Deprem nedeniyle 68 kişinin hayatını kaybettiği, 1339 kişinin yaralandığını belirten yetkililer, 33 kişiden ise haber alınamadığını vurguladı.

Yetkililer, depremden 1,3 milyon kişinin etkilendiğini, bölgede 12 binden fazla evin tamamen yıkıldığını ve 55 binden fazla hanenin ise hasar gördüğünü kaydetti.

ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS), 8 Haziran'da Mindanao'da 7,8 büyüklüğünde sarsıntı kaydetmiş, depremin 55,2 kilometre derinlikte meydana geldiğini açıklamıştı.

"Pasifik Ateş Çemberi" diye adlandırılan deprem ve volkan kuşağında yer alan Filipinler'de büyük çaplı depremler sık yaşanıyor.

Buna göre, geçen ay küresel çapta 1,8 milyon elektrikli araç satıldı. Bu satış hacmi, yıllık bazda yüzde 3 ve aylık bazda yüzde 7 artışa karşılık geldi.

Mayıstaki 1,8 milyonluk elektrikli araç satışının ardından, Ocak-Mayıs dönemindeki elektrikli araç satışları 7,5 milyona ulaştı. Bu dönemki satışlar ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 0,9 yükseldi.

Avrupa satışlardaki artışa liderlik ediyor, Çin'deki satışlarda düşüş sürüyor

Avrupa'da elektrikli araç satışları mayısta büyümeye devam etti. Geçen ay kıtadaki satışlar yıllık bazda yüzde 23 artışla 420 bin oldu. Bölgedeki elektrikli araç satışları Ocak-Mayıs döneminde ise yüzde 26 büyüyerek 2 milyona ulaştı.

Orta Doğu'daki savaş nedeniyle artan yakıt fiyatları sonrası Avrupa'daki tüketiciler elektrikli araçlara yönelmeye devam ederken kıta genelinde uygulanan çeşitli teşvikler de satışları destekliyor.

Dünyanın en büyük elektrikli araç pazarı konumundaki Çin'de ise elektrikli araç satışları mayısta geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 9 düşüşle 990 bin oldu. Satışlar, ocak-mayıs döneminde de yüzde 15 gerileyerek 3,2 milyon olarak hesaplandı.

Kuzey Amerika'da mayısta yüzde 26 düşüşle 120 bin elektrikli araç satıldı. Bölgede ocak-mayıs dönemindeki satışlar yıllık bazda yüzde 25 azalarak 580 bin oldu. Satışlardaki düşüşte özellikle ABD'de elektrikli araçlara yönelik teşviklerin kaldırılması etkili oluyor.

Dünyanın geri kalanında ise mayıstaki elektrikli araç satışları yüzde 80 artışla 250 bine yükseldi. Satışlar ocak-mayıs döneminde yüzde 89 büyüyerek 1,1 milyona ulaştı.

Benchmark Mineral Intelligence Veri Müdürü Charles Lester, mayıstaki satış rakamlarına ilişkin değerlendirmesinde, küresel elektrikli araç pazarının bölgelere göre "karışık seyrini" sürdürdüğünü belirtti.

Avrupa'nın en iyi performans gösteren bölgelerden biri olmaya devam ettiğini kaydeden Lester, "Yakıt fiyatları yüksek seviyelerde seyrediyor ve Orta Doğu'daki durumun gelişmeye devam etmesi nedeniyle önümüzdeki aylarda benzin fiyatlarına ilişkin görünüm yakından takip edilmesi gereken bir konu olacak." ifadesini kullandı.

Lester, Çin iç pazarındaki elektrikli araç satışlarının yıl başından beri yüzde 15 düşüşle durgun seyrini sürdürdüğünü anımsatarak, şu değerlendirmede bulundu:

"BYD, Chery ve Geely'nin uluslararası alanda öncülük ettiği ihracat, rekor seviyelere ulaşmaya devam ediyor. Çin'in iç pazardaki zayıflığı ve ihracatındaki gücü arasındaki uçurum genişlemeye devam ediyor. Kuzey Amerika'daki satışlar yıl başından bu yana yüzde 25 düştü ancak Kanada'nın Çin ile yeni imzaladığı gümrük kotası anlaşması, yeni rekabete kapı açmaya başlıyor. Genel olarak, bölgesel farklılıklar, Çin'in hızlanan ihracat odaklı dönüşümü ve değişen politika ortamı küresel elektrikli araç pazarını şekillendirmeye devam ediyor."

1990'lardaki ekonomik krizin ardından yirmi yıl boyunca sıfıra yakın faiz politikası izleyen Japonya, böylece acil durum para politikalarından normalleşme sürecine geçişini hızlandırmış oldu. Ülkede toptan eşya fiyatları son üç yılın en hızlı artışını kaydederek mayıs ayında yüzde 6'nın üzerine çıkarken, BOJ yetkilileri orta ve uzun vadeli enflasyon beklentilerinin artmasıyla fiyatların hedeflenen yüzde 2 seviyesinin üzerine çıkma riski taşıdığı uyarısında bulundu.

Alınan bu faiz kararı, yalnızca yurt içi enflasyonu soğutmayı değil, aynı zamanda ABD Doları ve Euro gibi majör para birimleri karşısında ciddi baskı altında olan Japon Yeni'ni istikrara kavuşturmayı da hedefliyor. Kamu harcamalarını artırma yanlısı politikalarıyla bilinen Başbakan Sanae Takaichi'nin görev süresindeki bu ikinci faiz artışı, hükümetin yükselen fiyatları dizginleme konusundaki kararlılığını yansıtıyor. Atılan bu tarihi adıma rağmen Japonya'nın faiz oranları, yüzde 3'ün üzerinde seyreden ABD ve İngiltere gibi diğer büyük ekonomilere kıyasla halen düşük seviyelerde bulunuyor.

L Grubu'nda ise İngiltere-Hırvatistan karşılaşması oynanacak.

