Haber Merkezi - ASYANINSESİ
Kırk milyondan fazla insanın taşıdığı HIV için mevcut ilaçlar, virüsün çoğalmasını durdurarak sağlıklı bir yaşam sürülmesini sağlıyor. Ancak bu tedaviler virüsü vücuttan tamamen atamıyor. Bugüne kadar sadece 11 kişi, asıl amacı kan kanserini tedavi etmek olan son derece riskli kök hücre nakilleriyle HIV'den tamamen kurtulabildi.
Geçtiğimiz hafta düzenlenen HIV/AIDS konferansında sunulan yeni araştırmalar ise, pratik ve geniş çapta uygulanabilir bir "kesin çözüm" için yepyeni bir kapı araladı.
Virüs Nereye Saklanıyor?
Mevcut ilaçlar kanda virüs tespit edilemeyecek kadar başarılı olsa da, HIV vücudun birincil savunma hücreleri olan T hücreleri ve makrofajların içine genetik kodunu entegre ederek "uykuya" yatıyor. İlaç tedavisi bırakıldığında, bu virüsler uyanarak kana milyonlarca yeni kopya salıyor.
Yeni tedavi stratejisinin merkezinde, bağışıklık hücrelerinin mikropları tespit etmek için kullandığı CARD8 adlı dahili bir sensör bulunuyor.
CARD8 sensörü, HIV'in yeni virüsler oluşturmak için kullandığı "proteaz" adlı enzimi algıladığında, piroptoz adı verilen hücresel bir intihar sürecini başlatıyor. Ancak HIV kurnaz bir virüs: Bu enzimin iki parçasını hücrenin içindeyken birleştirmeyip, hücreden dışarı çıkana kadar bekletiyor. Böylece CARD8 alarmını atlatmayı başarıyor.
Truva Atı Taktiği: TACK İlaçları
Washington Üniversitesi'nden virolog Liang Shan ve ekibi, bazı mevcut HIV ilaçlarının ve yeni geliştirilen TACK sınıfı moleküllerin bu süreci bozduğunu keşfetti.
Bu ilaçlar, virüsü enzimin parçalarını hücrenin içindeyken erkenden birleştirmeye zorluyor. Makas birleştiğinde CARD8 sensörü alarm veriyor ve enfekte hücre derhal kendini imha ederek içindeki virüs kargosunu da yok ediyor. Columbia Üniversitesi'nden virolog David Ho, daha önce kimsenin bu ilaçları HIV rezervuarlarını boşaltmak için bir yöntem olarak düşünmediğini belirterek buluşu "Muazzam bir çalışma" olarak nitelendirdi.
İnsanlı Deneylerde İlk Sonuçlar Umut Verici
Bu buluş laboratuvardan çıkıp hastalarda test edilmeye başlandı bile. Mevcut antivirallerle virüsü baskılanmış 7 HIV hastasına söz konusu ilaçlar eklendiğinde, 4 ayın sonunda 6 hastanın gizli virüs hücrelerinde %20 ila %50 arasında bir azalma tespit edildi.
Bilim insanları bunun tam bir iyileşme için henüz yeterli olmadığını, ancak yöntemin işe yaradığını kanıtladığını belirtiyor. Şu an Merck gibi ilaç devleri, bu işlemi çok daha güçlü yapacak yeni nesil TACK molekülleri üzerinde çalışıyor.
"Şokla ve Öldür" Stratejisine Taze Kan
Araştırmacılar, bu yeni TACK ilaçlarını yıllardır üzerinde çalışılan ancak tek başına başarısız olan "Şokla ve Öldür" stratejisiyle birleştiriyor.
1. Şok: Uyuyan virüsler uyandırılarak çoğalmaya zorlanıyor.
2. Öldür: TACK ilaçları devreye girerek enzimleri birleştiriyor ve uyanan hücrelerin topluca intihar etmesini sağlıyor.
Uzmanlar, bu yöntemle rezervuar boyutunun 1000 kat azaltılmasının bile "fonksiyonel bir şifa" sağlayabileceğini; yani hastaların ilaç almayı bıraksalar bile bağışıklık sistemlerinin kalan az miktardaki virüsü kendi başına kontrol edebileceğini belirtiyor. Dahası, bu yöntemin HIV'in vücutta yarattığı ve kalp hastalıkları ile kanser riskini artıran kronik enflamasyonu da doğrudan azaltabileceği öngörülüyor.
