Küresel jeopolitiğin kilit aktörleri Çin ve Hindistan, uzun süredir ikili ilişkileri gölgeleyen sınır anlaşmazlıklarını çözüme kavuşturmak için tarihi bir adım attı. Çin'in başkenti Pekin'de 25'incisi düzenlenen Çin-Hindistan Sınır Sorunu Özel Temsilcileri Toplantısı'nda, iki ülke arasında sınır bölgelerinde barış ve huzuru tesis etmeyi amaçlayan 8 maddelik bir fikir birliğine varıldı. Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile Hindistan Ulusal Güvenlik Danışmanı Ajit Doval'ın eş başkanlığında yürütülen görüşmelerde, ikili ilişkilerin sağlıklı ve istikrarlı bir şekilde geliştirilmesi için 2005 yılında imzalanan siyasi parametreler anlaşması temel alınarak, adil ve karşılıklı kabul edilebilir bir çözüm çerçevesi oluşturulması kararlaştırıldı.
Askeri iletişim ağı ve sahada koordinasyon
Mutabakatın en stratejik boyutunu, Fiili Kontrol Hattı (LAC) boyunca yaşanabilecek olası yanlış anlaşılmaları ve çatışma risklerini sıfıra indirmeyi hedefleyen askeri adımlar oluşturuyor. Sahadaki herhangi bir gerilime anında müdahale edilebilmesi için mevcut diplomatik ve askeri kanalların aktif kullanılmasına karar verilirken, iletişim ağını güçlendirecek yeni mekanizmalar devreye sokuldu. Bu kapsamda, doğu ve orta sektörlerde iki yeni askeri sınır yardım hattı (hotline) kurulması ve üst düzey askeri komutanlar arasındaki toplantılar için iki ilave buluşma noktası belirlenmesi karara bağlandı. Sınır yönetimi ve sınırların sınırlandırılması süreçleri ise uzman çalışma grupları tarafından hızlandırılarak sahada somut sonuçlar elde edilmesine odaklanılacak.
Sınır ötesi ticaret ve insani işbirliği
Sınır güvenliğinin yanı sıra, iki ülke halkları arasındaki insani ve ticari bağların yeniden canlandırılması da mutabakatın önemli bir ayağını teşkil ediyor. Bölgedeki atmosferi diyalog ve işbirliği zeminine çekmek amacıyla, daha önce belirlenmiş üç sınır ticaret noktası yeniden faaliyete geçirildi. Ayrıca, Çin'in Xizang (Tibet) Özerk Bölgesi'nde yer alan kutsal mekanlara yönelik Hintli resmi hacı kafilelerinin sayısının artırılması kararlaştırıldı. Sınır ötesi nehirlerin yönetimi ve hidrolojik veri paylaşımı gibi çevresel ve altyapısal konularda da teknik diyalog mekanizmalarının sürdürülmesi benimsendi.
Asya-Pasifik'teki istikrar açısından büyük önem taşıyan bu diplomatik sürecin bir sonraki aşaması olan 26. Özel Temsilciler Toplantısı'nın ise 2027 yılında Hindistan'ın ev sahipliğinde gerçekleştirilmesi planlanıyor.
