yalanlamalar

Uluslararası yaptırımlara rağmen savunma sanayisinde yerli üretime dış alımları eklemeyi sürdüren İran'ın, bu kritik anlaşmayı Hong Kong merkezli Zhongqing Baoshang International Investment adlı bir aracı şirket üzerinden yürüttüğü ifade ediliyor. Kaynaklar, silah sevkiyatının ilk aşamada Çin'in batısındaki Urumçi'den havayoluyla başlayıp, ardından Pakistan üzerinden İran'a ulaştırılmasının planlandığını belirtirken; hem Pekin hem de İslamabad yönetimleri bu iddiaları sert bir dille reddetti. Çin Dışişleri Bakanlığı raporları "tamamen asılsız" olarak nitelendirip barışı teşvik eden bir rol oynadıklarını savunurken, Pakistan ordusu da silah transferinde rol aldıklarına dair spekülasyonların "hayal ürünü ve sahte" olduğunu açıkladı. Öte yandan Batılı istihbarat kaynakları, İran'ın Çin'den gelecek askeri malzemeleri ve çift kullanımlı parçaları olası müdahalelerden korumak için daha güvenli kara yolları arayışında olduğunu da vurguluyor.

Çatışmaların Gölgesinde Savunma Arayışı

Bu stratejik hamle, ABD'nin geçtiğimiz hafta sonu bombardımanlara iki haftalık ara verdiğini duyurduğu hassas bir döneme denk geliyor. Nisan ayından bu yana kağıt üzerinde devam eden ateşkese rağmen çatışmaların sürdüğü bölgede, ABD Başkanı Donald Trump müzakerelerden sonuç alınamaması halinde saldırıların yeniden başlayacağı uyarısında bulunmuştu. Avrupa ve Orta Doğu'daki güvenlik kaynakları, İran'ın uzun zamandır daha gelişmiş QW-18 ve QW-19 modelleri de dahil olmak üzere bu tür taşınabilir sistemleri satın almak için görüşmeler yürüttüğünü doğruluyor. Uzmanlar, QW-12 füzelerinin daha yeni modellere kıyasla kapasite açısından sınırlı kalsa da, dronlara karşı etkili bir savunma katmanı sağladığı konusunda hemfikir.

Yaz sezonu boyunca tarih, komedi, aksiyon, animasyon ve bilim kurgu türlerinde 120'den fazla yerli ve yabancı yapım izleyiciyle buluştu.

Komedi ve animasyon türündeki "Sekiz Tanrı" (All Wishes Come True), vizyona girmesinin ardından 800 milyon yuanın üzerinde hasılat elde ederek bu yılın yaz sezonunda öne çıkan yapım oldu. Filmin ilerleyen dönemde Okyanusya, Kuzey Amerika ve Avrupa pazarlarında da gösterime gireceği bildirildi. Film, 13 Ağustos'ta Avustralya, Yeni Zelanda ve Papua Yeni Gine'de; 14 Ağustos'ta Kuzey Amerika, İngiltere, İrlanda ve Hollanda'da; 4 Eylül'de ise Belçika ve Lüksemburg'da gösterime girecek.

Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham'ın cenaze törenine katılmak için ABD'de bulunan Netanyahu, "Tam bir işbirliği, karşılıklı destek ve İran'ın nükleer silah sahibi olmaması başta olmak üzere ortak hedeflerimiz konusunda tam mutabakat içinde gerçekleşen bir görüşmeydi" dedi.

Ayrıca Netanyahu görüşmenin "fikir alışverişinde bulunmak ve ayrıca İsrail'in güvenliği ile geleceği açısından önemli olan konularda koordine olmak için bir fırsat" olduğunu belirtti.

Ana gündem İran'dı

Yedioth Ahronot Gazetesi'ne konuşan ismi açıklanmayan İsrailli üst düzey bir yetkili, Trump ile Netanyahu'nun Beyaz Saray’da yaptığı görüşmenin ana gündeminin İran olduğunu söyledi. İsrailli yetkili, "Görüşme İran'a odaklandı ve çok olumlu geçti. Liderler arasındaki kimyayı görebiliyordunuz. Trump ve Netanyahu, İran'ın nükleer silah elde etmesini engelleme yönündeki ortak hedeflerini yinelediler" ifadelerini kullandı.

Söz konusu yetkili, ikilinin ABD-İsrail işbirliği ve Abraham Anlaşmaları'nın genişletilmesi de dahil olmak üzere Orta Doğu’ya ilişkin çeşitli "fırsatları" görüştüğünü aktardı. İsrail basınına konuşan bir başka görüşmeye ilişkin bilgi sahibi İsrailli yetkili ise Trump'ın İsrail'in Suriye, Lübnan veya Gazze Şeridi'nden çekilmesini talep etmediğini ileri sürdü.

Kazma Dağı'nın görüşmede gündeme gelmediği aktarıldı

İsrail Ulusal Kamu Diplomasisi Direktörlüğü Başkanı Tzipi Hotovely ise gazetecilerle gerçekleştirdiği brifingde, Netanyahu ile Trump arasındaki görüşmeye ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Hotovely, "Netanyahu ile Trump görüşmesinde Kazma Dağı konusu gündeme gelmedi. İsrail'in istihbarat bilgileriyle geldiğini iddia eden haberler tamamen asılsızdır" dedi.

ABD Başkanı Donald Trump görüşmeden kısa bir süre önce, Netanyahu'nun, İran'ın Natanz Nükleer Tesisi yakınında yer alan ve içinde santrifüjler bulunduğu öne sürülen Kazma Dağı bölgesinin vurulmasını istediğini belirterek, "Onların (İran) nükleer tesislerini yok ettik. Anlaşma yapmazsak Kazma Dağı'nı da yok etmek zorunda kalacağız. Bibi'nin bana bunu söylemesine gerek yok" demişti.

İran ile görüşmelerin "iyi gittiğini" iddia eden Trump, "Kazma Dağı'nı vururuz" diyerek Tahran'ı tehdit etmişti.

Netanyahu'ya Beyaz Saray önünde protesto

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham'ın cenaze törenine katılmak üzere geldiği Washington'da Beyaz Saray'ın önünde protesto edildi.

Beyaz Saray'ın bahçesine bakan Pennsylvania Caddesi'nde toplanan bir grup, ellerinde Filistin bayraklarıyla Netanyahu'yu protesto etti.

ABD Başkanı Donald Trump'la görüşmek üzere Beyaz Saray kompleksinin içinde bulunan Blair House'ta kalan Netanyahu aleyhinde slogan atan grup, Filistin ve Gazze'ye desteklerini dile getirdi.

Aralarında anti-siyonist Yahudi bir grubun da bulunduğu göstericiler, ellerindeki pankartlarla Gazze'de barış çağrısında bulundu.

Sözcü, Çin'in araştırma kurumlarının meşru hak ve çıkarlarını korumak ve normal bilimsel ve teknolojik alışveriş ve işbirliği için sağlıklı bir ortam sağlamak üzere gerekli önlemleri alacağını da sözlerine ekledi.

Uluslararası Uzay Federasyonu (IAF) tarafından her yıl düzenlenen kongre, bu yıl Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ev sahipliğinde ve SAHA İstanbul’un eş ev sahipliğinde 5-9 Ekim'de Antalya NEST Kongre Merkezi'nde yapılacak.

Etkinlik öncesinde IAC 2026'nın uluslararası katılımını daha da güçlendirmek amacıyla Ankara Etnografya Müzesi'nde tanıtım resepsiyonu düzenlendi. Resepsiyona, çok sayıda büyükelçi ve yabancı misyon temsilcisi katıldı.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, burada yaptığı konuşmada, uzay teknolojilerinin artık modern yaşamın dokusuna işlediğini belirterek, "Küresel uzay ekonomisinin halihazırda 600 milyar doları aşması ve 2035'e kadar 1,8 trilyon dolara yaklaşmasının öngörülmesiyle, uzaya yapılan yatırım artık sadece bir keşif yatırımı değil, inovasyona, rekabet gücüne ve insanlığın geleceğine yapılan yatırımdır." diye konuştu.

