ABD ile İran arasında aylardır devam eden çatışmalarda ateşkes umutları yerini yeniden tırmanan askeri ve ekonomik gerilime bıraktı. ABD Başkanı Donald Trump, kasım ayında yapılacak ara seçimlerin ardından Washington'ın İran'a yönelik geniş çaplı bombardımanlara yeniden başlama ihtimalinin masada olduğunu duyurdu. Tahran yönetiminin sunduğu son ateşkes teklifini yetersiz bularak reddeden Trump, ABD silah stoklarının son altı ay içinde tamamen yenilendiğine dikkat çekti. Çatışmaların uzamasıyla birlikte sahadaki şartların değiştiğini belirten ABD lideri, savaşın başlarında kabul edilebilecek uzlaşı koşullarının artık geçerliliğini yitirdiğini ve Washington'ın çok daha kapsamlı bir anlaşma talep ettiğini vurguladı.
Diplomatik masada çöküş ve sınır dışı kararı
Liderler seviyesindeki bu sert söylemler, diplomatik kanallardaki derin tıkanıklığın sahaya doğrudan yansıması olarak öne çıkıyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi liderliğindeki heyet ile ABD temsilcileri arasında New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında yürütülen müzakereler, taraflar arasındaki karşılıklı güvensizlik nedeniyle tamamen çöktü. Başlangıçta ilerleme kaydedilebileceği yönünde beklentiler yaratılan görüşmelerin çıkmaza girmesinin ardından ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran heyetinden ülkeyi derhal terk etmelerini talep etti. Müzakerelerde yaşanan bu sert kopuş, iki ülke arasında kısa vadede siyasi bir çözüm sağlanması ihtimalini rafa kaldırdı.
Ulaşım ve otomotiv sektörlerine yaptırım kıskacı
Askeri ve diplomatik baskıyı ekonomik boyuta taşıyan Washington yönetimi, İran'ın savaş ve füze programlarını finanse etme kapasitesini kırmak amacıyla "Ekonomik Dışlama Operasyonu" kapsamında yeni bir yaptırım dalgası başlattı. ABD'nin Hürmüz Boğazı'nda uyguladığı ablukayı aşmak için petrol, kimyasal madde ve gübre sevkiyatında demiryolu ve karayolu lojistiğine yönelen Tahran'ın bu alternatif ikmal kanalları doğrudan hedef alındı. ABD Hazine Bakanlığı, ülkenin iç pazarının yüzde 90'ını elinde tutan Khodro (IKCO) ve SAIPA gibi otomotiv devlerinin yanı sıra, devlete ait demiryolu ve yolcu taşımacılığı şirketlerini de kara listeye aldı. Söz konusu ekonomik kısıtlamalar, İran ekonomisi üzerindeki uluslararası kuşatmayı daha da daraltarak Tahran'ı masada taviz vermeye zorlamayı amaçlıyor.
