Kamerun'da düzenlenen 14. Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Bakanlar Konferansı'nda, küresel ticaretin yaklaşık yüzde 70'ini temsil eden 66 ülke Elektronik Ticaret Anlaşması'nı yürürlüğe koyma konusunda uzlaştı. Singapur, Avustralya ve Japonya'nın öncülüğünde yaklaşık on yıldır süren çalışmaların bir sonucu olan bu anlaşmaya imza atan ülkeler arasında Çin, Kanada, Avrupa Birliği, Filipinler, Birleşik Arap Emirlikleri ve İngiltere de yer alıyor.
Singapur Ticaret İlişkilerinden Sorumlu Bakanı Grace Fu, 28 Mart'ta kabul edilen bu kuralların sınır ötesi işlemlerde maliyetleri düşürerek ve güveni artırarak dijital ekonomide yeni fırsatlar yaratacağını ifade etti. Fu, anlaşmanın DTÖ'nün küresel ticaret kuralları geliştirme rolünü pekiştirdiğini ve diğer üyelerin katılımına da her zaman açık olduğunu belirtti.
Avrupa Komisyonu verilerine göre dijital işlemler küresel gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 60'ından fazlasını oluşturuyor. Bu bağlamda DTÖ yetkilileri, elektronik işlemlerin tanınmasını ve basılı evraklarla yasal olarak eşdeğer tutulmasını teşvik eden anlaşmanın işletmeler ile tüketiciler için büyük önem taşıdığına dikkat çekiyor. Sözleşme ayrıca, taraflar arasındaki elektronik iletimlere gümrük vergisi konulmasını yasaklıyor ve çevrimiçi tüketicileri yanıltıcı ticari faaliyetlere karşı korumayı taahhüt ediyor. Yapılan araştırmalar, söz konusu kuralların uygulanmamasının her yıl küresel çapta yaklaşık 159 milyar dolarlık ticari kayba yol açabileceğini gösteriyor.
Öte yandan, anlaşmanın DTÖ genelinde evrensel bir kabul görmesi bazı zorluklar barındırıyor. Hindistan, ticaret anlaşmalarının oybirliğiyle kabul edilmesi gerektiğini savunarak yakın zamana kadar bu kuralların DTÖ kural kitabına dahil edilmesine karşı çıkıyordu. Konuyu halen hükümet düzeyinde incelemekte olan Amerika Birleşik Devletleri ise anlaşmaya henüz imza atmadı.
Konuyu değerlendiren Hinrich Vakfı Ticaret Politikası Başkanı Dr. Deborah Elms, karşı çıkan ülkeler nedeniyle DTÖ yapısı içinde tam bir uzlaşı sağlamanın zorlaştığını, bu nedenle 66 üyenin kendi iç prosedürlerini işleterek anlaşmayı yürürlüğe koyma yoluna gitmesinin duruma uygun pragmatik bir yaklaşım olduğunu belirtti.
Kabul edilen Elektronik Ticaret Anlaşması, 1998 yılından bu yana düzenli olarak yenilenen ve dijital aktarımlara gümrük vergisi konulmasını yasaklayan mevcut e-ticaret moratoryumundan daha kapsamlı ve farklı bir yapı taşıyor.
