Program, dijital sistemlerdeki güvenlik açıklarını tespit etmeyi; hastaneler ve elektrik santralleri dahil olmak üzere sivil altyapıyı hedef alan siber saldırılara karşı koymayı amaçlıyor.

Kiev yönetimi, Daybreak aracılığıyla gelişmiş GPT 5.6 Sol modelinin yazılımlardaki açıkları hızla belirleyip kapatmaya yarayan özel bir sürümünü kullanacak.

Ukrayna ulusal siber olaylara müdahale ekibi CERT-UA, 2025 yılında yaklaşık 6 bin siber saldırı kaydetti.

OpenAI, Ukrayna makamlarıyla vardığı işbirliğini New York’taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında 23 Eylül’de duyurdu.

OpenAI for Countries biriminin yöneticisi George Osborne, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Sivil altyapının korunması, insanların yaşamaya, çalışmaya ve hayati hizmetlerden yararlanmaya devam edebilmesi adına bu yapıların hem fiziksel hem de dijital saldırılara karşı savunulması anlamına geliyor.”

Daha önce OpenAI’ın rakiplerinden Anthropic şirketi, geliştirdiği Claude adlı yapay zeka sisteminin Rusya ile bağlantılı bilgisayar korsanları tarafından Ukraynalı kuruluşlara yönelik saldırılarda kullanıldığını açıklamıştı.

Söz konusu korsanlar, insansız hava aracı (İHA) parçası üreten en az iki firmanın e-posta kutularındaki verileri ele geçirdi; askeri dron üreticisi bir şirkete saldırarak bilgisayarlı görü sistemine ait yazılım geliştirme kitini çaldı.

Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü (RUSI) Kıdemli Araştırmacısı Jamie MacColl, Ukrayna’nın OpenAI haricinde Google gibi diğer rakip teknoloji şirketlerinin yapay zeka araçlarına da sahip olduğunu belirtti.

Geçtiğimiz Mayıs ayında Ukrayna’nın, Pentagon’un ana tedarikçilerinden bilişim devi Palantir Technologies firmasının yapay zeka yazılımlarından yararlandığı kamuoyuna yansımıştı.

Dönemin Savunma Bakanı Mihail Fedorov, bu işbirliği neticesinde hava saldırılarını ayrıntılı biçimde analiz eden bir sistem kurulduğunu ve büyük ölçekli istihbarat verilerini işlemeye dönük çözümlerin devreye sokulduğunu aktarmıştı.

Şirketin sunduğu teknolojiler, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin Rusya’nın cephe gerisindeki hedeflerine yönelik yüksek hassasiyetli uzun menzilli taarruzlarının (deep strike) planlanmasında da kullanılıyor.

Ev hapsi düğümü ve mahkeme süreci

Kraliyet affı, Rezzak'ın mevcut cezasının geri kalanını 2028 yılının ağustos ayına kadar ev hapsinde geçirmesine olanak tanıyor. Ancak bu imtiyaz, yaklaşık 12,3 milyon dolarlık para cezasının devlete ödenmesi şartına bağlı bulunuyor. Hukuki tabloyu karmaşıklaştıran asıl unsur ise Rezzak'ın geçtiğimiz aralık ayında sonuçlanan bir başka davada aldığı 15 yıllık yeni hapis cezası. Ev hapsi süresi dolsa dahi infazı başlayacak olan bu ikinci mahkumiyet kararı için avukatları, temyiz süreci sonuçlanana kadar yürütmeyi durdurma kararı çıkarılmasını talep ediyor. Kuala Lumpur Yüksek Mahkemesi'nin 14 Ekim'de vereceği karar, eski başbakanın özgürlük sınırlarını belirleyecek. Savunma makamı, cezanın askıya alınması ve gerekli para cezasının ödenmesi halinde Rezzak'ın aynı gün ev hapsine geçebileceğini öngörüyor.

Dondurulmuş varlıklar ve siyasi kampanya

Hukuki sürecin önündeki en büyük fiziki engel ise Rezzak'ın mal varlıklarının devlet tarafından dondurulmuş olması nedeniyle söz konusu milyonlarca dolarlık cezayı ödeyememesi. Bu finansal açığı kapatmak için eski başbakanın kurucularından olduğu ve ülkede hala ciddi bir nüfuza sahip olan Birleşik Malaylar Ulusal Örgütü (UMNO) partisi, destekçilerinden fon toplamak üzere geniş çaplı bir bağış kampanyası başlattı.

ABD ve Malezya makamlarının yürüttüğü uluslararası soruşturmalara göre, 1MDB devlet fonundan en az 4,5 milyar dolar hortumlanmış ve bu meblağın yaklaşık 1 milyar doları doğrudan Rezzak ile bağlantılı hesaplara aktarılmıştı. Sürecin başından bu yana hakkındaki yolsuzluk ve kara para aklama suçlamalarını reddeden eski başbakan, hesaplarına giren paranın kaynağı konusunda çevresi tarafından yanıltıldığını savunuyor. Rezzak, skandalın idaresindeki zafiyetler nedeniyle kamuoyundan özür dilemiş olsa da masumiyet iddiasını kararlılıkla sürdürüyor.

Aşısı olmayan nadir varyant ve tıbbi çaresizlik

Kuzey Kivu'daki tedavi merkezlerinde kapasiteler tamamen dolarken, yatak bulamama sorunu ve tıbbi personel yetersizliği ölüm oranlarını kritik seviyelere taşıyor. Eyaletteki Ebola kaynaklı ölüm oranı yüzde 60'ı aşarak, yüzde 48 olan ulusal ortalamanın oldukça üzerine çıktı. Bu ağır tablonun ardında yatan temel tıbbi zorluk ise salgına nadir görülen "Bundibugyo" virüs türünün yol açması. Geçmişte bölgede büyük yıkıma yol açan "Zaire" türünün aksine, bu yeni varyant için henüz uluslararası otoritelerce onaylanmış bir aşı veya spesifik bir tedavi bulunmuyor. Erken aşamalarda sıtma veya tifo gibi yaygın hastalıklarla karıştırılabilen hafif semptomlar göstermesi, virüsün kalabalık şehir merkezlerinde ve ticaret rotalarında gizlice yayılmasına zemin hazırlıyor.

Sağlık çalışanlarına yönelik güvensizlik ve şiddet

Tıbbi ve finansal zorlukların yanı sıra, salgınla mücadelenin önündeki en büyük engellerden birini halkın sağlık ekiplerine ve uluslararası kurumlara duyduğu derin güvensizlik oluşturuyor. Hastaneye yatanların kesinlikle öleceğine dair yaygın korku ve virüsün gerçekliğine yönelik şüpheler, halkın tedavi merkezlerinden kaçmasına neden oluyor. Bu şüphecilik; dezenfeksiyon ve güvenli defin işlemi yapan sağlık ekiplerine yönelik palalı saldırılara ve tedavi merkezlerinin ateşe verilmesine kadar varan şiddet olaylarına dönüşmüş durumda. Bölge halkının bu sert tepkisinin temelinde, mevcut tür için aşının olmamasının yarattığı hayal kırıklığının yanı sıra, 2018-2020 yıllarındaki önceki salgın sırasında bazı uluslararası yardım kurumu çalışanlarının karıştığı cinsel istismar skandallarının bıraktığı derin toplumsal travma yatıyor.

