"El Nino fenomeninin bu yıl Ekim ayına doğru, Güneybatı Muson rüzgarlarıyla birlikte yoğunlaşması beklendiğinden, her iki ülkemiz de önleyici tedbirleri ve erken yangın söndürme çalışmalarını artırmaya kararlıdır," dedi.

Arthur, iyi komşuluk ruhu ve ASEAN dayanışması çerçevesinde, Malezya'nın özellikle yangınların hızla söndürülmesi konusunda, ihtiyaç duyulması halinde Endonezya'ya her zaman yardım etmeye hazır olduğunu söyledi.

Bu arada, Hava Kirliliği Endeksi Yönetim Sistemi'ne göre, Pazartesi günü yerel saatle 14:00 itibarıyla Malezya'da toplam 12 bölgede Hava Kirliliği Endeksi (API) değerleri sağlıksız seviyelerde kaydedildi.

En çok etkilenen bölge, altı bölgesinin sağlıksız eşiği aştığı Kuzey Borneo'daki Sarawak eyaleti oldu; Serian bölgesi 193 ile ülke genelinde en yüksek değeri kaydederken, onu eyalet başkenti Kuching (179), Samarahan (174), Sri Aman (156), Bintulu (151) ve Mukah (114) izledi.

Ülkenin hava kalitesi derecelendirmesine göre, API değeri 0 ile 50 arası "iyi", 51 ile 100 arası "orta", 101 ile 200 arası "sağlıksız", 201 ile 300 arası "çok sağlıksız" ve 301 ve üzeri "tehlikeli" olarak kabul ediliyor.

Fenerbahçe, 26 Ağustos Çarşamba günü saat 22.00'de, ilk maçta 1-1 berabere kaldığı Fransa'nın Olimpik Lyon takımına konuk olacak.

Play-off turu rövanş maçlarının programı şöyle:

Yarın:

19.45 Sabah (Azerbaycan)-Hapoel Beer-Sheva (İsrail) (1-2)

22.00 LASK (Avusturya)-Celtic (İskoçya) (0-3)

22.00 Bodo Glimt (Norveç)-NEC Nijmegen (Hollanda) (3-1)

26 Ağustos Çarşamba:

22.00 Olimpik Lyon (Fransa)-Fenerbahçe (1-1)

22.00 AEK (Yunanistan)-Levski Sofya (Bulgaristan) (0-0)

22.00 Celje (Slovenya)-Slovan Bratislava (Slovakya) (1-1)

22.00 Viking (Norveç)-Dinamo Zagreb (Hırvatistan) (2-2)

Güney Afrika’nın önde gelen üniversitelerinden Cape Town Üniversitesi, 201-300 bandında yer alarak ülkenin en başarılı üniversitesi oldu. Üniversitenin bu başarısında, özellikle bilimsel alanlarda yayımladığı ve yüksek sayıda atıf alan araştırmaların önemli rol oynadığı belirtildi.

Johannesburg merkezli Witwatersrand Üniversitesi 301-400 bandında yer alarak Güney Afrika sıralamasında ikinci olurken, Stellenbosch Üniversitesi ise 401-500 bandında yer aldı.

Güney Afrika’daki çok sayıda başka üniversite de ARWU’nun dünyanın en iyi 1.000 üniversitesini içeren listesinde kendine yer buldu.

Çin merkezli ShanghaiRanking Consultancy tarafından her yıl yayımlanan ARWU, üniversitelerin akademik ve araştırma performansını değerlendiren küresel ölçekte önemli sıralamalardan biri olarak kabul ediliyor. Sıralamada; mezunlar ve akademik personel arasındaki Nobel Ödülü ve Fields Madalyası sahipleri, yüksek atıf alan araştırmacılar, Nature ve Science dergilerinde yayımlanan makaleler, önemli atıf indekslerinde yer alan yayınlar ve kişi başına düşen akademik performans olmak üzere altı objektif gösterge kullanılıyor.

ARWU, 2 bin 500’den fazla üniversiteyi değerlendiriyor ve bunlar arasından dünyanın en iyi 1.000 üniversitesini kamuoyuyla paylaşıyor.

Bu yılki listede Harvard Üniversitesi birinciliğini korurken, Stanford Üniversitesi ve Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ilk üçü tamamladı. ABD, 37 üniversiteyle ilk 100'e en fazla kurum gönderen ülke olurken, Çin 16 üniversiteyle dikkat çekti. Çin adına en üst sırayı dünya genelinde 18. olan Tsinghua Üniversitesi aldı.

ARWU ilk kez 2003 yılında Shanghai Jiao Tong Üniversitesi’ne bağlı Dünya Standartlarında Üniversiteler Merkezi tarafından yayımlandı. Sıralamanın hazırlanması ve yayımlanması ise 2009 yılından bu yana ShanghaiRanking Consultancy tarafından yürütülüyor.

Kuzey Kore’nin resmi Kore Merkezi Haber Ajansı (KCNA) tarafından yayımlanan yorumda, Japonya Başbakanı Sanae Takaichi’nin Yasukuni Tapınağı’na ritüel bir adak göndermesi ve burada saygı duruşunda bulunması kınandı. Açıklamada, bu tutumun “insanlığın küresel barış ve güvenlik arzusuna açık bir meydan okuma” olduğu savunuldu.

