Paris Anlaşması'nın onuncu yılında düzenlenen zirve, kağıt üzerindeki taahhütlerin somut adımlara dönüşüp dönüşemeyeceğini belirleyecek tarihi bir sınav niteliği taşıyor. Küresel iklim krizine karşı yürütülen uluslararası mücadelenin en önemli platformu olan COP31, Antalya'da çalışmalarına başladı. Paris Anlaşması'nın yürürlüğe girmesinin onuncu yıl dönümüne denk gelen bu kritik zirve, ülkelerin ulusal iklim planları ile sahadaki gerçeklik arasındaki uçurumu kapatmayı hedefliyor. Zirvenin ana gündem maddesini, önceki konferanslarda verilen emisyon azaltımı sözlerinin ölçülebilir eylemlere dönüştürülmesi ve iklim değişikliğine karşı kırılgan durumdaki ülkelere yönelik finansal desteğin artırılması oluşturuyor.
Emisyon hedeflerinde 1,5 derece alarmı
Zirve öncesinde Birleşmiş Milletler tarafından hazırlanan güncel sentez raporları, küresel iklim eyleminin ulusal politikalara daha fazla entegre olmasına rağmen makro hedeflerin çok gerisinde kalındığını ortaya koyuyor. Küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 71'ini kapsayan yeni ulusal katkı beyanları, tam olarak uygulansa dahi 2035 yılına kadar emisyonlarda 2019 seviyelerine kıyasla yalnızca yüzde 9 oranında bir düşüş öngörüyor. Bu oran, küresel ısınmayı 1,5 derece ile sınırlandırma hedefinden ciddi bir sapmaya işaret ederken, Antalya'daki müzakerelerde ülkelerin bu açığı kapatacak somut adımlar atması yönündeki diplomatik baskıyı artırıyor.
İklim finansmanında trilyon dolarlık açık
Emisyon açığının yanı sıra, gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum sağlaması için gereken finansman mekanizmaları da COP31'in önemli başlıklarından birini oluşturuyor. Geçtiğimiz yıl Brezilya'da düzenlenen COP30 zirvesinde 2035 yılına kadar yıllık 1,3 trilyon dolarlık bir iklim eylemi fonu harekete geçirilmesi kararlaştırılmış olsa da, mevcut tablo ihtiyaçların çok uzağında seyrediyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın (UNEP) son verilerine göre, gelişmekte olan ülkelerin 2035'e kadar her yıl 305 milyar dolarlık uyum finansmanına ihtiyaç duyacağı tahmin edilirken; gelişmiş ülkelerden sağlanan mevcut kamu fonları yıllık 30 milyar dolar bandında kalıyor. Bu fonların uluslararası anlaşmalar kapsamında üç katına çıkarılması senaryosunda bile, küresel iklim adaptasyonu için gereken maliyetin ancak yüzde 30'u karşılanabiliyor.
COP31 Başkanlığı'nın yeşil dönüşüm vizyonu
Zirvenin dönem başkanlığını yürüten Türkiye, bu küresel kriz tablosu karşısında uygulanabilirlik odaklı bir vizyon ortaya koyuyor. COP31 Başkanlığı'nın 2035 hedefleri arasında, nihai enerji talebinde elektriğin payının yüzde 20'den yüzde 35'e çıkarılması ve inşaat sektöründeki enerji tüketim yoğunluğunun en az yüzde 25 oranında azaltılması yer alıyor. Türk makamları ayrıca zirve boyunca sıfır atık, metan gazı salınımının düşürülmesi, gıda güvenliği ve yeşil sanayileşme gibi tematik alanlarda uluslararası mutabakat arayışına liderlik etmeyi planlıyor. Önümüzdeki günlerde yürütülecek müzakereler, iklim krizinden en çok etkilenen bölgeler için adil bir geçiş sürecinin güvence altına alınıp alınamayacağı konusunda uluslararası iş birliğinin sınırlarını test edecek.
1,5 milyon ziyaretçi bekleniyor
Türkiye, COP31'e toplam 1 milyon 100 bin metrekarelik alanda ev sahipliği yapacak.
527 bin metrekarelik Mavi Bölge'de devlet başkanları, bakanlar ve resmi delegasyonlar iklim müzakerelerini yürütecek. Bu bölgeye yaklaşık 100 bin ziyaretçinin gelmesi bekleniyor.
582 bin metrekarelik Yeşil Bölge ise özel sektör, akademisyenler, sivil toplum kuruluşları, gençler ve teknoloji girişimcilerini ağırlayacak.
Yeşil Bölge'yi konferans boyunca yaklaşık 1,5 milyon kişinin ziyaret etmesi öngörülüyor.
Ayrıca 154 ülkeden 45 binden fazla iklim gönüllüsü organizasyon için akredite edildi.
İklim mücadelesi sanat ve kültürle buluşacak
COP31, yalnızca diplomatik görüşmelere değil, kültür ve sanat etkinliklerine de ev sahipliği yapacak.
"COPArt: Hâlâ Mümkün" temasıyla düzenlenecek sergiler, paneller ve sanat etkinlikleri aracılığıyla iklim değişikliğine karşı toplumsal farkındalığın artırılması hedefleniyor.
Yeşil Bölge'deki Anadolu Bahçesi'nde ise Türkiye'nin tarihi ve kültürel mirası tanıtılacak.
"7 Bölge 7 Mutfak" yaklaşımıyla Anadolu'nun farklı yörelerinden lezzetler ve sürdürülebilir gastronomi uygulamaları ziyaretçilerle buluşturulacak.