Zorunlu tedbirler salgın yönetimini zorluyor

Sağlık ekiplerinin sahadaki güvenliğini sağlamak ve halkı hijyen kurallarına uymaya zorlamak amacıyla yerel makamların devreye soktuğu askeri önlemler ise krizin boyutunu değiştiriyor. Hükümet yanlısı silahlı milislerin şehirlere giriş çıkışlardaki sağlık kontrol noktalarında görevlendirilmesi ve kurallara uymayanların zorla tedavi merkezlerine götürülme tehdidi, sahadaki sivil gerilimi tırmandırıyor. Sağlık uzmanları ve yerel yetkililer, salgınla mücadelenin polis veya askeri güçle değil, halkı bilinçlendirerek ve gönüllü katılımı sağlayarak yürütülmesi gerektiği konusunda uyarıyor. Baskıcı ve zorlayıcı yöntemlerin, halihazırda var olan toplumsal güvensizliği daha da derinleştirerek virüsün çok daha gizli ve tehlikeli bir şekilde yayılmasına yol açabileceğinden endişe ediliyor.

Yükselen teknolojiler ve kritik altyapı ortaklığı

İki ülke ekonomisinin birbirini tamamlayıcı nitelikte olduğuna dikkat çekilen zirvede, geleneksel altyapı yatırımlarının yanı sıra yüksek teknoloji odaklı iş birliği imkanları masaya yatırıldı. Malezya’nın doğu ve batı kıyılarını birbirine bağlayan Doğu Kıyısı Demiryolu Bağlantısı (ECRL) gibi kilit projelerin kararlılıkla sürdürülmesi gerektiğini vurgulayan taraflar; yapay zeka, yeni enerjili araçlar ve yarı iletken üretimi gibi stratejik alanlarda karşılıklı yatırımları artırma kararı aldı. Malezya Başbakanı İbrahim, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in küresel yapay zeka yönetişimine ilişkin sunduğu vizyona destek verdiklerini belirterek Pekin yönetimiyle teknolojik dönüşüm zemininde yakın koordinasyon sürdüreceklerini teyit etti.

Yatırım iklimi ve e-ticarette dengeli rekabet

Çinli şirketlerin Malezya'daki varlığının güçlendirilmesi hedeflenirken, pazardaki rekabet koşulları ve hukuki güvenceler de görüşmenin öncelikli başlıkları arasında yer aldı. Pekin yönetimi, Çinli e-ticaret firmalarının faaliyet gösterdikleri ülkelerin mevzuatına tam uyum sağlaması ve yıkıcı rekabetten kaçınması yönündeki tutumunu aktarırken; Malezya tarafı da ülkedeki Çin yatırımlarına adil, istikrarlı ve öngörülebilir bir iş ortamı sunmaya devam edeceğini beyan etti.

ASEAN-Çin hattında bölgesel denge

Güneydoğu Asya Ulusları Birliği (ASEAN) ile Çin arasındaki kurumsal ilişkilerin geleceğinin de ele alındığı temaslarda, Malezya’nın bölgesel istikrar ve çok taraflı diplomaside üstlendiği kritik rol öne çıkarıldı. Tek Çin ilkesine bağlılığını yineleyen Kuala Lumpur yönetimi, ASEAN-Çin Kapsamlı Stratejik Ortaklığı'nın derinleştirilmesinde ve Asya-Pasifik bölgesinde ortak refahın korunmasında yapıcı bir köprü işlevi görmeyi sürdüreceğini vurguladı.

Konsolosluk hizmetleri muhafaza edilecek

Bogota yönetimi, diplomatik bağların koparılmasını ulusal strateji ve küresel güvenlik taahhütlerinin bir gereği olarak tanımlarken sürecin idari boyutuna da açıklık getirdi. Diplomatik temsil düzeyinin sonlandırılmasıyla birlikte üst düzey siyasi temaslar askıya alınmış olsa da, bakanlık kaynakları bu durumun konsolosluk ilişkilerini kapsamadığını bildirdi. İki ülke arasındaki konsolosluk kanallarının açık kalması sayesinde, vatandaşlık işlemleri ve temel idari hizmetlerin kesintiye uğramadan yürütülmesi hedefleniyor.

Kalıcı barış için arabuluculuk vurgusu

Bölgedeki son gelişmelerin kapsamlı bir şekilde harmanlandığı zirvede Pakistan tarafı, devam eden çatışmalardan duyduğu derin endişeyi dile getirerek sahadaki tüm aktörlere net bir itidal çağrısında bulundu. Başbakan Şerif, bölgesel tansiyonun düşürülmesi ve kalıcı barışın tesis edilmesi için diplomatik kanalların kesintisiz işletilmesinin zorunlu olduğunu vurguladı. Bu diplomatik süreçte İslamabad Mutabakat Zaptı'nın taşıdığı hayati öneme dikkat çeken Şerif, ülkesinin çatışmaların çözümü ve bölgesel istikrarın sağlanması adına yapıcı rolünü sürdürmeye kararlı olduğunun altını çizdi.

Güvenlik ve refah ekseninde stratejik eşgüdüm

İran cephesi ise Pakistan'ın bölgesel güvenliği sağlama yönündeki diplomatik angajmanına tam destek verdiğini duyurdu. Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, İslamabad'ın barış inisiyatiflerini takdirle karşıladıklarını belirterek, iki ülke arasındaki stratejik ve çok yönlü iş birliğini daha da ileriye taşımaya hazır olduklarını ifade etti. Temasların süreklilik kazanacağı mesajını veren iki lider; ikili ilişkileri güçlendirmenin yanı sıra bölgesel barış, sınır güvenliği ve ekonomik refaha katkı sunmak amacıyla düzenli istişare mekanizmalarını işleterek yakın eşgüdüm içinde hareket etme konusunda mutabakata vardı.

Xi, konuşmasında Çin-ABD ilişkilerinin bir kez daha tarihi bir dönüm noktasına geldiğini belirterek, iki ülkenin büyük güçlerin uyum içinde bir arada yaşayabileceği yeni bir yol keşfetmek için birlikte çalışması gerektiğini söyledi.

ABD Başkanı Trump ve eşi Melania Trump’a sıcak misafirperverlikleri ve özenli hazırlıkları için teşekkür eden Xi, Çin-ABD ilişkilerinin gelişmesine önem veren ve bu süreci destekleyen ABD’nin farklı kesimlerinden kişilere de selamlarını iletti.

Xi, mayıs ayında gerçekleştirilen ziyaret sırasında Çin ile ABD arasında stratejik istikrara dayalı yapıcı bir ilişki kurulması konusunda mutabakata varıldığını hatırlattı. Trump’ın daveti üzerine ABD’ye yaptığı mevcut ziyarete de değinen Xi, iki ülke liderlerinin altı ay içinde karşılıklı ziyaretlerde bulunmasının ikili ilişkiler açısından tarihi bir anı temsil ettiğini kaydetti.