Pyongyang, Takaichi’nin göreve gelmesinden bu yana Japon hükümetinin “son derece tehlikeli bir askeri politika” izlediğini öne sürdü. Başbakanın tapınağa bizzat gitmek yerine adak göndermesi de eleştirildi ve bunun Takaichi’nin “militarist emellerini” ortaya koyduğu vurgulandı.

“Savaşın sorumluluğundan kaçıyor”

KCNA’nın yorumunda, Takaichi’nin Yasukuni’ye yönelik adımının ardından savaşta hayatını kaybedenleri anmak amacıyla düzenlenen ulusal törende yaptığı konuşmaya da tepki gösterildi.

Takaichi’nin konuşmasında Japonya’nın geçmişteki saldırganlık politikalarına ilişkin herhangi bir özeleştiri yapmadığı veya savaşa karşı açık bir taahhütte bulunmadığı belirtildi. Kuzey Kore, Japonya Başbakanı’nı Asya halklarının yaşadığı “tarifsiz felaket ve acılardan” sorumluluktan kaçmakla eleştirdi.

Açıklamada ayrıca, Japonya Savunma Bakanı’nın da bu yıl Yasukuni Tapınağı’nı ziyaret etmesinin, tapınağa yapılan ziyaretlerin “tehlikeli niteliğini” açıkça ortaya koyduğu vurgulandı.

“Geçmişini inkâr eden Japonya onu tekrarlamaya mahkûm”

Kuzey Kore, Japonya’nın geçmişiyle yüzleşmediğini ve savaş dönemindeki sorumluluğunu inkâr ettiğini öne sürerek Tokyo’ya yönelik sert ifadeler kullandı.

KCNA yorumunda, “Japonya, ders çıkarmadan, savaş suçlusu bir ülke ve yenilmiş bir ulus olarak geçmişini kasten inkâr ettiği için geçmişini tekrarlamaya mahkûmdur” ifadelerine yer verildi.

Pyongyang ayrıca Japonya’nın mevcut politikalarının “neo-militarizm” yönünde ilerlediğine dikkat çekerek, Tokyo’nun bu çizgiyi sürdürmesi halinde ağır sonuçlarla karşılaşacağı uyarısında bulundu.

ABD’li yetkililer ayrıca, Batı Yarımküre’deki ortak ülkelere vatandaşlarını ve ulusal egemenliklerini korumak amacıyla güvenilir tedarikçilere yönelme çağrısı yaptı.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, bugün düzenlenen olağan basın toplantısında konuya ilişkin bir soruyu yanıtladı.

Lin, bazı ABD’li yetkililerin söz konusu iddialarında gerçekleri çarpıttığını ve doğruyla yanlışı birbirine karıştırdığını belirterek, bu tutumun açık bir teknoloji zorbalığı ve tek taraflı baskı olduğunu ifade etti.

Çin’in bu tür girişimlere kesinlikle karşı çıktığını vurgulayan Lin, ABD’ye siyasi manipülasyonlara son verme ve egemen ülkelerin işbirliği ortaklarını bağımsız şekilde seçme hakkına müdahale etmeyi bırakma çağrısında bulundu.

Lin, “ABD, Latin Amerika ve Karayipler bölgesinin refahına ve istikrarına katkı sağlayacak somut adımlar atmalıdır.” dedi.

İhmaller ve jeopolitik çatışmaların ağır faturası

Ülkeyi felce uğratan bu çok boyutlu enerji krizinin temelinde, hem geçmiş yıllara dayanan stratejik iç politika hataları hem de küresel çatışmalar yatıyor. 2018 yılına kadar doğal gaz ihtiyacının büyük bir kısmını kendi iç kaynaklarından karşılayan Bangladeş, yaşlanan gaz sahalarının tükenmesi ve yeni arama faaliyetlerine yeterli yatırım yapılmaması nedeniyle dışa bağımlı hale geldi. Mevcut Enerji Bakanlığı yetkilileri, 2024 yılındaki devrimle devrilen Şeyh Hasina hükümetini yeni kuyular açmayarak ülkeyi ithalata mahkum etmekle suçluyor.

İç siyasetteki bu stratejik vizyonsuzluk, dışarıda patlak veren jeopolitik krizlerle birleşince tablo daha da ağırlaştı. Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında tırmanan ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini büyük ölçüde kısıtlayan çatışmalar, Bangladeş'in Orta Doğu'dan (özellikle Katar'dan) tedarik ettiği sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatlarına ağır bir darbe indirdi. İthal LNG'yi işleyen yüzer depolama ve gazlaştırma ünitelerinden birinin teknik bir arıza nedeniyle devre dışı kalması da mevcut arz açığını içinden çıkılmaz bir hale getirdi.

Günlük yaşamda karantina etkisi ve alternatif arayışları

Sanayide çarkların durmasına neden olan enerji açığı, ülkenin sivil altyapısını ve günlük yaşamını da tamamen felç etmiş durumda. Doğal gaz tüketiminin dörtte üçünü gerçekleştiren elektrik santrallerinin ve sanayi tesislerinin talebi karşılayamaması nedeniyle ülke çapında düzenli elektrik kesintileri uygulanıyor. Alışveriş merkezlerinin erken kapatılması gibi enerji tasarrufu önlemleri devreye sokulurken; özellikle kırsal kesimdeki haneler yemek pişirebilmek için odun ateşine dönmek zorunda kaldı. Toplu taşımada kilit rol oynayan gazlı araç sürücülerinin yakıt kuyruklarında saatlerce beklemesi zaman zaman sokak protestolarına dönüşüyor.

