Avrupa Birliği'nin küresel ölçekteki iddiaları ile bu hedefleri finanse etme kapasitesi arasındaki makas giderek açılıyor. Brüksel'de bir araya gelen AB liderlerinin iki gün süren yoğun diplomasisi, bloğun uzun vadeli bütçesi, tırmanan güvenlik harcamaları ve derinleşen enerji krizi karşısında somut bir atılıma dönüşemedi. Avrupa Komisyonu'nun 2028-2034 yılları için önerdiği yaklaşık 2 trilyon avroluk iddialı bütçe taslağı, üye ülkelerin ulusal çıkarlarını önceliklendiren katı tutumları nedeniyle tıkanırken; birlik yönetiminin "mali bir deli gömleği" olarak nitelendirdiği kriz, Avrupa'nın jeopolitik geleceğini tehdit ediyor.
Avrupa genelinde bütçe çatlağı: Tasarrufçular ve uyum destekçileri karşı karşıya
Avrupa Konseyi Başkanı António Costa’nın yıl sonuna kadar uzlaşmayla sonuçlandırmayı hedeflediği 2028-2034 bütçe müzakereleri, iki ana blok arasındaki sert görüş ayrılıklarına sahne oluyor. Almanya önderliğindeki altı mali muhafazakar ülke daha kısıtlı bir bütçeyi savunurken; aralarında İtalya ve İspanya’nın da bulunduğu 17 ülkeden oluşan "Uyum Dostları" grubu tarım ve bölgesel kalkınma fonlarının korunmasında ısrar ediyor. Dönem başkanı İrlanda'nın önerdiği 141 milyar avroluk kesinti planı ise her iki cephenin de tepkisini çekti. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, esnekliği yarı yarıya azaltan bu taviz planının AB'nin rekabet gücünü ve savunma yatırımlarını sekteye uğratacağı uyarısında bulundu.
Washington hattındaki çatlaklar ve Ukrayna'nın devasa güvenlik faturası
Mali baskılar, Ukrayna'daki savaşın derinleşen maliyeti ve Washington ile yaşanan diplomatik pürüzlerle daha da katlanıyor. Zirvede söz alan Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, savaşın 2027 yılında ülkesine maliyetinin 155 milyar avro olacağını belirterek ek 70 milyar avroluk yardım talep etti. AB liderleri Ukrayna’nın ek finansman ihtiyaçlarını değerlendirmeye alırken, zirve sonuç bildirgesinde ABD'nin Rus dizeline yönelik yaptırımları geçici olarak kaldırma kararına açıkça tepki gösterildi. Diğer yandan, ABD kontrolündeki Starshield uydu iletişim sisteminde yaşanan son kısıtlamaların Ukrayna ordusunun saha operasyonlarını aksatması, Avrupa'nın ABD askeri teknolojilerine olan kritik bağımlılığını bir kez daha gözler önüne serdi. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, kısa vadede bu teknolojik bağımlılığın ikame edilemeyeceğini itiraf etti.
Enerji krizi ve iklim hedeflerinde bölünme
Orta Doğu’daki bölgesel savaşın AB’nin fosil yakıt ithalat faturasına 106 milyar avroluk ek yük getirmesi, birliğin dış enerji şoklarına karşı kırılganlığını yeniden belirginleştirdi. Uluslararası Enerji Ajansı piyasaları rahatlatmak adına acil durum petrol stoklarını devreye sokarken, zirvede kısa vadeli enerji maliyetlerini düşürmek ile uzun vadeli iklim hedeflerini korumak arasındaki ikilem tartışıldı. İtalya, Yunanistan ve Vişegrad Grubu ülkeleri, karbon fiyatlandırmasının hane halklarına ve işletmelere ağır yük getireceği gerekçesiyle AB’nin ikinci emisyon ticaret sisteminin (ETS2) 2030’a ertelenmesini talep etti. İskandinav ülkelerinin direnci nedeniyle erteleme kararı alınamazken, zirve sistemi yeniden inceleme kararıyla noktalandı. Avrupa yönetimi için ortak küresel hedefler koymak kolay görünse de, bu hedeflerin maliyetini kimin üstleneceği sorusu yanıt beklemeye devam ediyor.