Turnuvada yarın oynanacak maçların programı şöyle:

I Grubu:

01.00 Irak - Norveç (Boston Stadı)

J Grubu:

04.00 Arjantin - Cezayir (Kansas City Stadı)

07.00 Avusturya - Ürdün (San Francisco Bay Area Stadı)

K Grubu:

20.00 Portekiz - Demokratik Kongo Cumhuriyeti (Houston Stadı)

L Grubu:

23.00 İngiltere - Hırvatistan (Dallas Stadı)

Resmî kaynaklardan edinilen bilgilere göre, bir konferansa katılmak üzere Yeni Delhi’ye giden strateji danışmanı Zahed Ur Rahman, havalimanına varışında durdurularak birkaç saat boyunca sorgulandıktan sonra serbest bırakıldı. Konuya ilişkin Hindistan Dışişleri Bakanlığı’ndan henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Bu diplomatik gerilim, iki ülke ilişkilerinin oldukça hassas bir dönemden geçtiği sırada meydana geldi. Bu yılın başlarında Tarık Rahman’ın seçim zaferiyle ikili ilişkilerde kısmi bir yumuşama gözlense de, 2024 yılında yaşanan halk ayaklanmasının ardından Hindistan’a sığınan eski Başbakan Şeyh Hasina’nın iade edilmemesi Dakka ile Yeni Delhi arasındaki temel kriz noktası olmayı sürdürüyor. Öte yandan, Bangladeş’in sınır güvenliği ve belgesiz göçmenlerin geri itilmesi iddiaları konusundaki rahatsızlığı da iki komşu ülke arasındaki kronik sorunlar arasında yer alıyor.

İsmi açıklanmayan İsrailli yetkililer, anlaşmanın Tel Aviv'i zor durumda bıraktığını ifade ederek, gelişmeyi “İsrail'in otobüsün altına atılması” şeklinde değerlendirdi.

Haberde görüşlerine yer verilen üst düzey bir İsrailli yetkili, ABD ile İran arasındaki mutabakatı “İsrail açısından şok edici” sözleriyle nitelendirerek İsrail'in uzun süredir ABD-İran müzakerelerinin başarısızlıkla sonuçlanacağını öngördüğünü kaydetti.

Kanal 13 ayrıca, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ABD Başkan Yardımcısı JD Vance arasında, 14 Haziran'da Lübnan'daki İsrail askeri varlığının ele alındığı gergin bir telefon görüşmesi yapıldığını ileri sürdü.

Habere göre görüşmede, İran ile üzerinde uzlaşı sağlanan anlaşmanın bazı maddeleri de gündeme geldi. İsrailli bir yetkili, İsrail ordusunun Lübnan'dan çekilmeyeceğini ancak bundan sonraki her askeri faaliyetin yeniden değerlendirileceğini söyledi.

Kanal 13, üst düzey bir ABD'li yetkilinin de anlaşmanın İsrail'in Lübnan'ın güneyinden çekilmesini içermediğini ve Tel Aviv'in “kendini savunma hakkını” koruyacağını ifade ettiğini aktardı.

Öte yandan Kanal 15 televizyonu, İsrail Güvenlik Kabinesi'nde bazı bakanların Başbakan Netanyahu'dan Lübnan'daki operasyonların sürdürülmesini ve daha fazla bölgenin kontrol altına alınmasını talep ettiğini bildirdi.

Habere göre Netanyahu, kabine toplantısında yaptığı değerlendirmede, temel hedeflerinin “en yoğun baskılar altında dahi hareket serbestisini korumak” olduğunu belirterek, “Hem Beyrut'ta hem de Tahran'da dokunulmazlık olacak.” ifadesini kullandı.

İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ise toplantıda, ordunun sınır hattına çekilmeyeceğini ve askerlerin riske atılamayacağını söyledi.

Kanal 15'in haberine göre, bazı kabine üyeleri toplantıda, ABD Başkanı Donald Trump'ı “petrol ve para karşısında taviz vermekle” eleştirdi.

Netanyahu, daha önce yaptığı açıklamada, ABD ile İran arasındaki anlaşmanın ayrıntılarını bilmediğini belirtmiş, buna karşın Lübnan'da kontrol altında tuttukları bölgelerde kalma yönündeki tutumlarını sürdüreceklerini ifade etmişti.

ABD, İran ve Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen temaslar sonucunda taraflar, İran'a yönelik çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan bir mutabakat zaptı üzerinde uzlaşıya varıldığını duyurmuştu.

ABD Başkanı Trump, ülkesinin İran ile anlaşmayı imzaladığını ve Hürmüz Boğazı’nın cuma gününden itibaren tamamen açık olacağını açıklamış, Tahran yönetimi ise mutabakat zaptının cuma günü İsviçre'nin Cenevre kentinde imzalanacağını bildirmişti.

Açıklamada, 6,7 büyüklüğündeki depremin 10 kilometre derinlikte meydana geldiği belirtildi.

Depreme ilişkin henüz can ya da mal kaybı bildirilmedi.

Trump, Hürmüz Boğazı'na dair açıklamada bulunarak boğazın "(19 Haziran) Cuma günü tamamen açılacağını" belirtti.

İran ile varılan mutabakat zaptı doğrultusunda Hürmüz Boğazı'nın "tamamen açılacağını" yineleyen Trump, bölgedeki mayınların büyük bölümünün de etkisiz hale getirileceğini söyledi.

Trump, "oldukça güçlü" şeklinde nitelediği zaptın içeriğinin kamuoyuna duyurulmasını istediğini aktararak "(Eski ABD Başkanı Barack) Obama'nınki gibi berbat değil. Çok güçlü bir belge ve yayınlanmasını istiyorum, muhtemelen çok yakında. Cuma gününden sonra bir süre sonra." ifadelerini kullandı.

İran'ın farklı bir lider kadrosuna sahip olduğunu ve mevcut yönetimle "çok iyi anlaştıklarını" öne süren Trump, "İlk kadro gitti, ikinci kadro gitti ve üçüncü kadronun çok zeki, güçlü olduğunu gördük." dedi.

Trump, nihayetinde Tahran yönetimiyle bir anlaşmaya vardıklarını vurgulayarak ülkesinin İran'a yönelik "yeniden saldırıya geçmek zorunda kalması" nedeniyle üzgün olduğunu ancak bu saldırıların üçüncü geceye sarkmaması için anlaşmayı sağladıklarını ifade etti.