Kısa vadede hızlı bir çözüm bulunamaması nedeniyle Dakka yönetimi, offshore ihale turları başlatarak denizde yeni arama kuyuları açmayı ve LNG terminallerini genişletmeyi planlıyor. Ancak uzmanlar, tek bir kuyunun maliyetinin milyonlarca doları bulduğunu ve üretime geçilmesinin uzun yıllar alacağını belirterek, asıl ve kalıcı çözümün yenilenebilir enerji altyapısına yapılacak yapısal yatırımlarda yattığına dikkat çekiyor.

İdare ayrıca, Basra Körfezi'nde faaliyet gösteren veya bölgeden yük taşıyan nakliyecilere, olası sorunlardan kaçınmak için gemi kiralamadan önce İran tarafından yayımlanan “kurallara uymayan gemiler” listesini incelemeleri tavsiyesinde bulundu.

İdare, 23 Ağustos'tan itibaren İran'ın “kara listesinde” yer alan gemilerle işbirliği yapan gemilerin de bu listeye ekleneceğini bildirdi. Bir geminin listeden çıkarılması için ise gerekçeleri içeren resmî bir başvurunun idareye sunulması gerektiğini vurguladı.

Yasa tasarısı ayrıca, çocukların kullandığı platformların oluşturdukları riskleri düzenli olarak değerlendirmelerini ve bu risklerin nasıl tespit edilip azaltıldığına dair rapor vermelerini de gerektirecek.

Yükümlülüklerini yerine getirmeyen şirketler, platformun küresel gelirinin yüzde 10'una kadar para cezasıyla karşı karşıya kalabilir. Tasarı ayrıca, yapay zeka destekli yardımcı platformlar da dahil olmak üzere gelişmekte olan teknolojileri düzenleyici çerçeveye dahil edecek.

Yapılan açıklamaya göre, İçişleri Bakanlığı bünyesinde, uyumluluğu bağımsız olarak izlemek, platformları soruşturmak ve yasayı uygulamak üzere bir çevrimiçi güvenlik düzenleyicisi kurulacak.

Başbakan Christopher Luxon, duyuruyu yaparken, "Sosyal medya onları zararlı içeriklere, bağımlılık yapan teknolojiye ve başa çıkamayacakları baskılara maruz bırakıyor ve bu durum aile hayatlarını, ruh sağlıklarını, uykularını ve eğitimlerini etkiliyor" dedi.

Eğitim Bakanı Erica Stanford, yasa tasarısının Yeni Zelanda'yı diğer ülkelerle aynı seviyeye getireceğini ve teknoloji şirketlerine çocukları çevrimiçi ortamda koruma konusunda daha büyük sorumluluk yükleyeceğini söyledi.

"Tasarı, platformlara yasal yükümlülükler getiriyor. Çocuklar, ebeveynleri veya bakıcıları için herhangi bir ceza önerilmiyor," dedi Stanford.

Yeni Zelanda'da iktidar koalisyonunun ortağı olan Yeni Zelanda Birinci Partisi'nin lideri Winston Peters, partisinin çocukların çevrimiçi güvenliği konusundaki endişeleri paylaştığını ancak yasağı desteklemeyeceğini belirterek, uygulamanın ebeveyn hakları, bireysel özgürlükler ve gizlilik pahasına olabileceği konusunda uyardı.

Yeni Zelanda'daki Canterbury Üniversitesi'nde kıdemli hukuk öğretim üyesi olan Cassandra Mudgway, önerilen çevrimiçi güvenlik düzenleyicisini ve platformların daha güçlü hesap verebilirliğini memnuniyetle karşıladı, ancak 16 yaş altı çocuklar için sosyal medyanın yasaklanmasının hükümetin amaçlarına ulaşıp ulaşamayacağını sorguladı.

Mudgway, yaş doğrulamasının önemli gizlilik maliyetleri doğurabileceği konusunda uyararak, bir yasağın çevrimiçi ortamı mutlaka daha güvenli hale getirmeyeceğini söyledi.

Yoon, müttefik ülkelere kısa süreli sıkıyönetim ilanını haklı çıkaracak mesajlar yayılması talimatı vermesiyle ilgili suçlamalarla yargılandı.

Yoon tarafından 3 Aralık 2024 gecesi ilan edilen olağanüstü sıkıyönetim, saatler sonra Ulusal Meclis tarafından kaldırıldı.

Yoon, 3-4 Aralık 2024 tarihleri ​​arasında, sıkıyönetimin meşruiyetini doğrulamak amacıyla, Amerika Birleşik Devletleri de dahil olmak üzere önemli müttefiklere çarpıtılmış mesajlar yayılması emrini vermekle suçlandı.

Eski Ulusal Güvenlik Danışmanı Shin Won-sik ve eski Ulusal Güvenlik Danışmanı Baş Yardımcısı Kim Tae-hyo, Yoon ile birlikte gerekçelendirme mesajlarını yaymak için komplo kurmak suçlamasıyla iddianameye konu oldular.

Özel savcı ekibi ayrıca, Yoon'un sıkıyönetim girişimine karşı ayaklanmadaki kilit rolleri nedeniyle eski Genelkurmay Başkanı Kim Myung-soo ve eski Ulusal İstihbarat Servisi Direktörü Cho Tae-yong'u da suçladı.