IAC'nin, uzay camiasının tüm paydaşlarını bir araya getiren küresel platformlar arasında benzersiz bir yere sahip olduğuna işaret eden Kacır, etkinliğe ev sahipliği yapmanın, Türkiye'nin küresel uzay ekosistemine daha aktif katkıda bulunma vizyonuyla uyumlu olduğunu söyledi.

Kacır, bu tarihi buluşmanın, Türkiye'nin uluslararası arenada güvenilir bir "birleştirici güç" olarak büyüyen rolünü de yansıttığını belirterek, "İnanıyoruz ki IAC 2026, uluslararası diyaloğu güçlendirmek, bilimsel ve endüstriyel işbirliğini genişletmek ve dünyanın dört bir yanından paydaşları bir araya getirmek için eşsiz bir fırsat sunacak. Kongrenin 'The World Needs More Space' teması, uzayın yarattığı fırsatlara erişimi genişletme ve keşfi ile barışçıl kullanımı konusundaki işbirliğini derinleştirme ihtiyacını yansıtmaktadır." ifadesini kullandı.

Jeopolitik parçalanmanın arttığı dönemde böyle bir platforma duyulan ihtiyacın her zamankinden daha fazla olduğuna dikkati çeken Kacır, uzayın, farklı önceliklere sahip ülkelerin hala yan yana çalışabildiği, bilgi paylaşabildiği ve ortak zemin oluşturabildiği nadir alanlardan biri olmayı sürdürdüğünü anlattı.

Başvurularda rekor kırıldı

Kacır, IAC 2026 hazırlıklarının başarıyla ilerlediğini, bu yılki "Bildiri Özeti Çağrısı"na 108 ülkeden 8 bin 330'dan fazla başvuru alındığını, böylece Uluslararası Uzay Kongresi tarihindeki en yüksek rakama ulaşıldığını aktardı.

Bugüne kadar kaydedilen en yüksek "erken kayıt" sayısının da elde edildiğini belirten Kacır, şöyle devam etti:

"100'den fazla ülkeden 10 binden fazla katılımcıyı ağırlamayı bekliyoruz. Hafta boyunca Antalya, yeni işbirliklerini ve kalıcı ortaklıkları teşvik edecek teknik oturumlara, üst düzey diyaloglara, sergilere ve iş toplantılarına ev sahipliği yapacak. Katılımcılar yer gözlemi, iklim izleme ve afet yönetiminden uydu haberleşmesine, yapay zekadan ticari uzay faaliyetlerine, uzay keşfinden uluslararası yönetişime kadar geniş bir yelpazedeki konuları keşfedecek. Kongrenin kilit özelliklerinden biri de 'IAF Bakanlar ve Parlamenterler Toplantısı' olacak. Bu üst düzey toplantı, küresel uzay yönetişiminin geleceğini şekillendirmek, sürdürülebilir kalkınmayı ilerletmek ve uluslararası işbirliğini güçlendirmek üzere dünyanın dört bir yanından politika yapıcıları bir araya getirecek."

Kacır, Türkiye'nin, büyüyen kabiliyetleri, dinamik ekosistemi ve barışçıl, sürdürülebilir ve kapsayıcı uluslararası işbirliğine olan sarsılmaz bağlılığıyla uzayın geleceği için payına düşeni üstlenmeye hazır olduğunu dile getirdi.

Türkiye genelinde, özellikle gençler arasında uzay bilimlerine ve teknolojilerine ilginin hızla arttığını ifade eden Kacır, TEKNOFEST ve gökyüzü gözlem etkinlikleriyle, bilimi halka yakınlaştırmaya ve yeni nesillere ufkun ötesine bakmaları için ilham vermeye devam ettiklerini söyledi.

Kacır, bu ilgiyi Türkiye'nin bilimsel, teknolojik ve girişimcilik kapasitesini genişletmek için somut adımlarla desteklediklerini belirterek, şunları kaydetti:

"Türkiye'nin deneyimi, uzun vadeli vizyon, insan kaynağına yatırım ve uluslararası işbirliği bir araya geldiğinde nelerin başarılabileceğini göstermektedir. IAC 2026, kendi deneyimlerimizi paylaşmamıza, başkalarının başarılarından öğrenmemize ve ortak ilerleme için yeni fırsatlar yaratmamıza olanak sağlayacaktır. IAC 2026'nın yeni diyalog kanalları açmasını, bilimsel toplulukları birbirine bağlamasını, yeni endüstriyel ortaklıkları desteklemesini ve uzayın geleceğini şekillendirecek gençlere ilham vermesini istiyoruz. Uzayda faaliyet gösteren devletler ile bu alanda yeni gelişmeye başlayan ülkeleri ortak hedefler etrafında birbirine yaklaştırmasını arzuluyoruz."

"Dünyanın gözü Türkiye'ye çevriliyor"

Uluslararası Uzay Federasyonu (IAF) İcra Direktörü Christian Feichtinger de küresel uzay ekosisteminin yeni aktörler ve bölgelerin yükselişiyle önemli bir dönüşüm geçirdiğini kaydederek, şu ifadeleri kullandı:

"Yeni bölgeler ve yeni aktörler, büyük hedefler ve kararlılıkla sahneye çıkıyor. Türkiye ise bu gelişmeyi yönlendirmede öncü rol üstleniyor. Dolayısıyla kongrenin Antalya'da düzenlenecek olması son derece uygun bir karar. Bugün, dünyanın gözü Türkiye'ye çevriliyor. Bu, mühendislikteki mükemmelliğe, teknik kapasiteye ve uluslararası işbirliğine olan derin bağlılığı sergilemek için bir fırsat. Bir hafta boyunca küresel uzay camiası, uzay diyaloğuna öncülük etmesi ve yeni uzay çağında öncü bir rol üstlenmesi için Türkiye'yi izleyecek."

Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Levent Gümrükçü de Türkiye'nin, Milli Uzay Programı doğrultusunda kendi uzay kapasitesini hızla geliştirerek uluslararası ortaklarına sunabileceği önemli bir birikime sahip olduğunu ve gelişmiş uzay ülkeleri ile gelişmekte olan ülkeler arasında köprü olmayı amaçladığını söyledi.

TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay ise bugün haberleşme, ulaşım, tarım, iklim izleme, afet yönetimi, doğal kaynaklar ve daha birçok alanın büyük ölçüde uydu teknolojilerine bağımlı olduğunu bildirdi.

Küresel uzay ekonomisinin özel şirketler, startuplar, üniversiteler ve genç girişimciler tarafından şekillendirildiğini ve politika yapıcıların sağlam mevzuat ve uygulamalarla bu tür faaliyetlerin önünü açması gerektiğini belirten Oktay, "Türkiye, bilimsel araştırma ve sanayi kabiliyetlerini güçlendirerek ve uluslararası uzay arenasında güvenilir bir ortak haline gelerek böyle bir ekosistem inşa etmek için çalışmaktadır. IAC 2026'yı uzay yönetişimi ve diplomasisi platformu olarak görüyoruz." diye konuştu.

Küresel bir buluşma noktası olacak

Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Yusuf Kıraç da kongreyi, fikirlerin ortaklıklara dönüştüğü küresel bir buluşma olarak gördüklerini ifade ederek, "Antalya'da kurulacak bilimsel ve teknolojik ortaklıkların kongre sonrasında da kalıcı bir mirasa dönüşmesini istiyoruz." dedi.