Başkan Trump, "Orta Doğu'da çok güzel şeyler olacak. Petrol fiyatları hızla düşüyor ve borsa bugün roket gibi yükseliyor, rekor seviyelere ulaştı. Petrol fiyatları en büyük düşüşünü yaşadı ve düşük seviyelere indik, henüz tam olarak eski seviyemize dönmedik." değerlendirmesinde bulundu.

İran'ın nükleer silah sahibi olmamayı kabul ettiğini kaydeden Trump, "Asıl mesele buydu çünkü muhtemelen olsaydı kullanırlardı. Obama'nın imzaladığı anlaşmayı feshetmem çok önemliydi çünkü bu, nükleer silaha giden bir yoldu. ABD için korkunç bir anlaşmaydı." diye konuştu.

Trump, ABD'nin İran'a karşı "harika bir iş çıkardığını" savunarak "Umarım iyi bir ilişkimiz olur ve iyi geçiniriz, eğer geçinemezsek de başladığımız yere geri döneriz ama bunun gerekli olacağını sanmıyorum." ifadelerini kullandı.

İran ile mutabakat zaptının imza törenine bizzat katılma ihtimali sorulan Trump, "Duruma bağlı. (ABD Başkan Yardımcısı) JD Vance katılacak. Belki ben de katılırım. Belki katılmam ama JD özellikle bunun için geliyordu." dedi.

Trump, zaptın İran'a yönelik "yaptırımların hafifletilmesi olasılığı" içerdiği iddialarını reddederek "Hayır, içermiyor. (İran) Eğer yapmaları gerekeni yaparlarsa bu, gerçekten davranışsal bir şey ve yürürlüğe girmeye başlar." diye konuştu.

Tahran yönetimiyle devam eden gerilim dolayısıyla küresel petrol fiyatlarının "tıkandığını" aktaran Trump, İran'la varılan mutabakatın "dünyaya çok büyük başarılar getireceğini" savundu.

Trump, "Dün (Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir) Başkan Zelenskiy ve (Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Başkan Putin ile çok iyi bir görüşme yaptık ve belki bir şeyler yapabileceğimizi görüyorum. Gerçekten de öyle düşünüyorum. İkisinin de buna açık olduğunu düşünüyorum. Yani bu iş bittiğine göre, buna odaklanacağız. Bakalım bunu başarabilecek miyiz?" ifadelerini kullandı.

Sözcü Lin Jian, bugün düzenlenen olağan basın toplantısında konuya ilişkin bir soruyu yanıtladı.

Lin, ABD ile İran’ın ilk aşama mutabakat zaptının içeriği üzerinde uzlaşmaya varmasını memnuniyetle karşıladıklarını belirterek, Pakistan’ın yürüttüğü arabuluculuk çabalarını takdir ettiklerini ifade etti.

Tarafların mutabakat zaptını planlandığı şekilde imzalamasını temenni ettiklerini kaydeden Lin, ilgili tüm tarafların barışçıl çözüm yönündeki kararlılığını sürdürmesini ve sorunların diyalog ile müzakere yoluyla çözülmesini umut ettiklerini söyledi.

Lin Jian ayrıca Çin’in, uluslararası toplumla birlikte Orta Doğu ve Basra Körfez’inde barış ve istikrarın en kısa sürede yeniden tesis edilmesi için yapıcı rol oynamayı sürdüreceğini vurguladı.

Konuşmasının başında, ABD ile İran arasında imzalanan mutabakattan duyduğu memnuniyeti dile getiren Starmer, tüm tarafların bu fırsatı bölgesel istikrarı inşa etmek, tüm dünyada ve İngiltere'de ekonomik baskısı hissedilen Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer özgürlüğünü yeniden sağlamak için kullanması gerektiğini söyledi.

Starmer, çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin yapılan danışma ve fikir beyanı sürecinde herkesin görüşüne kulak verdiklerini belirterek, şu ifadeleri kullandı:

"Trajik ve korkunç kayıplarının ardından bu konuda kampanyalar yürüten aileler de dahil cesurca çalışan herkese teşekkür ediyorum. Bugün ülkemiz için büyük bir gün. Çocuklarımız ve geleceğimiz için büyük bir değişim adımının atıldığı bir gün. Bugün, hükümetin 16 yaşından küçük tüm çocukların sosyal medyaya erişimini yasaklayacağını duyurabilirim."

Sosyal medyanın zararları ve faydaları bulunduğunu aktaran Starmer, "Hükümetlerin işi, seçim yapıp karar vermektir. Bana göre, tam bir yasak uygulamak açık şekilde en doğru seçimdir." dedi.

Starmer, kendisinin de diğer ebeveynler gibi benzer endişelere sahip olduğunun altını çizerek, "İstediğim tek şey; çocuklarımın mutluluğu ve güvenliği. Tüm ebeveynler de bunu istiyor. Ancak şu soruyu sormalıyız, sosyal medyanın çocuklar için mutlu bir ortam oluşturduğuna gerçekten inanıyor muyuz?" değerlendirmesinde bulundu.

"Çocuklarımızın güvenliği ve mutluluğundan taviz vermeye hazır değilim"

Sosyal medyanın bağımlılık yapacak şekilde tasarlandığını belirten Starmer, "Tüm ebeveynler, kendi gözleriyle görüyor. Sosyal medya, çocukları mutsuz ediyor. Zorbaların, çocuklara zarar vermesini ve istismar etmesini kolaylaştırıyor, hatta çocukların akıl sağlığı zarar görüyor. Çocuklar tehlikeli içeriklere maruz kalıyor çünkü bunlar dikkat çekiyor." diye konuştu.

Starmer, içerikleri sonsuza kadar kaydırma seçeneğinin kullanıcıları ekrana bağımlı hale getirdiğini anlatarak, "Sosyal medya, çocukları ödev yapmaktan, okumaktan, arkadaşlarıyla dışarıda oynamaktan ve düzgün saatte yatağa gitmekten alıkoyuyor. Öyle gelmeyebilir ancak tüm bunlar bir çocuğu yetişkin olmaya götüren aktiviteler." ifadesini kullandı.