Yoon'un eşi Kim Keon-hee, 2022'de cumhurbaşkanlığı konutunun taşınmasına müdahale etmek suçlamasıyla yargılanmıştı.

Yoon, Şubat ayında sıkıyönetim ilanından kaynaklanan isyan nedeniyle ömür boyu hapis cezasına, Haziran ayında ise Kuzey Kore'ye insansız hava araçlarının sızmasıyla ilgili genel vatana ihanet suçundan 30 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.

Ocak 2025'te gözaltındayken ayaklanmanın elebaşı olduğundan şüphelenilerek suçlandı ve tutuklanıp suçlanan ilk görevdeki cumhurbaşkanı oldu.

Kurumsal finansörlere yaptırım kapıda

Krizin büyümesi üzerine afet bölgelerinde incelemelerde bulunan Endonezya Devlet Başkanı Prabowo Subianto, alevleri kontrol altına almak için mevcut tüm devlet kaynaklarının ve hava unsurlarının seferber edildiğini duyurdu. Güvenlik birimleri ve hükümet yetkilileri, yürütülen soruşturmanın sahada ateşi yakan faillerle sınırlı kalmayacağının altını çiziyor. Ekipler, yasa dışı arazi temizleme faaliyetlerini finanse eden veya talimatını veren büyük tarım şirketlerinin mali kayıtlarını mercek altına aldı. Soruşturma kapsamında kundakçılıkla suçlanan faillerin 15 yıla kadar hapis ve ağır para cezalarıyla yargılanması beklenirken, yangınlarda parmağı olduğu kanıtlanan şirketlerin faaliyet ruhsatlarının kalıcı olarak iptal edileceği uyarısında bulunuldu.

Turbalık alanlarda sinsi tehlike ve havadan müdahale

Ekolojik tahribatın merkez üssü konumundaki Borneo ve Sumatra adalarında kısa süre içinde beş binden fazla sıcak nokta tespit edildi. Uzmanlar, bölgenin coğrafi yapısını oluşturan turbalık alanların yangınla mücadeleyi zorlaştırdığına dikkat çekiyor. Yüzeydeki alevler söndürülse dahi yeraltındaki közlerin için için yanmaya devam etmesi, krizin süresini ve duman emisyonunu artırıyor. Endonezya hükümeti, yeraltındaki sinsi yangınları tamamen bastırmak ve duman oluşumunu engellemek amacıyla yağış miktarını artıracak bulut tohumlama operasyonlarına yeniden başlarken, bölgeye sevk edilen 50'den fazla helikopterle havadan su topu ve devriye uçuşları aralıksız sürdürülüyor.

İran basınında yer alan habere göre Paknejad, dün yaptığı açıklamada söz konusu sahadaki doğal gazın yaklaşık 5,7 trilyon fit küpünün (yaklaşık 161,4 milyar metreküp) çıkarılabilir nitelikte olduğunu kaydetti.

Küresel markalardan tarihi işletmelere uzanan denetim ağı

Yıllardır hijyen endişeleriyle anılan ancak devasa bir pazar payına sahip olan Hindistan gıda sektörü, yeni denetim mekanizmasıyla birlikte büyük bir şeffaflık testinden geçiyor. Operasyonların hedefinde sadece yabancı menşeli zincir restoranlar değil; asırlık yerel işletmeler, popüler sokak lezzeti satıcıları, lüks oteller ve hatta adliye kantinleri de yer alıyor. Hükümet verilerine göre, 2020 yılından bu yana ülke genelinde incelenen gıda numunelerinin yaklaşık yüzde 20'sinin güvensiz veya standart altı çıkması, söz konusu krizin yapısal boyutunu gözler önüne seriyor. Baskınlar sırasında tarihi geçmiş ürünler ile ağır hijyen ihlallerinin tespit edilmesi ve bu durumun şeffaf bir şekilde kamuoyuyla paylaşılması, toplumda uzun süredir biriken tepkinin büyük bir desteğe dönüşmesini sağladı.

Halk desteği ve sektörel tepkiler

Uygulanan sıkı politikalar, sokak satıcılarının ve restoranların hijyen pratiklerinde gözle görülür bir iyileşme yaratarak tüketicilerin gıda tüketim alışkanlıklarına olan güvenini tazeledi. Ancak kurallara uymayan işletmelere yönelik sıfır tolerans yaklaşımı, iş dünyasında çeşitli tartışmaları da beraberinde getirdi. Sektör temsilcileri, yeni ve katı standartlara uyum sağlamak için kendilerine bir geçiş süresi tanınması gerektiğini savunarak bazı yaptırımları yargıya taşıdı. Eleştirilere ve hukuki itirazlara rağmen denetim birimleri, halk sağlığının müzakere edilemez olduğunu vurgulayarak, kurallara uymayan her türlü işletmenin boyutuna veya küresel statüsüne bakılmaksızın yasal yaptırımlarla yüzleşmeye devam edeceğinin altını çiziyor.

Yetkililer, yaralananlar arasında üç sivil ve üç ilk müdahale görevlisinin bulunduğunu ve tahliye uyarısı verilen bölgede ek olarak 45.000 kişinin daha olduğunu belirtti.

