Bu dönüşüm, yalnızca teknolojik bir yenilik değil; tüketici alışkanlıklarından ticaret anlayışına kadar birçok alanı etkileyen kapsamlı bir değişim olarak değerlendiriliyor.

Dijital ödeme günlük hayatın ayrılmaz bir parçası

Çin'deki dijital ödeme ekosisteminin büyümesinde akıllı telefon kullanımının yaygınlaşması önemli rol oynadı. Mobil uygulamalar üzerinden saniyeler içinde ödeme yapılabilmesi, hem tüketicilere hem de işletmelere büyük kolaylık sağladı.

Özellikle QR kod teknolojisinin yaygınlaşmasıyla birlikte büyük yatırım gerektiren kartlı ödeme cihazlarına ihtiyaç azaldı. Küçük işletmeler, pazar esnafı ve sokak satıcıları dahi müşterilerinden dijital ödeme kabul edebilir hale geldi. Böylece mobil ödeme yalnızca büyük şehirlerde değil, ülkenin birçok bölgesinde günlük hayatın standart uygulamalarından biri oldu.

Neden QR kod kullanılıyor?

Çünkü QR kodun maliyeti tam anlamıyla sıfır. Bir sokak satıcısının tek ihtiyacı olan şey, bir kağıda bastırıp dükkânına asacağı bir QR kod görselidir. Müşterinin ise sadece kamerası olan, en ucuz model bir akıllı telefona sahip olması yeterli. Bu basitlik, teknolojinin Çin'in en ücra köşesindeki en küçük esnafa bile saniyeler içinde ulaşmasını sağlamış durumda.

E-ticaret ve dijital hizmetler

Uzmanlara göre Çin'deki dijital ödeme sistemlerinin hızlı yükselişinde e-ticaret sektörünün büyümesi de belirleyici etkenlerden biri oldu. Alışveriş, yemek siparişi, ulaşım, fatura ödemeleri ve kamu hizmetleri gibi birçok işlemin dijital platformlara taşınması, mobil ödeme kullanımını doğal bir ihtiyaç haline getirdi.

Kullanıcılar tek bir uygulama üzerinden para transferi yapabiliyor, alışveriş gerçekleştirebiliyor, taksi çağırabiliyor veya faturalarını ödeyebiliyor. Bu bütünleşik dijital yapı, ödeme sistemlerinin günlük yaşamın merkezine yerleşmesini sağladı.

Dijital ekonomi vizyonunun önemli bir parçası

Çin yönetimi de uzun yıllardır dijital ekonomiyi stratejik büyüme alanlarından biri olarak görüyor. Finansal teknolojilere yapılan yatırımlar, dijital altyapının güçlendirilmesi ve dijital yuan gibi projeler, ülkenin nakitsiz ekonomiye geçiş sürecini destekleyen önemli adımlar arasında gösteriliyor.

COVID-19 salgını sonrasında temassız ödeme yöntemlerine yönelik ilginin artması da bu dönüşümü daha da hızlandırdı. Günümüzde birçok işletme nakit ödeme kabul etmeye devam etse de tüketicilerin önemli bir bölümü alışverişlerini cep telefonlarıyla tamamlamayı tercih ediyor.

Dünyanın dikkatle takip ettiği model

Çin'in dijital ödeme sistemi, yalnızca ülke içinde değil uluslararası alanda da yakından izleniyor. Düşük maliyetli ödeme altyapısı, yüksek kullanıcı sayısı ve günlük hayatla kurduğu güçlü entegrasyon sayesinde Çin, dijital finans teknolojilerinde örnek gösterilen ülkeler arasında yer alıyor.

Uzmanlar, dijital ödeme sistemlerinin gelecekte daha fazla ülkenin ekonomik ve teknolojik dönüşümünde önemli rol oynayacağını değerlendirirken, Çin'in bu alandaki deneyiminin küresel ölçekte dikkat çekmeye devam edeceğini belirtiyor.

Planlı Baskın ve Güvenlik Endişesi

Narathiwat vilayetindeki bir güvenlik noktasına ağır silahlar ve el yapımı patlayıcılarla gerçekleştirilen saldırı, bölgedeki asimetrik çatışma dinamiklerinin tehlikeli boyutunu bir kez daha gözler önüne serdi. Hükümet Sözcüsü Rachada Dhnadirek'in açıklamalarına göre, ayrılıkçı grupların operasyonel kapasitesini sergileyen ve askeri mühimmatların gasp edilmesiyle sonuçlanan bu eylem, tamamen masadaki barış arayışlarını sabote etmeyi amaçlıyor. Saldırganların izlerini hızla kaybettirmesi, bölgede yıllardır aşılamayan güvenlik zafiyetini yeniden tartışmaya açtı.

Tarihi İhtilaf ve Tıkanan Diploması

Tayland'ın Malezya sınırındaki Pattani, Yala, Narathiwat ve Songkhla vilayetlerini kapsayan krizin kökleri, ağırlıklı olarak Müslüman Malay nüfusun yaşadığı bağımsız Patani Sultanlığı'nın 1909 yılında dönemin Siyam Krallığı tarafından ilhak edilmesine dayanıyor. Çatışmaların yeni bir evreye girdiği 2004 yılından bu yana 7 bin 800'ü aşkın insanın hayatını kaybettiği bölgede, Malezya'nın arabuluculuğunda yürütülen barış görüşmeleri sık sık kesintiye uğruyor. Son dönemde Başbakan Anutin Charnvirakul yönetiminin ana ayrılıkçı grup olan Barisan Revolusi Nasional (BRN) ile müzakereleri yeniden başlatma kararlılığı göstermesi ve örgütün diyaloğa açık olduğunu duyurmasına rağmen, sahada tırmanan bu tür şiddet olayları masadaki kırılgan diplomatik zemini tehdit etmeye devam ediyor.

İklim Krizinin Orantısız Faturası

Felaketin en ağır vurduğu bölgelerden olan Afganistan'ın Nuristan ve Pakistan'ın Hayber Pahtunhva eyaletlerinde sel suları evleri, otelleri ve ticari işletmeleri adeta yuttu. Bu iki ülkede toplam 46 kişi hayatını kaybederken, 100'den fazla kişi yaralandı. Bölge halkı her şeyin sular altında kaldığını ve enkaz altında kalanları kurtarmak için iş makinelerinin aralıksız çalıştığını aktarıyor. Uzmanlar, bu tablonun arkasındaki yapısal soruna dikkat çekerek, Afganistan ve Pakistan'ın küresel karbon emisyonlarına yok denecek kadar az katkı sağlamasına rağmen iklim krizinin en ağır sonuçlarını yaşadığını vurguluyor. Artan seller, kuraklık, buzulların erimesi ve su kıtlığı, bu ülkelerdeki milyonlarca insanı sürekli bir tehdit altında yaşamaya zorluyor.