Ebeveynlerin bu kararı destekleyeceğine inandığını belirten Starmer, "Çocuklarımızın güvenliği ve mutluluğundan taviz vermeye hazır değilim. Bu yüzden bu yasak gelmeli ve gelecek. Kolay olmayacak çünkü bazı şirketler, sosyal medyanın doğal düzen içinde değişmez bir parça olduğuna inanmamızı istiyor. Bu tür öğrenilmiş çaresizliklere karşı mücadele etmeliyiz. Bunu değiştirebiliriz ve değiştireceğiz." yorumunu yaptı.

Starmer, oyun ve yayın uygulamalarında da yabancıların çocuklara mesaj atmasını engelleyecek adımlar atacaklarını belirterek, çocukların diğer kuralları ihlal ettiği gibi bu sosyal medya yasağını da ihlal edebileceğini söyledi.

"Çocuklar bir şekilde alkol içiyor, o zaman 'alkol yasağıyla uğraşmayalım' demiyoruz değil mi?" ifadelerini kullanan Starmer, kuralların uygulanması için gereken adımların atılacağının altını çizdi.

VPN gibi uygulamalar da yasak kapsamında olacak

Gazetecilerin ve sosyal medya içerik üreticilerinin sorularını da cevaplandıran Starmer, bu yıl sonu gelmeden konunun yasalaşmasını, yasağın ise gelecek yılın başından itibaren uygulanmasını planladıklarını bildirdi.

Starmer, çocukların yasağı delmek için kullanacağı VPN gibi uygulamaların da yasak kapsamında olmasını planladıklarını belirterek, çocuklara yönelik YouTube Kids ve Google Classroom gibi uygulamalarda ise yasak olmayacağını dile getirdi.

"Ben kesinlikle 'Bu yasaktan sonra hiçbir çocuk, sosyal medya kullanmayacak' demiyorum." diyen Starmer, bunun denetimini yapacaklarını ve Avustralya'nın deneyimlerinden örnek alacaklarını kaydetti.

Starmer, teknoloji, yapay zeka ve sosyal medyanın faydalı yönlerine desteğini yineleyerek, "Hem teknoloji ve yapay zekaya destek verip hem de çocukları koruyamazsınız' gibi bir düşünceye katılmıyorum. Bunların ikisini de yapmak mümkün. Hem yapay zekadan hem de çocukların korunmasından yanayım." diye konuştu.

Yaptırım çocuklara değil platformlara uygulanacak

Sosyal medyaya giren çocuklara uygulanacak yaptırım ve yasağın ifade özgürlüğüne etkisine ilişkin soruyu yanıtlayan Starmer, "Yasağın yaptırımı, hizmet sağlayıcılara uygulanacak, çocuklara değil. Yetişkinlerin koyduğu kuralları çiğnemenin yollarını arayan 13-14 yaşındaki çocuklara karşı bir adım atmayacağız." ifadelerini kullandı.

Starmer, ifade özgürlüğüne etkisine ilişkin "Bu konu, ifade özgürlüğüyle değil, çocukların korunmasıyla alakalıdır. Ben ifade özgürlüğünün güçlü bir savunucusuyum ancak bir çocuğa uygunsuz fotoğraf yollamak ya da ondan böyle bir fotoğraf almak ifade özgürlüğü değildir." dedi.

İngiltere Başbakanı, yasa değişikliğinin kolay, alışkanlık ve kültür değişiminin ise zamanla olacağını vurguladı.

Sosyal medya ünlüsü çocuk ve ailelere de değinen Starmer, "Bu yasak, çocuğun ona uygun bir içeriği göremeyeceği anlamına gelmemeli. Okullar da uygulamaları kullanıyor. Çocuklar için zararlı ve onları mutsuz eden içerikler, bizim kırmızı çizgimiz." dedi.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.26 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 4,42 azalarak 83,47 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de yüzde 5,05 düşüşle 80,59 dolardan alıcı buldu.

Fiyatlardaki düşüşte, ABD ile İran arasındaki savaşı sona erdirmeye ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri yeniden başlatmaya yönelik mutabakat etkili oldu.

Cuma günü ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik planlanan askeri saldırıları askıya aldığını ve kapsamlı bir barış anlaşmasının imzalanabileceğini açıklamasının ardından petrol fiyatları yaklaşık yüzde 5 gerilemişti.

Fiyatlardaki düşüş, anlaşmanın sağlandığının duyurulmasıyla derinleşti. Brent petrolün varil fiyatı, sabahın erken saatlerinde cuma günkü kapanışa göre yüzde 4,9 düşüşle 83,05 dolara kadar inerken, WTI petrolün varil fiyatı da yüzde 5,7 azalışla 80,01 dolara kadar geriledi.

Böylece Brent petrol 6 Mart'tan, WTI ise 10 Mart'tan bu yana en düşük seviyelerini gördü.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, "yoğun görüşmelerin ardından" ABD ile İran arasında barış anlaşmasına varıldığını duyurdu. Şerif, her iki tarafın da "Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan ettiğini" belirterek, anlaşmanın resmi imza töreninin 19 Haziran'da İsviçre'de düzenleneceğini bildirdi.

Trump da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran ile yapılan barış anlaşmasının tamamlandığını, Hürmüz Boğazı'nın "ücretsiz olarak" açılarak ABD Donanması'nın ablukasının derhal kaldırılacağını açıkladı. Trump, 19 Haziran'da anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte boğazın açılacağını, mayınların temizleneceğini ve petrol akışının yeniden başlayacağını belirtti.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ise ABD ile anlaşmaya varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanmasından sonraki 60 günlük süre içerisinde yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik kalkınma mekanizması gibi konuların müzakere edileceğini kaydetti. Anlaşmanın Lübnan'ı da kapsadığını belirten Garibabadi, 19 Haziran'daki imza töreninden önce anlaşma metninin kamuoyuna açıklanacağını belirtti.

Öte yandan, mutabakata dair New York Times'a konuşan Trump, İran ile anlaşmanın Hürmüz Boğazı'nda "kalıcı olarak ücretsiz geçiş" sağlayacağını savunarak, İran'ın ABD ile nihai bir nükleer anlaşmaya varamaması halinde ise Tahran'a yönelik askeri saldırıları yeniden başlatacağını belirtti.

Brent petrolde teknik olarak 85,28 doların direnç, 82,46 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran arasında anlaşmaya varıldığını duyurdu.