Ayrıca yangında birçok yapının yıkıldığını da doğruladılar.

Pazar günü Washoe County'de yaklaşık 10.000 müşteri elektriksiz kaldı. Reno, Washoe County'nin idari merkezi ve en kalabalık şehridir.

Yetkililer, rüzgarın etkisiyle alevlerin hafif ve kolayca tutuşan bitki örtüsünde hızla yayıldığını ve aşırı yangın davranışı gözlemlendiğini belirtti.

Nevada Valisi Joe Lombardo, Cumartesi gecesi Washoe Bölgesi için olağanüstü hal ilan etti.

Lombardo yaptığı açıklamada, "Bu aktif ve hızla gelişen bir durum ve etkilenen bölgelerdeki herkesi tetikte kalmaya ve yerel yetkililerin talimatlarına uymaya çağırıyorum" dedi. "Eyalet tamamen işin içinde ve canları korumak, toplulukları güvence altına almak ve Nevadalıları tehlikeden uzak tutmak için yerel yetkililer ve ilk müdahale ekipleriyle birlikte mevcut tüm kaynakları seferber ediyoruz."

Vali, Pazar sabahı sosyal medyada yaptığı açıklamada, yangının hâlâ "hızla gelişen bir durum" olduğunu bir kez daha vurguladı.

Vali, "Etkilenen bölgelerdeyseniz tetikte olun ve gelişmelerden haberdar olun" dedi.

Orta Doğu ve Filistin meselesinde ortak vizyon

İkili ekonomik ve siyasi ilişkilerin ötesinde, zirvenin en kritik gündem maddelerinden birini Orta Doğu'da artan gerilim ve Gazze'deki insani kriz oluşturdu. Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, bölgesel istikrarın kilit aktörlerinden biri olarak tanımladığı Ürdün'ün krizin çözümündeki eşsiz rolüne övgüde bulunarak, Filistin sorununun marjinalleştirilmemesi ve araçsallaştırılmaması gerektiğinin altını çizdi. Krizin çözümünde Arap ülkelerinin haklı duruşunun ve tarihin doğru tarafının yanında yer alacaklarını vurgulayan Pekin yönetimi, Gazze'de kalıcı bir ateşkesin sağlanması ve insani durumun iyileştirilmesi için tüm taraflara diyalog çağrısında bulundu.

İki devletli çözüm ve diplomatik koordinasyon

Çin'in bölgedeki barış inşası çabaları, Ürdün cephesinde de güçlü bir karşılık buldu. Dışişleri Bakanı Safadi, Pekin'in Orta Doğu krizindeki yapıcı ve sorumlu yaklaşımını, özellikle de Filistin meselesinde iki devletli çözüme verdiği kararlı desteği takdirle karşıladıklarını belirtti. İki ülke, liderler düzeyinde varılan uzlaşıları somut eylemlere dönüştürmek, pratik işbirliğini artırmak ve bölgede kalıcı barış ile istikrarı teşvik etmek amacıyla diplomatik iletişim ve koordinasyonu daha da derinleştirme kararı aldı.

Hürmüz Boğazı'nda ticari trafik felç oldu

Karşılıklı askeri ve ekonomik tehditler, küresel enerji tedarik zincirinin şahdamarı olan Hürmüz Boğazı'ndaki ticari deniz trafiğini fiilen kilitledi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığına (CENTCOM) bağlı deniz unsurları ablukayı güçlendirmek amacıyla onlarca ticari geminin rotasını değiştirip denetimlerini artırırken, İran tarafı da kendi deniz sahasında misilleme adımlarını devreye soktu. İran Basra Körfezi Boğazları Kurumu, transit geçiş protokollerini ihlal eden gemilere kısıtlamalar getirileceğini duyurdu. Eş zamanlı olarak İran parlamentosu, boğazdan geçen gemilerden güvenlik ve hizmet bedeli alınmasını öngören yasal bir tasarıyı onayladı. Artan askeri hareketlilik ve idari belirsizlik nedeniyle kargo gemileri bölgeden uzaklaşırken, hafta sonu boyunca boğazdan geçen ticari gemi sayısının yirminin altına düşmesi enerji piyasalarındaki tedirginliği artırdı.

Diplomatik belirsizlik ve çift yönlü ekonomik hasar

Washington ve Tahran arasındaki doğrudan temasların aylardır askıya alınmış olması, bölgesel aktörlerin ara buluculuk çabalarını hızlandırdı. Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir'in Tahran'a düzenlediği ziyaret, krizi bölgesel bir çatışmaya dönüşmeden diplomatik yollarla yatıştırma girişimi olarak öne çıkıyor. Öte yandan uluslararası ilişkiler uzmanları, ABD'nin maksimum baskı politikasının her iki taraf için de yıkıcı sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor. Çinli Orta Doğu uzmanı Li Zixin gibi analistler, ağır yaptırımların İran'ı siyasi bir teslime zorlamaktan ziyade ülkedeki sertlik yanlılarını güçlendireceğine dikkat çekiyor. Uzmanlar ayrıca, yaptırımların küresel enerji piyasalarında yaratacağı dalgalanma ve akaryakıt fiyatlarındaki dramatik artışlar nedeniyle Amerikan ekonomisinin ve hanehalkının da bu süreçten doğrudan hasar göreceğini, krizin kazananı olmayan bir sarmala dönüştüğünü vurguluyor.