Hindistan'da Taşkınlar Yüz Binleri Evsiz Bıraktı

Krizin Hindistan ayağında ise felaketin merkez üssü, dünyanın en büyük nehirlerinden Brahmaputra'ya ev sahipliği yapan Assam eyaleti oldu. Komşu bölgelerdeki olağandışı yağışların nehir debilerini kritik seviyelerin üzerine çıkarmasıyla eyalet genelinde 650 binden fazla insan sel sularından etkilendi. Assam'da yetkililerin "görülmemiş bir yıkım" olarak nitelendirdiği taşkınlar, kısa süre içinde 36 kişinin hayatına mal oldu. Muson dönemlerinde düzenli olarak su baskınları yaşayan bölgede bu yılki yağış rejiminin şiddeti, altyapı yetersizlikleriyle birleşerek krizin boyutunu ve can kaybını ciddi şekilde artırmış durumda.

"Hızlı Mahkeme" Önerisine Muhalefetten Veto

Krizi hafifletmek amacıyla bir açıklama yapan Başbakan Modi, eğitim sistemine ve gençlerin geleceğine zarar verenlerin en ağır şekilde cezalandırılacağını belirterek süreci hızlandırmak için özel "hızlı mahkemeler" kurulacağını duyurdu. Hindistan'ın ağır işleyen adalet sistemini baypas etmeyi amaçlayan bu formül, eylemciler ve siyasi muhalefet tarafından yetersiz bulunarak hızla reddedildi. Ana muhalefet partisi lideri Rahul Gandhi ve protestoların öncüsü konumundaki sivil inisiyatifler, mahkemelerin sorunun kaynağını çözmeyeceğini savunarak Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan'ın derhal istifa etmesini masaya tartışılmaz bir ön koşul olarak sürdü.

Sokaklarda Çatışma ve Parlamentoda Kilitlenme

Siyasi arenadaki bu tıkanıklık, başkentin güvenliğini doğrudan etkileyen sokak olaylarına dönüştü. Yeni Delhi merkezinde toplanan on binlerce eylemci ile güvenlik güçleri arasında yaşanan şiddetli çatışmalar, polisin göz yaşartıcı gaz ve cop kullanmasıyla sonuçlandı. Artan güvenlik endişeleri nedeniyle kentteki çok sayıda metro istasyonu ulaşıma kapatılırken, krizin yankısı parlamentoda da yasama faaliyetlerini durma noktasına getirdi. Muhalefet milletvekilleri Eğitim Bakanı'nın istifası talebiyle meclis oturumlarını bloke ederken, iktidar kanadı muhalefeti yapıcı bir tartışmadan kaçmakla suçluyor.

İşsizlik Öfkesi Siyasi Harekete Dönüştü

Başlangıçta sosyal medya üzerinden ironik bir tepki olarak doğan ve kısa sürede on binleri sokağa döken bu hareket, Hindistan'daki yapısal sorunların bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, meselenin yalnızca bir sınav sızıntısı olmadığını; genç nüfus arasındaki yüksek işsizlik oranları ve adil olmayan rekabet koşullarının bu patlamayı tetiklediğini vurguluyor. Ülke genelinde genişleyen bu itiraz dalgası, muhalefet cephesine parlamento çoğunluğunu tek başına sağlayamayan Modi hükümetini köşeye sıkıştırmak için nadir bulunan bir siyasi fırsat sunmuş durumda.

Nükleer Programın Dondurulması Öncelikli Hedef

Seul'ün bu stratejik manevrası, Kuzey Kore'nin nükleer kapasitesini artırmaya devam etmesi ve Yongbyon'daki tesislerinde yeraltı uranyum zenginleştirme ile plütonyum üretimi faaliyetlerini kesintisiz sürdürmesi gerçeğine dayanıyor. Güney Koreli yetkililere göre, nükleersizleşmeyi diyaloğun giriş kapısı olarak dayatmak diplomatik süreci tamamen kilitliyor ve bu gecikme Pyongyang'a nükleer cephaneliğini daha da genişletme fırsatı veriyor. Yeni politika, öncelikli olarak bu genişlemenin durdurulmasını ve sonrasında kalıcı bir nükleersizleşme müzakeresine geçilmesini öngörüyor.

Pyongyang'ın İki Düşman Devlet Söylemine Karşı Geçiş Formülü

Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung'un gerilimi düşürmek adına sınır bölgelerindeki hoparlör yayınlarını durdurması ve propaganda broşürlerini engellemesi gibi adımlarına rağmen Kuzey Kore şu ana kadar uzlaşmaz tavrını sürdürüyor. 2023'ün sonlarında iki ülkeyi birleşme arayışındaki ortaklar yerine "iki ayrı düşman devlet" olarak tanımlayan Kuzey Kore Lideri Kim Jong Un, Seul'ün Washington ile olan yakın ittifakını gerekçe göstererek diyalog çağrılarını reddetmeye devam ediyor. Bu tablo karşısında Seul, söz konusu "iki düşman devlet" realitesini diplomatik bir adımla "barışçıl iki devlet" ilişkisine evrilterek nihai birleşme yolunda bir geçiş aşaması olarak kurgulamayı tartışıyor. Buna ek olarak, resmi söylemde Kuzey Kore için ülkenin resmi adının kısaltması olan "Choson" ifadesinin kullanılması da Seul'ün gündemindeki yumuşama adımları arasında yer alıyor.

Küresel Güç Dengeleri ve Yeni Fırsat Pencereleri

Bölgesel krizin çözümü, iki ülke arasındaki ikili çabaların ötesinde uluslararası güç dengelerine de derinden bağlı. Güney Kore yönetimi, Pyongyang ve Washington cephelerinde yeniden müzakere masasına oturmak için "stratejik bir talep" olduğuna inanıyor. Bu bağlamda, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında gerçekleşmesi beklenen üst düzey görüşmeler, Seul tarafından diplomatik girişimleri yoğunlaştırmak ve Kore Yarımadası'ndaki barış sürecine ivme kazandırmak için kritik bir fırsat penceresi olarak değerlendiriliyor.

"Güçlü ülke, güçlü orduyla mümkündür"

Resepsiyonda konuşan Çin Halk Cumhuriyeti'nin Ankara Büyükelçiliği Savunma Ataşesi Yang Jianjun, Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun 99 yıllık tarihinde ülkenin bağımsızlığına, kalkınmasına ve güvenliğine önemli katkılar sunduğunu belirtti.

Yang, Çin ordusunun ülkenin egemenliği, güvenliği ve kalkınma çıkarlarının korunmasında güçlü bir güvence oluşturduğunu, aynı zamanda dünya barışına da önemli katkılar sağladığını ifade etti.