ABD Başkanı Donald Trump da İran ile yapılan barış anlaşmasının tamamlandığını, Hürmüz Boğazı'nın açılarak ABD'nin deniz ablukasının derhal kaldırılacağını bildirdi.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi de, ABD ile anlaşmaya varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını belirtti.

ABD ve İran arasında varılan barış anlaşmasının küresel enflasyon baskılarını hafifleteceği ve yüksek faiz oranlarına duyulan ihtiyacı azaltacağına yönelik öngörüler, küresel piyasalarda risk iştahını destekliyor.

Söz konusu gelişmenin bu hafta faiz kararlarını açıklayacak merkez bankaları için bir rahatlama sağlaması beklenirken, enerji fiyatlarından kaynaklı enflasyonist baskılara dair endişelerin hafifleyebileceği ve bunun da para politikalarını sıkılaştırma konusundaki baskıyı bir nebze olsun hafifletebileceği tahmin ediliyor.

Anlaşmayla enerji arzına ilişkin sıkıntıların hafiflemesi bekleniyor.

Olumlu haber akışına karşın taraflar arasında anlaşma imzalanana kadar yatırımcıların temkinli bir tutum sergileyebileceği öngörülüyor.

Analistler, özellikle nakliye ve sigorta şirketlerinin anlaşmanın geçerliliğinden emin olmak isteyeceklerini söyledi.

Piyasaların gözü yeni Fed'in faiz kararında olacak

Öte yandan bu hafta piyasaların gözü, yeni ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Kevin Warsh'ın yöneteceği ilk faiz kararı toplantısından çıkacak para politikası kararlarında olacak. Bankanın faiz oranını sabit tutmasına kesin gözüyle bakılırken, Warsh'ın ilk sözle yönlendirmelerindeki tonuna dikkat edilecek.

Güçlü istihdam verileri ve yükselen enflasyon nedeniyle Fed'in yıl sonuna kadar bir kez faiz artıracağına dair öngörüler masada dururken, jeopolitik gelişmelere ilişkin olumlu haber akışıyla bankanın faiz artırımına gideceğine yönelik öngörüler bir miktar zayıfladı.

Analistler, para politikası metni ile Warsh'ın toplantı sonrası yapacağı açıklamalarda gelecek dönem politikalarına ilişkin sinyaller aranacağını belirterek, alınacak sinyallerle birlikte piyasalarda oynaklığın artabileceğini bildirdi.

Warsh'ın "şahin" söylemlerde bulunması durumunda dolara olan talebin artabileceği tahmin ediliyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, bankanın aralık toplantısında yüzde 73 ihtimalle politika faizini 25 baz puan artıracağı öngörülüyor.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi, haziranda 48,9'a çıkarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi haziranda yüzde 4,8'den yüzde 4,6'ya gerilese de İran savaşının başlamasından önce görülen seviyenin üzerinde kalmaya devam etti.

ABD'de bu hafta açıklanacak sanayi üretim verilerinin de yatırımcılara ekonominin gidişatına dair bir bakış açısı sunması bekleniyor.

Bu gelişmelerle 82,50 dolarla 3 ayın en düşük seviyesini gören Brent petrolün varil fiyatı, önceki kapanışın yüzde 3,9 altında 82,7 dolarda seyrediyor.

Petrol fiyatlarının artık sürdürülebilir bir şekilde düşebileceği ve enflasyonist baskıları azaltabileceğine yönelik umutlarla tahvil piyasasındaki satış baskısı azalırken, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 6 baz puan azalışla yüzde 4,43'e geriledi.

Tahvil faizlerindeki düşüş ve genel olarak risk algısındaki iyileşme, doları aşağı çekerken, dolar endeksi yüzde 0,3 azalışla 99,5 seviyesinde seyrediyor.

Söz konusu gelişmelerle altının onsu yüzde 2,8 artışla 4 bin 328,7 dolardan işlem görüyor.

New York borsası pozitif seyretti

New York borsası, cuma günü SpaceX'in halka arzıyla pozitif seyretti.

Hisse başına 135 dolardan halka arz edilen Elon Musk'ın uzay şirketi SpaceX'in hisseleri, Nasdaq borsasında 150 dolardan işlem görmeye başladı. Gün içinde 176,52 dolara kadar tırmanan şirketin hisseleri yüzde 19,2 artışla 160,95 dolardan günü tamamladı.

SpaceX'in halka arzı, teknoloji ve yapay zeka sektörü için önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzay endüstrisindeki diğer şirketlerin hisselerindeki düşüş ise dikkati çekti. EchoStar Corp ile Rocket Lab'ın hisseleri yaklaşık yüzde 11, Redwire'ın hisseleri yüzde 11,5 ve AST SpaceMobile'in hisseleri yüzde 15,5 değer kaybetti.

Bu gelişmelerle cuma günü Dow Jones endeksi yüzde 0,7, S&P 500 endeksi yüzde 0,5 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,31 değer kazandı. ABD'de endeks vadeli kontratlar da güne pozitif başladı.

Avrupa'da bu hafta BoE'nin faiz kararı takip edilecek

Avrupa borsalarında da cuma günü pozitif bir seyir izlendi.

Bölgede cuma günü Almanya'da ve İngiltere'de açıklanan makroekonomik veriler öne çıktı.

İngiltere ekonomisi nisanda aylık bazda yüzde 0,1 daralırken şubat-nisan aylarını kapsayan üç aylık dönemde yüzde 0,7 büyüdü. Böylece İngiltere ekonomisi nisanda Ağustos 2025'ten bu yana ilk kez daraldı.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın etkileri İngiltere ekonomisinde görülmeye başladı. Orta Doğu'daki gerilimin devam etmesi durumunda enerji şokunun İngiltere haneleri ve işletmelerini daha fazla etkileyebileceğine dair endişeler devam ediyor.

Almanya'da ise mayıs ayına ilişkin tüketici fiyat endeksi aylık yüzde 0,2 azalırken yıllık ise yüzde 2,6 arttı ve beklentileri karşıladı. Almanya'da TÜFE aylık bazda azalmasına karşın yıllık TÜFE'deki artış enerji maliyetlerinden kaynaklı enflasyon baskısının devam ettiğini ortaya koyuyor.