IAC 2026 Direktörü Emine Doğrukök de zirvenin vizyonu, teknik detayları ve hazırlık sürecine ilişkin sunum yaparak, "IAC 2026, görünürlüğün ve rekorların ötesinde küresel uzay ekosistemi için ortak bir gelecek inşa etme zeminidir. 'The World Needs More Space' temamızla, kadınlara, genç nesillere ve sürdürülebilirliğe uzayda daha fazla alan açmayı hedefliyoruz. Tüm küresel paydaşlarımızı yeni ortaklıklar kurmak ve uzayın geleceğine birlikte yön vermek üzere Antalya'ya davet ediyoruz." ifadesini kullandı.

Wang Yi, Küresel Kalkınma İnisiyatifi’nin küresel kalkınmanın yeniden canlandırılmasına yönelik bir Çin çözümü sunduğunu belirtti. Geride kalan beş yılda inisiyatifin yönlendirici etkisinin giderek arttığını, farklı alanlardaki iş birliği mekanizmalarının geliştirildiğini ve somut sonuçlar elde edildiğini kaydetti.

Uluslararası ortamda gerilim ve belirsizliklerin arttığı bir dönemde Küresel Kalkınma İnisiyatifi’nin öneminin daha da belirginleştiğine dikkat çeken Wang Yi, inisiyatifin Birleşmiş Milletler’in kalkınma gündemiyle uyum içinde ilerletilmesi gerektiğini vurguladı.

Wang Yi bu kapsamda dört öneri sundu. Öneriler; dayanışma ve iş birliğinin güçlendirilerek barışçıl bir kalkınma ortamı oluşturulmasını, ortak eylem gücünün artırılarak 2030 Gündemi’nin uygulanmasının hızlandırılmasını, açıklık ve karşılıklı öğrenmenin teşvik edilerek inovasyona dayalı kalkınmanın desteklenmesini ve çok taraflılığa bağlı kalınarak küresel yönetişim sisteminin geliştirilmesini kapsıyor.

Çin’in sorumlu bir ülke olarak üzerine düşen rolü üstlenmeye devam edeceğini belirten Wang Yi, dünya ülkeleriyle kalkınma fırsatlarını paylaşmayı ve insanlığın kader birliğinin inşasına katkı sağlamayı sürdüreceklerini ifade etti.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreter Yardımcısı ve Genel Sekreterlik Kabine Şefi Courtenay Rattray ile Küresel Kalkınma İnisiyatifi Dostları Grubu’na üye ülkelerin büyükelçilerinin de aralarında bulunduğu yabancı konuklar toplantıya katıldı. Katılımcılar, Çin’le kalkınma alanındaki iş birliğini daha da derinleştirmeye hazır olduklarını dile getirdi.

Arama Kurtarma Çalışmaları ve Alışveriş Merkezindeki Patlama

Depremin hemen ardından Kumamoto'daki bir alışveriş merkezinde meydana gelen patlama, arama kurtarma çalışmalarının odak noktası haline geldi. Şiddetli patlama nedeniyle binanın bir cephesi tamamen çökerken; arama kurtarma ekipleri, polis ve Japonya Öz Savunma Kuvvetleri personeli enkaz altında kalanları çıkarmak için zamanla yarıştı. Başbakan Sanae Takaichi, hükümetin hasarın boyutunu belirlemek için tüm imkanları seferber ettiğini vurgulayarak yangınlar, elektrik kesintileri, çöken binalar ve hasar gören altyapı nedeniyle bölgede geniş çaplı bir acil durum müdahalesi yürütüldüğünü açıkladı. Eyalette 10 yıl önce meydana gelen ve ağır yıkıma yol açan felaketin hafızası tazeliğini korurken, yetkililer önümüzdeki günler için artçı sarsıntılar ve heyelan riskine karşı halkı uyardı.

Çip Tesisleri ve Altyapıda Son Durum

Sarsıntı, küresel teknoloji ve üretim zincirinin kritik üslerinden biri olan Kyushu bölgesindeki sanayi altyapısını da doğrudan etkiledi. Yarı iletken devlerinden TSMC, ilk tahliyelerin ardından tesislerinde hasar oluşmadığını ve üretime kademeli olarak yeniden başlandığını bildirirken; çip ekipman üreticisi Tokyo Electron ve Honda, Kumamoto'daki fabrikalarında üretimi geçici olarak durdurdu. Ulaşım ve enerji ağlarında da ciddi aksamalar yaşanırken, 48 binden fazla haneye elektrik verilemedi, hızlı tren seferleri askıya alındı ve Kumamoto Havalimanı uçuşlara kapatıldı. Nükleer Düzenleme Kurumu ise bölgedeki nükleer santrallerde herhangi bir olumsuzluk tespit edilmediğini açıklayarak kamuoyunu bilgilendirdi.

Çin ziyareti gerçekleştiren Türk gazetecileri hedef alan eylem, sunulan kurgunun aksine sayısal yetersizliği ve kullanılan tehlikeli dil ile deşifre oldu.

İstanbul’da Yaşayan 30 Bin Kişilik Uygur Diasporasından sadece 40 Kişilik minik bir gurubun protesto Eylemine katılması dikkatleri çekti.

Eylemi organize eden yapıların kamuoyunda oluşturmaya çalıştığı “Tüm Uygurlar tek bir sesle protesto ediyor” algısı, sahadaki matematiksel gerçeklikle tamamen çöktü. Temsil Oranı Sadece %0.06: İstanbul genelinde Zeytinburnu ve Sefaköy başta olmak üzere yerleşik durumda olan tahmini 30.000 Uygur sığınmacı ve vatandaşı bulunmakta olduğu söylenmektedir.

Alanda görev alan emniyet mensupları, basın çalışanları ve meraklı yoldan geçenler arındırıldığında; döviz taşıyan ve slogan atan aktif sivil katılımcı sayısı yalnızca 40 ila 60 kişi arasında kalmıştır.

Bu da protestonun 30 bin kişilik devasa bir toplumu değil, marjinal ve belirli bir aktivist çekirdeği temsil ettiğini net bir şekilde kanıtlamaktadır.

Doğu Türkistan Demografisindeki Saklanan Gerçekler

Protestocu grupların bölge nüfusuna dair öne sürdüğü “30-35 milyon” iddiaları, resmi istatistikler ve bölgenin etnik çeşitliliği incelendiğinde bilimsel temelden uzak bir propaganda malzemesi olarak öne çıkıyor.

DoğuTürkistan’ın Resmi Nüfus Verileri:

Uluslararası kaynaklar ve resmi veriler, Şincan Uygur Özerk Bölgesi‘ndeki (Doğu Türkistan) toplam Uygur nüfusunun 11.5 ila 12 milyon arasında olduğunu göstermektedir.

13 Farklı Etnik Köken:

Bölge homojen bir yapıya sahip olmayıp ; Kazaklar, Kırgızlar, Huiler (Müslüman Çinliler), Moğollar ve Özbekler dahil olmak üzere resmi olarak tanınan 13 farklı yerleşik etnik gruba ev sahipliği yapmaktadır. Diasporadaki radikal grupların aksine, bölgedeki diğer Türk ve Müslüman soylu halklar bu tür agresif eylemlere ve siyasi aktivizme destek vermemektedir.

Basın özgürlüğüne ağır hakaret!

Araştırmacı gazeteciliğimizin yakaladığı en çarpıcı detaylar ise eylemde taşınan ve Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında açıkça suç unsuru barındıran pankartlar oldu.

İftira ve Hakaret Dövizleri:

Alanda açılan “Propaganda bedava değil, Pekin basın bürosu ne kadar veriyor“,

“Vicdanını satanlar” ve “Satılık” yazılı dövizler, mesleğini icra eden Türk gazetecilerine yönelik hiçbir somut delil sunulmadan yapılan aleni birer hakaret ve iftira (TCK m.125) suçudur.