"Güçlü bir ülkenin güçlü bir orduya sahip olması gerekir; ulusal güvenlik ancak güçlü bir orduyla güvence altına alınabilir." diyen Yang, Xi Jinping'in Orduyu Güçlendirme Düşüncesi doğrultusunda, Parti'nin komutasına bağlı, savaşma ve kazanma kabiliyetine sahip, disiplinli ve dünya standartlarında bir ordu inşa etme hedefiyle ilerlediklerini söyledi.

Çin'in egemenliğini, güvenliğini ve kalkınma çıkarlarını korumaya yönelik stratejik kabiliyetlerini sürekli geliştirdiğini vurgulayan Yang, halk ordusunun görevlerini yerine getirmesi ve bölgesel ile küresel barışın korunmasına katkı sağlaması için çalışmaların sürdüğünü kaydetti.

Çin'in barışçıl kalkınma yoluna bağlı olduğunu ve aktif savunma stratejisi izlediğini belirten Yang, ülkenin savunma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 1,5'i seviyesinde bulunduğunu, bunun dünya ortalaması olan yüzde 2,6'nın altında olduğunu söyledi.

Yang Jianjun: Çin hegemonya peşinde değil

"Biz saldırıya uğramadıkça saldırmayız; ancak saldırıya uğrarsak mutlaka karşılık veririz." ifadelerini kullanan Yang, Çin'in hiçbir zaman hegemonya peşinde koşmayacağını, yayılmacı bir politika izlemeyeceğini ve nüfuz alanları oluşturmayı hedeflemediğini dile getirdi.

Dünyanın son yüzyılın en büyük değişimlerinden geçtiğini ifade eden Yang, Çin'in Küresel Kalkınma Girişimi, Küresel Güvenlik Girişimi, Küresel Medeniyet Girişimi ve Küresel Yönetişim Girişimi'ni kararlılıkla hayata geçirmeye devam edeceğini, uluslararası sorumluluklarını aktif şekilde yerine getireceğini söyledi.

Çin'in Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri arasında barışı koruma operasyonlarına en fazla personel katkısı sağlayan ülke olduğunu belirten Yang, aynı zamanda BM barışı koruma operasyonlarına en fazla mali katkı sağlayan ikinci ülke konumunda bulunduğunu ifade etti.

Yang, Çinli barış gücü personelinin bugüne kadar 20'den fazla ülke ve bölgede görev yaptığını, toplam 50 binden fazla personelin BM misyonlarında yer aldığını söyledi. Güney Sudan'dan Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ne kadar birçok bölgede görev yapan Çinli askerlerin fedakârlıklarıyla öne çıktığını belirten Yang, "Peace Ark" hastane gemisinin de 40'tan fazla ülkede 370 binden fazla kişiye sağlık hizmeti sunduğunu kaydetti.

Çin'in kendi kalkınmasıyla birlikte dünya barışına katkı sağlamayı sürdüreceğini vurgulayan Yang, dünya ülkelerinin silahlı kuvvetleriyle karşılıklı güveni artırmayı, açıklık temelinde kalkınmayı teşvik etmeyi ve iş birliği yoluyla ortak kazanımlar elde etmeyi hedeflediklerini belirtti. Bu doğrultuda İnsanlığın Ortak Kader Topluluğu vizyonuna katkı sunmaya devam edeceklerini söyledi.

Çin'den Türkiye ile askeri iş birliğini güçlendirme mesajı

Çin ile Türkiye arasındaki askeri ilişkilerin son yıllarda önemli ölçüde geliştiğine dikkat çeken Yang, iki ülke silahlı kuvvetleri arasındaki her düzeyde temasların arttığını ve farklı alanlardaki iş birliğinin istikrarlı şekilde ilerlediğini ifade etti.

Bu yıl Çin ile Türkiye arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasının 55. yıl dönümü olduğunu hatırlatan Yang, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping'in stratejik yönlendirmeleri sayesinde ikili ilişkilerin sürekli derinleştiğini söyledi.

Yang, iki ülke silahlı kuvvetlerinin devlet başkanları arasında varılan mutabakatları hayata geçirerek stratejik iletişimi güçlendirmesini, siyasi karşılıklı güveni artırmasını ve karşılıklı faydaya dayalı iş birliğini genişletmesini temenni ettiklerini belirterek, kadim İpek Yolu'yla birbirine bağlanan iki büyük medeniyetin yeni dönemde ilişkilerini daha da ileri taşıyacağına olan inancını dile getirdi.

"Türk ve Çin orduları karşılıklı güven temelinde iş birliğini sürdürüyor"

Milli Savunma Bakanlığı Savunma ve Güvenlik Genel Müdürü Korgeneral İlkay Altındağ ise, Türkiye ile Çin arasındaki köklü ilişkilere dikkat çekti.

Türkiye ve Çin'in tarih boyunca güçlü devlet geleneklerine sahip iki ülke olduğunu belirten Altındağ, iki ülke arasındaki bağların bugün siyasi, ekonomik ve kültürel alanların yanı sıra askeri ve savunma alanlarında da gelişmeye devam ettiğini söyledi.

Orduların yalnızca kendi ülkelerinin güvenliğini sağlamakla kalmadığını vurgulayan Altındağ, küresel barış, istikrar ve huzurun korunmasında da önemli sorumluluklar üstlendiklerini ifade etti.

Günümüzün hızla değişen güvenlik ortamı ile asimetrik tehditlerin, köklü geçmişe sahip ordular arasında stratejik iş birliği ve vizyoner ortaklıkları daha da önemli hale getirdiğini belirten Altındağ, Türk Silahlı Kuvvetleri ile Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun karşılıklı saygı ve güven temelinde iş birliğini sürdürdüğünü kaydetti.

Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun gelecek yıl kutlayacağı 100. kuruluş yıl dönümüne de değinen Altındağ, iki ülke arasındaki askeri eğitim, savunma teknolojileri ve stratejik iş birliğinin önümüzdeki dönemde daha da derinleşeceğine olan inancını dile getirdi.

Konuşmasının sonunda Altındağ, Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun 99. kuruluş yıl dönümünü kutlayarak, iki ülke arasındaki dostluk ve iş birliğinin güçlenerek devam etmesi temennisinde bulundu.

Program, konuşmaların ardından gerçekleştirilen aile fotoğrafı çekimi ve davetlilere verilen resepsiyon yemeğiyle sona erdi.

El-Udeyri Kampı'ndaki ABD askerlerinin konuşlandığı alanlar ile 2 helikopter hangarının da vurulduğu öne sürülen saldırılarda bazı ABD askerlerinin öldüğü veya yaralandığı ve çok sayıda helikopter ile İHA'nın hasar gördüğü savunuldu.

Devrim Muhafızları, ABD'nin İran'daki telekomünikasyon kulelerine düzenlediğini iddia ettiği saldırılara karşılık olarak bir telekomünikasyon kulesini de hedef aldığını ileri sürdü.