Xi, “Bugün Başkan Trump ile samimi ve kapsamlı bir görüşme yaptık. Birçok konuda yeni uzlaşıya vardık. Bu da Çin ile ABD arasındaki stratejik istikrara dayalı yapıcı ilişkinin içeriğini zenginleştirdi ve ikili ilişkiler için yeni bir stratejik yol haritası sağladı.” ifadelerini kullandı.

ABD’nin bağımsızlığının 250. yıl dönümü dolayısıyla kısa süre önce Çin hükümeti ve halkı adına Trump’a tebrik mesajı gönderdiğini hatırlatan Xi, 200 yılı aşkın süredir Çin ve ABD halkları arasında dostane temasların devam ettiğine işaret etti.

Xi, ABD’nin bağımsızlığını kazanmasının ardından Çin ile kurduğu temasların iki ülke arasında bağlantıların gelişmesini sağladığını, tarafların karşılıklı avantajlardan yararlandığını ve ticari ilişkilerin başladığını belirtti.

İki halkın 80 yılı aşkın süre önce Japon militarist saldırganlığına karşı omuz omuza mücadele ettiğini hatırlatan Xi, savaş yıllarında sınanan bu dostluğun nesilden nesile aktarılması gerektiğini ifade etti.

Xi, 50 yılı aşkın süre önce başlayan “Ping-pong diplomasisi”nin ise uzun yıllar kapalı kalan Çin-ABD ilişkilerinin kapısını açarak normalleşmeye giden tarihi süreci başlattığını söyledi.

“Bugün Çin-ABD ilişkileri bir kez daha tarihi bir dönüm noktasına geldi.” diyen Xi, Trump’ın “Amerika’yı yeniden büyük kılma” hedefi doğrultusunda ABD’nin kalkınmasına öncülük ettiğini, Çin’in de Çin ulusunun büyük şahlanışını gerçekleştirme hedefi doğrultusunda Çin tarzı modernleşmede yeni ilerlemeler kaydettiğini belirtti.

Xi, “Her iki hedef de çok görkemlidir. Birbirimizin başarısına katkı sağlayabiliriz.” dedi.

Çin ve ABD’nin büyük ülkeler olarak sorumluluk üstlenmesi gerektiğini vurgulayan Xi, iki tarafın halkların beklentileri ve çağın genel eğilimleri doğrultusunda hareket ederek büyük güçlerin doğru biçimde bir arada yaşayabileceği yeni bir yol keşfetmesi gerektiğini vurguladı.

ABD Başkanı Trump ise mayıs ayında Çin’e yaptığı son ziyareti hatırlatarak, Çin halkının misafirperverliğinin kendisinde derin ve güzel bir izlenim bıraktığını söyledi. ABD ile Çin’in köklü kültürlere sahip olduğunu ve iki ülke halklarının uzun yıllardır dostane ilişkiler sürdürdüğünü belirten Trump, “İki ülkenin siyasi sistemleri farklı olsa da ABD-Çin dostluğu zamanla daha da güçleniyor. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile karşılıklı saygı temelinde hareket etmeye, iki ülke arasındaki dostluğu geliştirmeye ve gelecek nesillere kalıcı refah ve güvenlik sağlamaya hazırım.” ifadelerini kullandı.

''Anlaşmazlıklar yönetilebilir''

ABD’li akademisyen ve Wenzhou-Kean Üniversitesi Doçenti Rob Kim Marjerison, Xi’nin açıklamasında Çin ile ABD’nin birbirine yaklaşması ve ortak bir noktada buluşması gerektiği mesajının öne çıktığını belirterek bu yaklaşımı desteklediğini söyledi. İki ülke ekonomilerinin derin biçimde iç içe geçtiğine ve karşılıklı bağımlılığın yüksek olduğuna dikkat çeken Marjerison, rekabetin kaçınılmaz olduğunu ancak anlaşmazlıkların yönetilebileceğini ve bunun her iki ülkenin uzun vadeli kalkınmasına katkı sağlayacağını ifade etti.

''Yapıcı diyalog güçlendirilmeli''

Singapur Ulusal Üniversitesi İşletme Okulu bünyesindeki Yönetişim ve Sürdürülebilir Kalkınma Merkezi Direktörü Lawrence Loh, Çin ile ABD arasındaki ilişkilerin küresel kalkınma açısından büyük önem taşıdığını belirtti. Xi’nin ABD ziyaretinin uluslararası topluma olumlu bir mesaj verdiğini söyleyen Loh, ikili ilişkilerin istikrarlı biçimde geliştirilmesi ve iki ülke halkına daha fazla fayda sağlanması için ekonomi, ticaret, yapay zekâ ve yenilenebilir enerji gibi alanlarda daha yapıcı diyaloğun güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Tanzanya Bilgi ve İletişim Teknolojileri Komisyonu Direktörü Nkundwe Moses Mwasaga, Xi’nin yazılı açıklamasının Çin-ABD liderleri arasındaki görüşmenin hedeflerini açık biçimde ortaya koyduğunu belirterek, “Çin, küresel kalkınma için öngörülebilir ve istikrarlı bir ortam yaratmak amacıyla iş birliği anlayışı temelinde ABD ile ilişkilerini geliştirmeye hazırdır” ifadelerini kullandı.

Bir sonraki durağımız Urumçi. Burada Xinjiang’ın tarihi, kültürel mirası ve günümüzde geçirdiği dönüşüme yakından bakıyoruz. Xinjiang Gelişme ve Terörle Mücadele Özel Sergisi’nden Shanxi Camii’ne, yenilenebilir enerji çalışmalarından Urumçi Büyük Pazarı’na ve Xinjiang İslam Derneği ile gerçekleştirdiğimiz buluşmaya kadar bölgenin farklı yönlerine tanıklık ediyoruz.

Yolculuğumuzun son durağında ise Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi’nin 70 yıllık gelişim sürecini anlatan özel sergiyi ziyaret ediyoruz. Çin Seddi’nin rüzgârından Turpan’ın çöllerine, Kehriz’in serin sularından Urumçi’nin renkli pazarlarına uzanan bu yolculukta; tarih, kültür, inanç ve modern yaşamın iç içe geçtiği Çin’i birlikte keşfediyoruz.

Yapay zekânın beraberinde getirdiği risklere karşı düzenleyici çerçeveler, acil durum müdahale sistemleri ve sınır ötesi iş birliği mekanizmalarının sürekli geliştirilmesi gerektiğini vurgulayan Fu, yapay zekânın terör örgütleri, aşırılıkçı gruplar ve sınır ötesi suç örgütleri tarafından kötüye kullanılmasına karşı ortak mücadele çağrısı yaptı.

Fu, yapay zekânın askerî alandaki geliştirilmesi ve kullanımında ülkelerin ihtiyatlı ve sorumlu davranması gerektiğini belirterek, stratejik yanlış hesaplamalardan ve silahlanma yarışından kaçınılmasının önemine işaret etti.

Yapay zekâ destekli silahların sivillere ve sivil tesislere yönelik ayrım gözetmeyen ya da kasıtlı saldırılarda kullanılmasına karşı olduklarını ifade eden Fu, yapay zekâ sistemlerinde nihai karar verme yetkisinin insanların elinde kalması gerektiğini vurguladı.