Yasal sınırlar aşıldı

Demokratik eleştiri hakkının arkasına saklanarak gazetecileri maddi çıkar karşılığı yabancı devlet fonu almakla suçlayan bu radikal dil, eylemin barışçıl bir basın açıklaması değil, hedef gösterme odaklı bir itibar suikastı olduğunu hukuken ispatlamaktadır.

Protesto edilen vakfın arkasındaki jeopolitik güç ve dev projeler

Uygur STK’larının ve aktivistlerin protesto etmek için Beşiktaş’taki Türkiye-Çin Dostluk Vakfı’nı ve kurucusu iş insanı Hasan Çapan’ı hedef seçmesi tesadüf değildir.

Araştırmacı gazeteciliğimizin derinleştirdiği incelemelere göre bu vakıf sıradan bir kültürel kuruluş değil; Türkiye ile Çin arasındaki milyarlarca dolarlık askeri, ticari ve lojistik köprünün tam merkezidir:

Savunma ve Altyapı Hattı: Vakıf başkanı Hasan Çapan; geçmişte Türkiye’nin Uzun Menzilli Füze Savunma İhalesi’nde Çin devlet şirketi CPMIEC’in resmi temsilciliğini üstlenmiş, Ankara-İstanbul Hızlı Tren Projesi ve Edirne-Kars hattı gibi devasa altyapı yatırımlarında Çin ile Türkiye arasında stratejik koordinatörlük yapmıştır.

Kuşak ve Yol Hedefi: Çin’in küresel ticaret ağı olan “Kuşak ve Yol” projesinin Türkiye ayağındaki en kilit figürlerden birinin hedef alınması, bu eylemin sadece yerel bir basın açıklaması olmadığını göstermektedir.

BÜYÜK RESİM: DIŞ İSTİHBARAT SAVAŞLARI VE AMERİKAN FONLARI MI DEVREDE?

Sokaktaki eylemler, Çin’in Türkiye üzerinden Avrupa’ya uzanan milyarlarca dolarlık devasa yatırımlarından rahatsız olan küresel odakların bir istihbarat savaşı mı?

NED Finansmanı Günyüzünde: ABD Kongresi tarafından doğrudan bütçelenen NED (National Endowment for Democracy) gibi küresel vakıfların, dünya genelindeki Uygur yapılanmalarını ve diasporadaki insan hakları örgütlerini her yıl resmi olarak milyonlarca dolarla fonladığı bilinmektedir.

FETÖ ve Avrasya Karşıtı Ağlar : Türkiye’nin rotasını Batı ekseninden çıkarıp Asya (Çin-Rusya-Şanghay İşbirliği Örgütü) ile ticari bağlar kurmasını engellemek isteyen FETÖ gibi taşeron örgütlerin ve yabancı istihbarat servislerinin (CIA, MI6), bu tür eylemleri ve sosyal medya algılarını manipüle ederek “Uygur Kartı” üzerinden Hasan Çapan gibi kilit aktörleri deşifre etmeye ve Türkiye-Çin ilişkilerine dinamit koymaya çalıştığı iddiaları göz ardı edilemeyecek kadar büyüktür.

“PEKİN FONLUYOR” DİYENLERİN ELİNDE TEK BİR BELGE VAR MI ?!….

Ayrıca Uygur uyruklu Hidayet Oğuzhan’ın Facebook sayfasındaki yazılı açıklamalarında ve eylemcilerin dilinde yer alan “Gazeteciler Çin devletinin finansmanı ile bu geziyi yaptı“ iddiası da hukuki olarak büyük bir açığı barındırmaktadır.

Bu eylemi yapanların; seyahate katılan Türk gazetecilerin uçak biletlerini, konaklama ve ulaşım masraflarını kendi ceplerinden veya bağlı bulundukları saygın medya kuruluşlarının bütçesinden karşılamadığına dair ellerinde somut tek bir fatura, dekont veya kanıt var mı?

Eğer Ortada hiçbir yasal belge yokken, tamamen varsayımlar üzerinden Türk basın mensuplarını “Pekin’in fonladığı kalemler” olarak yaftalamak, eleştiri hakkı değil; somut dayanaktan yoksun bir itibar suikastı ve açık bir iftira kampanyasıdır.

Vakfımız, bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da polemiklerin değil, sağduyunun ve gerçeklerin yanında olmayı tercih etmektedir. Ancak kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi amacıyla aşağıdaki açıklamanın yapılması gerekli görülmüştür.

Türkiye-Çin Dostluk Vakfı, 2009 yılında, Türkiye Cumhuriyeti’nin dış politika vizyonu doğrultusunda, Türkiye ile Çin Halk Cumhuriyeti arasında dostluk, karşılıklı anlayış ve iş birliğinin geliştirilmesine katkıda bulunmak amacıyla kurulmuştur. Vakfımız , sosyal, kültürel, eğitim, sağlık, bilim, teknoloji ve ekonomi alanlarında iki ülke halkları arasındaki ilişkilerin güçlenmesini hedefleyen, hiçbir siyasi gündemin parçası olmayan sivil bir dostluk kuruluşudur.

Bugün Çin, bilimde, ileri teknolojide, yapay zekâda, dijital dönüşümde ve dünya ekonomisinde 21. yüzyılın en önemli küresel aktörlerinden biridir. Halkımızın böylesine önemli bir ülkeyi yakından tanıması, bu ülkeyle sağlıklı ve güvene dayalı ilişkiler geliştirmesi , siyasi, ekonomik ve stratejik çıkarlarımız bakımından büyük önem taşımaktadır. Vakfımız da kuruluşundan bu yana faaliyetlerini bu anlayışla yürütmektedir.

Vakfımız hakkında ortaya atılan iddiaların aksine, Türkiye-Çin Dostluk Vakfı hiçbir yabancı devletten, hiçbir hükümetten ve hiçbir yabancı kurum veya kuruluştan mali destek almamaktadır. Vakfımızın faaliyetleri tamamen şeffaf, yasal ve kurumsal esaslar çerçevesinde yürütülmektedir. Bu konuda dile getirilen ithamlar tamamen gerçek dışıdır.

Kuruluşumuzdan bu yana yüzlerce öğrencimizin Çin’de burslu eğitim imkânına kavuşmasına katkı sağlanmış; parlamenterler, gazeteciler, akademisyenler, gençler, iş insanları ve diplomatlardan oluşan çok sayıda heyetin Çin’i yerinde tanımasına öncülük edilmiştir. Bu çalışmaların amacı herhangi bir propaganda faaliyeti değil, Türkiye açısından giderek daha fazla önem kazanan bir ülkenin doğrudan gözlemlenmesini, karşılıklı önyargıların azalmasını ve halklarımız arasında sağlıklı iletişim kanallarının güçlenmesini sağlamaktır.

Vakfımız, Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde yaşayan Uygur soydaşlarımızın refahı, kültürel kimliklerinin korunması ve dini hayatlarını özgürce yaşayabilmeleri konusundaki hassasiyetini her zaman samimiyetle muhafaza etmiştir. Bu nedenle bölgeye gerçekleştirilen ziyaretlerde yalnızca ekonomik kalkınma değil, eğitim, sağlık, sosyal yaşam ve günlük hayatın bütün yönleri dikkatle gözlemlenmektedir.

Son olarak bölgeyi ziyaret eden Türk gazetecileri de, tamamen kendi mesleki bağımsızlıkları içerisinde edindikleri izlenimleri kamuoyu ile paylaşmışlardır. Farklı medya kuruluşlarını temsil eden bu gazetecilerin değerlendirmeleri kendilerine aittir. Ancak bu gözlemler nedeniyle gazetecilerin ve Vakfımızın hedef gösterilmesi, hakaret ve iftiralara maruz bırakılması , farklı düşüncelere tahammül edemeyen bir anlayışın yansımasıdır.