Deprem bölgelerinde halen 30 bini gönüllü olmak üzere 60 bini aşkın kişinin görev yaptığını belirten Rodriguez, afetzedeler için insani yardım malzemeleri ve temiz su dağıtımının kesintisiz sürdüğünü ifade etti.

Ulusal basında çıkan habere göre, depremlerin meydana geldiği 24 Haziran'dan bu yana bölgede toplam 1463 artçı sarsıntı kaydedildi.

Kayıp yakınlarının başvuruda bulunabilmesi amacıyla kurulan "Venezuela Depremi Kayıpları (Desaparecidos Terremoto Venezuela)" adlı sivil girişimin internet sitesinde, şu ana kadar 30 binden fazla kişi için kayıp bildirimi yapıldığı bilgisi yer aldı.

Venezuela'da 2 büyük deprem meydana gelmişti

ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS), 24 Haziran'da Venezuela'da 39 saniye arayla 7,2 ve 7,5 büyüklüğünde 2 deprem meydana geldiğini bildirmişti.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), 26 Haziran'daki açıklamasında, depremlerin doğrudan yol açtığı fiziksel hasarın maliyetini 6,7 milyar dolar olarak hesaplamıştı.

Çarşamba günü yapılan 15 dakikalık duruşmada, Yargıç Alvin Hellerstein, her iki tarafın avukatlarının talebi üzerine dava tarihini belirledi.

Maduro'nun avukatı Barry Pollack, öncelikle devlet dokunulmazlığı gerekçesiyle iddianameye itiraz edeceğini, çünkü bu itiraz başarılı olursa Maduro'nun davayı sürdürmesine gerek kalmayacağını söyledi.

3 Ocak'ta ABD askeri güçleri Venezuela'ya karşı geniş çaplı bir saldırı başlattı ve Maduro ile eşini zorla yakalayarak New York'a götürdü. ABD saldırıları uluslararası toplumu şok etti ve dünya çapında kınama ve ciddi endişelere yol açtı.

Maduro, 5 Ocak'taki ilk duruşmasında, uyuşturucu kaçakçılığı da dahil olmak üzere kendisine yöneltilen tüm ABD suçlamalarını reddetti.

Çift, Caracas'ta yakalanmalarından bu yana New York, Brooklyn'deki Metropolitan Gözaltı Merkezi'nde tutuklu bulunuyor.

Çin ile ASEAN arasındaki bağları güçlendiren dört önemli ilerleme alanını özetledi.

Birincisi, komşu ülkelerle ortak bir geleceğe sahip bir topluluk inşa etme yolunda istikrarlı ilerleme kaydedilmesidir. Wang, Çin'in ASEAN üyesi sekiz ülkeyle ortak bir geleceğe sahip bir topluluk oluşturma konusunda ikili olarak önemli bir mutabakata vardığını söyledi.

İkinci olarak, ekonomik ve ticari iş birliği büyümeye devam etti. Wang'ın belirttiğine göre, Çin-ASEAN Serbest Ticaret Bölgesi 3.0 Yükseltme Protokolü'nün resmen imzalanmasının ardından, Çin ve ASEAN altı yıl üst üste birbirlerinin en büyük ticaret ortakları olmaya devam etti ve ikili ticaret 2025 yılında 1 trilyon doları aştı.

Üçüncüsü, Çin ve ASEAN kriz zamanlarında dayanışma göstermiştir. Wang, Myanmar ve Filipinler'deki Mindanao'da meydana gelen büyük depremlerin ardından Çin'in sağladığı hızlı acil yardımı karşılıklı desteğe örnek olarak gösterdi.

Dördüncüsü, halklar arası değişimler önemli ölçüde genişledi. Wang, 2024-2025 ASEAN-Çin Halklar Arası Değişim Yılı boyunca yaklaşık 200 büyük ve olumlu geri dönüş alan etkinliğin düzenlendiğini, ayrıca sınır ötesi seyahati kolaylaştırmak için ASEAN ülkeleri için özel bir vize kolaylaştırma programının başlatıldığını belirtti.

Wang, Çin-ASEAN işbirliğinin verimli sonuçlarını kabul ederken, Çin'in ASEAN ile birlikte çalışarak bu ortaklığın Asya'nın kalkınması ve canlanması için bir motor, Asya-Pasifik bölgesel işbirliği için bir model ve Küresel Güney'in dayanışması ve kendi kendini güçlendirmesi için bir ölçüt olmaya devam etmesini sağlamaya hazır olduğunu söyledi.

Wang, Çin-ASEAN işbirliğini daha da ilerletmek için dört öneri sundu.

Öncelikle, bölgesel barış ve kalkınma ortamını korumak gerekiyor. Wang, tüm tarafların Asya'nın barış, iş birliği, açıklık ve kapsayıcılık değerlerini savunması, haksız dış müdahaleyi kesinlikle reddetmesi, küçük ve dışlayıcı grupların bir araya getirilmesine karşı çıkması, kamp temelli çatışmalara sürüklenmemesi ve militarizmin asla geri dönmesine izin vermemesi gerektiğini söyledi.

İkinci olarak, bölgesel kalkınmanın direncini güçlendirmek. Wang, tüm tarafların açık iş birliğine bağlı kalması, kalkınma entegrasyonunu derinleştirmesi, Çin-ASEAN Serbest Ticaret Bölgesi 3.0'ı ilerletmesi ve Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklığı yüksek standartlarda uygulaması gerektiğini, aynı zamanda bölgedeki gıda, enerji güvenliği ve tedarik zinciri istikrarını artırması gerektiğini söyledi.

Üçüncüsü, yeşil ve inovasyon odaklı kalkınmayı ilerletmek. Wang, tüm tarafların dijital ekonomi, yapay zeka ve denizaltı kabloları gibi gelişmekte olan alanlarda işbirliğini genişletmesi gerektiğini söyledi. ASEAN Dijital Ekonomi Çerçeve Anlaşması ile sinerjinin araştırılması ve iklim değişikliğiyle mücadele, temiz enerji, yeşil tarım ve mavi ekonomi alanlarında işbirliğinin artırılması için çaba gösterilmesi gerektiğini de sözlerine ekledi.

Dördüncüsü, insan merkezli kalmak. Wang, Çin-ASEAN işbirliğinin sonuçlarının somut ve erişilebilir olmasını ve tüm ülkelerin halkına daha büyük faydalar sağlamasını sağlamak için tüm tarafların kapsayıcı ve adil kalkınmayı teşvik etmesi gerektiğini söyledi. Çin'in yoksulluğun azaltılması, halk sağlığı, eğitim, gençlik, düşünce kuruluşları, turizm, medya, kültür ve diğer alanlarda ASEAN ile alışveriş ve işbirliğini artırmaya hazır olduğunu belirtti.

Wang ayrıca Çin'in Güney Çin Denizi meselesindeki tutumunu yineleyerek, bölge ülkelerini Güney Çin Denizi'ndeki Tarafların Davranışına İlişkin Bildirge'ye kesinlikle uymaya çağırdı.