Pakistan Genelkurmay Başkanı Münir'in ziyaret kapsamında İranlı üst düzey yetkililerle görüşmeler gerçekleştirmesi bekleniyor.

Münir, İslamabad'da gerçekleştirilen ABD ile İran arasındaki müzakerelerde arabulucu heyetinde yer almıştı.

Düzenlenen etkinliklerde "akıllı gümrük" inşası konusuna da özel olarak odaklanıldı ve Çin menşeli çok sayıda ileri teknoloji gümrük donanımı sergilendi. Örnek olarak fuarda, "Kalamar" adı verilen su altı robotunun 300 metre derinliğe kadar dalış yapabildiği ve kargo gemilerinin kapsamlı, hassas denetimlerini başarıyla gerçekleştirebildiği tanıtıldı.

Çin Devlet Gümrük İdaresi yetkilileri etkinlikte yaptıkları konuşmada, dünya ülkelerine ait kaliteli ürünlerin Çin’in devasa pazarına girmesini sağlamak adına tüm olanakları seferber edeceklerini açıkladı. APEC ekonomilerinin Çin’in en önemli ithalat kaynaklarından biri olduğuna dikkat çekilirken, Çin’in toplam ithalat hacminin yarısının Asya-Pasifik bölgesinden sağlandığı vurgulandı. Bu ticaret hacminin başlıca kalemleri arasında ileri teknoloji donanımları, elektromekanik ara mamuller, enerji ve madencilik ürünleri ile tarım ve gıda ürünleri yer alıyor.

Açıklamaya göre 220 kişiden oluşan Çin delegasyonunda yer alan 71 yarışmacı, belirlenen 64 kategorinin tamamında boy gösterecek.

Trump'ın İran'a "en korkunç yaptırımları uygulayacakları" yönündeki açıklamalarına işaret eden Pezeşkiyan, "Biz ayakta durduk ve bu eşitsiz savaş karşısında halka hizmet etmek için çaba gösteriyoruz. Düşman, İran'ın çökeceğini ve Venezuela'ya dönüşeceğini değerlendirmişti. Ancak İran çökmedi, aksine güçlendi ve dünya bu direniş, dayanışma ve birlik karşısında şaşkınlığa uğradı." dedi.

Pezeşkiyan, ülkesinin karşı karşıya olduğu ekonomik savaşın, İran-Irak Savaşı (1980-1988) döneminde olduğu gibi toplumun tüm kesimlerinin birlikte hareket etmesini gerektirdiğini belirterek, "Elimizden gelen her şeyi yapıyoruz ve sürekli daha fazla işbirliği ve sinerji sağlayacak yollar düşünüp bulmaya çalışıyoruz. Ancak düşmanın bize karşı başlattığı topyekun ekonomik savaş karşısında, Kutsal Savunma döneminde olduğu gibi herkesin sahada olması ve birbirine yardım etmesi gerektiğini kabul etmeliyiz." ifadelerini kullandı.

"Mutabakatın uygulanması konusunda uzmanların görüş birliğine vardık"

Pezeşkiyan, savaş döneminde piyasalarda ciddi sorun yaşanmadığını belirterek, mevcut krizlerin aşılması için herkesin el ele vermesi gerektiğini söyledi.

İran'ın vardığı mutabakatın uzun görüşmelerin ardından, savaşa katılan askeri personel, ülkenin güvenliğini sağlayan yöneticiler ve uygulamadan sorumlu yetkililerden oluşan geniş bir uzmanlık konsensüsü sonucunda ortaya çıktığını söyleyen Pezeşkiyan, kararın "maslahat, izzet ve hikmet" ilkeleri doğrultusunda alındığını ifade etti.

Pezeşkiyan, söz konusu kararı eleştirenlerin konunun ayrıntılarını bilmediklerini veya sürecin içinde yer almadıklarını öne sürdü.

"Gece gündüz hizmete ihtiyaç var"

İran'ın bugün gece gündüz hizmet edecek insanlara ihtiyaç duyduğunu belirten Pezeşkiyan, "İran'ın nasihate ve tavsiyeye değil, sahaya çıkıp ülkenin yükünü omuzlayacak insanlara ihtiyacı var." dedi.

Bir karar alındığında ve mutabakata varıldığında herkesin bu kararın arkasında durması gerektiğini dile getiren Pezeşkiyan, "Bunu yaparsak mutlaka kazanacağız. Ancak karar alıp ardından bunu ihlal edersek doğal olarak istikrarsızlık ortaya çıkar." diye konuştu.

Düşmanın İran'daki sorunları kullanarak toplumda bölünme ve çatlak oluşturmayı umduğunu savunan Pezeşkiyan, hükümet olarak ayrışma, çatışma ve kişisel çıkarların önüne geçmek için çalışacaklarını belirtti.

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, ülkenin sorunlarının üstesinden tek başına gelemeyeceğini belirterek toplumun tüm kesimlerinden destek istedi.

İran-Irak Savaşı'nın ilk yıllarında, İran Cumhurbaşkanı Muhammed Ali Recai ile Başbakan Muhammed Cevad Bahoner'in hükümet binasına düzenlenen bombalı saldırıda 30 Ağustos 1981'de öldürülmeleri nedeniyle bu tarihler "Hükümet Haftası" olarak anılıyor.