Türkiye’nin Çin ile gelişen ilişkilerini ideolojik veya ayrılıkçı saiklerle sabote etmeye çalışan çevrelerin, gerçek dışı ithamlar ve dezenformasyon yoluyla kamuoyunu etkilemeye çalışması, ne Türkiye’nin milli çıkarlarına ne de sağlıklı kamuoyu oluşmasına hizmet etmektedir. Görüş ayrılıkları elbette demokratik hayatın doğal bir parçasıdır . Ancak; yalan, iftira, nefret dili ve hedef göstermenin demokratik meşruiyeti bulunmamaktadır.

Türkiye-Çin Dostluk Vakfı, hiçbir ayrılıkçı, ideolojik veya siyasi tartışmanın tarafı değildir. Vakfımızın tek referansı Türkiye Cumhuriyeti’nin milli çıkarlarıdır. Türkiye’nin Asya ile gelişen ekonomik, bilimsel ve teknolojik ilişkilerine katkı sunmak, halklarımız arasındaki karşılıklı anlayışı güçlendirmek ve iki ülke arasında güvene dayalı dostluk köprüleri kurmak temel görevimizdir.

Vakfımız, bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da sağduyu, diyalog, karşılıklı saygı ve dostluk ilkelerinden ayrılmadan çalışmalarını sürdürecektir. Hangi çevreden gelirse gelsin hakaret, iftira ve karalama kampanyaları, Türkiye’nin geleceğine katkı sunmayı amaçlayan faaliyetlerimizi engelleyemeyecektir.

Kamuoyunun sağduyusuna olan güvenimiz tamdır.

Saygılarımızla duyurulur.

Konferansta 3 genel oturum düzenlenecek. Aynı zamanda endüstrideki en son başarılar topluca duyurulacak ve otonom sürüşün yeni çağındaki uygulama sonuçları ile gelişim planı tüm yönleriyle sergilenecek.

Amerika Birleşik Devletleri'nin uyguladığı gümrük tarifelerinin baskısı altındaki Brezilya, dış ticaret politikasında yönünü güçlü bir şekilde Asya'ya çeviriyor. Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva ve Güney Koreli mevkidaşı Lee Jae Myung, başkent Brasilia'da düzenlenen resmi törende bir araya gelerek, Güney Amerika ortak pazarı Mercosur ile Seul yönetimi arasındaki ticaret anlaşması görüşmelerini hızlandırmak üzere mutabakata vardı. İki liderin Seul'de gerçekleştirdiği son zirveden beş ay sonra gelen bu hamle, küresel ticaret zincirindeki belirsizliklere karşı acil bir önlem olarak değerlendirilirken, süreci pratik bir zemine oturtmak amacıyla özel bir çalışma grubunun kurulması kararlaştırıldı. Güney Kore lideri Lee, söz konusu serbest ticaret anlaşmasının hayata geçirilmesini ertelenemez ve acil bir mesele olarak nitelendirdi.

Asya ile Çok Cepheli Ticaret Diplomasisi

Brezilya'nın ticari çeşitlilik vizyonu yalnızca Güney Kore ile sınırlı kalmıyor. Arjantin, Paraguay ve Uruguay'ın da dahil olduğu Mercosur bloku adına müzakere alanını genişleten Lula yönetimi, aynı gün içinde Çin ile de kritik bir temas sağladı. Brezilya Devlet Başkanı'nın Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesi, Mercosur'un Asya'nın en büyük ekonomisiyle de benzer bir serbest ticaret anlaşması imzalamaya ne kadar yakın olduğunu gözler önüne seriyor. Son yıllarda Avrupa Birliği ve Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ülkeleriyle kapsamlı anlaşmalara imza atan Mercosur, Asya eksenindeki bu eşzamanlı diplomatik adımlarla Washington'a karşı küresel ticaretteki pazarlık gücünü tahkim etmeyi amaçlıyor.

Kritik Mineraller ve Sektörel Ortaklık

Makro ekonomik entegrasyon hedeflerinin yanı sıra, iki ülke arasındaki zirvede spesifik sektörel işbirlikleri de netlik kazandı. Özellikle küresel teknoloji ve savunma sanayisi tedarik zincirinin omurgasını oluşturan kritik mineraller konusunda ortaklığı derinleştirme kararı alan Brezilya ve Güney Kore, ticari ilişkileri ham madde düzeyinden ileri teknoloji seviyesine taşımayı planlıyor. Tarım ve gıda ihracatı da bu stratejik ortaklığın önemli bir ayağını oluşturuyor. Bu kapsamda, Brezilyalı et üreticilerinin sağlık standartlarını yerinde değerlendirmek üzere önümüzdeki ay Güney Koreli bir uzman heyetinin Brezilya'da denetimlere başlayacağı açıklandı.

Piyasalar Sarsıldı: ASML ve Avrupalı Devler Düşüşte

Çin'in kendi DUV cihazlarını üreterek ASML'nin pazar payını tehdit edebilecek konuma gelmesi, küresel piyasalarda adeta deprem etkisi yarattı. Haberin uluslararası basına yansımasıyla birlikte, pazarın mevcut lideri konumundaki ASML'nin hisseleri yüzde 7'den fazla değer kaybederek haziran ayından bu yana en kötü performansını sergiledi. Satış dalgası yalnızca Hollandalı şirketle sınırlı kalmadı; çip ekipmanı tedarik zincirinin diğer önemli halkaları olan BE Semiconductor Industries, Soitec ve Infineon Technologies gibi Avrupalı teknoloji şirketleri de yüzde 3 ila 8,5 arasında değişen oranlarda sert hisse kayıpları yaşadı. Konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmaktan kaçınan ASML için Çin pazarındaki alternatifsizlik döneminin kapanma ihtimali, yatırımcı cephesinde en büyük endişe kaynağına dönüşmüş durumda.

Üretim Hedefleri ve Teknolojik Zorluklar

Söz konusu yerli cihazların, yıl sonuna kadar Semiconductor Manufacturing International Corp (SMIC), Hua Hong Semiconductor ve ChangXin Memory Technologies gibi Çin'in önde gelen çip üreticilerine teslim edilmesi planlanıyor. Başlangıç aşamasında üretimin sınırlı tutulacağı; bu yıl için beş, 2027 yılına kadar ise yaklaşık 20 cihazın üretim bandından ineceği belirtiliyor. Her ne kadar bu gelişme uzun vadede ASML'ye karşı güçlü bir meydan okuma potansiyeli taşısa da, mevcut Çin üretimi sistemlerin performans ve güvenilirlik açısından halen Hollandalı rakibinin gerisinde olduğuna ve seri üretime geçilmeden önce daha fazla test gerektirdiğine işaret ediliyor. Öte yandan, kısıtlamalar nedeniyle çok daha gelişmiş olan aşırı ultraviyole (EUV) litografi sistemlerine erişimi tamamen kesilen Çin'in, bu alanda da kendi EUV makinesini geliştirmek üzere prototip aşamasında çalışmalar yürüttüğü biliniyor. Bütün bu tablo, Pekin'in donanımsal dezavantajlarına rağmen kritik ekipman tedarikinde Batı'ya olan bağımlılığını kademeli olarak sonlandırma kararlılığını ortaya koyuyor.

Çin Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu tarafından bugün düzenlenen basın toplantısında, Çin-Avrupa yük treni operasyonlarının güncel verilerine ilişkin detaylar paylaşıldı.

Açıklanan verilere göre, bu yılın haziran ayı itibarıyla Çin-Avrupa yük trenlerindeki konteyner doluluk oranı peş peşe 46 ay boyunca yüzde 100 seviyesinde gerçekleşti. Öte yandan, gidiş ve dönüş seferleri arasındaki denge de büyük ölçüde sağlanarak bu oran 1:1 seviyesine yaklaştı.