Bölge ülkelerini, dış güçlerin gerilimi körükleme girişimlerine direnmeye, Güney Çin Denizi'nde sorun çıkarmaya yönelik her türlü çabayı reddetmeye ve bölgesel barış ve istikrarı koruma inisiyatifini kendi ellerinde tutmaya çağırdı.

Wang, Güney Çin Denizi'nde Davranış Kuralları'nın (COC) nihai hale getirilmesi için kritik bir fırsatın açıldığını belirterek, tüm tarafları bu fırsatı değerlendirmeye, dış müdahaleyi önlemeye ve hedefe ulaşmak için çalışmaya çağırdı.

Toplantı sırasında tüm taraflar, Çin'in ASEAN'ın en önemli komşularından ve diyalog ortaklarından biri olmasının yanı sıra en büyük ticaret ortağı olduğu konusunda hemfikir oldular. Çalkantılı bir uluslararası ortam karşısında, ASEAN ülkeleri kendi kalkınma dirençlerini güçlendirmek ve yüksek kaliteli bağlantıyı ilerletmek için Çin ile daha yakın stratejik koordinasyonu dört gözle beklemektedir.

Ayrıca ticaret ve yatırım, dijital ekonomi, yapay zeka, iklim değişikliği, temiz enerji ve uluslararası suçlarla mücadele konularında daha derin iş birliğine destek verdiler.

Tüm taraflar, bölgede barış ve istikrarı korumaya yönelik ortak bir çaba kapsamında, Güney Çin Denizi'nde bu yılın başlarında mümkün olan en kısa sürede bir Davranış Kuralları Anlaşması'na varılması umudunu dile getirdi.

Toplantıda, Orta Doğu'daki değişen durumun bölge üzerindeki etkisine ve bölgesel enerji iş birliğinin güçlendirilmesine ilişkin Çin-ASEAN dışişleri bakanlarının ortak bildirisi kabul edildi.

Haliç Tersanesi bünyesindeki İstanbul Sanat Müzesi’nde kapılarını açan etkinlik, Asya’nın yükselen teknolojik gücünün toplumsal dönüşümle, özellikle de kadınların ve kız çocuklarının dijital dünyadaki rolüyle nasıl harmanlandığını gözler önüne seriyor.

30 yıl sürecek yeni anlaşmanın on milyarlarca dolar değerinde olacağı tahminine yer verilen haberde, anlaşmanın Suudi Arabistan'a "sivil nükleer program sağlayacağı ve potansiyel olarak uranyum zenginleştirmesinin önünü açacağı" iddiasına yer verildi.

Haberde, Suudi Arabistan'ın nükleer altyapısının geliştirilmesinde ABD'li şirketlere merkezi rol verilmesinin amaçlandığı aktarılarak, ABD-Suudi Arabistan'ın ortak değerlendirmesi sonucunda gerekli görülmesi halinde, Amerikan şirketlerinin bu ülkede uranyum zenginleştirme tesisi kurmasının da anlaşmaya dahil olduğu ileri sürüldü.

Bu şartın, ABD'ye Suudi Arabistan'ın nükleer programı üzerinde nüfuz sağlayacağı değerlendirmesinde bulunulan haberde, Trump yönetimi yetkililerine göre, bu koşulun nükleer programın "askeri amaçlarla kötüye kullanılmasını önlemenin bir yolu olduğu" savunuldu.

Haberde ayrıca, anlaşmanın gelecek günlerde Kongre'ye sunulmasının beklendiği belirtildi.

Trump'ın Suudi Arabistan'la nükleer işbirliği anlaşmasını onaylaması İsrail'de rahatsızlığa neden oldu

ABD Başkanı Donald Trump'ın Suudi Arabistan ile sivil nükleer işbirliği anlaşmasını onaylamasının İsrail'de rahatsızlığa neden olduğu belirtildi.

Yedioth Ahronot gazetesine konuşan adları açıklanmayan üst düzey İsrailli yetkililer, ABD'nin attığı bu adımın, tıpkı Türkiye'ye olası F-35 satışı gibi "rahatsız edici" olduğunu ifade etti.

Gazeteye konuşan İsrailli yetkililer, Washington yönetiminin Riyad'a Tel Aviv ile normalleşmeyi sivil nükleer işbirliği anlaşması için bir şart olarak öne sürmemesine dikkati çekti.

ABD'nin Riyad'a böyle bir şart öne sürmemesinin İsrail’in Washington'daki nüfuzunun zayıfladığına işaret ettiğini söyleyen yetkililer, Tel Aviv yönetiminin Suudi Arabistan'a karşı kullanabileceği bir kozu kaybettiğini söyledi.

İsrail Ulusal Güvenlik Konseyinin eski başkanvekili Yaakov Nagel ise Suudi Arabistan'ın topraklarında uranyum zenginleştirebilecek olmasının hata olduğunu iddia etti.

İsrailli emekli diplomat Jeremy Issacharoff de söz konusu anlaşmayı "aşırı derecede tehlikeli" olarak nitelendirdi.

Issacharoff, söz konusu adımın İsrail'in ulusal güvenliğini ilgilendiren kritik konularda Washington'daki politikaları etkileme kapasitesinin azaldığını gösterdiğine işaret etti.

Netanyahu'nun savaş suçlusu olduğunun ve 73 binden fazla Filistinlinin öldürüldüğü soykırımın "mimarlığını" yaptığının altını çizen Mamdani, Gazze'de hedef alınan çocukları ve hastaneleri, uygulanan gıda ablukasını, öldürülen insani yardım çalışanlarını ve gazetecileri hatırlattı.

Mamdani, "Bütün bunlar yaşanırken, insanları öldüren bombaların parası ise ABD'lilerin cebinden çıkıyor." ifadesine yer vererek, Netanyahu'nun yol açtığı yıkımın fark edilmesi ve mahkeme önüne çıkarılması gerektiğini belirtti.

Netanyahu'nun New York'a gitmesi halinde UCM'nin tutuklama emrini yerine getirip getiremeyeceklerine dair tüm yolları incelediklerini vurgulayan Mamdani, "Bu emri uygulamak için bağımsız yasal yetkiye sahip olmadığımız açık. Öte yandan, federal hükümetin böyle bir yetkisi var. Onlara UCM'ye katılma ve bu emri yerine getirme çağrısı yapıyorum." ifadelerini kullandı.

Mamdani, Netanyahu ve diğer tüm savaş suçlularının New York'ta yeri olmadığını kaydetti.

"Netanyahu'nun yeri Lahey" demişti

Mamdani, Netanyahu'nun, eylüldeki BM Genel Kurulu toplantıları için New York'a gitmesi halinde UCM'nin tutuklama kararını uygulayıp uygulamayacaklarına ilişkin, "New York şehir yasalarının bize tanıdığı yetkiler çerçevesinde hareket edeceğiz ancak bu amaçla kendi yasalarımızı yazmayacağız." ifadesini kullanmıştı.