Fu ayrıca, dijital ve akıllı teknolojiler alanındaki uçurumun ülkeler arasındaki kalkınma farkını daha da derinleştirmesinin önlenmesi gerektiğini söyledi. BM’nin küresel yapay zekâ yönetişiminde merkezi rol oynamasının desteklenmesi gerektiğini kaydeden Fu, gelişmekte olan ülkelerin bu alandaki temsilinin ve söz hakkının artırılması çağrısında bulundu.

Ülkelerin yapay zekâ geliştirme stratejileri, yönetişim kuralları ve teknik standartlar arasında koordinasyonu güçlendirmesi gerektiğini belirten Fu, geniş mutabakata dayalı küresel bir yapay zekâ yönetişim çerçevesinin oluşturulmasının önemine dikkat çekti.

Fu Cong, daha fazla ülkenin Çin’in girişimiyle kurulan Dünya Yapay Zekâ İşbirliği Örgütü’ne katılmasını beklediklerini belirterek, Çin’in diğer ülkelerle birlikte adil ve makul bir küresel yapay zekâ yönetişim sisteminin oluşturulması için çalışacağını ifade etti.

Alibaba'nın yöneticisi Li Feifei'nin Hangzhou'da düzenlenen şirketin amiral gemisi niteliğindeki Apsara konferansında yaptığı açıklamada şirketin gelecekteki 12 ay içinde Türkiye, Finlandiya ve Hollanda'da ilk bulut bölgelerini (cloud regions) kuracağı ifade edildi.

Şirket aynı zamanda Malezya, Almanya, Birleşik Arap Emirlikleri, Fransa ve Hong Kong'daki veri merkezi ayak izini de genişletmeyi planlıyor. Bu girişimin şirketin yerelleştirilmiş bulut ve yapay zeka hizmetleri sağlama yeteneğini artıracağı düşünülüyor.

Dünya genelinde 20 gigavatlık bir veri merkezi ağı kurma planı

Şirket, Çin'in en güçlü yapay zeka çipleri olduğunu ve bunların yeni nesil yapay zeka modellerinin eğitimi için tasarlandığını belirttiği yeni bir çip serisini de tanıttı. Mevcut açık ağırlıklı modellerden çok daha büyük olan 5 trilyon ila 10 trilyon parametreli yeni temel modeller eğittiğini açıklarken donanım ve yazılım alanındaki bu yatırımların temelinde ise 2032'ye kadar dünya genelinde 20 gigavatlık bir veri merkezi ağı kurma planı bulunduğu hatırlatıldı.

Alibaba, yapay zekaya ulaşmak için dijital altyapıyı temel unsurlardan biri olarak gören ve bu alana Çin'deki en yüksek harcamaları yapan şirketler arasında yer alıyor. Şirket, 2025'te yapay zekaya üç yıl içinde 53 milyar dolarlık yatırım yapacağını açıklamış ve o tarihten bu yana sermaye harcamalarının artmaya devam edeceğine işaret etmişti.

Alibaba'nın büyüme hamlesi, Asya'nın ötesindeki bölgelerde Amazon ve Alphabet gibi rakipleriyle giderek daha fazla mücadele etmesi anlamına geliyor.

Bulut bölgesi nedir?

Bulut bilişim hizmeti sağlayıcılarının, veri merkezlerini belirli coğrafi bölgelerde gruplandırdığı altyapı alanlarına verilen isim. Her bulut bölgesi bir veya birden fazla veri merkezinden oluşabilir.

"No 3 Uzay Etkileri Filosu" adı verilen filonun içinde silahlı kuvvetlerin tüm kademelerinden bileşenler yer alacak ve yörüngedeki uyduların korunması hedeflenecek.

Uzaydaki hasmane eylemlerle ilgili gözlem ve uyarı görevlerini yürüten No 1 Uzay Operasyonları Filosu ile No 2 Uzay Uyarı Filosunun oluşturduğu ailenin bir parçası olacak yeni filo, bu eylemlere karşı doğrudan harekete geçecek.

Saldırı ve savunma görevlerini yürütecek filo, elektronik savaş ve uyduları hedef alan silahlara karşı donanımlı olacak.

İngiltere Savunma Bakanı Wes Streeting, yeni kurulacak filoya ilişkin İngiltere Uzay Gücü Konferansı'nda açıklamalarda bulundu.

Londra'da düzenlenen konferansta konuşan Streeting, filoya Uzay Yolu filminden yola çıkarak "Yıldız Filosu" adını verme talebinin Genelkurmay Başkanı tarafından reddedildi.

her ülkenin "açık zaman çizelgeleriyle fosil yakıtlardan uzaklaşmak için güvenilir bir yol haritası geliştirmesi" çağrısında bulunarak, küresel iklim eyleminde uluslararası işbirliğinin önemini vurguladı.

Küresel emisyonların yüzde 80'inden sorumlu olan G20 grubunun öncülük etmesi gerektiğini belirten Guterres, gelişmekte olan ülkelerin karar alma süreçlerinden dışlanmaması gerektiğini söyledi.

"Ortak ancak farklılaştırılmış sorumluluklar ilkesi uygulanmalıdır," diye belirtti.

Guterres, fosil yakıtlardan yenilenebilir enerjiye geçiş için güçlü mali desteğe duyulan ihtiyacın altını çizdi.

Bu, gelişmekte olan ülkeler için yılda en az 300 milyar ABD doları seferber etmeyi, iklim finansmanını 2035 yılına kadar yılda 1,3 trilyon dolara çıkarmayı, gelişmekte olan ülkelere daha büyük bir rol vermek için uluslararası finansal mimariyi yeniden düzenlemeyi ve çok taraflı kalkınma bankalarını "daha büyük, daha cesur ve daha iyi" hale getirmeyi içeriyor.

BM Genel Sekreteri, "Fosil yakıt çağını sona erdirecek araçlara sahip ilk nesiliz ve iklim felaketini önleyebilecek son nesiliz. Bunları iyi kullanalım," dedi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin ABD’li heyetle dolaylı olarak yaptığı görüşmeye işaret eden Rezai, şunları kaydetti:

“Dışişleri Bakanı’nın New York ziyaretinde İran'ın şartlarını aracılara iletmesine karar verilmişti. Hürmüz Boğazı açılmadan önce İran'ın sunduğu 7 şart ABD tarafından 3 veya 4 gün içinde uygulanmalı. Ardından İran’ın adımları belli olacaktır. İran’ın sunduğu 7 şart dil ve tür bakımından öncekinden farklı. İslamabad’daki duruma veya öncesine dönmeyeceğiz. Güvencesi olmayan aynı diplomasi ile hareket edemeyiz. İran’ın tutumunda değişiklik söz konusu değil. Diplomasiye bakış açımız geçmişten farklı. ABD’nin daha ileri adımlar atması gerekiyor.”

Xi Jinping ve eşi Peng Liyuan, Washington'daki Andrews Müşterek Üssü'ne vardıklarında, onları ABD Başkanı Donald Trump ve eşi Melania Trump sıcaklıkla karşıladı. Trump yaptığı konuşmada, Xi Jinping ve eşi Peng Liyuan'ı ağırlamaktan büyük mutluluk duyduğunu belirterek, bunun tüm dünyanın dikkatini çeken bir ziyaret olduğunu vurguladı.

Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in büyük bir lider olduğunu ifade ederek, şu anın büyük bir anlam taşıdığını söyledi. ABD Başkanı ayrıca, Xi Jinping ile birlikte iki ülke arasındaki ilişkileri geliştirmek amacıyla derinlemesine görüş alışverişinde bulunmayı umduklarını açıkladı.

"Çin ve ABD rakip değil ortak olmalı"

Çin Devlet Başkanı Xi, havalimanında yaptığı yazılı açıklamada, Çin halkı adına ABD halkına samimi selamlarını ve iyi dileklerini iletti.

Çin ve ABD'nin büyük ülkeler, iki ülke halklarının da büyük halklar olduğunu belirten Xi, iki halk arasındaki dostane temasların uzun süredir devam ettiğini ve iki tarafın çıkarlarının derinden iç içe geçtiğini ifade etti.

Xi, iki ülkenin birbirlerine rakip değil ortak olması gerektiğini vurgulayarak, Çin milletinin yeniden şahlanışı ile ABD’yi yeniden büyük yapma hedefinin tam anlamıyla birbiriyle çelişmemesini sağlayabileceklerini, özellikle birbirlerini tamamlayarak dünyaya birlikte fayda getirebileceklerini söyledi.

ABD Başkanı Trump'ın bu yılın mayıs ayındaki Çin ziyaretinde, Trump ve kendisinin iki ülke arasında yapıcı stratejik istikrarlı ilişkileri kurma ve gelecekteki Çin-ABD ilişkilerinin gelişimine stratejik rehberlik etme konusunda mutabık kaldıklarını hatırlatan Xi, iki ülkenin aynı yönde hareket edip, işbirliğinin hakim olduğu, rekabetin rasyonel boyutta kaldığı, anlaşmazlıkların kontrol altında tutulduğu ve barışın öngörülebildiği istikrarlı ilişkiler kurmaları, böylece yeni dönemde dünyanın iki büyük gücünün birbirlerine doğru bir şekilde yaklaşma yolunu bulmaları gerektiğine işaret etti.

Xi Jinping, dünyanın gelişmesine, çağın değişmesine rağmen, Çin ile ABD'nin barış içinde bir arada yaşamasının tarihî mantığının değişmediğine, iki halkın dostane temaslarda bulunma arzusunun değişmediğine ve uluslararası toplumun iki ülkeye yönelik beklentilerinin de değişmediğine dikkat çekti. Xi, ABD Başkanı Trump ile ikili ilişkiler ve küresel gelişmelere ilişkin önemli konular hakkında derinlemesine fikir alışverişinde bulunmayı beklediğini dile getirdi.

Xi, Çin-ABD yapıcı stratejik istikrarlı ilişkilerinin özünü sürekli olarak zenginleştirmeye, her alandaki temas ile işbirliği alanlarını genişletmeye hazır olduklarını söyledi. ABD toplumunun çeşitli kesimlerinden üyeleriyle geniş çaplı temaslar kurarak dostluğu pekiştirmeyi de beklediğinin altını çizen Xi, iki tarafın ortak çabalarıyla bu ziyaretin mutlaka verimli sonuçlar vereceğine, iki halkın refahını artıracağına ve dünya barışına umut katacağına inandığını belirtti.

23-25 Eylül tarihleri arasında temaslar sürecek

Xi, ABD Başkanı Donald Trump’ın daveti üzerine 23-25 Eylül tarihlerinde ABD’ye resmi ziyarette bulunacak.

Ziyarette Xi’ye eşi Peng Liyuan, Çin Komünist Partisi (ÇKP) Merkez Komitesi Siyasi Bürosu Daimi Komitesi Üyesi ve ÇKP Merkez Komitesi Genel Ofisi Başkanı Cai Qi ile ÇKP Merkez Komitesi Siyasi Bürosu Üyesi ve Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi eşlik ediyor.

Dünyada gücü elinde tutan birkaç kişinin, uluslararası düzeni zayıflatarak sınırlarını genişletebileceğini veya halkların kendi kaderini tayin etme hakkını çiğneyebileceğini düşündüğünü belirten Macron, ülkelerin, orman hukukuna dönüşmüş bir ortamda mı yoksa medeni bir uluslararası toplumun bünyesinde mi var olmak istediği konusunda seçim yapması gerektiğini ifade etti.

Macron, BM'nin yanında dik durmak gerektiğine işaret ederek, "Özgür ve eşit halkları bir arada toplayan ortak evimiz, her üyesinin eşit egemenliği üzerine kurulu. (BM) Şartımız, bazılarımızın gücünün diğerleri için karar vermesini engelliyor." dedi.

"Barışı inşa etmek için yeniden kararlılıkla hareket etmeliyiz"

Savaş, barış, teknoloji konularında en güçlü olanın kendi kanununu diğerlerine dayatmasına karşı adaletin ve ortak çıkarların korunması çağrısında bulunan Macron, dünyada çözülemeyen savaş ve krizlerin arttığına dikkati çekti.

Macron, savaşların ve halkların acıları karşısında bir tür kaderciliğe teslim olunmaması gerektiğini savunarak, "Somut çözümler bulmak ve barışı inşa etmek için yeniden kararlılıkla hareket etmeliyiz." diye konuştu.

"Bu zamanda, insani yardım çalışanlarını ve uluslararası insancıl hukuku savunmak için yeniden seferber olmalıyız." ifadesini kullanan Macron, Uluslararası Adalet Divanını desteklemeye devam ettiklerini anlattı.

Macron, "Bazılarının inşa etmek istediği, yeni cezasızlık düzenini kabul edemeyiz. Bu nedenle (BM) Güvenlik Konseyi'nde Fransa, (Konsey'in) etkinliğini artıracak reformları destekliyor." diyerek, BM Güvenlik Konseyi'nin kapılarını yeni üye devletlere açması beklentisini dile getirdi.

Konsey'in uluslararası hukukun ihlallerine karşı harekete geçebilmesi gerektiğini de savunan Macron, "Barbarlık karşısında kim usule ilişkin bir çıkmazla yetinebilir?" dedi.

Macron, savaş suçlarının sanayileştiği, hukukun ihlal edilmesinin ve sivil altyapıların yıkılmasının yeni "bir barbarlık çağı" başlattığı değerlendirmesinde bulunarak, Cenevre Sözleşmeleri'nin tehlikede olduğunu belirtti.

"Böyle bir dünyada yaşamak istiyor muyuz?"

Toplu katliamlar söz konusu olduğunda Konsey'in daimi ülkelerinin veto hakkının sınırlandırılmasına yönelik Fransa ve Meksika'nın girişiminin her zamankinden daha fazla gerekli olduğunu vurgulayan Macron, Hürmüz Boğazı'nın tamamen yeniden açılmasının ve uluslararası hukuka saygı duymanın öncelikleri olduğunu kaydetti.

Macron, dünya düzeninin güçlünün düzenine dönüştüğüne işaret ederek, "Böyle bir dünyada yaşamak istiyor muyuz?" sorusunu yöneltti.

Savaşlar karşısında BM Şartı'na uygun çözümler aranması ve bu konuda çifte standart uygulanmaması gerektiğine dikkati çeken Macron, "Avrupa'da halkların egemenliğinin değerli olduğunu ancak Afrika söz konusu olduğunda bunun daha az değerli görüldüğünü kaç kez duyduk?" ifadesini kullandı.