Açıklamaya göre taraflar, Roma'da bir araya gelerek gündemdeki başlıkları ele alacak. Görüşmelerin içeriğine ilişkin ise henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

ABD Başkanı Donald Trump Pazartesi günü yaptığı açıklamada, müzakerelere bir şans daha vermek amacıyla İran'a yönelik ABD saldırılarına ara verme kararı aldığını, ancak İran'la görüşmelerin başarısız olması durumunda saldırıları yeniden başlatma emri verebileceği uyarısında bulunduğunu söyledi.

Trump, ABD merkezli çevrimiçi haber sitesi Axios'a verdiği röportajda, "İran'la çok derin görüşmeler yapıyoruz. Eğer anlaşmaya varamazsak, çok güçlü askeri harekâta geri döneceğiz" dedi.

Diplomasiye ne kadar süre tanımaya hazır olduğu sorulduğunda, "Çok fazla zaman değil. Ya çok hızlı ilerler ya da hiç ilerlemez" dedi.

Trump, 24 Temmuz'da saldırıları durdurma kararı aldığını, arabuluculuk yapan ülkelerin ve bölgedeki diğer ülkelerin kendisinden İran'la görüşmelere bir şans daha vermesini istediklerini söyledi.

Daha sonra cumhurbaşkanı gazetecilere, İran'ın ancak ABD ordusu tarafından ağır bir yenilgiye uğratıldıktan sonra görüşme talebinde bulunduğunu söyledi.

Trump, Michigan'daki bir etkinliğe giderken Air Force One uçağında yaptığı açıklamada, "Bence bir şeyler olma ihtimali yüksek," dedi. "Eğer olursa, iyi; olmazsa da iki gün önce yaptığımız şeye geri döneriz."

Trump, yönetiminin ve İsrail hükümetinin İran konusunda neredeyse aynı fikirde olduğunu söyledi.

Salı günü Beyaz Saray'ı ziyaret etmesi beklenen İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu hakkında, "Aralarımızda küçük bir fark var, ama oldukça yakınız" dedi.

Trump ayrıca, ABD'nin kontrolündeki İran varlıklarının, Hürmüz Boğazı'ndan geçerken saldırıya uğrayan gemilere verilen zararı karşılamak için kullanılacağını yineledi. "İran'ın parasını, verdikleri zararı ödemek için kullanacağız," dedi.

Bölgesel kaynaklara dayandırılan haberlere göre, Umman ve İran arasındaki müzakerelerde ilerleme kaydedildi ancak henüz bir anlaşmaya varılmadı.

En son diplomatik hamleler, Ortadoğu bölgesinde gerilimlerin devam ettiği, birçok cephede askeri faaliyetlerin ve misilleme eylemlerinin yoğunlaştığı bir dönemde geldi.

İran, ABD ile müzakerelerin başlamadığını söylüyor

İran Pazartesi günü yaptığı açıklamada, şu anda ABD ile müzakere halinde olmadığını ve gelecekteki görüşmelerin Washington'ın tutumunu değiştirmesine bağlı olacağını belirtti.

İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bağaey, düzenlediği basın toplantısında Tahran'ın ABD ile müzakere arayışında olduğuna dair haberleri yalanladı.

Yarı resmi Mehr Haber Ajansı'nın aktardığına göre Baghaei, "Bu, ilkelerimizle uyuşmuyor. İran'ın müzakere talebinde bulunduğu iddiaları sadece söylentilerden ibaret" dedi.

İran'ın diplomasiyi sürekli olarak kendi çıkarlarını koruma aracı olarak gördüğünü söyledi.

"Ulusal çıkarlarımızı korumak için diplomatik araçları kullanmaktan asla çekinmedik. Diplomasiyi İran'ın ulusal çıkarlarını korumanın bir aracı olarak görüyoruz," dedi.

Baghaei, arabulucuların iki taraf arasında mesaj iletiyor olabileceğini kabul ederken, "Şu anda Amerikan tarafıyla herhangi bir müzakere yürütmüyoruz" dedi.

İran'ın müzakerelere başlama koşulları sorulduğunda, ABD'nin "öncelikle daha sorumlu bir davranış sergilemesi gerektiğini" söyledi.

"Amerika Birleşik Devletleri sorumlu bir hükümet gibi davranmayı öğrenmeli," diyen yetkili, Washington'ı son bir iki yıldır uluslararası hukuku hiçe sayarak "mafya çetesi gibi" davranmakla suçladı.

"Bu davranış devam ettiği sürece, olumlu bir kamuoyu ortamı yaratmayı umamayız," diye ekledi.

İran askeri sözcüsü Amir Mohammad Akraminia Pazar günü yaptığı açıklamada, ABD'nin önceki iki günde saldırılarını durdurduğunu ve İran'ın karşı operasyonlarının da sona erdiğini söyledi.

Netanyahu Washington'a doğru yola çıktı

Netanyahu'nun ofisinden yapılan açıklamaya göre, Netanyahu Pazartesi günü Trump ile Salı günü yapılması planlanan görüşme için Washington'a uçtu.

İsrail'in devlet televizyonu Kan TV News ve diğer yerel medya kuruluşları, kalkışın alışılmadık bir şekilde Tel Aviv yakınlarındaki Ben Gurion Uluslararası Havalimanı'ndan değil, İsrail'in güneyindeki Necef çölünde bulunan Nevatim askeri hava üssünden yapıldığını bildirdi.

Netanyahu, görevden ayrılmadan önce yaptığı açıklamada, Trump ile esas olarak İran meselesini, İsrail'in güvenliğini ve İsrail çevresindeki barış çemberini genişletme çabalarını görüşeceğini söyledi.

İsrail'in Channel 12 Haberleri, Netanyahu'nun Trump'a İran'ın nükleer bomba geliştirme yolundaki ilerlemesiyle ilgili güncel istihbaratı sunmasının, ABD'nin İsrail'in Güney Lübnan ve Suriye'den çekilmesi talebine karşı çıkmasının ve ABD başkanından Türkiye'ye silah sistemleri ve F-35 savaş uçakları satmamasını istemesinin beklendiğini bildirdi.

Husiler, Suudi petrol tesislerine insansız hava aracı saldırıları düzenlediklerini üstlendi

Bölgesel gerilimlerin giderek artmasıyla birlikte, Yemen'deki Husi grubu Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan'ın doğusundan Kızıldeniz'deki Yanbu limanına ham petrol taşıyan tesislere insansız hava aracı saldırıları düzenlediğini ve bu operasyonların Suudi Arabistan'ın Yemen hava sahasına insansız hava aracıyla yaptığı iddia edilen ihlallere karşılık olarak yapıldığını söyledi.

Husi askeri sözcüsü Yahya Sarea, X sosyal medya platformunda yayınladığı bir açıklamada, grubun "çok sayıda insansız hava aracı" kullanarak güzergah boyunca ham petrol taşımacılığında kullanılan "birçok hassas nokta ve tesisi" hedef aldığını söyledi. Hedef alınan yerleri belirtmedi veya operasyonda kullanılan insansız hava aracı sayısı hakkında bilgi vermedi.

Husilerin bu iddiası, Suudi Arabistan'ın Irak'tan fırlatılan ve krallığın Doğu Bölgesi'ndeki petrol tesislerini ve başkent Riyad'ı hedef almaya çalışan insansız hava araçlarının hava savunma sistemleri tarafından engellenip imha edildiğini açıklamasından saatler sonra geldi. Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, insansız hava araçlarının Irak'ta faaliyet gösteren İran destekli silahlı gruplar tarafından fırlatıldığını belirtti.

Son gelişme, Husi grubunun geçen hafta Suudi Arabistan bağlantılı gemilere Kızıldeniz'de deniz yolu yasağı getirmesiyle başlayan ve sert bir şekilde tırmanan gerilim ortamında yaşandı. Husi grubu bu adımı, kontrolü altındaki bölgelere uygulanan abluka olarak nitelendirdiği duruma bir yanıt olarak atmıştı.