New York Belediye Başkanı, "Netanyahu'nun yerinin Lahey olduğunu düşünüyorum. O, UCM tarafından suçlanmış bir savaş suçlusu." değerlendirmesinde de bulunmuştu.

Netanyahu, bu sözleri üzerine Mamdani'yi "Orta Doğu'daki tek demokrasi olan Yahudi devletinin liderine saldırmakla" suçlamış, UCM'nin ABD ve İsrail vatandaşları üzerinde hiçbir yargı yetkisinin bulunmadığını savunmuştu.

UCM, 21 Kasım 2024'te Gazze'de işlenen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar nedeniyle Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emri çıkarmıştı.

Bu uyarı, Roma merkezli Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu (IFAD) Başkanı Alvaro Lario'dan geldi. Birleşmiş Milletler'in (BM) salı günü yayımladığı yeni rapor ise dünyada açlıkla mücadelede kaydedilen ilerlemenin kırılganlığını koruduğunu ortaya koydu.

BM'nin gıda güvenliği raporuna göre küresel açlık son yıllarda sınırlı ölçüde gerilese de, 2030 yılında 500 milyondan fazla kişinin hâlâ kronik açlıkla karşı karşıya kalacağı öngörülüyor. Bu yükün en büyük bölümünü ise Afrika'nın taşıması bekleniyor.

Associated Press'e bu ay konuşan Lario, jeopolitik gerilimlerin ve enerji ile deniz taşımacılığına yönelik olası kesintilerin, özellikle İran savaşı sırasında Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan belirsizliklerin sürmesi halinde, ilave 9 ila 18 milyon kişinin daha açlıkla karşı karşıya kalabileceğini söyledi.

"Şu anda tarihin en fazla çatışmasının yaşandığı ve sayısının artmaya devam ettiği bir dönemdeyiz," diyen Lario, "Her çatışma beraberinde açlığı, yerinden edilmeyi ve mülteci sayısını artırıyor," ifadelerini kullandı.

Çatışmalar enerji ve gübre fiyatlarını artırıyor

Lario'ya göre İran savaşı ve Rusya'nın Ukrayna'yı işgali gibi süren çatışmalar, enerji ve gübre fiyatlarındaki artışın en önemli nedenleri arasında yer alıyor.

Tarımsal girdi ve enerji tedarikinin yanı sıra deniz taşımacılığındaki aksamalar, dünya genelindeki gıda sistemlerini yeni bir enflasyon baskısıyla karşı karşıya bırakıyor. Bu durumdan en fazla etkilenen kesim ise su pompalamak, hasat yapmak ve ürünlerini pazara taşımak için dizel yakıta bağımlı olan küçük ölçekli çiftçiler oluyor.

BM raporuna göre sağlıklı beslenmenin maliyeti de küresel ölçekte yükselmeyi sürdürüyor. Kişi başına günlük sağlıklı beslenme maliyeti satın alma gücü paritesine (SGP) göre 2021'de 3,44 dolardan 4,28 dolara yükseldi.

En yüksek maliyet Latin Amerika ve Karayipler'de görülürken, kişi başına günlük sağlıklı beslenme maliyeti 4,91 SGP dolarına ulaştı.

Rapora göre maliyetler bölgelerin tarım-gıda sistemlerine göre önemli farklılık gösteriyor. Hayvansal gıdalar, sebze ve meyveler, nişasta ağırlıklı temel gıdalara kıyasla maliyeti en fazla artıran ürün grupları arasında yer alıyor.

İşleme, lojistik ve toptan satış gibi hasat sonrası faaliyetler de toplam maliyetlerin yaklaşık yüzde 40'ını oluşturuyor. Çatışmalar nedeniyle tedarik zincirlerinde yaşanan aksamalar bu alanları daha kırılgan hale getirirken, uzmanlar daha dayanıklı gıda sistemleri kurulmasının özellikle çabuk bozulan gıdaların maliyetini düşürmek açısından kritik olduğunu belirtiyor.

Raporda ayrıca altyapı, araştırma-geliştirme, sulama ve soğuk zincir yatırımlarının artırılması ile sübvansiyon, düzenleyici çerçeve ve ticaret kolaylaştırıcı reformların sağlıklı beslenme maliyetlerini azaltabileceği ifade edildi.

Lario, açlık ile çatışmaların birbirini besleyen bir döngü oluşturduğunu belirterek bunun daha fazla istikrar sağlanmadan kırılmasının zor olduğunu söyledi.

BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Genel Direktörü Qu Dongyu ise, "Açlığı sona erdirmek ve sağlıklı beslenmeyi herkes için erişilebilir hale getirmek siyasi kararlılık, sürdürülebilir yatırımlar ve uygun politikalar gerektiriyor," dedi.

Dongyu, COVID-19 salgını, Ukrayna savaşı, Gazze krizi ve Hürmüz Boğazı'ndaki son gelişmeler gibi krizlerin tarım-gıda sistemlerinin dayanıklılığını ortaya koyduğunu ancak bu sistemlerin özellikle en kırılgan çiftçiler ve tüketiciler için daha da güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

İklim krizleri baskıyı artırıyor

Yeni BM raporu, gıdaya erişilebilirliğin küresel gıda güvenliğinin önündeki en büyük sorunlardan biri olduğunu ortaya koyuyor. Gıda üretimi artmaya devam etse de dünya nüfusunun yaklaşık üçte biri sağlıklı beslenmeyi karşılayamıyor. Lario'ya göre bu oran düşük gelirli ülkelerde yaklaşık yüzde 77'ye ulaşıyor.

"Lider sorun artık yeterince gıda üretmek değil, sağlıklı beslenmeyi herkes için karşılanabilir hale getirmek," diyen Lario, iklim değişikliğinin de gıda sistemleri ve kırsal geçim kaynakları üzerindeki baskıyı artırdığını söyledi.

Sel, uzun süreli kuraklık ve aşırı sıcakların dünya genelinde tarımsal üretimi giderek daha fazla sekteye uğrattığını belirten Lario, bu olayların birçok toplum için artık olağan hale geldiğini ifade etti.

Hükümetlerin afetlerden sonra yalnızca acil müdahaleye odaklanmak yerine, afetler yaşanmadan önce dayanıklılığı artıracak ve uyumu güçlendirecek önlemlere yatırım yapması gerektiğini söyleyen Lario, "Bu artık yeni normalimiz. Pek çok ülkede seller görüyoruz. Dört ya da beş yıldır devam eden kuraklıklarla da karşı karşıyayız," dedi.