Vargas, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun "uygun başvuru sahiplerine, hukuki hiçbir dayanağı olmaksızın vize verilmesinin reddedilmesini" zorunlu kılan politikasının, "yetkiyi aştığını" ve bunun Göç ve Vatandaşlık Yasası'na aykırı olduğunu belirtti.

Bu politikanın aynı zamanda vizeyi onaylama konusunda konsolosluk memurlarını ilk sıraya koyan Kongre kararını da "baltaladığını" vurgulayan Vargas, "Kongre, bu memurlara, kanunda belirtilen özel ve ayrıntılı kriterleri inceleyerek bir göçmenin vize almaya uygun olup olmadığını belirleme konusunda münhasır yetki ve takdir hakkı vermiştir." değerlendirmesinde bulundu.

Yargıç Vargas, "Başvuranın uyruğuna göre göçmen vizesi verilmesini kategorik olarak yasaklayan bu politika, bu yasal düzenlemenin doğrudan ihlalini temsil etmektedir." ifadesini kullandı.

Dışişleri Bakanlığı, kasımda yürürlüğe giren ve "kamuya yük getirebilecek" potansiyel göçmenlerle ilgili kuralları sıkılaştıran daha geniş bir emir uyarınca, konsolosluk görevlilerine 75 ülkeden gelen göçmen vize başvurularını durdurma talimatı verdiğini duyurmuştu.

Bakanlık, Ekonomik Danışmanlar Konseyi verilerine dayanarak, bu ülkelerden göçmen bulunan hanelerin yüzde 30'undan fazlasının bir tür kamu yardımı aldığını kaydetmişti.

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Zhaosu Sulak Alanı ve Tianma Kültür Parkı: Nehrin sularını sıçratarak koşan yılkı atlarını besleme deneyimi ve Sincan'ın binlerce yıllık "Cennet Atları" kültürüne tanıklık. (Emekli Amiral Türker Ertürk'ün değerlendirmeleriyle)

• Dünyaca Ünlü At Parkı: Farklı ülkelerden özel at ırklarının koruma altına alındığı merkezde, biniciliğin bir yaşam biçimi olduğunu kanıtlayan nefes kesici akrobasi gösterileri.

• Altı Yıldız Caddesi ve Akordeon Müzesi: 1930'larda altıgen düzende inşa edilen tarihi mahallenin çok kültürlü dokusu ve Halk Kültür Sergisi Salonu'nda yer alan devasa akordeon koleksiyonu.

• Kültürel Mozaik ve Kapanış Temasları: Milli Halk Delegesinin sunduğu özel gösteride farklı etnik kimliklerin oluşturduğu gurur tablosu (Gazeteci Zeynel Lüle'nin izlenimleriyle) ve Sincan Uygur Özerk Bölgesi Halk Kongresi Daimi Komitesi Başkan Yardımcısı Mamtimin Kadir ile yapılan verimli görüşme.

Çin'in batıya açılan kapısı Sincan'ın entegrasyon ve kalkınma vizyonunu yerinde gözlemlediğimiz bu unutulmaz yolculuğun sonuna geldik. Ben Abdülkerim Yaşar; 6 gün boyunca Xinjiang izlenimlerimizi paylaştığımız bu serüvende bizlere eşlik ettiğiniz için teşekkür ederim. Hoşça kalın!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• İli Havzası ve Yining'in Dokusu: Uygur, Kazak, Hui, Moğol ve Han kültürlerinin muazzam bir uyumla harmanlandığı, Sincan'ın yemyeşil doğasıyla parlayan "bahçe şehri" Yining'e genel bir bakış.

• Lijie Caddesi: Şehrin tarihi dokusunu ve yerel kültürünü yansıtan, birbirinden ilginç dükkânlarıyla Yining'in renkli ve hareketli kalbi.

• Kalajun Yaylası ve Yurt Çadırları: 3000 metre rakımda, zümrüt yeşili bozkırların heybetli dağlarla kucaklaştığı noktada sıcak bir yöresel karşılama ve göçebe kültürünün simgesi geleneksel çadırlarına misafirlik.

• Kalajun Müzesi: Lalenin anavatanı olan bu bereketli topraklardaki 33 farklı lale çeşidini ve bölgenin zengin ekosistemini keşfettiğimiz bilgilendirici tur.

• Gün Sonu Değerlendirmeleri: Kalajun'un muhteşem manzarası eşliğinde doğanın tadını çıkarırken, Gazeteciler Mustafa Kemal Erdemol ve Özlem Gürses'in geziye dair özel izlenimleri.

Kalajun'un tertemiz havası ve görsel şöleni eşliğinde bitirdiğimiz bu keyifli günün ardından, bir sonraki bölümde Yining'in saklı güzelliklerini keşfetmeye devam edeceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Xiang Fei Parkı ve Kültürel Şölen: Çing Hanedanlığı İmparatoru Qianlong'un efsanevi Uygur eşi "Xiangfei" anısına tasarlanan parkta görkemli karşılama seremonisi, yöresel müzikler ve renkli halk dansları.

• Apak Hoca Türbesi: 17. yüzyılda inşa edilen; yeşil ve mavi sırlı çinileri, ince işlemeli minareleri ve "Kokulu Cariye" efsanesiyle Orta Asya İslam mimarisinin en zarif örneklerinden biri.