O zamandan beri iki taraf da bir dizi askeri saldırı düzenledi; Husiler Suudi Arabistan bağlantılı gemilere ve enerji altyapısına yönelik saldırıların sorumluluğunu üstlenirken, Suudi liderliğindeki koalisyon da Yemen'deki Husi kontrolündeki bölgelere hava saldırıları düzenledi.

Irak, Suudi Arabistan'a yönelik iddia edilen insansız hava aracı saldırılarıyla ilgili soruşturma emri verdi

Irak Başbakanı ve Irak Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı Ali el-Zaidi, Pazartesi günü güvenlik yetkililerine Irak topraklarından Suudi Arabistan'a yönelik iddia edilen insansız hava aracı saldırılarını soruşturma talimatı verdiğini Irak ordusu açıkladı.

Irak Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı sözcüsü Sabah al-Numan'ın yaptığı açıklamaya göre, hükümet mevcut tüm kanıtları inceliyor ve olaya karışan herkes hakkında yasal işlem başlatacak.

Açıklamada, "Irak hükümeti, anayasal ve sarsılmaz bir şekilde iyi komşuluk ilkelerine ve Irak topraklarının kardeş veya dost ülkeleri hedef alan herhangi bir saldırı için güzergah veya fırlatma noktası olarak kullanılmasını önlemeye olan bağlılığını yeniden teyit eder" denildi.

Irak'ın açıklaması, Suudi Arabistan'ın günün erken saatlerinde Irak topraklarından krallığın petrol sahalarına doğru fırlatılan birkaç insansız hava aracını düşürdüğünü bildirmesinin ardından geldi.

Diplomaside "Eşit İstişare" ve Ortak Çıkar Vurgusu

Çin devlet medyasının aktardığı bilgilere göre, iki lider arasındaki görüşmelerin merkezinde uluslararası uyuşmazlıklarda eşitlik ilkesi yer aldı. Devlet Başkanı Xi, ülkeler arası ilişkilerde kilit noktanın eşit şartlarda istişare yürütmek ve ayrılıkları saklı tutarak ortak çıkarlar etrafında buluşmak olduğunu vurguladı. Çin'in, Avrupa içerisindeki müttefikleriyle kurduğu bu diyalog mekanizması, kıta ile ilişkilerini daha pragmatik bir zemine oturtma çabası olarak değerlendiriliyor.

Geleceğin Teknolojilerinde Stratejik İşbirliği

Diplomatik yakınlaşmanın ekonomik ve vizyoner pratik yansımaları da masaya yatırıldı. Çin ve Slovakya, klasik ticaretin ötesine geçerek yeni nesil endüstrilerde ortaklık kurma hedefini belirledi. Bu doğrultuda iki ülke arasında temiz enerji çözümleri, dijital ekonomi, robotik üretim ve yapay zeka gibi küresel rekabetin en yoğun yaşandığı sınır ötesi teknoloji alanlarında güçlü bir işbirliği potansiyelinin geliştirilmesi kararlaştırıldı.

Şeffaflık ve Teknoloji Odaklı Yeni Dönem

Hükümetin eğitim sistemine yönelik güveni yeniden tesis etme çabalarının merkezinde dijitalleşme yer alıyor. Kurulan yeni görev gücünün liderliğine, Hindistan'ın ulusal dijital kimlik sistemi Aadhaar'ın mimarı ve yazılım devi Infosys'in kurucu ortaklarından Nandan Nilekani getirildi. Başbakan Modi, yeni dönemin yol haritasını şeffaflık ve teknolojinin azami kullanımı olarak çizerken, soru hırsızlığına karışanlara yönelik cezaları ağırlaştıracak yeni bir yasal düzenlemenin de parlamentoya sunulacağını belirtti. Modi'nin istifa eden Eğitim Bakanı'na değinmemesi ise siyasi kulislerde dikkat çeken bir detay olarak kayıtlara geçti.

Hükümet Geri Adım Attı, Eylemler Sona Erdi

Eğitimdeki yapısal sorunların ve sızıntı skandalının faturası sadece siyasi arenada değil, toplumsal düzeyde de ağır oldu. Süreci başından beri organize eden Cockroach Janta Party (CJP) öncülüğündeki gençlik hareketi, hükümetin taleplerini kabul etmesiyle sokak eylemlerini sonlandırdı. Hükümet ile eylemciler arasında sağlanan uzlaşı kapsamında, sınav sisteminde köklü reformların yanı sıra protestoculara açılan polis soruşturmalarının düşürülmesi ve skandalın ardından yaşamına son veren öğrencilerin ailelerine tazminat ödenmesi kararlaştırıldı. Bu adımlar, aylardır süren gerilimi şimdilik yatıştırmış görünse de, gözler teknoloji heyetinin atacağı somut adımlara çevrilmiş durumda.

Xi Jinping: "Halkın istemediği işleri yapmayın"

Belgede Cumhurbaşkanı ve ÇKP Genel Sekreteri Xi Jinping'in farklı yıllarda yaptığı konuşmalardan alıntılara da yer veriliyor. Xi, yöneticilere "Halkın yapılmasını istediği işleri seçin, halkın onaylamadığı işlerden kaçının." çağrısında bulunurken, kamu kaynaklarının kişisel imaj oluşturmak amacıyla gösterişli projelere harcanmaması gerektiğini vurguluyor.

Xi ayrıca yöneticilerin görev süresi boyunca kalıcı ve uzun vadeli projelere odaklanması gerektiğini belirterek, bir yönetimin başlattığı başarılı çalışmaların sonraki yönetimler tarafından da devam ettirilmesinin önemine dikkat çekiyor.

Başarı ölçütü "halk memnuniyeti"

Yayınlanan özel dosyada, yönetişim başarısının temel kriterinin halkın yaşam kalitesini artırmak olduğu ifade ediliyor. Parti yönetimi, kamu görevlilerinin kısa sürede dikkat çeken projeler yerine uzun vadeli kalkınmayı destekleyen çalışmalara öncelik vermesini istiyor.

Belgeye göre yöneticiler, vatandaşların ihtiyaçlarını doğrudan karşılayan hizmetlere ağırlık verecek; performans değerlendirmelerinde ise kamuoyu memnuniyeti daha belirleyici olacak.

Uluslararası toplantıda da gündeme geldi

Belgede ayrıca, Çin Komünist Partisi ile 20'den fazla ülkeden siyasi temsilcilerin katıldığı uluslararası bir toplantıda da bu yeni yönetim anlayışının ele alındığı belirtiliyor. Toplantıda konuşan yetkililer, halk merkezli kalkınma modelinin yoksulluğun azaltılması ve kırsal kalkınma alanlarında Çin'in elde ettiği sonuçlara katkı sağladığını ifade etti.

Çin yönetimi, bürokratik yaklaşımlar ile "şekilciliğin" Parti'nin gelişiminin önündeki en büyük engellerden biri olduğunu belirtiyor. Belgede, pahalı ancak düşük verimli projelerden kaçınılması, yöneticilerin gerçek ihtiyaçlara odaklanması ve hesap verebilirliğin güçlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor. Ayrıca performans değerlendirme sisteminin geliştirilerek başarılı yöneticilerin ödüllendirileceği, yetersiz kalanların ise görev değişikliğiyle karşılaşabileceği ifade ediliyor.

Fransa Ulusal İtfaiyeciler Federasyonu'nun (FNSPF) açıklamasına göre, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana ülkenin en büyük yangınlarından biri olan bu yangın, benzeri görülmemiş bir "pirokumulonimbus"a (kendi rüzgarlarını yaratan ve daha fazla yangına neden olan yıldırımlar taşıyan dev bir ateş bulutu) yol açtı.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Pazartesi günü acil durumu görüşmek üzere bir kabine kriz toplantısı yapması beklenirken, İspanya Başbakanı Pedro Sanchez'in ise İspanya'nın doğusundaki Valensiya'da yangınlardan etkilenen bölgeleri ziyaret etmesi planlanıyordu. Orada itfaiyeciler yeni bir yangınla mücadele ediyor ve 15.000 kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı.