Lario, IFAD'ın kırsal toplulukların sel, kuraklık ve aşırı sıcaklara karşı dayanıklılığını artırmaya yönelik iklim uyum programlarına yatırımlarını artırdığını belirterek, dünyanın gıda arzının büyük bölümünü üreten milyonlarca küçük çiftçinin acilen desteklenmesi gerektiğini vurguladı.

Açlığın merkez üssü Afrika

Rapora göre Afrika, küresel gıda güvenliği açısından en kritik bölge haline geldi. Kıtanın, ilk kez Asya'yı geride bırakarak en fazla aç insanın yaşadığı bölge olduğu belirtilirken, 2030 yılına kadar kronik yetersiz beslenen insanların yaklaşık yüzde 60'ının Afrika'da yaşayabileceği öngörülüyor.

Lario, bu değişimi kısmen hızlı nüfus artışı ve Asya'nın bazı bölgelerine kıyasla daha yavaş ekonomik büyümeye bağladı. Tarım, altyapı ve gıda sistemlerine daha fazla yatırım yapılması çağrısında bulunan Lario, Afrika ülkelerinin her yıl yaklaşık 100 milyar dolar (4,7 trilyon TL) değerinde gıda ithal ettiğini belirterek, yerel üretim, depolama, dağıtım ve bölgesel ticaret ağlarının güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Lario, hükümetlerin daha dayanıklı gıda sistemlerine yatırım yapmaması halinde çatışmaların, enerji piyasalarındaki aksaklıkların ve iklim kaynaklı aşırı hava olaylarının açlıkla mücadelede kaydedilen ilerlemeyi tersine çevirebileceği uyarısında bulundu.

Böylece, JMA'nın hava sıcaklığının 40 dereceye ulaştığı günlerde aşırı sıcaklara karşı halkı uyarmak amacıyla yaptığı ve "acımasız sıcak gün" anlamına gelen "kokushobi" uyarısı, nisanda uygulamaya konulmasının ardından ilk kez ilan edildi.

JMA, ülkenin birçok bölgesinde yüksek sıcaklıkların etkisini sürdürmesinin beklendiğini bildirerek halka aşırı sıcaklara bağlı sağlık sorunlarına karşı önlem alma çağrısı yaptı.

Öte yandan, ülke genelinde aşırı sıcaklara bağlı olarak 3 kişi yaşamını yitirdi.

41 eyalette sıcak çarpmasına karşı uyarı verildi

Japonya Meteoroloji Ajansı, ülkede etkili olan sıcak hava dalgası nedeniyle 41 eyalette sıcak çarpmasına karşı uyarı yayımladı.

NHK kanalının haberine göre Japonya Meteoroloji Ajansı, yağmur mevsiminin sona ermesinin ardından etkili olan sıcak hava dalgasına ilişkin açıklama yaptı.

Mie eyaletindeki Kuvana kentinde 40,5 derece, Şizuoka eyaletinin Hamamatsu kentinde 40,1 derece ve diğer birçok şehirde sıcaklığın 39 derecenin üstünde seyrettiği belirtilen açıklamada, ülkedeki 41 eyalette sıcak çarpmasına karşı dikkatli olunması istendi.

Açıklamada, insanlara uzun süre dışarıda kalmaktan kaçınmaları ve yeterli su tüketmeleri tavsiye edildi.

Tokyo İtfaiye Departmanından yapılan açıklamada da ülke genelinde 287 kişinin sıcak çarpması nedeniyle hastaneye kaldırıldığı kaydedildi.

Halihazırda Çin, dünya çapında 160’tan fazla ülke ve bölgenin başlıca ticaret ortağı konumunda. İthal malların menşei daha geniş, çeşitliliği daha fazla ve yapısı daha iyi hale geldi.

Çin Gümrük İdaresi, yurt dışından gelen yolcuların vergi iadesi sürecini daha da basitleştirecek. 1 Temmuz’dan itibaren 10 bin yuanın altındaki vergi iadesi başvurularında rastgele denetim sistemi uygulanacak.

Büyüyen Fatura ve Siyasi Kriz

Kasım ayında yapılacak kritik ara seçimlere sadece altı ay kala, savaşın maliyeti ABD iç politikasının en büyük fay hattı haline geldi. Başkan Donald Trump'ın Kongre'den büyük bir kısmı İran çatışmalarına ayrılacak olan 90 milyar dolarlık ek fon talep etmesi, Kongre'nin her iki kanadında da ciddi bir rahatsızlık yarattı. Savunma Bakanı Hegseth, milletvekillerinden sadece ek fonu onaylamalarını değil, aynı zamanda 2027 yılı için öngörülen 1,5 trilyon dolarlık savunma bütçesini de geçirmelerini isteyerek, aksi bir senaryonun ABD'nin ulusal güvenliğine yönelik en büyük tehdit olacağını savundu. Ancak kamuoyu yoklamalarında yükselişe geçen Demokratlar, Beyaz Saray'ı yönetimin savaş planları hakkında Kongre'yi bilgisiz bırakmakla ve halka tutarsız mesajlar vermekle suçluyor.

Tırmanma ve Savaş Suçu Uyarıları

Trump yönetiminin çatışmayı genişletme yönündeki sert söylemleri, uluslararası hukuk ihlali tartışmalarını da beraberinde getirdi. Başkan Trump'ın son dönemde İran'daki enerji santrallerini, köprüleri, Kharg Adası'ndaki stratejik petrol merkezini ve "Pickaxe Mountain" olarak bilinen yeraltı nükleer tesisini vurma tehdidinde bulunması, Demokrat kanatta sert tepkiyle karşılaştı. Demokrat Senatör Patty Murray, sivil altyapıyı hedef almanın savaş suçu sayılacağını hatırlatarak yönetimi "sonsuz bir savaşı" tetiklemekle eleştirdi. Senatör Kirsten Gillibrand ise Beyaz Saray'ın çelişkili açıklamalarının kamuoyunda büyük bir güven bunalımı yarattığını vurgulayarak krizin yönetilemediğine işaret etti.

Askeri Kapasitede Zafiyet Riski

Savaşın Pentagon'un 1 trilyon dolarlık bütçesinde yarattığı sarsıntı, Amerikan ordusunun operasyonel kabiliyetini de doğrudan tehdit ediyor. ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine, ordunun personel maaşlarını bir şekilde ödeyeceğini ancak artan maliyetler yüzünden bakım faaliyetleri ve gelecekteki askeri yatırımlar konusunda ciddi bir çıkmaza girebileceklerini itiraf etti. Hegseth, bütçe krizinin acilen aşılmaması halinde askeri eğitimlerin kesintiye uğrayacağı uyarısında bulundu. Öte yandan çatışmaların insani boyutu da giderek ağırlaşıyor; ABD tarafında bugüne kadar 18 asker hayatını kaybederken, yaklaşık 430 askerin yaralandığı ve tablonun giderek kötüleştiği rapor ediliyor.