Macron, BM değerlerinin her koşul ve kıta için savunulması gerektiğinin altını çizerek, "Barış ve güvenlik bölünmez niteliktedir ve herkesin bunlara hakkı vardır." dedi.

"Gazze'deki manzara hepimiz için utanç verici" mesajı

Lübnan'ın tam egemenliğine olan desteklerini bir kez daha dile getiren Macron, "Ancak tam egemen bir Lübnan, Hizbullah'ı silahsızlandırabilir ve Lübnanlılar ile komşularının güvenliğini tesis edebilir." diye konuştu.

Macron, Filistinliler için de egemenlik vurgusu yaparak, şu ifadeleri kullandı:

"Bir yıl önce bu salonda çok sayıda devlet, Filistin Devleti'ni tanıdı. (Filistin'i tanıyan devletler) bazılarının oldukça şüpheci yaklaşmasını anlıyorum. Kağıt üzerinde tanıdınız, hakikate bakın. Eğer eyleme geçmezsek, güvenilirliğimizin ne kıymeti kalır? Gazze konusunda bazıları barışın sağlandığına inanıyor ama bu insani yardımların ulaşmasına imkan sağlamadı. İşte manzara, utanç verici, hepimiz adına utanç verici."

İşgal altındaki Batı Şeria'da da her gün hak ihlallerine şahit olduklarını dile getiren Macron, Filistinlilerin meşru haklarına saygı gösterilmesi gerektiğini belirtti.

Bunun İsrail'in güvenliğinin de ön koşulu olduğu değerlendirmesinde bulunan Macron, İsrail'in güvenliğinin komşu devletlerin egemenliğinin ihlal edilmesinden geçtiğini savunanların çok büyük hata yaptığını söyledi.

Macron, Suriye'ye de destek verdiklerini ve bu devletin egemenliğinin ve birliğinin tesisi için çalıştıklarını dile getirdi.

Küresel sistemin çifte standart sorununu çözmeden, hiçbir sorunun çözülemeyeceğini vurgulayan Macron, Kuzey ile Güney arasında bir uçurum veya bölünme olmaması için başta sağlık alanında olmak üzere kalkınmakta olan ülkelerin ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik daha etkin bir yönetişim mekanizması geliştirilmesini istedi.

Macron, adil ticaret, iklim, biyoçeşitlilik ve okyanuslar konusunda da ilerlemeci adımlar atılabilmesi için proaktif birçok taraflılığa ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

Müzenin açıklamasına göre, bu kurum, tarih öncesi mağara resimlerinden illüstrasyona, çizgi romanlara, sinemaya ve duvar resimlerine kadar uzanan, kültürler ve yüzyıllar boyunca görsel öykü anlatımı geleneğine adanmış ilk kuruluştur.

Ma, binanın biyomorfik, rüya gibi formunun iç mekan ve dış mekan, mimari ve çevredeki park arasındaki sınırları bulanıklaştırmayı amaçladığını söyledi.

Müzede ayrıca genel araştırma koleksiyonları, özel koleksiyonlar ve arşivlerin yanı sıra eğitim ve halka yönelik programlama alanlarını barındıran bir halka açık araştırma kütüphanesi de bulunmaktadır.

Açılış sergilerinde 1.300'den fazla eser sergileniyor. Koleksiyon, "Yıldız Savaşları" filmlerinden konsept tasarımları, sahne aksesuarları ve kostümlerin yanı sıra Vincent van Gogh, George Bellows ve Jacob Lawrence gibi sanatçıların eserlerini de içeriyor.

Orijinal anlaşmaya göre Birleşik Krallık, bu bölgenin egemenliğini Mauritius’a devredecek ve Hint Okyanusu’ndaki stratejik konumu nedeniyle büyük önem taşıyan bölgedeki ortak Birleşik Krallık-ABD askeri üssünü kiralamak için yılda ortalama 101 milyon sterlin (136 milyon dolar) ödeyecekti.

Nisan ayında, eski Başbakan Keir Starmer döneminde imzalanan anlaşma, Trump’ın desteğini çekmesi nedeniyle süresiz olarak askıya alınmıştı.

Streeting, “ABD anlaşmayı desteklemediği için” anlaşmayı “gözden geçirmek zorunda olduklarını” söyledi.

“BBC Breakfast” programına verdiği demeçte Bakan, “Başkan Trump’ın dün söyledikleri yeni bir şey değildi, fakat bence bu, mevcut haliyle Chagos anlaşmasına ilişkin tutumunun değişmediğini kesin bir şekilde ortaya koyuyor” dedi ve şöyle devam etti:

“Bu nedenle, anlaşmayı destekleyebileceğimiz bir noktaya getirmek için Amerikalı müttefiklerimizle, Başkan Trump ve yönetimiyle daha fazla çalışmamız gerekiyor.”

Başbakan Andy Burnham da, hükümetinin anlaşmazlığı çözme ve Diego Garcia’daki ABD-İngiltere ortak askeri üssünün uzun vadeli işleyişini sürdürme konusundaki kararlılığını koruduğunu belirtti.

Reuters’a göre⁠, Burnham New York’a gitmeden önce Mauritius Başbakanı Navin Ramgoolam ile görüştü.

Her iki lider de dışişleri bakanlarının BM Genel Kurulu sırasında bir araya gelmesi konusunda mutabık kaldı.

Burnham’ın, “Güvenliğimiz ve müttefiklerimizin güvenliği için hayati önem taşıyan üssün uzun vadeli işleyişini güvence altına alma konusunda kararlılığımızı sürdürüyoruz,” dediği aktarıldı.

İngiltere, 2025 yılında Chagos Takımadaları üzerindeki Mauritius egemenliğini tanıyan bir anlaşma imzalayarak, iki yüzyılı aşkın süredir devam eden İngiliz kontrolüne son verdi.

İngiliz Parlamentosu, anlaşmanın yürürlüğe girmesi için gerekli yasama sürecini henüz tamamlamadığından, bu düzenleme henüz yürürlüğe girmedi.

Trump, daha önce bu anlaşmayı “büyük bir hata” olarak nitelendirmiş ve bu devrin Diego Garcia üssünün güvenliğini etkileyip etkilemeyeceği konusunda endişeler dile getirmişti.

Trump’ın muhalefeti nedeniyle İngiltere’deki yasama süreci askıya alınmıştı.

Burnham, üç hükümetin henüz bir çözüme ulaşamadığını kabul ederken, İngiltere’nin bir çözüm bulmak için Mauritius ve ABD ile işbirliği yapacağını söyledi.

Üs, Hint Okyanusu, Orta Doğu ve Asya’daki Amerikan ve İngiliz askeri operasyonlarına destek sağlıyor.

Konumu, iki ülkeye önemli deniz ticaret yollarına erişim imkânı sunarken, aynı zamanda yoğun nüfuslu bölgelerden uzakta bir operasyon platformu veriyor.

İngiltere hükümeti⁠ daha önce, anlaşmanın üssün tam operasyonel kontrolünü korurken Washington ile savunma ilişkilerini de güçlendireceğini belirtmişti.

