Yapay zeka teknolojilerinin savaş alanlarına entegre olmasıyla birlikte, insan müdahalesi olmaksızın ölümcül kararlar alabilen otonom silahların uluslararası hukuka tabi tutulması için diplomatik girişimler hız kazandı. Birleşmiş Milletler (BM) himayesinde Cenevre'de bir araya gelen 128 ülkenin büyük çoğunluğu, Ölümcül Otonom Silah Sistemleri'ni (LAWS) yasaklayacak veya denetleyecek hukuki bağlayıcılığı olan bir anlaşma için müzakerelerin başlamasını destekliyor. Ancak küresel savunma sanayisinin en büyük aktörleri arasında yer alan ABD ve Rusya'nın, bu süreci engellemeye yönelik tavır alması uluslararası zirvenin geleceğini belirsizliğe sürüklüyor.

Kanada ve Çin'den stratejik ticaret adımı
Kanada ve Çin'den stratejik ticaret adımı
İçeriği Görüntüle

Askeri devlerden bağlayıcı anlaşmaya direnç

Washington, Moskova ve Tel Aviv yönetimleri, yeni ve katı kurallar dizisi oluşturmak yerine mevcut uluslararası insancıl hukukun savaşları düzenlemek için yeterli olduğunu savunuyor. ABD, yasal olarak bağlayıcı bir protokol yerine, tavsiye niteliğinde ilkelerin belirleneceği beş yıllık ucu açık bir müzakere süreci talep ediyor. Zirvenin başında sivil toplum kuruluşlarının ve Avrupa Birliği temsilcilerinin oturumlarda söz almasına itiraz ederek usul tartışmalarına yol açan Rusya'nın tutumu ise İrlanda ve Kanada gibi ülkelerin sert tepkisiyle karşılaştı. İngiltere, Almanya ve Fransa gibi Avrupalı güçler bağlayıcılık konusunun ucu açık bırakılacağı melez bir diyalog mekanizması önerirken; diplomatik kaynaklar, haftanın sonuna kadar bağlayıcı ve esnek kuralların harmanlandığı uzlaşmacı bir metnin masaya gelebileceğine işaret ediyor.

Savaşın değişen doğası ve distopik uyarılar

Devletler arası bürokratik engellemelere karşın, yapay zeka destekli yarı otonom silahlar Ukrayna, Sudan ve Orta Doğu'daki çatışmalarda halihazırda yoğun olarak kullanılıyor. Zirveye video mesaj yoluyla katılan BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, savaşın doğasının değiştiğine ve yeni teknolojilerin benzeri görülmemiş insani, yasal ve güvenlik krizleri yarattığına dikkat çekerek devletleri bağlayıcı bir mekanizma kurmaya çağırdı. Aralarında Uluslararası Kızılhaç Komitesi ve İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün de bulunduğu uluslararası kurumlar, yapay zekanın savaş alanında kimin yaşayıp kimin öleceğine karar vermesini "hızla yaklaşan distopik bir gerçeklik" olarak nitelendiriyor. Teknoloji ve güvenlik uzmanları, tam otonom sistemlerin öngörülemez davranışlar sergileme potansiyelinin sivil kayıplara ve ölümcül hata risklerine yol açabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.