Haber Merkezi: ASYA'NIN SESİ
New York’un Fabrika Bacalarından Yükselen Ses
8 Mart’ın hikayesi, 1857 yılında ABD’nin New York kentinde başladı. Yaklaşık 40 bin dokuma işçisi, daha iyi çalışma koşulları ve insanca bir ücret talebiyle greve çıktı. Ancak polis müdahalesi ve fabrikaya kilitlenen işçilerin çıkan yangında mahsur kalması sonucu 129 kadın işçi hayatını kaybetti. Bu trajedi, kadın mücadelesinin fitilini ateşleyen en büyük kıvılcım oldu.
Kopenhag’dan Dünyaya: Bir Kararın Tarihsel Dönüşümü
Yıllar sonra, 1910 yılında Danimarka’nın Kopenhag kentinde toplanan 2. Uluslararası Sosyalist Kadınlar Konferansı'nda, Alman aktivist Clara Zetkin, 8 Mart’ın "Dünya Kadınlar Günü" olarak anılmasını önerdi. Öneri oybirliğiyle kabul edildi. İlk yıllarda belirli bir tarih saptanmasa da 1917’de Rusya’da kadınların "Ekmek ve Barış" sloganıyla başlattığı grevlerin 8 Mart’a denk gelmesiyle, bu tarih dünya genelinde ortak bir gün olarak benimsendi.
BM Onayı: Birleşmiş Milletler (BM), 1975 yılını "Dünya Kadınlar Yılı" ilan etti. İki yıl sonra, 1977'de ise 8 Mart, "Dünya Kadın Hakları ve Uluslararası Barış Günü" olarak resmiyet kazandı.
Türkiye’de 8 Mart: 1921’den Günümüze
Türkiye’de 8 Mart’ın kutlanması, Cumhuriyet’in ilanından da öncesine dayanıyor. İşte Türkiye tarihindeki dönüm noktaları:
-
İlk Kutlama (1921): Türkiye’de ilk kez iki kız kardeş, Rahime Selimova ve Cemile Nuşirvanova’nın girişimiyle Ankara’da kutlandı. Bu dönemde gün, "Emekçi Kadınlar Günü" olarak anılıyordu.
-
1975 ve Sonrası: Birleşmiş Milletler’in Kadın Yılı ilan etmesiyle Türkiye’de kutlamalar daha yaygın ve kitlesel bir hal aldı. "Türkiye 1975 Kadın Yılı" kongresi bu dönemde yapıldı.
-
1980 Sonrası Modern Dönem: 12 Eylül darbesiyle bir süre ara verilen kutlamalar, 1984 yılından itibaren feminist hareketin güçlenmesiyle tekrar sokaklara ve meydanlara taşındı.
BM’den 2026 Uyarısı: "Haklar Kâğıt Üzerinde Kalmamalı"
Birleşmiş Milletler Kadın Birimi (UN Women), 2026 mesajında çarpıcı bir veriye dikkat çekti: "Dünyada kadınlar, erkeklerin sahip olduğu yasal hakların hala sadece %64’üne sahip." BM, bu yılki temayı "Tüm Kadınlar ve Kız Çocukları İçin Adalet" olarak belirleyerek, yasaların sadece kitaplarda değil, mahkeme salonlarında ve sokaklarda da uygulanması çağrısında bulundu.