Başlangıçta internet üzerinden hiciv amacıyla kurulan "Hamamböceği Halk Partisi" (CJP) adlı gençlik hareketinin öncülük ettiği eylemler, kısa sürede ülke çapında geniş bir katılıma ulaştı. Başkentte polis ile göstericiler arasında zaman zaman arbede yaşanırken, Sağlık Bakanı J.P. Nadda eylemcilerle ilk kez masaya oturarak taleplerin değerlendirileceği güvencesini verdi. Öte yandan, eylemlere destek veren aktivist Sonam Wangchuk'un başlattığı açlık grevi ve ardından hastaneye kaldırılması, hareketin ivme kazanmasında etkili oldu. Uzmanlar, gençlerin bu denli kitlesel bir tepki göstermesinin ardında yalnızca sınav sızıntılarının değil, aynı zamanda ülkedeki kronik işsizlik ve yüksek eğitim maliyetleri gibi derinleşen yapısal sorunların yattığını belirtiyor.

Yaşanan kriz, Hindistan siyasetinde muhalefet için de önemli bir fırsat penceresi yarattı. Ana muhalefetteki Kongre Partisi lideri Rahul Gandhi ve beraberindeki üst düzey isimler, Başbakanlık konutu önünde düzenledikleri protesto sırasında kısa süreliğine gözaltına alındı. Serbest bırakılmasının ardından hükümeti sert bir dille eleştiren Gandhi, eğitim sistemindeki çöküşün, sızıntıların ve eğitim maliyetlerinin parlamentoda acilen tartışılması gerektiğini vurguladı. Eğitim Bakanı Pradhan ise muhalefeti öğrencileri siyasi bir kampanyanın aracı olarak kullanmakla suçlayarak, devlete düşen görevin öfke üretmek değil, çözüm ve hesap verebilirlik sunmak olduğunu ifade etti.

ASEAN dışişleri bakanlarıyla bir araya gelen Rubio, Ortadoğu'daki tırmanıştan İran'ı sorumlu tutarak, küresel ticaretin can damarlarından Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün tehlikeye atılmasına asla izin vermeyeceklerini vurguladı. Karşı tarafın müzakereler konusunda ciddiyetsiz olduğunu savunan ABD Dışişleri Bakanı, müttefiklerin çıkarlarını korumak için gereken tüm adımları atacaklarını açıkça belirtti. Rubio'nun bu açıklamaları, Ortadoğu enerji hatlarına bağımlı Asya ülkelerine bir güvence sunarken olası krizlere karşı da net bir uyarı niteliği taşıyor.

Manila'daki zirvenin bir diğer sıcak başlığı ise Güney Çin Denizi'nde çok sayıda ülkeyi içine alan bölgesel egemenlik krizleri oldu. Çin ve ABD müttefiki Filipinler arasında son dönemde giderek artan gerginlikler zirveye doğrudan yansırken, Rubio ticareti jeopolitik bir silah olarak kullanan güçlere karşı bölge ülkelerinin egemenliklerini koruması gerektiğini ifade etti. Buna karşılık Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, güvenlik aygıtlarına sızan bazı dış güçlerin bölgede kasıtlı provokasyonlar yarattığını savunarak, ASEAN ülkeleriyle karşılıklı güvene dayalı iş birliğini sürdürmek ve dış müdahaleleri tamamen ortadan kaldırmak istediklerini dile getirdi.

Zirve kapsamında ayrıca ABD, Hindistan, Avustralya ve Japonya'nın oluşturduğu Quad ittifakının da bir araya gelmesi dikkat çekti. Çin'in Soğuk Savaş zihniyetiyle hareket etmekle suçladığı bu grup, özgür ve açık bir Hint-Pasifik bölgesine olan bağlılıklarını yineleyerek ASEAN'ın merkeziliğine verdikleri desteği teyit etti. Yaşanan bu yoğun diplomasi trafiği, küresel güç dengelerinin Asya'da yeniden şekillendiğini ve bölgedeki tansiyonun uluslararası aktörlerin ana gündemi olmaya devam edeceğini gösteriyor.

Çin ile Tayland arasında, endüstri ve tedarik zincirleri alanındaki işbirliğini derinleştirmeyi amaçlayan mutabakat zaptı başkent Beijing'de imzalandı. Anlaşma kapsamında iki ülke endüstriyel ve lojistik bağlantıları güçlendirecek, düzenli istişare mekanizmaları oluşturacak ve hükümet kurumları, yerel yönetimler ile işletmeler arasındaki somut işbirliğini artıracak. Taraflar ayrıca ortak zorlukların aşılmasını destekleyecek daha elverişli bir ticaret ortamı oluşturmayı hedefliyor.

Çin ile Kamboçya arasında ise ekonomik ve ticari işbirliğinin güçlendirilmesini öngören "Üçüncü Ülke Ticaret Tedbirleri Bağlamında İşbirliğinin ve Karşılıklı Anlayışın Güçlendirilmesine İlişkin Mutabakat Zaptı" imzalandı. Anlaşma doğrultusunda iki ülke, üçüncü ülke ticaret tedbirlerine ilişkin ortak ilgi alanlarında açık ve yapıcı diyaloğu sürdürecek; ikili ekonomik ve ticari ilişkileri etkileyebilecek düzenlemelerin yorumlanması ve uygulanmasında iletişimi güçlendirerek karşılıklı anlayış ve şeffaflığı artıracak.

Çin tarafı, her iki mutabakatın da ilgili ülkelerle ekonomik ortaklıkları daha da derinleştireceğini vurgularken, Tayland ile endüstriyel ve tedarik zincirlerinde işbirliğinin yeni ivme kazanmasının, Kamboçya ile ise kapsamlı stratejik ortaklığın ve karşılıklı güvene dayalı ilişkilerin daha da güçlenmesinin beklendiğini belirtti.

Uyarıda, Orta Doğu'da bulunan ABD vatandaşlarından dikkatli ve yüksek teyakkuz halinde olmaları istenirken, olası uçuş iptalleri, dönemsel hava sahası kapanmaları ve seyahatlerde yaşanabilecek aksaklıklara hazırlıklı olmaları gerektiği ifade edildi.

Orta Doğu dışında bulunan ABD vatandaşlarının bölgeye ve bölge üzerinden yapılacak seyahatleri yeniden değerlendirmeleri istenen uyarıda, ABD ile ilişkilendirilen kişi ve noktaların hedef alınabileceğine işaret edildi.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşı sonlandırmak için Washington ve Tahran, 14 Haziran'da İslamabad Mutabakatı imzalamış, mutabakatla nihai anlaşma için 60 günlük müzakere süresi öngörülmüştü.

Ancak ABD ordusu, 8 Temmuz'da İran'a karşı yeni saldırılar başlatmış, İran da bu saldırılara misilleme olarak komşu ülkelerdeki ABD üslerini hedef almıştı.