Mauritius açısından bu anlaşma, ülkenin 1968’de bağımsızlığını kazanmasının ardından on yıllarca süren bir egemenlik anlaşmazlığını çözüme kavuşturacak.

İngiltere, bağımsızlık öncesinde Chagos Adaları’nı Mauritius’tan ayırmış ve askeri üssün inşası sırasında Chagosluları topraklarından sürmüştü.

BM Genel Kurulu toplantısı, Mauritius’a anlaşmayı ilerletmek için bir fırsat daha sunuyor.

Fakat anlaşmanın uygulanması, giderek daha fazla, İngiltere’nin Trump’ı devrin Amerikan güvenlik çıkarlarını zayıflatmayacağına ikna edip edemeyeceğine bağlı hale geliyor.

Toplantıya Türkiye’nin yanı sıra KİK üyesi Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Umman ile Mısır, Suriye, Irak ve Lübnan’dan liderler veya dışişleri bakanları katıldı.

Görüşmede İran ile ABD arasında yürütülen temaslar, Körfez’deki gerilim, Hürmüz Boğazı’nın durumu ve bölgesel güvenlik başlıkları ele alındı.

İran’la anlaşma arayışı masada

Toplantıda İran’la devam eden görüşmelerde gelinen aşama değerlendirildi. ABD Başkanı Trump, İran’la yürütülen temasların verimli geçtiğini ve anlaşmaya varılması yönünde önemli bir ivme oluştuğunu söyledi.

İran krizinin ne zaman sona erebileceğine ilişkin değerlendirmede bulunan Trump, sürecin 3 Kasım’da yapılacak ABD Kongresi ara seçimlerinin hemen ardından, hatta daha önce sonuçlanabileceğini ifade etti.

Trump, İran’la bir anlaşmaya varılmasını istediklerini belirtirken, anlaşma sağlanamaması halinde askeri seçeneğin yeniden gündeme gelebileceği yönündeki tehdidini de yineledi.

Hürmüz Boğazı ve enerji güvenliği ele alındı

Toplantının önemli gündem maddelerinden biri de Hürmüz Boğazı ve bölgedeki enerji güvenliği oldu.

İran krizinin başlamasından bu yana stratejik su yolundaki gelişmeler ve petrol sevkiyatının güvenliği bölge ülkeleri açısından kritik başlıklar arasında yer alıyor.

Trump, kriz boyunca Hürmüz Boğazı’ndan yaklaşık 1 milyar varil petrolün geçişinin sağlandığını belirterek boğazın kontrolünün ABD’de olduğunu savundu.

Toplantıda ayrıca Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru ile petrol taşımacılığında kullanılabilecek boru hatları da gündeme geldi. Trump, ABD yönetiminin söz konusu koridoru ve enerji nakil hatlarını güçlü şekilde desteklediğini söyledi.

Trump’tan Erdoğan’a: Onunla uğraşmayın

Trump, toplantı öncesindeki açıklamalarında geçen yıl yine BM Genel Kurulu kapsamında bölge ülkelerinin liderleriyle Gazze gündemiyle gerçekleştirilen görüşmeyi hatırlattı.

Geçen yılki toplantıda da Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bulunduğuna işaret eden Trump, Erdoğan’a dönerek, “Türkiye’den gelen, tam şuradaki dostum da vardı. Kendisi sert bir adamdır. Onunla uğraşmayın. Kendisi gerçekten harika bir adamdır.” ifadelerini kullandı.

Gazze’de çatışmaların sona erdirilmesine yönelik süreçte masada bulunan ülkelerin önemli çaba gösterdiğini belirten Trump, aynı ülkelerin Gazze’nin yeniden inşasına da kayda değer katkılar yapmaya hazır olduklarını söyledi.

Trump’ın açıklamalarının ardından toplantının geri kalan bölümü basına kapalı gerçekleştirildi.

Erdoğan: Körfez’deki sıkıntıları aşmak için çalışıyoruz

Cumhurbaşkanı Erdoğan, toplantının ardından Türkevi’ne geçerken gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Körfez’de yaşanan krizde bir çözüm ihtimali görüp görmediğinin sorulması üzerine Erdoğan, bölgedeki sorunların aşılması için çalışmaların sürdüğünü belirtti.

Erdoğan, “Ona çalışıyoruz ve bu gayretlerimizle bir an önce Körfez’deki sıkıntıları aşabilmek için” ifadelerini kullanarak yürütülen çalışmaların en kısa sürede sonuç vermesini istediklerini söyledi.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın New York’a gelmesi ve Trump ile görüşme ihtimaline ilişkin soruyu da yanıtlayan Erdoğan, Pezeşkiyan ile kendi programında bir görüşme olup olmadığı konusunda henüz bilgi sahibi olmadığını belirterek, “Şu anda programda neler var henüz bilmiyorum. Arkadaşlar bana bildirecek.” dedi.

Bu madalya, aynı zamanda Çin atletizm takımının Asya Oyunları tarihindeki 200. altın madalyası olarak kaydedildi.

Aynı zamanda düzenlenen kadınlar yarı maraton yürüyüş finalinde Çinli sporcu Yang Liujing, 1.33.40'lık derecesiyle altın madalyanın sahibi oldu. Çinli sporcu Jiang Yunyan ise bronz madalyaya layık görüldü.

Bu sabah itibarıyla Çin kafilesi, 20. Asya Oyunları'nda toplam 34 altın madalya kazandı ve altın madalya sıralamasında şimdilik birinci sırada yer alıyor.

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Zhaosu Sulak Alanı ve Tianma Kültür Parkı: Nehrin sularını sıçratarak koşan yılkı atlarını besleme deneyimi ve Sincan'ın binlerce yıllık "Cennet Atları" kültürüne tanıklık. (Emekli Amiral Türker Ertürk'ün değerlendirmeleriyle)

• Dünyaca Ünlü At Parkı: Farklı ülkelerden özel at ırklarının koruma altına alındığı merkezde, biniciliğin bir yaşam biçimi olduğunu kanıtlayan nefes kesici akrobasi gösterileri.

• Altı Yıldız Caddesi ve Akordeon Müzesi: 1930'larda altıgen düzende inşa edilen tarihi mahallenin çok kültürlü dokusu ve Halk Kültür Sergisi Salonu'nda yer alan devasa akordeon koleksiyonu.

• Kültürel Mozaik ve Kapanış Temasları: Milli Halk Delegesinin sunduğu özel gösteride farklı etnik kimliklerin oluşturduğu gurur tablosu (Gazeteci Zeynel Lüle'nin izlenimleriyle) ve Sincan Uygur Özerk Bölgesi Halk Kongresi Daimi Komitesi Başkan Yardımcısı Mamtimin Kadir ile yapılan verimli görüşme.

Çin'in batıya açılan kapısı Sincan'ın entegrasyon ve kalkınma vizyonunu yerinde gözlemlediğimiz bu unutulmaz yolculuğun sonuna geldik. Ben Abdülkerim Yaşar; 6 gün boyunca Xinjiang izlenimlerimizi paylaştığımız bu serüvende bizlere eşlik ettiğiniz için teşekkür ederim. Hoşça kalın!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• İli Havzası ve Yining'in Dokusu: Uygur, Kazak, Hui, Moğol ve Han kültürlerinin muazzam bir uyumla harmanlandığı, Sincan'ın yemyeşil doğasıyla parlayan "bahçe şehri" Yining'e genel bir bakış.