Öte yandan Avrupa'da bu hafta İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) faiz kararı takip edilecek. Bankanın bu hafta politika faizini sabit bırakması beklenmesine karşın jeopolitik gerginliklerin devam etmesi durumunda yılın geri kalanında faiz artırımına gidebileceği tahmin ediliyor.

Söz konusu gelişmelerle, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,66, Fransa'da CAC 40 endeksi ise yüzde 1,83, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,97 ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,63 değer kazandı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Asya borsaları pozitif seyrediyor

Asya borsalarında jeopolitik gerginliklerin azalmasıyla haftanın ilk işlem gününde pozitif bir seyir izleniyor.

Petrol fiyatlarının gerileyeceğine ilişkin beklentilerin enerji ithalatçısı olan Japonya için büyük bir avantaj sağlaması beklenirken, bu beklentilerle Japonya borsasında sert yükselişler görülüyor.

SpaceX’in halka arz olması da Asya’daki teknoloji şirketlerinin hisse performansına olumlu yansıdı.

Öte yandan Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) yarınki faiz kararı Asya piyasalarının en önemli gündem maddesi olarak öne çıkıyor.

BoJ, özellikle ABD/İsrail-İran savaşı nedeniyle artan enflasyon baskıları karşısında haziran ayında politika faizini artırabileceğine işaret etmişti.

Bankanın böylece 1995'ten bu yana politika faizini ilk kez yüzde 1'e yükseltmesi bekleniyor. Analistler, politika yapıcıların faizleri artırarak ülkede tahvil piyasasında görülen oynaklığı da azaltmayı amaçlayabileceğini söyledi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 4,9, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 5,3, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,9 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 yükseldi.

Nikkei 225 endeksi, 69.682,23 puanla rekor seviyeyi gördü.

Borsa cuma gününü yükselişle tamamladı

Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,42 değer kazanarak 13.938,48 puandan tamamlamıştı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise cuma günü akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,24 yükseldi.

Dolar/TL cuma gününü yüzde 0,2 artışla 46,2680'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 46,2740'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde sanayi üretimi, yurt dışında ise ABD'de ve Avro Bölgesi'nde sanayi üretimi başta olmak üzere veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 14.100 puanın direnç, 13.800 ve 13.700 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, nisan ayı sanayi üretimi

12.00 Avro Bölgesi, nisan ayı sanayi üretimi

12.00 Avro Bölgesi, nisan ayı ticaret dengesi

16.15 ABD, mayıs ayı sanayi üretimi

16.15 ABD, mayıs ayı kapasite kullanım oranı

16.30 ABD, haziran ayı New York Fed imalat endeksi

G Grubu'nda İran ile Yeni Zelanda, Los Angeles Stadı'nda TSİ 04.00'de oynayacak.

I Grubu'nda Fransa ile Senegal, New York New Jersey Stadı'nda TSİ 22.00'de karşı karşıya gelecek.

İsrail ordusunun Lübnan'da işgal ettiği bölgelerden çekilmemesi gerektiğini iddia eden Ben-Gvir, şunları kaydetti:

"Güvenliğimizi güvence altına almayan bu anlaşmaya ortak değiliz ve bu anlaşma bizi hiçbir şekilde bağlamaz. Hizbullah'ın tamamen dağıtılmasından daha az hiçbir şeye razı olmamalıyız. Kesinlikle İsrail'e yönelen ateş karşısında bir an bile sessiz kalmamalıyız."

Aşırı sağcı Bakan Ben-Gvir, Lübnan'dan İsrail'e fırlatılan her bir insansız hava aracı (İHA) veya füzenin, "Lübnan'ın başkenti Beyrut'un Dahiye bölgesinde bir İsrail saldırısıyla sonuçlanacağını" öne sürdü.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran'ın mutabakata varıldığını duyurarak, "Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan etti." ifadesini kullanmıştı.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD ile mutabakata varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını açıklamıştı.

Görüşmelere, ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick, Ulusal Siber Direktör Sean Cairncross, Anthropic'in kurucu ortaklarından Tom Brown ve şirketin kamu politikaları sorumlusu Sarah Heck katıldı.

Şirketin üst düzey güvenlik ve teknik uzmanlarının, krizin çözümü amacıyla Washington'da hükümetin siber güvenlik yetkilileriyle görüşmelere devam ettiği belirtiliyor.

Uzmanlardan ABD yönetimine açık mektup

Öte yandan, aralarında siber güvenlik şirketi yöneticileri, araştırmacılar ve teknoloji uzmanlarının bulunduğu çok sayıda isim, Trump yönetimine açık mektup gönderdi.

Mektupta, Anthropic'in "Fable 5" ve "Mythos 5" modellerine yönelik ihracat kısıtlamalarının kaldırılması istendi.

Bu modellerin benzersiz yeteneklere sahip olmadığı ve benzer özelliklerin diğer yapay zeka sistemlerinde de bulunduğu savunulan mektupta, kısıtlamaların ABD'nin yapay zeka alanındaki liderliğini ve siber savunma kapasitesini zayıflatabileceği belirtildi.

Ayrıca mektupta, yapay zeka risk değerlendirmelerinin gelecekte daha açık, bilimsel ve şeffaf süreçle yürütülmesi çağrısında bulunuldu.

Hükümet ile Anthropic arasındaki gerilim

Yapay zeka firması Anthropic'in, Claude modelini "tüm yasal askeri amaçlar" için kullanıma açmayı reddetmesi ve askeri kullanıma dair güvenlik endişeleri, Pentagon ile anlaşmazlıklara yol açmıştı.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, 24 Şubat'ta Anthropic'e ültimatom vermiş, Pentagon'un şirketin yapay zekasını istediği şekilde kullanmasına 27 Şubat'a kadar izin vermedikleri takdirde hükümetle sözleşmelerini kaybetme riskinin bulunduğunu söylemişti.

ABD Başkanı Donald Trump da 27 Şubat'ta Pentagon ile Anthropic arasında yaşanan tartışmaların ardından tüm federal kurumlara Anthropic teknolojisinin kullanımının derhal durdurulması talimatı vermişti.