Pazar günü erken saatlerde, sivil koruma şefi Virginia Barcones, Avila çevresindeki yangını tanımlarken, ülkenin bir "canavarla" mücadele ettiğini söyledi.

Barcones, devlet televizyonu TVE'ye yaptığı açıklamada, yangınla ilgili olarak, "280 kilometrelik bir çevre ve 77.000 hektarlık bir alanı kapsayan bir yangınla mücadele ediyoruz" dedi.

"Son derece yoğun"

Bilim insanları, iklim değişikliğinin aşırı hava olaylarını daha sık ve şiddetli hale getirdiğini söylüyor. Yangınlar, kuru ormanlar, tekrarlanan sıcak hava dalgaları ve Mayıs ayından beri yaşanan yağışsızlık nedeniyle daha da şiddetlendi.

Fransa'da, Gironde bölgesinden yaklaşık 220.000 kişi tahliye edilirken, 45 kamp alanı kapatılmak zorunda kaldı ve bu durum yaklaşık 40.000 kişinin tatil planlarını altüst etti. İçişleri Bakanı Laurent Nunez, durumun "çok olumsuz" olmaya devam ettiğini ve 250.000'den fazla kişinin tahliye edildiğini belirtti.

Bordeaux'nun da bulunduğu Gironde'deki ana yangının "son derece şiddetli ve tahmin edilemez olduğunu... kendi rüzgarlarını oluşturduğunu ve düzensiz bir şekilde Bordeaux metropol bölgesine doğru ilerlediğini" söyledi.

Gironde yangını yaklaşık 42.000 hektarlık alanı yakıp kül etti, en az 240 evi yok etti ve 84 itfaiyeciyi yaraladı. Salı günü beklenen yeni bir sıcak hava dalgası, bazı bölgelerde sıcaklıkları 40 dereceye yaklaştırabilir.

Bölgeye yaklaşık 2.500 itfaiyeci, 1.500 askeri personel ve 1.200 polis memuru konuşlandırıldı. Bordeaux'nun güneyindeki ana otoyol ve demiryolu seferleri kesildi.

İspanya'da Madrid bölgesi, Avila, Toledo ve Valensiya'nın doğu kesimindeki Castellon bölgesinden yaklaşık 75.000 kişi tahliye edildi. Yetkililer, rüzgarların yangınları şimdilik başkentten uzaklaştırdığını ancak yakındaki köylerde daha fazla tahliyeye yol açtığını söyledi.

Kral Felipe VI, Madrid'in batı banliyölerindeki Villamanta'da bulunan bir acil durum barınağını ziyaret ederek, orman yangınlarının İspanya'nın doğal mirasına "hesaplanamaz" zararlar verdiğini söyledi.

Valencia'daki merkezi hükümet temsilcisi Pilar Bernabe, X'te yazdığı yazıda, yüzlerce kilometre uzaktaki yeni Valencia yangınının "çok şiddetli" olduğunu belirtti.

Cumartesi günü Valensiya yakınlarında çıkan ayrı ve daha küçük bir yangında bir kişi hayatını kaybetti; bu, orman yangınlarında şimdiye kadar bildirilen tek sivil ölüm vakası. Fransa'da ise Salı günü Bordeaux yakınlarında iki itfaiyeci hayatını kaybetti.

Kanada ve İtalya'da şiddetli orman yangınlarıyla mücadele ediyor

Kanada da büyük bir orman yangını sezonuyla mücadele ediyor. Britanya Kolombiyası'nın batısında, 34.000'den fazla yıldırım çarpması sonucu birçok yangın çıktı ve sosyal medyada paylaşılan videolarda gökyüzünün duman ve alevlerden kırmızıya döndüğü görülüyor.

24 Temmuz itibariyle Britanya Kolombiyası'nda yaklaşık 90 yangın hala devam ederken, Kanada'daki orman yangınlarından çıkan duman ABD'nin bazı bölgelerine yayılarak Doğu Kıyısı ve Orta Batı'daki şehirleri etkiledi.

Kanada Orman Yangınları Bilgi Sistemi'nin Pazartesi günü yaptığı açıklamaya göre, ülke genelinde 928 aktif orman yangını devam ediyor.

İtalya da orman yangınlarıyla mücadele ediyordu.

Sahil güvenlikten yapılan açıklamaya göre, Puglia bölgesinin güneyindeki Peschici kasabası yakınlarında 400'den fazla turist ve plaj ziyaretçisi deniz yoluyla tahliye edildi ve 300 kişinin daha kurtarılması bekleniyor.

Altı nesil yangınlar

Orman yangını uzmanları, son zamanlarda çıkan bazı yangınların yeni bir tehlike seviyesini temsil ettiği konusunda uyarıyor. Portekizli orman yangını araştırmacısı Domingos Xavier Viegas, iklim değişikliği yoğunlaştıkça "altıncı nesil yangınların" -orman yangınlarının en aşırı ve kontrol edilemez kategorisi- giderek daha yaygın hale gelmesinin muhtemel olduğunu söyledi.

Bu yangınlar muazzam miktarda enerji açığa çıkararak kendi rüzgarlarını oluşturur ve doğrudan yangın söndürme yöntemleriyle kontrol altına alınmaları neredeyse imkansız hale gelir.

"Yangınlar metre başına 10 megavattan fazla enerji açığa çıkardığında, doğrudan müdahale yoluyla onları söndürme kapasitesi yoktur," diyen yetkili, son yıllarda yangınların cephelerinde metre başına 20, 30, 40 ve hatta 60 megavat enerji açığa çıkardığının kaydedildiğini belirtti.

Viegas, bu kadar şiddetli yangınların sakin havalarda bile kendi rüzgarlarını oluşturduğunu ve bu durumun davranışlarını "tahmin etmeyi ve kontrol etmeyi çok zorlaştırdığını" belirterek, ağır hava yangın söndürme kaynaklarıyla bile yangın cephesine doğrudan müdahalenin imkansız hale geldiğini sözlerine ekledi.

"Tek seçenek, koşullar izin verirse kuyruk ve yan kısımlarda çalışmak veya buldozerler kullanarak kesinti bölgeleri oluşturmaktır. Bu yüzden yetkililerin önceliklerinin insanları korumak ve tahliye etmek olduğunu söylediklerini duyuyoruz," dedi.

Viegas, Portekiz'de 2017'de 100'den fazla kişinin ölümüne yol açan orman yangınlarının da altıncı nesil yangınların özelliklerini gösterdiğini söyledi.

Haliç Tersanesi bünyesindeki İstanbul Sanat Müzesi’nde kapılarını açan etkinlik, Asya’nın yükselen teknolojik gücünün toplumsal dönüşümle, özellikle de kadınların ve kız çocuklarının dijital dünyadaki rolüyle nasıl harmanlandığını gözler önüne seriyor.

1980'lerden bu yana tüm dünyaya "Serbest Ticaret" ve "Küreselleşme" kavramlarını dayatan Batı, neden bugün aniden korumacı politikalara ve gümrük vergilerine geri döndü? Donald Trump'ın ilk dönemi ile başlayan, Joe Biden döneminde devam eden ve bugün doruğa çıkan bu ekonomik savaşın temelinde ne yatıyor? ABD'nin iddia ettiği gibi Çin sadece "ucuz iş gücü" ve "kopya ürün" üreten bir ülke mi, yoksa yapay zeka ve 5G teknolojilerinde Batı'yı tahtından eden yeni bir hegemon mu?