• Lijie Caddesi: Şehrin tarihi dokusunu ve yerel kültürünü yansıtan, birbirinden ilginç dükkânlarıyla Yining'in renkli ve hareketli kalbi.

• Kalajun Yaylası ve Yurt Çadırları: 3000 metre rakımda, zümrüt yeşili bozkırların heybetli dağlarla kucaklaştığı noktada sıcak bir yöresel karşılama ve göçebe kültürünün simgesi geleneksel çadırlarına misafirlik.

• Kalajun Müzesi: Lalenin anavatanı olan bu bereketli topraklardaki 33 farklı lale çeşidini ve bölgenin zengin ekosistemini keşfettiğimiz bilgilendirici tur.

• Gün Sonu Değerlendirmeleri: Kalajun'un muhteşem manzarası eşliğinde doğanın tadını çıkarırken, Gazeteciler Mustafa Kemal Erdemol ve Özlem Gürses'in geziye dair özel izlenimleri.

Kalajun'un tertemiz havası ve görsel şöleni eşliğinde bitirdiğimiz bu keyifli günün ardından, bir sonraki bölümde Yining'in saklı güzelliklerini keşfetmeye devam edeceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Xiang Fei Parkı ve Kültürel Şölen: Çing Hanedanlığı İmparatoru Qianlong'un efsanevi Uygur eşi "Xiangfei" anısına tasarlanan parkta görkemli karşılama seremonisi, yöresel müzikler ve renkli halk dansları.

• Apak Hoca Türbesi: 17. yüzyılda inşa edilen; yeşil ve mavi sırlı çinileri, ince işlemeli minareleri ve "Kokulu Cariye" efsanesiyle Orta Asya İslam mimarisinin en zarif örneklerinden biri.

• Kaşgar Sincan Pilot Serbest Ticaret Bölgesi: Türkiye'nin 'Orta Koridor' vizyonuyla doğrudan örtüşen, 8 ülkeye sınırı bulunan ve gümrük, üretim, lojistik operasyonlarını tek çatı altında birleştiren yüksek teknolojili ticaret üssü.

• Xibe (Şibe) Antik Kenti: Çing Hanedanlığı döneminde sınırları korumak için zorlu bir göç yolculuğuyla bölgeye yerleşen Xibe halkının kültürü, tarım aletleri ve keyifli okçuluk deneyimimiz.

• Saixi Gölü: Yining'de günün yorgunluğunu attığımız, el değmemiş doğasıyla adeta bir kartpostalı andıran o huzur dolu durak.

Saixi Gölü'nün dingin manzarası eşliğinde tamamladığımız bu yoğun günün ardından, beşinci günde Yining'in gizli kalmış güzelliklerini keşfetmeye devam edeceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Geleneksel Köyler ve Porselen Sanatı: Balkabağı Sokağı'nda bizi karşılayan renkli gösteriler ve Yengisar'ın usta ellerinden çıkan, tamamen el işçiliğiyle üretilmiş zarif çömlekler. (Gazeteci Şükrü Küçükşahin'in yorumlarıyla)

• Yengisar Bıçağı Köyü ve Davaz Gösterisi: Sedef, kemik ve gümüş işlemeleriyle yüzyıllık bir geleneği yansıtan meşhur Yengisar bıçakları ve yaşları 8 ile 15 arasında değişen çocukların metrelerce yüksekte sergilediği nefes kesici "Davaz" (ip üstünde akrobasi) performansı. (Akademisyen Cangül Örnek'in değerlendirmesiyle)

• Geleneksel Çin Tıbbı Hastanesi: "Uzun yaşam diyarı" Shule'de (Şulı) bulunan, güney Sincan'ın en büyük rehabilitasyon merkezini barındıran bu tesiste; şifalı otlar, yalnızca nabız dinleyerek konulan teşhisler, akupunktur ve Tai Chi egzersizleri.

• Kırsal Kalkınma ve Jiangguoguo Şirketi: Bölgenin meşhur ceviz, badem ve kuru meyvelerinin uluslararası standartlarda işlenip dünyaya açıldığı üretim tesisine ziyaret ve Emekli Amiral Türker Ertürk'ün gezimize dair genel değerlendirmeleri.

Kaşgar'daki dolu dolu geçen üçüncü günümüzü burada noktalıyoruz. Bir sonraki bölümde Kaşgar'ın gizli kalmış köşelerini keşfetmeye devam edecek ve ardından rotamızı İli Kazak Özerk İli'nin merkezi Yining'e çevireceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Eski Şehir Koruma ve Yönetim Anı Salonu: Eski Kaşgar'ın maketleri üzerinden geçmişe yolculuk. Toprak evlerin yağmur ve deprem karşısındaki kırılganlığı ile 2010 yılında 8 bakanlığın ortaklığıyla başlatılan 1 milyar dolarlık dev restorasyon projesinin detayları. (Gazeteci Bülent Aydemir'in değerlendirmeleriyle)

• Tarihi İydgah Camii: 15. yüzyıldan günümüze uzanan, sarı tuğlalı görkemli girişi ve huzur veren yeşil kubbeleriyle Kaşgar'ın dini ve sosyal hayatının merkezi olan sembolik yapı. (Gazeteci İsmail Saymaz'ın yorumlarıyla)

• Kaşgar Antik Kenti ve Sokakları: Tarihin izini sürdüğümüz antik kent sokakları, renkli dükkânlar ve bakırcılar çarşısının o eşsiz ritmi. (Gazeteciler İrem Karataş ve Zeynel Lüle'nin izlenimleriyle)

Kaşgar'ın ruhunu doyasıya hissettiğimiz bu renkli günün ardından, 3. günde de bu eşsiz şehri keşfetmeye devam edeceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

Urumçi’ye Varış: Asya'nın önemli aktarma noktalarından Tianshan Uluslararası Havalimanı ve şehrin şaşırtıcı derecede modern, temiz ve düzenli yapısı.

70. Yıldönümü Sergisi: 1955'ten günümüze Xinjiang'ın tarihi gelişimi, Demokratik Toprak Reformu, bölgede üretilen ilk traktör ve zorlu yol inşaatlarının fedakar hikayeleri.

Terörle ve Aşırıcılıkla Mücadele Müzesi: 1,66 milyon kilometrekarelik coğrafyanın jeopolitik önemi, geçmiş yıllarda yaşanan güvenlik sorunları ve Gazeteci Murat Taylan’ın değerlendirmeleri.

Urumçi Büyük Pazarı: Günü keyifle noktaladığımız, kültürel çeşitliliğin ve renkli dokunun kalbi olan o meşhur pazar.

Bir sonraki bölümde tarihi Kaşgar şehrinde görüşmek üzere... İyi seyirler!

Haliç Tersanesi bünyesindeki İstanbul Sanat Müzesi’nde kapılarını açan etkinlik, Asya’nın yükselen teknolojik gücünün toplumsal dönüşümle, özellikle de kadınların ve kız çocuklarının dijital dünyadaki rolüyle nasıl harmanlandığını gözler önüne seriyor.