Ardından Pentagon, 6 Mart'ta teknolojisinin ABD vatandaşlarının gözetlenmesinde ve tam otonom silahlarda kullanılmasını kabul edemeyeceğini açıklayan firmayı "tedarik güvenliği açısından riskli" ilan etmişti.

Anthropic, 9 Mart'ta ABD hükümetine karşı iki dava açarak, Pentagon yetkililerinin yapay zeka güvenliği konusundaki tutumundan dolayı şirkete yasa dışı şekilde misilleme yaptığını iddia etmişti.

Yapay zeka şirketi Anthropic, 13 Haziran'da yaptığı açıklamada, ihracat kontrolü talimatı kapsamında, şirket çalışanları da dahil ülke içi ve dışındaki tüm yabancı uyruklu kişilerin söz konusu yapay zeka modellerine erişiminin durdurulmasını talep ettiği belirtilmiş, talimat doğrultusunda Fable 5 ve Mythos 5'e erişimin tüm müşteriler için derhal askıya alındığı bildirilmişti.

ABD Başkanı Donald Trump'ın yanı sıra Pakistan ve Umman gibi ara bulucular ve çözüme katkı sağlayan tüm tarafları tebrik eden Starmer, "Uzun süredir tansiyonun düşmesi çağrısı yapıyoruz. Bu, bizim görmek istediğimiz bir gelişmedir. Artık Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve kalıcı olarak tamamen açık kalmasını sağlamak amacıyla mutabakat zaptının tam olarak uygulanmasına ve nükleer anlaşmanın ayrıntılı unsurlarının nihai hale getirilmesine odaklanmak gerekiyor." değerlendirmesini yaptı.

Starmer, teknik görüşmelere her türlü desteği vermeye hazır olduklarını vurgulayarak, "Bizim önceliğimiz kalıcı ve güvenilir bir barışın sağlanmasıdır. Buna destek vermek için uluslararası ortaklarımızla birlikte çalışacağız." ifadesini kullandı.

Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğünün hemen sağlanması gerektiğini kaydeden Starmer, buradaki gemi geçişlerinde yaşanan sorunların aylardır İngiltere ve dünyadaki insanları ekonomik olarak etkilediğine dikkati çekti.

Starmer, geçişlerin güvenliği için Fransa'yla birlikte bir süredir uluslararası bir görev gücü oluşturma çabalarına liderlik ettiklerini de hatırlatarak Hürmüz Boğazı'nda görev yapmaya da talep gelirse hazır olduklarını vurguladı.

İran'ın nükleer programıyla ilgili verdiği taahhütleri eksiksiz şekilde uygulamasının önemli olduğunun altını çizen Starmer, "İngiltere'nin uzun süredir değişmeyen kararlı tutumu, İran'ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmamasının gerektiği yönündedir." açıklamasında bulundu.

Buna göre, küresel ekonomi daha temiz enerji sistemleri, elektrifikasyon ve dijital teknolojilere doğru hızlı bir dönüşüm geçiriyor. Bu dönüşüm, söz konusu teknolojilerde yoğun şekilde kullanılan bakır, nikel, lityum, kobalt ve nadir toprak elementleri başta olmak üzere kritik minerallere yönelik talebin hızla artmasına yol açıyor.

Dünyada lityum talebinin 2040'a kadar yüzde 350, grafit talebinin yüzde 130'dan fazla yükselmesi bekleniyor.

Ancak kritik mineral ve tedarik zincirleri, kısıtlı sayıda ülkede yoğunlaşmış durumda. Demokratik Kongo Cumhuriyeti küresel kobalt maden üretiminin yüzde 74'ünü oluştururken, Çin dünyadaki doğal grafitin yüzde 78'ini üretiyor. Avustralya, Şili ve Çin küresel lityum üretiminin yüzde 70'ini birlikte karşılıyor.

Kritik minerallerde talep artıp tedarik riskleri büyüdükçe, hükümetler ticaret politikalarını kritik mineral arzını güvence altına almak, maden çıkarmada ulusal kapasiteler geliştirmek ve küresel tedarik zincirlerinde pozisyonlarını güçlendirmek için kullanıyor.

UNCTAD verileri, 2020'den beri kritik minerallerde ihracata yönelik yaklaşık 100 farklı önlemin devreye alındığını gösteriyor.

Bu kapsamda giderek daha fazla ülke kritik mineraller için rekabet ettikçe, "parçalanmış bir sistem" riski artıyor. Dünyada kritik mineral anlaşmaları, kuralları ve standartları açısından yaşanabilecek bu parçalanmış sistemin fiyatları yükseltebileceği, yatırım kararlarını zorlaştırabileceği ve gelişmekte olan ülkeler üzerinde çeşitli baskılar oluşturabileceği öngörülüyor.

UNCTAD, kritik mineral ticaretini açık, öngörülebilir ve kalkınma odaklı sürdürebilmek için bu alandaki kararlar ve yatırımlarla ilgili "daha koordine bir yaklaşım" geliştirilmesi önerisinde bulunurken, bu yaklaşımın kritik minerallerin "parçalanmış bir sistem" veya "dayanıklılık ve küresel kalkınmanın temeli" olup olmayacağını belirleyeceğini öngörüyor.

Sezonun açılış mücadelesi olan Avustralya Grand Prix'sinde Mercedes pilotlarından George Russell ilk sırada yer alırken, sonraki beş yarışı ise Kimi Antonelli kazandı.

İspanya Grand Prix'si öncesinde pilotlar ve takımlar klasmanının ilk 5 sırası şöyle:

Pilotlar

1. Kimi Antonelli (İtalya): 156

2. Lewis Hamilton (Büyük Britanya): 90

3. George Russell (Büyük Britanya): 88

4. Charles Leclerc (Monako): 75

5. Oscar Piastri (Avustralya): 60

Takımlar

1. Mercedes: 244

2. Ferrari: 165

3. McLaren: 118

4. Red Bull: 72

5. Alpine: 41

Tahta çıkma hakkına sahip resmi unvanlı üç çocuktan biri olan Prenses Bajrakitiyabha, uluslararası alanda diplomatik kariyeri ve hukuk sistemine yönelik çalışmalarıyla tanınıyordu. ABD'deki Cornell Üniversitesi'nde hukuk alanında yüksek lisans ve doktora eğitimini tamamlayan prenses, Tayland'ın Avusturya Büyükelçisi olarak görev yapmış ve 2017 yılında Birleşmiş Milletler tarafından Güneydoğu Asya'da hukukun üstünlüğü için iyi niyet elçisi seçilmişti.