• Kaşgar Sincan Pilot Serbest Ticaret Bölgesi: Türkiye'nin 'Orta Koridor' vizyonuyla doğrudan örtüşen, 8 ülkeye sınırı bulunan ve gümrük, üretim, lojistik operasyonlarını tek çatı altında birleştiren yüksek teknolojili ticaret üssü.

• Xibe (Şibe) Antik Kenti: Çing Hanedanlığı döneminde sınırları korumak için zorlu bir göç yolculuğuyla bölgeye yerleşen Xibe halkının kültürü, tarım aletleri ve keyifli okçuluk deneyimimiz.

• Saixi Gölü: Yining'de günün yorgunluğunu attığımız, el değmemiş doğasıyla adeta bir kartpostalı andıran o huzur dolu durak.

Saixi Gölü'nün dingin manzarası eşliğinde tamamladığımız bu yoğun günün ardından, beşinci günde Yining'in gizli kalmış güzelliklerini keşfetmeye devam edeceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Geleneksel Köyler ve Porselen Sanatı: Balkabağı Sokağı'nda bizi karşılayan renkli gösteriler ve Yengisar'ın usta ellerinden çıkan, tamamen el işçiliğiyle üretilmiş zarif çömlekler. (Gazeteci Şükrü Küçükşahin'in yorumlarıyla)

• Yengisar Bıçağı Köyü ve Davaz Gösterisi: Sedef, kemik ve gümüş işlemeleriyle yüzyıllık bir geleneği yansıtan meşhur Yengisar bıçakları ve yaşları 8 ile 15 arasında değişen çocukların metrelerce yüksekte sergilediği nefes kesici "Davaz" (ip üstünde akrobasi) performansı. (Akademisyen Cangül Örnek'in değerlendirmesiyle)

• Geleneksel Çin Tıbbı Hastanesi: "Uzun yaşam diyarı" Shule'de (Şulı) bulunan, güney Sincan'ın en büyük rehabilitasyon merkezini barındıran bu tesiste; şifalı otlar, yalnızca nabız dinleyerek konulan teşhisler, akupunktur ve Tai Chi egzersizleri.

• Kırsal Kalkınma ve Jiangguoguo Şirketi: Bölgenin meşhur ceviz, badem ve kuru meyvelerinin uluslararası standartlarda işlenip dünyaya açıldığı üretim tesisine ziyaret ve Emekli Amiral Türker Ertürk'ün gezimize dair genel değerlendirmeleri.

Kaşgar'daki dolu dolu geçen üçüncü günümüzü burada noktalıyoruz. Bir sonraki bölümde Kaşgar'ın gizli kalmış köşelerini keşfetmeye devam edecek ve ardından rotamızı İli Kazak Özerk İli'nin merkezi Yining'e çevireceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

• Eski Şehir Koruma ve Yönetim Anı Salonu: Eski Kaşgar'ın maketleri üzerinden geçmişe yolculuk. Toprak evlerin yağmur ve deprem karşısındaki kırılganlığı ile 2010 yılında 8 bakanlığın ortaklığıyla başlatılan 1 milyar dolarlık dev restorasyon projesinin detayları. (Gazeteci Bülent Aydemir'in değerlendirmeleriyle)

• Tarihi İydgah Camii: 15. yüzyıldan günümüze uzanan, sarı tuğlalı görkemli girişi ve huzur veren yeşil kubbeleriyle Kaşgar'ın dini ve sosyal hayatının merkezi olan sembolik yapı. (Gazeteci İsmail Saymaz'ın yorumlarıyla)

• Kaşgar Antik Kenti ve Sokakları: Tarihin izini sürdüğümüz antik kent sokakları, renkli dükkânlar ve bakırcılar çarşısının o eşsiz ritmi. (Gazeteciler İrem Karataş ve Zeynel Lüle'nin izlenimleriyle)

Kaşgar'ın ruhunu doyasıya hissettiğimiz bu renkli günün ardından, 3. günde de bu eşsiz şehri keşfetmeye devam edeceğiz. İyi seyirler!

📌 Bu Bölümde Neler Var?

Urumçi’ye Varış: Asya'nın önemli aktarma noktalarından Tianshan Uluslararası Havalimanı ve şehrin şaşırtıcı derecede modern, temiz ve düzenli yapısı.

70. Yıldönümü Sergisi: 1955'ten günümüze Xinjiang'ın tarihi gelişimi, Demokratik Toprak Reformu, bölgede üretilen ilk traktör ve zorlu yol inşaatlarının fedakar hikayeleri.

Terörle ve Aşırıcılıkla Mücadele Müzesi: 1,66 milyon kilometrekarelik coğrafyanın jeopolitik önemi, geçmiş yıllarda yaşanan güvenlik sorunları ve Gazeteci Murat Taylan’ın değerlendirmeleri.

Urumçi Büyük Pazarı: Günü keyifle noktaladığımız, kültürel çeşitliliğin ve renkli dokunun kalbi olan o meşhur pazar.

Bir sonraki bölümde tarihi Kaşgar şehrinde görüşmek üzere... İyi seyirler!

Haliç Tersanesi bünyesindeki İstanbul Sanat Müzesi’nde kapılarını açan etkinlik, Asya’nın yükselen teknolojik gücünün toplumsal dönüşümle, özellikle de kadınların ve kız çocuklarının dijital dünyadaki rolüyle nasıl harmanlandığını gözler önüne seriyor.