Kariyeri boyunca özellikle kadın mahkumların haklarını iyileştirmeye yönelik vakıf çalışmaları yürüten ve 2021 yılında orduda general rütbesiyle görev alan prenses için kraliyet cenaze töreni düzenlenecek. Tayland hükümetinin cenaze töreniyle birlikte resmi bir ulusal yas dönemi ilan etmesi bekleniyor.

AB'nin ilk kapsamlı göç ve iltica çerçevesi niteliğindeki anlaşma, "dış sınırların daha güçlü korunması, daha hızlı ve etkin iltica prosedürleri ile üye ülkeler arasında dayanışma ve sorumluluk paylaşımı" ilkelerine dayanıyor.

Yeni sistem kapsamında, AB dış sınırlarından düzensiz şekilde giriş yapan tüm göçmenler güvenlik kontrollerinden geçirilerek zorunlu kayıt altına alınacak.

Korunma ihtiyacı bulunmadığı değerlendirilen, güvenlik riski oluşturan veya yanlış beyanda bulunan kişiler için sınır bölgelerinde hızlandırılmış işlemler uygulanacak ve bu kişiler hızlı şekilde geri gönderilecek.

İltica başvuruları daha kısa sürelerde sonuçlandırılacak, kötüye kullanım niteliğindeki veya tekrar eden başvurulara yönelik daha sıkı kurallar getirilecek, böylece AB içinde "ikincil hareketler" de önlenecek.

Yeni kurallar çerçevesinde, tüm üye ülkelerde kabul koşullarına ilişkin ortak standartlar uygulanacak ve iltica başvurusunda bulunanların iş gücü piyasasına daha hızlı erişimi sağlanacak.

Düzenleme, aynı zamanda üye ülkeler arasında zorunlu ancak esnek bir dayanışma mekanizması kurulmasını da içeriyor. Buna göre, göç baskısıyla karşı karşıya kalan ülkelere destek sağlanırken, her üye devlet kendi koşullarına göre katkıda bulunabilecek.

Komisyonun açıklamasında, yeni sistemde temel hakların korunmasına yönelik güvencelerin de yer aldığı, özellikle sınır taraması ve iltica prosedürlerinin bağımsız izleme mekanizmalarıyla denetleneceği kaydedildi.

Eleştiriler

AB'de göç ve iltica konusu, İrlanda'nın başkentinde 1990'da imzalanan Dublin Sözleşmesi ile düzenleniyordu. Buna göre, mültecilerin ilk varış ülkesinde iltica başvurusu yapmaları, ardından başka bir AB ülkesine geçmişlerse bunu, başvuruyu yaptıkları ülkeye iletmeleri gerekiyordu.

Göç ve İltica Paktı'nın temelleri, AB'nin 2015'te yaşadığı ve bir milyondan fazla kişinin Avrupa'ya ulaşmasıyla sonuçlanan göç krizinin ardından atıldı.

Kriz sırasında üye ülkeler arasında sığınmacıların paylaşımı, dış sınırların korunması ve iltica başvurularından hangi ülkenin sorumlu olacağı gibi konularda ciddi görüş ayrılıkları yaşandı.

AB Komisyonu tarafından 2020'de teklif edilen Dublin Sözleşmesi'nin yerine geçecek pakt, özellikle zorunlu dayanışma mekanizması, yeniden yerleştirme kotaları ve sorumluluk paylaşımı konularında yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle uzun müzakerelerin ardından ancak Mayıs 2024'te kabul edilebildi.

Yeni kurallar ise birçok kesim tarafından eleştiriliyor.

Uluslararası insan hakları kuruluşları, AB'nin yeni göç ve iltica kurallarının sınırdaki kontrollerin genişletilmesinin, göçmenlerin aylarca kabul merkezlerinde tutulmasının yolunu açabileceğinden endişe ediyor. Ayrıca "mücbir sebep" durumlarında üye ülkelere çeşitli muafiyetler sağlaması nedeniyle uygulamada mülteci hukuku ve uluslararası insan hakları hukuku kapsamındaki yükümlülüklerin ihlal edilmesi riskine dikkat çekiliyor. Yeni kuralların, AB'nin üçüncü ülkelerle yaptığı anlaşmalar yoluyla sınır kontrolünü "kendi sınırlarının dışında yapma" ve Avrupa'nın mülteci koruma sorumluluğundan kaçması yönünde bir adım anlamına geldiği belirtiliyor.

Paktın en çok eleştirilen unsurlarının başında ise düzensiz göçle mücadele kapsamında üçüncü ülkelerde kurulacak "geri gönderme merkezleri" geliyor. Uzmanlar, geri gönderme süreçlerinin üçüncü ülkelere devredilmesinin denetim eksikliği ve insan hakları standartlarının zayıflaması gibi riskler barındırdığı görüşünü dile getiriyor.

Paktın, sığınmacıların üye ülkeler arasında paylaşılmasını öngören zorunlu dayanışma mekanizması ise bazı üye devletlerin itirazlarıyla karşılaşıyor. Söz konusu ülkeler, uygulamanın ulusal göç politikaları üzerindeki kontrolü azaltabileceğini, ilave mali yükler doğurabileceğini ve düzensiz göçü teşvik edebileceğini savunuyor.

1980'lerden bu yana tüm dünyaya "Serbest Ticaret" ve "Küreselleşme" kavramlarını dayatan Batı, neden bugün aniden korumacı politikalara ve gümrük vergilerine geri döndü? Donald Trump'ın ilk dönemi ile başlayan, Joe Biden döneminde devam eden ve bugün doruğa çıkan bu ekonomik savaşın temelinde ne yatıyor? ABD'nin iddia ettiği gibi Çin sadece "ucuz iş gücü" ve "kopya ürün" üreten bir ülke mi, yoksa yapay zeka ve 5G teknolojilerinde Batı'yı tahtından eden yeni bir hegemon mu?